Tìm hiểu sự ảnh hưởng của phân đạm đến sự phát triển của cây hồ tiêu

Hồ tiêu (hay gọi tắt là cây tiêu) là loại cây công nghiệp nhiệt đới, có giá trị xuất khẩu cao. Tiêu được trồng ở nhiều vùng sinh thái của nước ta, trong đó Tây Nguyên là vùng có nhiều tiềm năng về đất đai, khí hậu để mở rộng diện tích trồng tiêu nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao đồng thời gắn với việc bảo vệ môi trường. Hơn nữa, cây tiêu là cây công nghiệp có giá trị thương mại và xuất khẩu cao, mang lại nhiều lợi nhuận cho người lao động. Sản xuất hồ tiêu đem lại giá trị thương mại cao, mang lại nhiều lợi nhuận cho người lao động, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập và nâng cao đời sống nông dân. Trong những năm gần đây diện tích và sản lượng hồ tiêu Việt Nam tăng đáng kể. Hiện nay, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 35% tổng lượng xuất khẩu của thế giới. Tuy diện tích, năng suất và sản lượng tương đối lớn, nhưng ngành sản xuất hồ tiêu ở nước ta hiện nay chủ yếu là tự phát, chưa áp dụng triệt để những tiến bộ của khoa học kĩ thuật. Để cây tiêu sinh trưởng tốt cho năng suất cao thì ngoài giống tốt, kĩ thuật chăm sóc khoa học thì bón phân bổ sung hợp lí cho cây là vô cùng quan trọng. Đặc biệt là nhu cầu phân đạm đối với cây tiêu. Việc bón phân không đúng cách và không cân đối giữa các loại phân không những không làm tăng năng suất mà còn là một nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi cho một số nấm bệnh hại trong đất phát triển. Vì vậy, bón phân cân đối hợp lý là biện pháp quan trọng nhằm đảm bảo năng suất đồng thời thoả mãn yêu cầu canh tác bền vững, ổn định và nâng cao độ phì đất. Để làm rõ được tầm quan trọng của phân đạm trong việc phát triển sản xuất và nâng cao năng suất cây hồ tiêu tôi chọn nghiên cứu đề tài “Ảnh hưởng của phân đạm đến sự phát triển của cây hồ tiêu (piper nigrum)”

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI KHOA SƯ PHẠM KHOA HỌC TỰ NHIÊN

TỔ SINH

- -TIỂU LUẬN

Học Phần: DINH DƯỠNG KHOÁNG

ẢNH HƯỞNG CỦA PHÂN ĐẠM ĐẾN SỰ PHÁT

TRIỂN CỦA CÂY HỒ TIÊU (Piper nigrum)

MỤC LỤC

Chương 1 Mở đầu

GV hướng dẫn: Ths Nguyễn Thị Ngọc Linh

SV thực hiện: Nguyễn Quỳnh Thơ

Mã số SV: 1131040037 Lớp: Đại học sư phạm Sinh học Khóa: 3

Trang

1.1 Lí do chọn đề tài

1.2 Đối tượng nghiên cứu

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.5 Bố cục của đề tài

Chương 2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

2.1 Đặc điểm chung của cây Hồ tiêu (Piper nigrum)

