Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại quỹ bảo vệ môi trường việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- NGUYỄN HẢI ANH QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ƯU ĐÃI TẠI QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN HẢI ANH

QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG

CHO VAY ƯU ĐÃI TẠI QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Hà Nội - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN HẢI ANH

QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ƯU ĐÃI TẠI QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

Mã số: 60 34 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN THỊ VÂN ANH

XÁC NHẬN CỦA

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – 2015

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ……….……… i

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ……… ……….…….ii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ……….……… iii

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 4

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 4

1.1.1 Các công trình đã thực hiện nghiên cứu 4 1.1.2 Những vấn đề còn tồn tại và hướng nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

1.2 Những vấn đề cơ bản về Quỹ Bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Tổ chức tài chính phi ngân hàng Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quỹ Bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined.

1.3 Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Hoạt động tín dụng Error! Bookmark not defined 1.3.2 Rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 1.3.3 Quản trị rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.

1.4 Bài học kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.

1.4.1 Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 1.4.2 Bài học cho Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

2.1 Thiết kế nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp tính toán số liệu Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp phân tích Error! Bookmark not defined 2.2.4 Mô hình SWOT Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ƯU ĐÃI TẠI QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAMError! Bookmark not

defined

3.1 Giới thiệu về Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý và điều hành Error! Bookmark not defined 3.1.3 Chức năng, nhiệm vụ của Quỹ Error! Bookmark not defined.

3.2 Tổng quan về hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam Error!

Bookmark not defined

3.2.1 Những quy định về hoạt động cho vay ưu đãi Error! Bookmark not defined 3.2.2 Hoạt động cho vay ưu đãi Error! Bookmark not defined 3.2.3 Thực trạng rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi Error! Bookmark not defined.

3.3 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam Error! Bookmark not defined 3.3.1 Nhận dạng rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 3.3.2 Đo lường rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 3.3.3 Quản lý rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 3.3.4 Kiểm soát rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 3.4 Đánh giá quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam Error! Bookmark not defined.

3.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 3.4.2 Những tồn tại và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ƯU ĐÃI TẠI QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAMError!

Bookmark not defined

4.1 Định hướng phát triển của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam Error! Bookmark not

defined

4.1.1 Định hướng phát triển chung Error! Bookmark not defined 4.1.2 Định hướng phát triển hoạt động cho vay ưu đãi và quản trị rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined.

4.2 Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam Error! Bookmark not defined.

4.2.1 Hoàn thiện bộ máy quản trị rủi ro tín dụng và khung hành lang pháp lý cho hoạt động tín dụng Error! Bookmark not defined 4.2.2 Hoàn thiện và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình cho vay Error! Bookmark not defined.

4.2.3 Nâng cao chất lượng thẩm định đối với từng khoản cho vayError! Bookmark not defined.

4.2.4 Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát quy trình tín dụng Error! Bookmark not defined.

4.2.5 Nâng cao vai trò của công tác kiểm soát nội bộ QuỹError! Bookmark not defined 4.2.6 Tăng cường công cụ quản lý và phòng ngừa rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined.

4.2.7 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Error! Bookmark not defined 4.2.8 Một số giải pháp khác Error! Bookmark not defined.

4.3 Một số kiến nghị Error! Bookmark not defined.

4.3.1 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Error! Bookmark not defined 4.3.2 Kiến nghị với Chính phủ Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Phát triển bền vững đi đôi với bảo vệ môi trường vừa là mục tiêu, vừa là nguyên tắc trong quá trình phát triển của hầu hết các quốc gia trên thế giới Không nằm ngoài xu thế này, Đại hội lần thứ XI Đảng ta đã xác định rõ “Phát triển kinh

tế - xã hội phải luôn coi trọng bảo vệ và cải thiện môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; những thành quả đạt được từ phát triển kinh tế - xã hội sẽ phải được dành một phần xứng đáng cho mục tiêu môi trường, cải thiện và nâng cao chất lượng môi trường”

