ii ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGÔ THỊ THU GIANG LỰA CHỌN, THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG 9, HÓA HỌC 12 LUẬN VĂN THẠC
Trang 1i
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGÔ THỊ THU GIANG
LỰA CHỌN, THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC
CHƯƠNG 9, HÓA HỌC 12
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA HỌC
HÀ NỘI – 2015
Trang 2ii
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGÔ THỊ THU GIANG
LỰA CHỌN, THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG 9, HÓA HỌC 12
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA HỌC Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN HÓA HỌC)
Mã số: 60.14.01.11
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Trần Trung Ninh
HÀ NỘI – 2015
Trang 3iii
Lời cảm ơn
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Trung Ninh, người đã trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo tận tình để Tôi hoàn thành luận văn này
Trong quá trình thực hiện đề tài Tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của quý thầy cô trường Đại học giáo dục Hà Nội Đặc biệt là những thầy cô đã tận tình dạy bảo cho Tôi suốt thời gian học tập tại trường Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và toàn thể các em học sinh trường THPT Đan Phượng, trường THPT Vạn Xuân - thành phố Hà Nội đã tạo điều kiện cho Tôi điều tra, khảo sát, thực nghiệm để có dữ liệu viết luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ Tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn
Hà Nội, ngày 15 tháng 11 năm 2014
Người thực hiện
NGÔ THỊ THU GIANG
Trang 4iv
BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT Chữ viết tắt Giải nghĩa
BTHH Bài tập hóa học
ĐHQG Đại học quốc gia ĐHSP Đại học sư phạm ĐKTC Điều kiện tiêu chuẩn
LĐC Lớp đối chứng LTN Lớp thực nghiệm Nxb Nhà xuất bản THPT Trung học phổ thông
TN Thực nghiệm TNSP Thực nghiệm sư phạm
Trang 5v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Bảng tổng hợp và so sánh mức độ hiểu biết cơ bản và vận dụng PISA của
GV trong quá trình dạy học ở trường THPT
Bảng 1.2 Mức độ biết, hiểu và sử dụng các dạng câu hỏi và BTHH theo tiếp cận
PISA của GV ở trường THPT trong dạy học Hoá học Bảng 3.1 Số HS đạt điểm Xi trước khi thực nghiệm
Bảng 3.2 Số HS đạt điểm Xi của trường THPT Đan Phượng
Bảng 3.3 Tần suất (%) HS đạt điểm Xi của trường THPT Đan Phượng
Bảng 3.4 Tỉ lệ (%) HS đạt điểm Xi của trường THPT Đan Phượng
Bảng 3.5 Bảng tổng hợp phân loại kết quả bài kiểm tra lần 1 của HS trường THPT Đan Phượng
Bảng 3.6 Bảng tổng hợp phân loại kết quả bài kiểm tra lần 1 của HS trường THPT Đan Phượng
Bảng 3.7 Số HS đạt điểm Xi của trường THPT Vạn Xuân
Bảng 3.8 Tần suất (%) HS đạt điểm Xi của trường THPT Vạn Xuân
Bảng 3.9 Tỉ lệ (%) HS đạt điểm Xi của trường THPT Vạn Xuân
Bảng 3.10 Bảng tổng hợp phân loại kết quả bài kiểm tra lần 1 của HS trường THPT Vạn Xuân
Bảng 3.11 Bảng tổng hợp phân loại kết quả bài kiểm tra lần 1 của HS trường THPT Vạn Xuân
Bảng 3.12 Tổng hợp các tham số đặc trưng
Bảng 3.13 Bảng tổng hợp thăm dò ý kiến HS sau thực nghiệm
Bảng 3.14 Bảng tổng hợp thăm dò ý kiến GV sau thực nghiệm
Trang 6vi
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1 Đường lũy tích điểm kiểm tra – Lần 1 – trường THPT Đan Phượng
Hình 3.2 Đường lũy tích điểm kiểm tra – Lần 2 – trường THPT Đan Phượng
Hình 3.3 Đồ thị biểu diễn kết quả bài kiểm tra của HS – Lần 1– trường THPT Đan Phượng
Hình 3.4 Đồ thị biểu diễn kết quả bài kiểm tra của HS – Lần 2– trường THPT Đan Phượng
Hình 3.5 Đường lũy tích điểm kiểm tra – Lần 1 – trường THPT Vạn Xuân
Hình 3.6 Đường lũy tích điểm kiểm tra – Lần 2 – trường THPT Vạn Xuân
Hình 3.7 Đồ thị biểu diễn kết quả bài kiểm tra của HS – Lần 1– trường THPT Vạn Xuân
Hình 3.8 Đồ thị biểu diễn kết quả bài kiểm tra của HS – Lần 2– trường THPT Vạn Xuân
Trang 7vii
MỤC LỤC