2.1.1 Đặc điểm hình thái

2.1.2 Phân loại

2.1.3 Phân bố và sinh thái

2.2 Phân đạm

Chương 3 Kết quả nghiên cứu

3.1 Nhu cầu đạm đối với cây Hồ tiêu

3.2 Biểu hiện bệnh của cây Hồ tiêu khi thừa hoặc thiếu đạm

3.3 Chế phẩm trên thị trường đáp ứng được nhu cầu đam của cây Hồ tiêu

3.4 Biện pháp chăm sóc cây Hồ tiêu để tăng năng suất ra hoa, tạo quả

Chương 4 Kết luận và kiến nghị

4.1 Kết luận

4.2 Kiến nghị

Chương 1

Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Hồ tiêu (hay gọi tắt là cây tiêu) là loại cây công nghiệp nhiệt đới, có giá trị xuất khẩu cao Tiêu được trồng ở nhiều vùng sinh thái của nước ta, trong đó Tây Nguyên là vùng có nhiều tiềm năng về đất đai, khí hậu để mở rộng diện tích trồng tiêu nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao đồng thời gắn với việc bảo vệ môi trường Hơn nữa, cây tiêu là cây công nghiệp có giá trị thương mại và xuất khẩu cao, mang lại nhiều lợi nhuận cho người lao động Sản xuất hồ tiêu đem lại giá trị thương mại cao, mang lại nhiều lợi nhuận cho người lao động, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập và nâng cao đời sống nông dân

Trong những năm gần đây diện tích và sản lượng hồ tiêu Việt Nam tăng đáng

kể Hiện nay, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 35% tổng lượng xuất khẩu của thế giới Tuy diện tích, năng suất và sản lượng tương đối lớn, nhưng ngành sản xuất hồ tiêu ở nước ta hiện nay chủ yếu là tự phát, chưa áp dụng triệt để những tiến bộ của khoa học kĩ thuật Để cây tiêu sinh trưởng tốt cho năng suất cao thì ngoài giống tốt, kĩ thuật chăm sóc khoa học thì bón phân bổ sung hợp lí cho cây là vô cùng quan trọng Đặc biệt là nhu cầu phân đạm đối với cây tiêu Việc bón phân không đúng cách và không cân đối giữa các loại phân không những không làm tăng năng suất mà còn là một nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi cho một số nấm bệnh hại trong đất phát triển Vì vậy, bón phân cân đối hợp lý là biện pháp quan trọng nhằm đảm bảo năng suất đồng thời thoả mãn yêu cầu canh tác bền vững, ổn định và nâng cao độ phì đất Để làm rõ được tầm quan trọng của phân đạm trong việc phát triển sản xuất

và nâng cao năng suất cây hồ tiêu tôi chọn nghiên cứu đề tài “Ảnh hưởng của phân

đạm đến sự phát triển của cây hồ tiêu (piper nigrum)”

1.2 Đối tượng nghiên cứu

Cây hồ tiêu (piper nigrum) trồng trên vùng đất đỏ bazan ở Tây Nguyên.

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích đặc điểm chung về hình thái và sinh lý của cây hồ tiêu (piper

nigrum) phù hợp với điều kiện ở Tây Nguyên.

Phân tích được tầm quan trọng của phân đạm trong nhu cầu dinh dưỡng của cây tiêu để sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tìm sách và trang web uy tín đề cập đến nội dung liên quan Bắt đầu chọn ra những tài liệu và bài viết hay phù hợp với ý tưởng, yêu cầu bài tiểu luận

- Phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp lý thuyết: từ những thông tin có được từ nhiều nguồn tham khảo, bắt đầu đọc, phân tích và so sánh nội dung ở các tài liệu đã chọn Những vấn đề ở tài liệu này chưa nói rõ thì tìm câu trả lời ở các tài liệu khác Sau cùng tổng hợp lại những gì cá nhân thu thập được

- Phương pháp phân loại và hệ thống hóa lý thuyết: trình bày nội dung một cách khoa học, hợp lý và dễ hiểu

1.5 Bố cục của đề tài

Ngoài phần tài liệu tham khảo, tiểu luận gồm 4 chương:

Chương 1: Mở đầu

Chương 3: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương 4: Kết quả và thảo luận

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương 2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

2.1 Đặc điểm chung của cây Hồ tiêu (Piper nigrum)

2.1.1 Nguồn gốc và vị trí cây hồ tiêu

Hồ tiêu (Piper nigru), thuộc họ Piperaceae, bộ Piperales Được trồng ở Việt

Nam từ thế kỷ XVII Nguồn gốc xuất xứ từ Ấn Độ

2.1.1 Đặc điểm hình thái

2.1.1.1 Rễ

Có 4 loại rễ chính:

- Rễ cọc: Rễ cọc chỉ có khi trồng bằng hạt Sau khi gieo, phôi hạt phát triển, rễ đâm sâu vào đất, có thể sâu 2-2,5 m, nhiệm vụ chính là giữ cây và hút nước chống hạn cho cây

- Rễ cái: phát triển từ hom tiêu (nếu trồng bằng hom) Mỗi hom có từ 3-6 rễ, nhiệm vụ chính là hút nước chống hạn cho cây trong mùa khô, sau trồng 1 năm, rễ cái có thể ăn sâu tới 2 m

- Rễ phụ: mọc ra từ rễ cái thành từng chùm mang nhiều lông hút, tập trung nhiều

ở độ sâu 15-40 cm Nhiệm vụ chính là hút nước và dưỡng chất để nuôi cây Đây là loại rễ quan trọng nhất của cây tiêu trong quá trình sinh trưởng và phát triển

- Rễ bám (rễ khí sinh, rễ thằn lằn): Rễ này mọc từ đốt thân chính hoặc cành của cây tiêu, bám vào nọc (nọc sống, nọc chết, nọc xây…) nhiệm vụ chính là giữ cây bám chắc vào nọc, hấp thụ (thẩm thấu) chỉ là thứ yếu

2.1.1.2 Thân

Tiêu thuộc loại thân bò, là loại thân tăng trưởng nhanh nhất có thể 5-7 cm/ngày

Cấu tạo thân tiêu gồm nhiều bó mạch libe mộc có kích thước khá lớn, nên có khả năng vận chuyển nước, muối khoáng từ dưới đất lên thân rất mạnh Do vậy, khi thiếu nước hoặc bị vấn đề gì khác thì cây tiêu héo rất nhanh

Thân tiêu có màu đỏ nhạt (non) đến nâu xám, nâu xanh, xanh lá cây đậm (lúc cây sung, lá lớn) Khi cây già hóa mộc thì màu nâu sẫm Nếu không bấm ngọn thì có thể mọc dài tới 10 m

2.1.1.3 Lá

Lá cây tiêu thuộc lá đơn, hình trái tim, mọc cách Cuống lá dài 2-3cm, phiến lá dài 10-25cm, rộng 5-10cm tùy giống

Lá là một bộ phận dùng để nhận biết giống, trên phiến lá có 5 gân hình lông chim

2.1.1.4 Hoa

Hoa mọc thành từng gié (chùm) treo lủng lẳng trên cành Một gié dài khoảng 7-12cm, trung bình có từ 30-60 hoa trên gié sắp xếp theo hình xoắn ốc Hoa tiêu có thể lưỡng tính hoặc đơn tính Từ khi xuất hiện gié đến khi hoa nở đầy đủ khoảng

29-30 ngày Các hoa lưỡng tính sẽ tự thụ phấn trong cùng một gié

Sự thụ phấn của hoa phụ thuộc rất lớn bởi độ ẩm không khí, độ ẩm đất

2.1.2 Điều kiện sinh thái

2.1.2.1 Khí hậu

a Nhiệt độ

- Cây tiêu có thể sinh trưởng phát triển trong phạm vi nhiệt độ từ 10-35oC, nhưng thích hợp nhất cho cây hồ tiêu từ 25-27oC

- Nhiệt độ quá cao hay quá thấp đều ảnh hưởng không tốt tới quá trình sinh trưởng của cây tiêu

b Ánh sáng

- Cây tiêu thích hợp với điều kiện ánh sáng tán xạ nhẹ

- Giai đoạn cây tiêu còn nhỏ cần phải được che mát

- Khi cây tiêu đã lớn, phát triển xum xuê thì chúng tự che cho nhau

c Lượng mưa và ẩm độ

- Cây hồ tiêu yêu cầu lượng mưa trong năm từ 1500-2500mm và phân bố mưa tương đối điều hòa