Việt Nam đang trên đà phát triển và đã thành công trong nhiều lĩnh vực, giữ vững ổn định về chính trị, phát triển kinh tế - xã hội nâng cao đời sống của người dân Cùng với sự phát triển đó, Việt Nam đang trở thành một trong những nước chịu ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; nhiều vùng, nhiều địa phương và khu dân cư đang trở thành các điểm nóng về ô nhiễm môi trường Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng là do các doanh nghiệp thiếu nguồn vốn đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường Vì vậy, nhằm tạo ra những cơ chế mới về hỗ trợ tài chính cho các hoạt động bảo vệ môi trường trên phạm vi cả nước, ngày 26/6/2002 Thủ tướng Chính phủ đã

ký Quyết định số 82/2002/QĐ-TTg về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam (tên giao dịch tiếng Anh là Vietnam Environment Protection Fund - VEPF) trực thuộc Bộ Khoa học – Công nghệ và Môi trường và được chuyển về trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường khi Bộ Tài nguyên và Môi trường được thành lập Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam là Quỹ Bảo vệ môi trường quốc gia, có chức năng cho vay lãi suất ưu đãi, tài trợ, hỗ trợ lãi suất cho các chương trình, dự án, các hoạt động, nhiệm vụ bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu không nằm trong kế hoạch ngân sách trên phạm vi toàn quốc Sự ra đời của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam là một sự kiện lớn trong tiến trình phát

2

triển của công cuộc bảo vệ môi trường ở nước ta Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam

ra đời đã đáp ứng phần nào nguồn vốn cho công tác bảo vệ môi trường Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam trở thành một tổ chức tài chính phi ngân hàng quan trọng trong việc cung cấp vốn đầu tư cho bảo vệ môi trường

Trong hơn 10 năm hoạt động, Quỹ Bảo vệ môi trường Viêt Nam đã hoạt động rất tốt nhưng không tránh khỏi những khó khăn và thách thức cũng như luôn tiềm ẩn những rủi ro, đặc biệt là rủi ro trong lĩnh vực tín dụng Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi mà vấn đề nợ xấu trở thành điểm nóng trong hoạt động của các ngân hàng Thực tế cho thấy, nhiều Ngân hàng lâu năm, giàu kinh nghiệm nhưng vẫn phải gánh chịu những thiệt hại lớn trong hoạt động tín dụng, vì vậy quản trị rủi

ro tín dụng đang là mối quan tâm hàng đầu của các tổ chức tín dụng Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam là tổ chức tài chính mới còn non trẻ so với nhiều tổ chức tín dụng khác, kinh nghiệm thực tế còn hạn chế, nên việc học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng, tránh những hậu quả lớn xảy ra như các ngân hàng là rất cần thiết Xuất

phát từ thực tế trên, đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam” được tác giả lựa chọn nghiên cứu trong

Luận văn thạc sĩ kinh tế

Một số câu hỏi nghiên cứu:

- Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam trong thời gian vừa qua đã đạt được những kết quả gì?

- Những hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam và nguyên nhân của những hạn chế này là gì?

- Các giải pháp để tăng cường quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam trong thời gian tới như thế nào?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu: Vận dụng những cơ sở lý luận và thực tiễn về tín dụng

và rủi ro về tín dụng để đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam

3

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng, rủi ro tín dụng và quản

trị rủi ro tín dụng tại Quỹ Bảo vệ môi trường

- Phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam giai đoạn 2010-2014 Từ đó, đưa ra những hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng và nguyên nhân của những hạn chế này

- Đề xuất một số giải pháp để tăng cường quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu: Các số liệu nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam được cập nhật từ năm 2010 đến năm 2014

4 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu truyền thống và khá phổ biến hiện nay trong nghiên cứu khoa học kinh tế là dựa trên cơ sở phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp, so sánh, sử dụng mô hình phân tích SWOT, …

5 Kết cấu của luận văn:

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng của Quỹ Bảo vệ môi trường

Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam

Chương 4: Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ưu đãi tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam

4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Các công trình đã thực hiện nghiên cứu

Đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học và các luận án, luận văn đề cập đến quản trị rủi ro tín dụng tại các Tổ chức tín dụng Tuy nhiên, qua nghiên cứu tổng thể cho thấy, các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại, trong khi quản trị rủi ro tín dụng tại các tổ chức tài chính phi ngân hàng ít được quan tâm nghiên cứu Hơn nữa, quản trị rủi ro tín dụng tại các tổ chức tài chính phi ngân hàng còn nhiều hạn chế, chưa được quan tâm đúng mức như tại các ngân hàng thương mại Vì vậy, tác giả lựa chọn các bài luận án, luận văn về quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại, Công ty tài chính để tìm hiểu và tham khảo

* Luận án Tiến sỹ của Nghiên cứu sinh Nguyễn Tuấn Anh về “Quản trị rủi

ro tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam”, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, năm 2012

- Luận án đã đưa ra các dấu hiệu cơ bản để nhận biết rủi ro tín dụng, bao gồm nhóm các dấu hiệu phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro và nhóm các yếu tố nhận diện rủi ro, cũng như cách đo lường rủi ro tín dụng

- Luận án đề xuất mô hình đo lường rủi ro, qua đó xây dựng hệ thống chấm điểm và xếp hạng khách hàng theo chuẩn mực quốc tế, đưa ra một hệ thống đầy đủ các tiêu chí định tính và định lượng để đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng của các Ngân hàng thương mại ở Việt Nam

- Luận án đã chỉ ra nhiều hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng của Agribank như: Mô hình quản trị rủi ro còn nhiều lạc hậu; cơ cấu vốn chủ sở hữu thấp; Hệ thống đánh giá chấm điểm khách hàng chưa đánh giá đúng khả năng khách hàng và còn mang tính hình thức; Công tác phân loại nợ chưa thực hiện đầy đủ, việc trích lập dự phòng rủi ro chưa thực sự hoàn hảo

5

- Luận án đã đưa ra khuyến nghị về tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro của Agribank cũng như đề xuất nhấn mạnh Agribank cần phải nhanh chóng thay đổi mô hình quản trị rủi ro tín dụng, thành lập Ủy ban quản trị rủi ro, phân công lại chức năng nhiêm vụ của từng đơn vị, xây dựng hệ thống cảnh báo theo chuẩn quốc tế

* Luận văn Thạc sỹ của tác giả Nguyễn Ngọc Lý về “Quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – Chi nhánh Thái Nguyên”, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2012 Luận văn đã đi sâu nghiên cứu những bất cập tồn tại của VPBank – Chi nhánh Thái Nguyên như tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu duy trì ở mức cao Từ đó đưa ra các giải pháp để hạn chế RRTD

Luận văn đã đưa ra một số giải pháp tăng cường quản lý rủi ro tín dụng tại VPBank – Chi nhánh Thái Nguyên như sau:

- Nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy quản lý RRTD: cần phải có sự phối kết hợp đồng bộ giữa các bộ phận trong bộ máy (từ thu thập, xử lý, thẩm định

và ra quyết định phải được tiến hành nhịp nhàng và đảm bảo độ chính xác cao)

- Nâng cao chất lượng thẩm định, kiểm tra giám sát khoản vay: cần thường xuyên kiểm tra, giám sát khoản vay và chú trọng nâng cao trình độ nguồn nhân lực

- Giám sát toàn diện rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả công tác xử lý nợ quá hạn

- Tăng cường quản lý danh mục tài sản đảm bảo: quản lý hồ sơ tài sản đảm bảo một cách chặt chẽ, xây dựng hệ thống quản lý và khai thác dữ liệu, …

- Nâng cao chất lượng công tác thông tin phòng ngừa rủi ro tín dụng, sử dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro và phát triển hệ thống công nghệ thông tin

* Luận văn Thạc sỹ của tác giả Trần Hương Lê về “Tăng cường quản trị rủi

ro tín dụng Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam”, Học viện ngân hàng, năm

2013

Tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản trị rủi ro tín dụng, áp dụng các chuẩn mực và thông lệ ngân hàng quốc tế trong quản trị rủi ro Trên cơ sở đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, tác giả đề xuất một số giải pháp như sau: