Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và đề xuất một số giải pháp phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái ở huyện thanh oai, thành phố hà nội

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và đề xuất một số giải pháp phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái ở huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và đề xuất một

số giải pháp phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái ở huyện Thanh Oai, thành phố

Hà Nội” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận

văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều có xuất xứ, nguồn gốc cụ thể Việc sử dụng các thông tin này trong quá trình nghiên cứu là hoàn toàn hợp lệ

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2014

Tác giả luận văn

Đinh Văn Vân

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn, ngoài sự nổ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ, ủng hộ nhiệt tình của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân, bạn bè và đồng nghiệp Nhân dịp này tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành

về sự quan tâm quý báu đó

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với hai thầy giáo, PGS.TS Trần Văn Tuấn và PGS.TS Nhữ Thị Xuân đã hết lòng hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện Luận văn

Tôi xin cảm ơn các Thầy, Cô giáo trong Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học

Tự nhiên, Đại học Quốc Gia Hà Nội, đặc biệt là các Thầy, Cô trong Bộ môn Địa chính

đã hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn

Tôi xin cảm ơn các Thầy, Cô giáo và cán bộ thuộc Phòng sau đại học – Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi thực hiện Luận văn

Tôi xin cảm ơn các cơ quan chức năng và cá nhân có liên quan thuộc huyện Thanh Oai, Thành phố Hà Nội đã cung cấp tài liệu và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài; xin cảm ơn các anh, chị đồng nghiệp và các bạn học viên Cao học ngành Quản lý đất đai khóa 2012-2014 đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện Luận văn; xin cảm ơn bạn bè tôi, những người thân trong gia đình tôi đã luôn cổ vũ, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn này

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2014

Tác giả luận văn

Đinh Văn Vân

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 0

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 1

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1

5 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 2

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

1.1 Cơ sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp khu vực đô thị hóa Error!

Bookmark not defined.

1.1.1 Khái niệm về đất nông nghiệp, nông nghiệp đô thị sinh tháiError! Bookmark

not defined

1.1.2 Đặc điểm nông nghiệp khu vực đô thị hóa Error! Bookmark not defined

1.1.3 Nông nghiệp đô thị sinh thái và nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp theo hướng

nông nghiệp đô thị sinh thái Error! Bookmark not defined

1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu về sử dụng đất theo hướng nông

nghiệp đô thị sinh thái Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Sử dụng bền vững đất nông nghiệp theo hướng nông nghiệp đô thị sinh thái nói

chung Error! Bookmark not defined

1.2.2 Sử dụng đất nông nghiệp khu vực đô thị theo hướng phát triển nông nghiệp đô

thị sinh thái – kinh nghiệm của một số nước trên thế giới và thực tiễn ở nước ta

Error! Bookmark not defined

1.3 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp đô thị sinh thái

Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Các tiêu chí kinh tế đánh giá hiệu quả sử dụng đất Error! Bookmark not defined

1.3.2 Các tiêu chí xã hội đánh giá hiệu quả sử dụng đất Error! Bookmark not defined

1.3.3 Các tiêu chí về môi trường trong đánh giá hiệu quả sử dụng đấtError! Bookmark

not defined

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG

defined

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu Error!

Bookmark not defined.

2.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined

2.2 Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2013 và biến động sử dụng đất

nông nghiệp giai đoạn 2005 – 2013 Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp khu vực nghiên cứuError! Bookmark not

defined

2.2.2 Đánh giá biến động sử dụng đất nông nghiệp khu vực nghiên cứu giai đoạn 2005

– 2013 Error! Bookmark not defined

2.2.3 Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp khu vực nghiên cứuError! Bookmark not

defined

2.3 Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các loại hình sử dụng

đất nông nghiệp chính tại khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.3.1 Hệ thống cây trồng, vật nuôi và các loại hình sử dụng đất nông nghiệp phổ biến

trên địa bàn và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Error! Bookmark not defined

2.3.2 Đánh giá chung về hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp Error!

Bookmark not defined

2.4 Đánh giá tổng hợp hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp khu vực

nghiên cứu đối với yêu cầu sử dụng đất nông nghiệp đô thị bền vững

Error! Bookmark not defined.