- Hồ tiêu yêu cầu một giai đoạn khô hạn tương đối ngắn vào sau vụ thu hoạch để phân hóa mầm hoa và ra hoa tập trung vào đầu mùa mưa năm sau

- Cây hồ tiêu yêu cầu về độ ẩm không khí cao, từ 70-90%, nhất là thời kỳ ra hoa

d Gió

- Cây tiêu thích hợp với điều kiện gió nhẹ

- Các loại gió nóng, gió lạnh, gió bão, gió lốc đều ảnh hưởng bất lợi cho cây tiêu

- Khi trồng tiêu ở những vùng thường có gió lớn thì việc trồng hệ thống đai rừng chắn gió là hết sức cần thiết

2 Đất đai và địa hình

a Đất đai

Ở Việt Nam cây tiêu đã được trồng được trên nhiều loại đất khác nhau như:

- Đất đỏ bazan (vùng Tây Nguyên và Đông Nam Bộ)

- Đất sét pha cát ((Hà Tiên, Phú Quốc)

- Đất phù sa (vùng đồng bằng sông Cửu Long)

- Đất xám (miền Đông Nam Bộ)…

Yêu cầu về đất trồng tiêu cần thỏa mãn các yêu cầu sau:

- Đất có tầng dầy trên 70cm

- Mạch nước ngầm sâu trên 2m

- Đất dễ thoát nước, không bị úng ngập, dù chỉ úng ngập tạm thời trong một khoảng thời gian ngắn là 24 giờ

- Đất tơi xốp, giàu mùn, thành phần cơ giới nhẹ đến trung bình

- Độ pH từ 5 – 6

Theo kinh nghiệm dân gian thì những nơi nào trồng được dây trầu không thì có thể trồng được Hồ tiêu

b Địa hình

Cây tiêu thích hợp với điều kiện địa hình đất có độ dốc thoai thoải từ 5-10o vì thuận lợi cho việc thiết lập hệ thống thoát nước trong vườn tiêu

2.2 Phân đạm

Phân đạm là tên gọi chung của các loại phân bón vô cơ cung cấp đạm cho cây Đạm là chất dinh dưỡng rất cần thiết và rất quan trọng đối với cây, là nguyên tố tham gia vào thành phần chính của clorophin, prôtit, các axit amin, các enzym và nhiều loại vitamin trong cây Bón đạm thúc đẩy quá trình tăng trưởng của cây, làm cho cây ra nhiều nhánh, phân cành, ra lá nhiều, lá có kích thước to, màu xanh nên quang hợp mạnh, do đó làm tăng năng suất cây Phân đạm cần cho cây trong suốt quá trình sinh trưởng, đặc biệt là giai đoạn cây sinh trưởng mạnh Có các loại phân đạm thường dùng sau đây:

- Phân Urê CO(NH4)2: Phân urê có 44 – 48% Nitơ nguyên chất Urê là loại phân có tỷ lệ Nitơ cao nhất Phân urê có khả năng thích nghi rộng và có khả năng phát huy tác dụng trên nhiều loại đất khác nhau và đối với các loại cây trồng khác nhau Phân này bón thích hợp trên đất chua phèn Phân urê được dùng để bón thúc Có thể pha loãng theo nồng độ 0.5 – 1.5% để phun lên lá

- Phân amôn nitrat (NH4NO3): Phân amôn nitrat có chứa 33 – 35% Nitơ nguyên chất Phân này ở dưới dạng tinh thể muối kết tinh có màu vàng xám Amôn nitrat dễ chảy nước, dễ tan trong nước, dễ vón cục, khó bảo quản và khó sử dụng Là loại phân sinh lý chua Tuy vậy, đây là loại phân bón quý vì

có chứa cả NH4+ và cả NO3-, phân này có thể bón cho nhiều loại cây trồng trên nhiều loại đất khác nhau

