Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông dân tộc bán trú huyện quang bình tỉnh hà giang

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC VŨ ĐỨC THẢNH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ HUYỆN QUANG BÌNH TỈNH HÀ GIANG LUẬN VĂN THẠC SỸ QU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ ĐỨC THẢNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ HUYỆN QUANG BÌNH TỈNH HÀ GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ ĐỨC THẢNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ HUYỆN QUANG BÌNH TỈNH HÀ GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Cấn Thị Thanh Hương

HÀ NỘI - 2015

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu xây dựng đề tài “Quản lý hoạt động ngoài giờ

lên lớp ở trường phổ thông dân tộc bán trú huyện Quang Bình tỉnh Hà Giang” tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của Ban giám hiệu, các thầy cô

giáo trong trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

Để đạt được kết quả này tôi trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, giáo viên

và học sinh các trường phổ thông dân tộc bán trú huyện Quang Bình tỉnh Hà Giang

Đặc biệt tôi xin trân trọng cảm ơn TS Cấn Thị Thanh Hương - cán bộ

hướng dẫn khoa học, đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Trân trọng cảm ơn các anh, chị học viên lớp Cao học Quản lý giáo dục 2 K12, đã chia sẻ tinh thần, tình cảm, kinh nghiệm trong suốt khóa học

Mặc dù có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện luận văn, song do thời gian có hạn, chắc chắn còn nhiều hạn chế thiếu sót Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp để tôi tiếp tục thực hiện có hiệu quả đề tài vào công việc được giao

Hà Nội, ngày 15 tháng 11 năm 2014

Tác giả

Vũ Đức Thảnh

MỤC LỤC

Lời cảm ơn……… ……… …….i

Mục lục……… ……ii

Danh mục bảng, biểu……… ….…….v

MỞ ĐẦU i

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.2 Các khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.3 Hoạt động ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined 1.2.4 Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined 1.3 Vai trò của hoạt động ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined 1.3.1 Rèn kỹ năng sống cho học sinh……….………18

1.3.2 Giúp học sinh củng cố kiến thức văn hóaError! Bookmark not defined

1.4 Các nội dung quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined

1.4.1 Lập kế hoạch tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined

1.4.2 Chỉ đạo, tổ chức thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined

1.4.3 Quản lý nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined

1.5 Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông dân tộc bán trú

Error! Bookmark not defined 1.5.1 Trường phổ thông dân tộc bán trú Error! Bookmark not defined

1.5.2 Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông dân tộc bán trú

Error! Bookmark not defined

1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp của học

sinh bán trú Error! Bookmark not defined 1.6.1 Kinh tế, xã hội Error! Bookmark not defined 1.6.2 Đặc điểm của học sinh Error! Bookmark not defined 1.6.3 Đặc điểm của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viênError! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ HUYỆN QUANG BÌNH TỈNH HÀ GIANG Error! Bookmark not defined

2.1 Đặc điểm về phát triển kinh tế xã hội và phát triển giáo dục huyện Quang

Bình Error! Bookmark not defined 2.1.1 Giới thiệu về huyện Quang Bình tỉnh Hà GiangError! Bookmark not defined

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục và đào tạo tại huyện Quang Bình tỉnh Hà

Giang Error! Bookmark not defined

2.1.3 Kết quả khảo sát thực trạng giáo dục trường phổ thông dân tộc bán trú

của huyện Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh bán trú

Error! Bookmark not defined

2.2.1 Thực trạng công tác lập kế hoạch triển khai hoạt động ngoài giờ lên lớp

Error! Bookmark not defined

2.2.2 Thực trạng công tác chỉ đạo thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp

Error! Bookmark not defined

2.2.3 Thực trạng quản lý hoạt động rèn kỹ năng sống của học sinh bán trú

trường phổ thông dân tộc bán trú Error! Bookmark not defined

2.2.4 Thực trạng quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ HUYỆN QUANG BÌNH TỈNH HÀ GIANG Error! Bookmark not defined

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở

trường phổ thông dân tộc bán trú Error! Bookmark not defined 3.1.1 Đảm bảo tính khoa học Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.3 Đảm bảo tính hệ thống Error! Bookmark not defined 3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa Error! Bookmark not defined 3.1.5 Đảm bảo tính hiệu quả Error! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp của trường phổ thông

dân tộc bán trú Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nâng cao nhận thức của giáo viên, cán bộ phục vụ, học sinh và phụ

huynh học sinh Error! Bookmark not defined 3.2.2 Bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ quản lý, giáo viên Error! Bookmark not defined

