Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong dạy học nội dung Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng - Hình học 10

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC TRẦN NGUYÊN HẠNH XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG - HÌNH HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN NGUYÊN HẠNH

XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

KHÁCH QUAN TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP

TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG - HÌNH HỌC 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN

HÀ NỘI – 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN NGUYÊN HẠNH

XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

KHÁCH QUAN TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP

TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG - HÌNH HỌC 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

(BỘ MÔN TOÁN)

Mã số: 60 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN NHỤY

HÀ NỘI – 2014

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên trong Luận văn này, tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy, hết lòng giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Nhụy

- người đã trực tiếp hướng dẫn và tận tình chỉ bảo tác giả trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài

Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo tổ Toán

và các em học sinh Trường THPT Vạn Xuân – Hoài Đức đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình thực hiện thực nghiệm sư phạm góp phần hoàn thành Luận văn

Xin chân thành cảm ơn tới gia đình, sự quan tâm giúp đỡ của bạn bè, đồng nghiệp, đã tạo điều kiện thuận lợi, tiếp sức để tôi hoàn thành Luận văn

Do khả năng và thời gian có hạn mặc dù tác giả đã cố gắng rất nhiều song bản Luận văn này chắc chắn không tránh khỏi sai sót Tác giả rất mong tiếp tục nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn

Hà Nội, ngày 15 tháng 11 năm 2014

Tác giả

Trần Nguyên Hạnh

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt Viết đầy đủ

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục các bảng v

Danh mục các biểu đồ vi

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN Error! Bookmark not defined.

1.1 Một số vấn đề về đánh giá trong dạy học Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm đánh giá Error! Bookmark not defined 1.1.2 Mục đích của đánh giá Error! Bookmark not defined 1.1.3 Nội dung đánh giá Error! Bookmark not defined 1.1.4 Những chức năng và yêu cầu đánh giá học sinh Error! Bookmark not

defined.

1.1.5 Qui trình đánh giá Error! Bookmark not defined 1.2 Một số vấn đề về kiểm tra Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm kiểm tra Error! Bookmark not defined 1.2.2 Các hình thức kiểm tra Error! Bookmark not defined 1.3 Các phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong dạy học Error!

Bookmark not defined.

1.3.1 Phương pháp quan sát Error! Bookmark not defined 1.3.2 Phương pháp phỏng vấn Error! Bookmark not defined 1.3.3 Phương pháp viết Error! Bookmark not defined 1.4 Trắc nghiệm Error! Bookmark not defined 1.4.1 Khái niệm về trắc nghiệm Error! Bookmark not defined 1.4.2 Trắc nghiệm tự luận Error! Bookmark not defined 1.4.3 Trắc nghiệm khách quan Error! Bookmark not defined 1.4.4 So sánh trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan Error! Bookmark

not defined.

1.4.5 Các loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan Error! Bookmark not defined.

1.4.6 Một số kỹ thuật trong xây dựng câu hỏi trắc nghiệm Error! Bookmark not

defined.

1.4.7 Các tiêu chí của một bài trắc nghiệm khách quan Error! Bookmark not

defined.

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined.

Chương 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN VỀ NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG Error! Bookmark not defined.

2.1 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong chủ đề đường thẳng Error!

Bookmark not defined.

2.1.1 Nội dung cơ bản trong chủ đề đường thẳng Error! Bookmark not defined 2.1.2 Các mục tiêu dạy học Error! Bookmark not defined 2.1.3 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan Error! Bookmark not defined 2.2 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong chủ đề đường tròn Error!

Bookmark not defined.

2.2.1 Nội dung cơ bản trong chủ đề đường tròn Error! Bookmark not defined 2.2.2 Các mục tiêu dạy học Error! Bookmark not defined 2.2.3 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan về chủ đề đường tròn Error!

Bookmark not defined.

2.3 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong chủ đề elip Error! Bookmark

not defined.

2.3.1 Nội dung cơ bản trong chủ đề elip Error! Bookmark not defined 2.3.2 Các mục tiêu dạy học Error! Bookmark not defined 2.3.3 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan về chủ đề elip Error! Bookmark

not defined.

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined.

Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM Error! Bookmark not defined.