- Phân sunphat đạm (NH4)2SO4: Còn gọi là phân SA Sunphat đạm có chứa 20 – 21% Nitơ nguyên chất Có thể đem bón cho tất cả các loại cây trồng, trên nhiều loại đất khác nhau, miễn là đất không bị phèn, bị chua Nếu đất chua cần bón thêm vôi, lân mới dùng được đạm sunphat amôn Phân này dùng tốt cho cây trồng trên đất đồi, trên các loại đất bạc màu (thiếu S)

- Phân đạm Clorua (NH4Cl): Phân này có chứa 24 – 25% N nguyên chất

- Phân Xianamit canxi: có chứa 20 – 21% N nguyên chất, 20 – 28% vôi, 9 – 12% than Phân này có phản ứng kiềm, bởi vậy có thể khử được chua, dùng rất tốt ở các loại đất chua

- Phân phôtphat đạm (còn gọi là phốt phát amôn): Là loại phân vừa có đạm, vừa có lân Trong phân có tỷ lệ đạm là 16%, tỷ lệ lân là 20% Phôtphat đạm

có dạng viên, màu xám tro hoặc trắng Phân dễ chảy nước Vì vậy, người ta thường sản xuất dưới dạng viên và được đựng trong các bao nilông Phân rất

dễ tan trong nước và phát huy hiệu quả nhanh Phân được dùng để bón lót, bón thúc đều tốt

Chương 3 Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.1 Nhu cầu phân đạm đối với cây Hồ tiêu [7]

Hồ tiêu là cây trồng lâu năm, do đó cần một chế độ phân bón thích hợp, cây tiêu cần nhiều nhất là phân đạm, sau đó đến kali, lân Tùy từng giai đọan sinh trưởng, phát triển, cây tiêu cần các loại phân bón với tỷ lệ khác nhau Đạm đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành các bộ phận của cây, hình thành chồi, phát triển thân lá và quả Việc bón đạm cần phải cân đối với các loại phân khác Thiếu đạm, cây kém phát triển; thừa đạm, quả ít, sâu bệnh nhiều Bên cạnh đó, lân giúp rễ tiêu phát triển, thúc đẩy quá trình hình thành mầm hoa; kali giúp cây quang hợp tốt, giảm rụng quả, tăng sức kháng bệnh của cây, tăng chất lượng hạt

Bảng 1 Nhu cầu phân đạm đối với cây Hồ tiêu theo từng năm tuổi

Tuổi cây Năm 1 Năm 2 Năm 3 Năm 4 Năm 5 > 5 năm Đạm (kg/

ha)

173 240 347 390 580 652

3.2 Biểu hiện bệnh của cây Hồ tiêu khi thừa hoặc thiếu đạm

3.2.1 Khi cây thiếu đạm [2][6][8]

Hiện tượng thiếu đạm trên cây tiêu thấy rõ nhất là cây sinh trưởng chậm lại, ít

ra cành; chồi, lá trở nên xanh nhạt hay vàng do thiếu sắc tố mất diệp lục, cây không

phát triển được cành nhánh không phát lá và chuỗi tiêu ngắn ngủn Hiện tượng vàng

lá thường bắt đầu từ dưới lên, khi các lá ở dưới thấp đã vàng nhạt thì lá ở tầng trên của trụ tiêu vẫn còn giữ được màu xanh tương đối Khi cây bị thiếu đạm quá mức, toàn bộ lá tiêu chuyển dần sang màu vàng nhạt rồi tới màu vàng đậm đặc trưng và đầu ngọn lá bị khô Khi lá bắt đầu rụng nhiều là biểu hiện cây đang thiếu đạm nghiêm trọng

