ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC MAI VĂN TIẾN VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƯƠNG “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÝ 10 LUẬN VĂN
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
MAI VĂN TIẾN
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ
TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƯƠNG
“ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÝ 10
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM VẬT LÝ Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lý
Mã số: 60 14 01 11
Hà nội - 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
MAI VĂN TIẾN
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ
TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƯƠNG
“ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÝ 10
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM VẬT LÝ Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lý
Mã số: 60 14 01 11
Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Biên
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình từ nhiều phía, tôi xin cảm ơn những người đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi hoàn thành luận văn
Trước hết tôi xin cảm ơn TS Nguyễn Văn Biên, người đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này
Cảm ơn trường Đại học giáo dục, khoa sau đại học và các thầy cô trong khoa đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn
Cảm ơn ban giám hiệu trường THPT Thạch Thành 3, nơi tôi đang công tác
đã tạo điều kiện để tôi thực nghiệm trong quá trình làm luận văn
Cảm ơn gia đình, các đồng nghiệp và bạn bè đã giúp đỡ tôi trong quá trình tôi hoàn thành luận văn
Trang 4DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
GV: Giáo viên
HS: Học sinh
PP: Phương pháp
DHKP: Dạy học khám phá
TN: Thực nghiệm
ĐC: Đối chứng
PPDHKP: Phương pháp dạy học khám phá
THPT: Trung học phổ thông
NLST: Năng lực sáng tạo
PPDH: Phương pháp dạy học
NVKP: Nhiệm vụ khám phá
THCS: Trung học cơ sở
THPT: Trung học phổ thông
Trang 5DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Các mức độ của dạy học khám phá 10
Bảng 1.2: Bảng thống kê kết quả khảo sát thực trạng dạy học khám phá trong
lý 28
PPDHKP 41
cực 65
tạo 66
tra 67
xuống 68
kê 68
thể 69
chứng 71
Bảng 3.2: Bảng thống kê điểm kiểm tra bài “Định luật II
Newton” 81
Trang 6Bảng 3.3: Bảng thống kê điểm kiểm tra bài “Lực đàn
hồi” 81
sát” 82
Bảng 3.5: Bảng đánh giá tính tích cực của học sinh bài “Định luật II Newton”
82
Bảng 3.6: Bảng đánh giá tính tích cực của học sinh bài “Lực đàn
hồi” 83
Bảng 3.7: Bảng đánh giá tính tích cực của học sinh bài “Lực ma
sát” 84
Bảng 3.8: Bảng đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh bài “Định luật II
Newton” 85
Bảng 3.9: Bảng đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh bài “Lực đàn
hồi” 86
Bảng 3.10: Bảng đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh bài “Lực ma
sát” 88
Bảng 3.11: Bảng tần suất luỹ tích hội tụ lùi bài “Định luật II
Newton” 89
Bảng 3.12: Bảng tần suất luỹ tích hội tụ lùi bài “Lực đàn
hồi” 90
Bảng 3.13: Bảng tần suất luỹ tích hội tụ lùi bài bài “Lực ma
sát” 90
Newton” 91
Trang 7Bảng 3.15: Bảng các tham số thống kê bài “Lực đàn
hồi” 91
sát” 91
DHKP 93
Trang 8DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
V.G.Razumopxki 23
Sơ đồ 1.2: Các bước xây dựng tiến trình dạy học khám
phá …34
Sơ đồ 2.1: Sơ đồ kiến thức chương “Động lực học chất
điểm” …45
Trang 9MỤC LỤC
ơn……… i
Danh mục các kí hiệu, các chữ viết tắt ii
bảng……… iii
đồ……… v
Mục lục……….vi
MỞ ĐẦU 1
tài 1
1.1 Tính cấp thiết 1
luận 1
tiễn 2
2 Mục đích nghiên cứu 2
cứu 2
cứu 3
3
Trang 106 Giả thuyết khoa học 3
cứu 3
tài 4
tài 4
tài 4
4
luận 4
tiễn 4
tin 5