3.1 Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.1.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined 3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.2 Phương pháp thực nghiệm Error! Bookmark not defined.

3.3 Kế hoạch thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.4 Nội dung, tổ chức thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.4.1 Xây dựng và sử dụng đề kiểm tra trắc nghiệm Error! Bookmark not

defined.

3.4.2 Nội dung thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.5 Kết quả thực nghiệm và đánh giá Error! Bookmark not defined 3.5.1 Kết quả thực nghiệm Error! Bookmark not defined Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 3 TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Bảng so sánh hai loại câu hỏi trắc nghiệm tự luận và câu hỏi

TNKQ Error! Bookmark not defined

Bảng 3.1: Kết quả kiểm tra 15 phút TNKQ tại các lớp 10A1, 10A2Error! Bookmark not defined Bảng 3.2: Kết quả kiểm tra 15 phút TNKQ tại các lớp 10D1, 10D2Error! Bookmark not defined Bảng 3.3: Kết quả kiểm tra viết 15 phút của lớp 10A1, 10A2Error! Bookmark not defined

Bảng 3.4: Kết quả kiểm tra viết 15 phút của các lớp 10D1, 10D2Error! Bookmark not defined Bảng 3.5: Kết quả kiểm tra viết 45 phút của lớp 10A1, 10A2Error! Bookmark not defined

Bảng 3.6: Kết quả kiểm tra viết 45 phút của lớp 10D1, 10D2Error! Bookmark not defined

Bảng 3.7: Kết quả kiểm tra 45 phút TNKQ lớp 10A1, 10A2Error! Bookmark not defined

Bảng 3.8: Kết quả kiểm tra 45 phút TNKQ lớp 10A1, 10A2Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu 3.1 Biểu đồ xếp loại điểm kiểm tra(tính theo %) giữa thực nghiệm

và đối chứng tại các lớp 10A1, 10A2Error! Bookmark not defined

Biểu 3.2 Biểu đồ xếp loại điểm kiểm tra ( tính theo %) giữa thực

nghiệm và đối chứng tại lớp 10D1, 10D2Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn hiện nay, xuất phát từ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, yêu cầu của sự hội nhập quốc tế đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam cần phải đổi mới một cách căn bản và toàn diện từ mục tiêu giáo dục, nội dung đến phương pháp, phương tiện dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá Vì vậy Luật Giáo dục nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 đã

đề ra mục tiêu của giáo dục phổ thông: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là

giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ

và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Kiểm tra, đánh giá kết quả học học tập của học sinh là một khâu có vai trò quan trọng trong dạy học nói chung và dạy học bộ môn toán nói riêng Nó đảm bảo mối liên hệ ngược trong quá trình dạy học bộ môn, giúp giáo viên điều chỉnh việc dạy và giúp học sinh kịp thời điều chỉnh việc học của mình, góp phần củng cố, đào sâu, hệ thống hoá kiến thức và có tác dụng giáo dục học sinh về tinh thần trách nhiệm, thói quen đào sâu suy nghĩ, ý thức vươn lên trong học tập, thái độ làm việc nghiêm túc, trung thực

Theo chủ trương đổi mới giáo dục, yêu cầu cần đổi mới cả về chương trình, nội dung, về sách giáo khoa, về phương pháp dạy học, đồng thời đổi mới khâu kiểm tra, đánh giá Do những ưu điểm của phương pháp trắc nghiệm khách quan như tính khách quan, tính bao quát, tính chuẩn mực và tính kinh tế nên nếu hệ thống câu hỏi được chuẩn bị chu đáo, cẩn thận thì hình thức thi trắc nghiệm khách quan sẽ phát huy nhiều tác dụng tích cực, góp phần thực hiện định hướng đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá

Mặc dù hiện nay đã có một số sách tham khảo viết về câu hỏi trắc nghiệm khách quan, song để phù hợp với thực tế dạy học, mỗi giáo viên cần

biết tự biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan theo cách riêng của mình, có thể dần dần từ từng bài, từng chương cho đến toàn bộ nội dung chương trình môn toán Từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài là:

“Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong dạy học nội dung phương pháp toạ độ trong mặt phẳng - Hình học 10”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng một hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong dạy học nội dung phương pháp toạ độ trong mặt phẳng - Hình học 10 nhằm hỗ trợ trong quá trình dạy học và kiểm tra, đánh giá quá trình học tập của học sinh

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận về kiểm tra đánh giá bằng câu hỏi trắc nghiệm khách quan, nghiên cứu chương trình, nội dung về phương pháp toạ độ trong mặt phẳng - Hình học 10

- Định hướng cách thức biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan và xây dựng một hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan về phương pháp toạ

độ trong mặt phẳng - Hình học 10

- Thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của đề tài

3 Câu hỏi nghiên cứu

Có thể xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan về nội dung phương pháp toạ độ trong mặt phẳng - Hình học 10 không ?

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan về nội dung phương pháp toạ độ trong mặt phẳng - Hình học 10 và sử dụng các phương pháp dạy học phù hợp sẽ góp phần đổi mới phương pháp dạy học

5 Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

5.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy và học môn Toán ở trường THPT

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bùi Ngọc Anh (2007), 229 bài toán trắc nghiệm hình học 10 ban cơ bản

Nxb Sư phạm

2 Nguyễn Phương Anh, Hoàng Xuân Vinh (2006), Luyện tập trắc nghiệm

hình học 10 Nxb Giáo dục

3 Văn Như Cương, Nguyễn Thị Lan Phương (2006), Bài tập trắc nghiệm và

các đề kiểm tra hình học 10 Nxb Giáo dục

4 Lương Mậu Dũng, Nguyễn Xuân Báu, Trần Hữu Nho, Nguyễn Hữu Ngọc, Lê

Đức Phúc, Lê Mậu Thống (2008), Rèn luyện kĩ năng giải bài tập toán trung

học phổ thông hình học phẳng tự luận và trắc nghiệm Nxb Giáo dục

5 Vũ Cao Đàm (1997), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học Nxb Khoa

học kỹ thuật, Hà Nội

6 Hà Thị Đức (1991), Kiểm tra đánh giá khách quan kết quả học tập của học

sinh một khâu quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả dạy học ở trường

phổ thông Tạp chí Thông tin khoa học (5), tr.25

7 Phạm Gia Đức (1994), Đổi mới phương pháp dạy học môn Toán trường

THPT, Tạp chí nghiên cứu giáo dục (2), tr 19

8 Trần Văn Hạo, Nguyễn Mộng Hy, Nguyễn Văn Đoành, Trần Đức Huyên

(2012), Hình học 10 (Ban cơ bản) Nxb Giáo dục

9 Trần Văn Hạo, Nguyễn Mộng Hy, Nguyễn Văn Đoành, Trần Đức Huyên

(2012), Hình học 10 (Sách giáo viên) Nxb Giáo dục

10 Nguyễn Phụng Hoàng, Võ Ngọc Lan (1999), Phương pháp trắc nghiệm

trong kiểm tra đánh giá thành quả học tập Nxb Giáo dục

11 Vũ Thế Hựu, Hoàng Việt, Minh Đức (2007), 604 bài tập trắc nghiệm và

tự luận hình học 10 Nxb Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh

12 Nguyễn Mộng Hy, Đặng Trí Toàn (2006), Giải bài tập và câu hỏi trắc

nghiệm hình học 10 Nxb Giáo dục

chọn lọc Hình học 10 Nxb Giáo dục

14 Nguyễn Bá Kim (2003), Phương pháp dạy học môn Toán Nxb Đại học

Sư phạm

15 Trần Thành Minh, Phan Lưu Biên, Trần Quang Nghĩa (2006), Giải toán

và câu hỏi trắc nghiệm hình học 10 Nxb Giáo dục

16 Phan Hoàng Ngân (2007), Bài tập trắc nghiệm hình học 10 Nxb Sư

phạm

17 Phan Trọng Ngọ (2005), Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà

trường Nxb Hà Nội

18 Trương Công Thành, An Nhật Hoan (2007), Câu hỏi trắc nghiệm hình 10

Nxb Giáo dục

19 Nguyễn Thế Thạch, Nguyễn Hải Châu, Quách Tú Chương, Nguyễn Trung Hiếu, Đoàn Thế Phiệt, Phạm Đức Quang, Nguyễn Thị Quý Sửu (2010),

Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn toán lớp 10 Nxb Giáo

dục