3.2.3 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho triển khai hoạt động ngoài giờ lên

lớp Error! Bookmark not defined

3.3.4 Tăng cường kiểm tra, đánh giá việc triển khai hoạt động ngoài giờ lên

lớp Error! Bookmark not defined

3.3.5 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động ngoài giờ lên

lớp Error! Bookmark not defined 3.4 Mối liên hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.5 Khảo nghiệm về sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined

3.5.1 Các hoạt động khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined DANH MỤC BẢNG, BIỂU Bảng 2.1 Số học sinh trường phổ thông dân tộc bán trú trong những năm vừa qua 38

Bảng 2.2 Thực trạng công tác lập kế hoạch triển khai hoạt động ngoài giờ lên lớp 41

Bảng 2.3 Kỹ năng giao tiếp của học sinh bán trú 45

Bảng 2.4 Kỹ năng ra quyết định 47

Bảng 2.5 Các hành vi giải quyết mâu thuẫn với bạn bè 48

Bảng 2.6 Cách giải tỏa căng thẳng tâm lý của học sinh bán trú 49

Bảng 2.7 Kỹ năng tìm kiếm sự giúp đỡ 50

Bảng 2.8 Kỹ năng lao động sản xuất 51

Bảng 2.9 Thực trạng về nhận thức vai trò, ý nghĩa của tự học 52

Bảng 2.10 Thực trạng quản lý, hướng dẫn xây dựng kế hoạch tự học cho học sinh bán trú 54

tự học 56 Bảng 2.12 Thực trạng hướng dẫn học sinh bán trú phương pháp tự

học 57 Bảng 2.13 Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động tự học của

học sinh bán trú 58 Bảng 2.14 Thực trạng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tự học của

học sinh bán trú 59 Bảng 2.15 Thực trạng công tác chỉ đạo quản lý hoạt động tự học 60 Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết của các biện pháp

đề xuất 85 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất 86 Bảng 3.3 Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp đề xuất 87 Biểu đồ 3.1 Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp 88

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đảng và Nhà nước ta luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp

hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người

Đứng trước bối cảnh nước ta hội nhập vào nền kinh tế thế giới, với tốc độ phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ đặc biệt là công nghệ thông tin, đòi hỏi ngành giáo dục phải có những thay đổi mạnh mẽ phù hợp với bối cảnh thế giới và đặc điểm kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước Mục

tiêu của giáo dục là: "Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có

đạo đức, có tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc"[23]

Nước ta có 54 dân tộc, dân tộc kinh chiếm khoảng 90%, có 53 dân tộc thiểu số chỉ chiếm khoảng 10% dân số cả nước Các dân tộc này sống ở những vùng có đời sống kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn, nhưng lại có ý nghĩa đặc biệt về an ninh quốc phòng, những nơi phên dậu của đất nước với điều kiện về giáo dục thấp kém Đảng và Nhà nước ta luôn ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và quan tâm hoàn chỉnh hệ thống mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất - kỹ thuật các cấp học, mở thêm các trường phổ thông dân tộc nội trú, phổ thông dân tộc bán trú và có chính sách đảm bảo đủ giáo viên cho vùng này Điều 10 của Nghị định về công tác dân tộc của Chính phủ đối

với chính sách phát triển giáo dục và đào tạo đã nêu rõ: “Phát triển giáo dục

vùng dân tộc thiểu số theo chương trình chung quốc gia; xây dựng chính sách giáo dục ở tất cả các cấp học phù hợp với đặc thù dân tộc” [26] Vì vậy, việc

thực hiện bình đẳng các cơ hội giáo dục, nâng cao nguồn nhân lực cho các vùng này có ý nghĩa quan trọng.đối với chính sách phát triển giáo dục và đào

tạo đã nêu rõ: “Phát triển giáo dục vùng dân tộc thiểu số theo chương trình

chung quốc gia; xây dựng chính sách giáo dục ở tất cả các cấp học phù hợp với đặc thù dân tộc” [26] Vì vậy, việc thực hiện bình đẳng các cơ hội giáo

dục, nâng cao nguồn nhân lực cho các vùng này có ý nghĩa quan trọng

Muốn nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục vùng dân tộc đặc thù miền núi nói riêng, yếu tố quan trọng cần đặc biệt quan tâm là nâng cao chất lượng hoạt động dạy học và rèn các kỹ năng, năng lực cho học sinh Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 14/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế nêu rõ: "Phát triển giáo dục

và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát tri ển toàn

thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hơ ̣p v ới giáo dục gia đình và giáo dục xã hội Chủ động phát huy mặt tích cực , hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển giáo dục và đào tạo Phát triển hài hòa, hỗ trợ giữa giáo dục công lập và ngoài công lập, giữa các vùng, miền Ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chính sách Thực hiện dân chủ hóa, xã hội hóa giáo dục và đào tạo" [27]

Trong những năm qua, toàn ngành giáo dục đã có nhiều nỗ lực nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học như: đổi mới quản lý; đổi mới phương pháp dạy học; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học; thí điểm đổi mới chương trình sách giáo khoa; đổi mới kiểm tra, đánh giá nên chất lượng giáo dục đã có những thay đổi trên cả nước nói chung và tỉnh Hà Giang nói riêng

Quang Bình là huyện mới thành lập của tỉnh Hà Giang và có trình độ phát triển kinh tế - xã hội ở mức trung bình Huyện có hệ thống giáo dục tương đối hoàn thiện, chất lượng giáo dục tuy đã đạt những bước chuyển biến tích cực song vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của xã hội Hơn 70% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số sống rải rác quanh triền đồi, đời sống nhân dân trong vùng còn nhiều khó khăn, việc đầu tư quan tâm đến học tập cho con em mình còn hạn chế Cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học chưa đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học, đội ngũ giáo viên tuy đã đáp ứng nhu cầu về số lượng, nhưng lại bất cập về cơ cấu bộ môn và hạn chế về trình độ chuyên môn Chất lượng giáo dục trong toàn huyện không đồng đều, nhất là tại các xã có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn Học sinh thiếu và yếu các kỹ năng Công tác giáo dục học sinh dân tộc thiểu số còn chịu sự tác động của những yếu tố đan xen như văn hóa, truyền thống dân tộc, phong tục tập quán của đồng bào…Mặc dù, mấy năm gần đây, vấn đề giáo dục và quản lý giáo dục ở các trường phổ thông dân tộc bán trú đã được quan tâm nhiều hơn, so với mặt

bằng chung của giáo dục phổ thông song công tác quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các trường phổ thông dân tộc bán trú vẫn còn nhiều yếu kém Điều đó đặt ra thách thức không nhỏ cho công tác quản lý giáo dục, đặc biệt

là quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm rèn các kỹ năng sống, hoạt động

tự học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở các xã vùng khó

Học sinh dân tộc thiểu số đang học tại các trường phổ thông dân tộc bán trú trên địa bàn huyện hầu hết ở các xã có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn nên các em ít có điều kiện giao tiếp, thiếu mạnh dạn, tự tin trong hoạt động và học tập; trong hoạt động tự học và hòa nhập với cuộc sống tập thể Có thể nói các em còn thiếu các kỹ năng trong các hoạt động ngoài giờ học chính khóa

Để từng bước nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường phổ thông dân tộc bán trú, bên cạnh nâng cao chất lượng dạy học chính khóa thì các hoạt động ngoài giờ lên lớp rất cần thiết và quan trọng

Là cán bộ quản lý trường học tại trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở Bản Rịa huyện Quang Bình tỉnh Hà Giang, đã có 4

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Quốc Bảo (1997), Một số khái niệm về quản lý giáo dục, Trường

CBQLGD- ĐT, Hà Nội

2 Bộ GD&ĐT: Dự án giáo dục trung học cơ sở vùng khó khăn nhất

(2012), Ứng dụng công nghệ thông tin trong lớp học và học và hệ thống

hướng dẫn qua mạng, Nxb Giáo dục Việt Nam 2012

3 Bộ GD&ĐT: Dự án giáo dục trung học cơ sở vùng khó khăn nhất

(2012), Tư vấn nghề nghiệp, chăm sóc tâm lý và phát triển chuyên môn

liên tục cho giáo viên THCS cùng khó khăn nhất, Nxb Giáo dục Việt

Nam

4 Bộ GD&ĐT: Dự án giáo dục trung học cơ sở vùng khó khăn nhất

(2012), Hỗ trợ dạy Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số cấp THCS