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận Pisa trong dạy học Hóa học chương 9 lớp 12 7
1.1.1 Đổi mới phương pháp dạy học trên thế giới 7
1.1.2 Đổi mới phương pháp dạy học ở Việt Nam 7 1.2 Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông
1.2.1 Đổi mới mục tiêu 8
1.2.2 Đổi mới hoạt động của giáo viên 9
1.2.3 Đổi mới hoạt động học tập của học sinh 9
1.2.4 Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học và sử dụng phương tiện dạy
Trang 8viii
1.2.5 Đổi mới việc kiểm tra – đánh giá 10
1.3.1 Ý nghĩa của bài tập hóa học 10
1.3.2 Một số định hướng trong việc xây dựng bài tập hóa học mới 11 1.4 Tìm hiểu về chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA 12
1.4.1 Đặc điểm của PISA 12
1.4.2 Mục tiêu đánh giá theo PISA 13
1.4.3 Nội dung đánh giá theo PISA 16
1.4.4 Cách đánh giá trong bài tập PISA 17
1.4.5 Đối tượng đánh giá 18 1.5 Ý nghĩa của việc xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận
1.6 Thực trạng mức độ biết, hiểu và sử dụng câu hỏi và bài tập hoá học theo hướng tiếp cận PISA của giáo viên ở trường THPT hiện nay 18
Chương 2: Lựa chọn, thiết kế và sử dụng bài tập theo hướng tiếp cận Pisa
2.1.1 Mục tiêu cơ bản của chương trình hóa học lớp 12 22
2.1.2 Cấu trúc nội dung chương trình 23 2.2 Cơ sở, nguyên tắc và quy trình xây dựng bài tập theo hướng tiếp cận PISA
2.2.1 Cơ sở và nguyên tắc 26
2.2.2 Quy trình xây dựng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA 28
2.3 Hệ thống bài tập hóa học chương 9 lớp 12 theo hướng tiếp cận PISA 31 2.4 Sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học hóa học
2.4.1 Sử dụng khi dạy bài mới 83
2.4.2 Sử dụng khi luyện tập, ôn tập 84
Trang 9ix
2.4.3 Sử dụng khi tự học ở nhà 84
2.4.4 Sử dụng khi kiểm tra, đánh giá 85
3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 86
3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 86
3.2.1 Thời gian thực nghiệm 86
3.2.2 Đối tượng thực nghiệm 86
3.3.1 Lựa chọn đối tượng thực nghiệm 87
3.3.2 Kiểm tra mẫu trước thực nghiệm 87
3.3.3 Lựa chọn giáo viên thực nghiệm 87
3.3.4 Tiến hành thực nghiệm 87
3.3.5 Thực hiện chương trình thực nghiệm 88
3.4.1 Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm 88
3.4.2 Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm 88
3.4.3 Xử lí kết quả 94
3.4.4 Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm 96
Trang 101
MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, khoa học giáo dục và sự cạnh tranh quyết liệt trên nhiều lĩnh vực giữa các quốc gia đòi hỏi giáo dục phải đổi mới Thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về nguồn nhân lực và về khoa học – công nghệ Xu thế chung của thế giới khi bước vào thế kỉ XXI là các nước tiến hành đổi mới mạnh mẽ hay cải cách giáo dục Vì vậy, đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định
“đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” và “phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân”.[2, tr 15]
Năm 2012, giáo dục Việt Nam có một dấu ấn quan trọng khi lần đầu tiên nước ta
có khoảng 5.100 HS ở độ tuổi 15 của 162 trường thuộc 59 tỉnh, thành phố, cùng với hơn 65 quốc gia và vùng lãnh thổ khác trên thế giới tham gia vào cuộc khảo sát chính
thức của PISA 2012 - (viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Program for International Student Assessment”, được dịch là “Chương trình đánh giá HS quốc tế” do tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (“Organization for Economic Co-operation and Development”, thường được viết tắt là OECD) khởi xướng và triển khai từ ngày 12 đến
ngày 14 tháng 4 năm 2012 Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển cho hay, việc tham gia PISA được cho là để có được cái nhìn đúng đắn về những mặt mạnh, yếu của hệ thống giáo dục trong nước và rút ra được những bài học cải tổ cần thiết
Chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA có quy mô toàn cầu, được tổ chức định kì 3 năm một lần, nhằm đánh giá kiến thức và kĩ năng của HS ở tuổi 15 Mục tiêu của chương trình PISA nhằm đánh giá khi đến độ tuổi kết thúc phần giáo dục bắt buộc,
HS đã được chuẩn bị để đáp ứng các thách thức của cuộc sống sau này ở mức độ nào Nội dung đánh giá của PISA hoàn toàn được xác định dựa trên các kiến thức, kỹ năng cần thiết cho cuộc sống tương lai, không dựa vào nội dung các chương trình giáo dục quốc gia Thay vì kiểm tra sự thuộc bài theo các chương trình giáo dục cụ thể, PISA
xem xét khả năng của HS ứng dụng các kiến thức và kỹ năng trong lĩnh vực chuyên
Trang 112
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bernd Meier, Nguyễn Văn Cường (2009), Lý luận dạy học hiện đại, tài liệu
học tập đổi mới phương pháp dạy học, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội
2 Báo cáo Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (2011), Nxb Chính trị quốc
gia
3 Bộ Giáo dục và đào tạo, PISA và các dạng câu hỏi, Nxb Giáo dục Việt Nam
4 Cao Cự Giác (2009), Thiết kế và sử dụng bài tập thực nghiệm trong dạy và
học Hóa học, Nxb Giáo dục Việt Nam
5 Cao Cự Giác, Nguyễn Xuân Trường (2005), “Các xu hướng đổi mới phương
pháp dạy học Hoá học ở trường phổ thông hiện nay”, Tạp chí Giáo dục, (128),
tr.34-36
6 Đề thi số 9, Chương trình Đánh giá học sinh quốc tế của OECD 2012
7 Đặng Thị Oanh, Nguyễn Thị Sửu (2006), Phương pháp dạy học các chương
mục quan trọng trong chương trình sách giáo khoa Hoá học phổ thông (Học phần phương pháp dạy học 2)
8 Đỗ Tiến Đạt (2011), “Chương trình đánh giá HS quốc tế PISA”, Kỷ yếu Hội
thảo Quốc gia về giáo dục Toán học phổ thông
9 Đặng Xuân Thư (2010), Luyê ̣n tập và tự kiểm tra , đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng Hóa học 12, Nxb Giáo du ̣c Viê ̣t Nam
10 Lê Thị Mỹ Hà (2011), "Chương trình đánh giá quốc tế PISA tại Việt Nam -
Cơ hội và thách thức", Tạp chí Khoa học Giáo dục (64) tr 17 – 21
11 Lê Thị Mỹ Hà (2011), "Chương trình đánh giá quốc tế PISA tại Việt Nam ",
Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội (346) tr 28 – 36
12 Nguyễn Cương, Nguyễn Mạnh Dung (2005), Phương pháp dạy học Hóa
học tập 1, Nxb Đại học sư phạm
13 Nguyễn Cương (2007), Phương pháp dạy học Hoá học ở trường phổ thông
và đại học, Nxb Giáo dục
14 Nguyễn Xuân Trường - Nguyễn Thị Sửu - Đặng Thị Oanh - Trần Trung
Ninh (2005), Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên giáo viên trung học phổ thông (chu kì
III: 2004 - 2007), Nxb Đại học Sư phạm
Trang 123
15 Nguyễn Xuân Trường (2006), Sử dụng bài tập trong dạy học Hoá học ở
trường phổ thông, Nxb Đại học Sư phạm
16 Nguyễn Xuân Trường (2003), Bài tập hoá học ở trường phổ thông, Nxb
Đại học Sư phạm
17 Nguyễn Xuân Trường - Trần Trung Ninh (2006), 555 câu trắc nghiệm
Hoá học, Nxb Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
18 Nguyễn Xuân Trường - Trần Trung Ninh (2009), Bồi dưỡng Hóa ho ̣c phổ thông, Nxb Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
19 Nguyễn Thị Phương Hoa (2010), “Chương trình đánh giá HS quốc tế
(PISA) (Mục đích, tiến trình thực hiện, các kết quả chính)”, Tạp chí Khoa học Đại học
Quốc gia Hà Nội(168) tr.- 25
20 Nguyễn Ngọc Sơn (2010), “Góp phần tìm hiểu về chương trình đánh giá HS
quốc tế (PISA)”, Tập san Giáo dục - Đào tạo (3)
21 Nguyễn Xuân Trường (2009), Sử dụng bài tập trong dạy học Hóa học ở
trường phổ thông, Nxb ĐH Sư Phạm Hà Nội
22 Nguyễn Xuân Trường (1997), Bài tập hoá học ở trường phổ thông, Nxb
ĐHQG Hà Nội
23 Nguyễn Xuân Trường (2005), Phương pháp dạy học hoá học ở trường phổ
thông, Nxb Giáo dục, Hà Nội
24 Quốc hội, Luật giáo dục 2005
25 Trần Trung Ninh (2012), 18 chủ đề trọng tâm thường gặp và phương pháp
giải đề thi đại học – cao đẳng môn Hóa học, Nxb Hà Nội
Một số trang web
[1] http://violet.vn
[2] http://vi.wikipedia.org/wiki
[3] http://www.baomoi.com
[4].http://Vietnamnet.vn/vn/giaoduc