5
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHƯƠNG PHÁP
“DẠY HỌC KHÁM PHÁ” 6
luận 6
Trang 111.1.1 Lịch sử nghiên cứu đề tài 6
bản 7
1.1.3 Những ưu điểm của phương pháp dạy học khám phá trong việc phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh và nâng cao hiệu quả giảng dạy
13
1.1.4 Phương pháp “dạy học khám phá” phát huy tính tích cực, sáng tạo của
dạy 15
tiễn 27
1.2.1 Dạy học khám phá trong dạy học Vật lý: .27
1.2.2 Dạy học khám phá chương “Động lực học chất điểm”
30
Kết luận chương I 41
CHƯƠNG II XÂY DỰNG TIẾN TRÌNH DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƯƠNG “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” THEO PHƯƠNG
PHÁ 42
thành 42
2.1.1 Kiến thức về cơ học học sinh đã có ở chương I và ở THCS 42
Trang 122.1.2 Kiến thức chương “Động lực học chất điểm” .42
2.2 Mục tiêu kiến thức ,kĩ năng học sinh cần đạt khi học chương “Động lực
43
đạt 43
được 44
2.3 Sơ đồ kiến thức chương “Động lực học chất điểm” .45
2.4 Tổ chức dạy học chương “Động lực học chất điểm” .46
2.5 Tổ chức dạy học theo phương pháp “dạy học khám phá” .46
65
65
tạo 66
2.6.3 Công cụ đo tính hiệu quả trong giảng dạy 67
Trang 13CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 70
3.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 70
70
phạm 70
phạm 70
3.4.1 Phương pháp thăm dò 70
chứng 71
71
nghiệm 72
3.6.1 Chọn lớp, nhóm thực nghiệm và nhóm, lớp đối chứng 72
3.6.2 Quá trình thực nghiệm và thu thập thông số đánh giá 72
nghiệm 75
học 75
Trang 143.7.2 Kết quả bài kiểm tra 80
nghiệm 82
82
3.8.2 Đánh giá kết quả thu được theo mục đích đề ra 82
3.9 Đánh giá chung về kết quả thực hiện dạy học theo phương pháp khám phá
93
3 94
NGHỊ 95
luận 95
tiếp 95
nghị 96
KHẢO 97
PHỤ LỤC 98
Trang 15Phụ lục 1: PHIẾU KHẢO SÁT SỐ 1 (Dành cho cán bộ quản lí và GV THPT) 98
THPT) 100
Phụ lục 3: BẢNG GHI SỐ LIỆU VÀ XỬ LÍ KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ
NEWTON 102
Phụ lục 4: BẢNG GHI SỐ LIỆU VÀ XỬ LÍ KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM VỀ
HÚC 104
Phụ lục 5: BẢNG GHI SỐ LIỆU VÀ XỬ LÍ KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM VỀ LỰC MA SÁT 105
TRA 106
NGHIỆM 115
Trang 16TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lương Duyên Bình , Nguyễn Xuân Chi,Tô Giang,Trần Chí Minh, Vũ
Quang, Bùi gia Thịnh (2006), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên 10 , Nxb Giáo dục,
Hà Nội
2 Lương Duyên Bình, Nguyễn Xuân Chi,Tô Giang,Trần Chí Minh, Vũ
Quang, Bùi gia Thịnh (2006), Vật lý 10 , Nxb Giáo dục, Hà Nội
3 Phạm Thế Dân (2008), Những cơ sở dạy học hiện đại, Bài giảng chuyên đề
sau đại học, Trường Đại học sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
4 Nguyễn Thanh Hải (2011), Bàn về Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của
học sinh (Bài viết trên báo điện tử), Trường Đại học Phạm Văn Đồng
5 Ngô Diệu Nga (2006), Bài giảng chuyên đề phương pháp nghiên cứu khoa
học vật lí, Hà Nội
6 Ngô Diệu Nga (2010), Bài giảng về chiến lược dạy học vật lí ở trường trung
học phổ thông, Nxb Đại học sư phạm, Hà Nội
7 Lê Phước Lộc (2004), Phương pháp dạy học khám phá trong Vật lý kỉ yếu,
Hội thảo khoa học đổi mới phương pháp dạy học ở trường ĐHSP
8 Đặng Thành Hưng (2012), Dạy học hiện đại: lí luận, biện pháp, kĩ thuật,
Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội
9 Nguyễn Đức Thâm, Nguyễn Ngọc Hưng (1999), Tổ chức hoạt động nhận
thức cho học sinh trong dạy học vật lí ở trường phổ thông, Nxb Đại học Quốc
gia, Hà Nội
10 Phạm Hữu Tòng, Nguyễn Đức Thâm, Phạm Xuân Quế (2006), Tài liệu
bồi dưỡng thường xuyên giáo viên chu kì III (2004-2007), Nxb Đại học sư phạm,
Hà Nội
11 Đỗ Hương Trà (năm 2012), Các kiểu tổ chức dạy học hiện đại trong dạy