Hình Cây Hồ tiêu thiếu đạm

3.2.2 Khi cây thừa đạm [2][4][8]

Với đạm vô cơ Nếu dư cây sẽ đề kháng rất yếu Làm cây hay bị một số bệnh như: Thán thư, nấm lá, cháy lá, phồng rộp đặc biệt nấm Phytopthora phát triển rất

mạnh nếu cây dư đạm Do đó chính là nguồn nuôi của nó Bón đạm nhiều quá, cây

sẽ ra nhiều lá mà ít ra hoa đậu quả, cây dễ bị lốp giảm khả năng chống đỡ với sâu bệnh và thời tiết khắc nghiệt Đạm dư thừa cũng làm kéo dài thời gian quả chín, không thu hoạch được tập trung và làm giảm chất lượng hồ tiêu thương phẩm

Hình 2 Hồ tiêu bị bệnh Thán thư

3.3 Chế phẩm trên thị trường đáp ứng được nhu cầu đạm của cây Hồ tiêu [10] [11][12]

1 Phân NPK Đầu Trâu

Trên đất đỏ dazan, độ phì cao, mật độ tiêu trung bình 2.000 nọc/ha, bón khoảng 10 tấn phân chuồng hoai, bổ sung 2 - 3 tấn phân NPK Đầu Trâu, 500 - 600 kg vôi sau khi thu hoạch, tỉa cành và tạo tán

Lượng phân Đầu Trâu 19-9-19+TE định mức 1.000 kg/ha, chia ra bón như sau:

- Lần 1 bón đầu mùa mưa thúc ra hoa 200 kg/ha

- Lần 2 bón nuôi quả 250 kg/ha

- Lần 3 bón nuôi quả 300 kg/ha

- Lần 4 bón nuôi quả và dự trữ cho cây 250 kg/ha Lượng phân khoáng này tương đương 190 kg N + 90 kg P205 và 190 kg K20/ha

2 Phân NPK GAP Minh Phát: chuyên phun lá Xử lí ra hoa cho cây Hồ tiêu

3 Phân bón cao cấp Philip: Trái to, chín đều

3.4 Biện pháp chăm sóc cây Hồ tiêu để tăng năng suất ra hoa, tạo quả [3][4][5] [9]

Việc làm đầu tiên để có vườn tiêu năng suất là khâu chuẩn bị, vệ sinh vườn cây

và đặc biệt là chọn được giống tốt, sạch bệnh Trong quá trình chăm sóc cây tiêu,

điều quan trọng nhất là bảo vệ cho bộ rễ, bởi đây là bộ phận quan trọng nhất của cây Rễ có khỏe, cây sẽ nhận được lượng dinh dưỡng tốt nhất, giúp có thể tự mình chống chọi được với mầm bệnh

Bên cạnh nhu cầu lớn về phân vô cơ, cụ thể là phân đạm, thì phân hữu cơ là loại phân không thể thiếu trong chăm sóc cây hồ tiêu, phân hữu cơ có những đặc tính mà phân vô cơ không thể có được Khi bón vào đất ngoài tác dụng cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng, phân hữu cơ còn cải tạo được lý hóa tính sinh lý đất, tức là cải thiện môi trường đất, từ đó tăng tác dụng của phân vô cơ Ngoài ra, phân hữu cơ còn thúc đẩy phát triển các vi sinh vật đối kháng, làm hạn chế sự phát triển của các loại tuyến trùng, nấm bệnh gây hại hồ tiêu, điều này rất có ý nghĩa với cây

hồ tiêu Theo các nhà khoa học trong chăm sóc cho cây, nên bón mỗi năm từ 15 – 25

kg phân chuồng đã ủ hoai mục trộn với chế phẩm trichoderma cho một trụ tiêu, đồng

thời bà con nên sử dụng thêm phân nitrat canxi để tăng cường canxi và vi lượng cho cây

Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón vô cơ hằng năm lượng thuốc đó

đa phần là gốc axit Chắc chắn sẽ làm chua đất, đất pH quá thấp cây sẽ mất đề