2.4.1 Các tiêu chí cơ bản để đánh giá tính bền vững trong sử dụng đất theo hướng nông

nghiệp đô thị sinh thái Error! Bookmark not defined 2.4.2 Đánh giá tính bền vững các LUT Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP SỬ DỤNG BỀN VỮNG ĐẤT

NÔNG NGHIỆP KHU VỰC NGHIÊN CỨU ĐẾN 2020 THEO HƯỚNG

defined

3.1 Phương hướng, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của huyện Thanh Oai

đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế Error! Bookmark not

defined

3.1.2 Chỉ tiêu quy hoạch phát triển các ngành kinh tế Error! Bookmark not defined

3.2 Phân tích quy hoạch và định hướng sử dụng đất nông nghiệp khu vực

nghiên cứu đến 2020 Error! Bookmark not defined.

3.2.1 Đánh giá tiềm năng đất đai để phục vụ sản xuất nông nghiệp Error! Bookmark

not defined

3.2.2 Định hướng sử dụng đất nông nghiệp khu vực nghiên cứu đến 2020 Error!

Bookmark not defined

3.3 Đề xuất định hướng sử dụng đất nông nghiệp khu vực nghiên cứu theo

hướng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái đến 2020 Error! Bookmark not defined.

3.4 Đề xuất các giải pháp để phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng nông

nghiệp đô thị sinh thái Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, HÌNH

Bảng 2 1:Giá trị, cơ cấu kinh tế huyện Thanh Oai qua một số năm (theo giá hiện hành) Error! Bookmark not defined

Bảng 2 2:Chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Thanh Oai qua một số năm Error! Bookmark not defined

Bảng 2 3: Giá trị sản xuất và cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp Error! Bookmark not defined

Bảng 2 4: Thống kê diện tích một số cây trồng chính Error! Bookmark not defined Bảng 2 5: Tình hình phát triển ngành công nghiệp - xây dựng Error! Bookmark not defined Bảng 2 6: Hiện trạng diện tích, dân số, mật độ dân số huyện Thanh OaiError! Bookmark not defined

Bảng 2 7: Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2013 huyện Thanh Oai- Tp Hà Nội Error! Bookmark not defined

Bảng 2 8: Biến động diện tích đất nông nghiệp 2005-2013 Error! Bookmark not defined Bảng 2 9: Tổng hợp các loại hình sử dụng đất, kiểu sử dụng đất phổ biến Error! Bookmark not defined

Bảng 2 10: Năng suất một số cây trồng, vật nuôi chính năm 2010 Error! Bookmark not defined

Bảng 2 11: Hiệu quả kinh tế một số cây trồng, vật nuôi chính các huyện Thanh Oai, Hà Nội

Error! Bookmark not defined

Bảng 2 12: Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất chính huyện Thanh Oai, Hà Nội

Error! Bookmark not defined

Bảng 2 13: Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất chính huyện Thanh Oai, Hà Nội

Error! Bookmark not defined Bảng 2 14: Tổng hợp mức độ bón phân của một số cây trồng chính Error! Bookmark not defined

Bảng 2 15: Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cho một số cây trồng Error! Bookmark not defined

Bảng 2 16: Tiêu chí kinh tế - xã hội - môi trường Error! Bookmark not defined

Bảng 2 17: Xác định các chỉ tiêu phân cấp và thang điểm đánh giá sử dụng đất bền vững

Error! Bookmark not defined Bảng 2 18: Kết quả đánh giá tính bền vững về kinh tế và thang điểm đối với các LUT Error! Bookmark not defined

Bảng 2 19: Kết quả đánh giá bền vững về xã hội và thang điểm đối với các LUT Error! Bookmark not defined

Bảng 2 20: Kết quả đánh giá bền vững về môi trường và thang điểmđối với các LUT Error! Bookmark not defined

Bảng 2 21: Tổng hợp kết quả thang điểm đánh giá tính bền vững về Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2 1: Tình hình phát triển KT – XH huyện Thanh Oai Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân

cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng,… là nguồn vốn, nguồn nội lực trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay Nhưng đất đai là nguồn tài nguyên có hạn, việc sử dụng nguồn tài nguyên này vào việc phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương và cả nước một cách khoa học và đạt hiệu quả cao là vô cùng quan trọng và có ý nghĩa to lớn

Trong những năm gần đây, việc khai thác sử dụng đất đai tại nhiều địa phương

ở nước ta ngày càng có hiệu quả Tuy nhiên tại nhiều khu vực, nhất là các khu vực ngoại thành đang trong quá trình đô thị hóa khá nhanh, thực trạng sử dụng đất đang đặt

ra nhiều vấn đề cần giải quyết Do yêu cầu của quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp, dịch vụ, xây dựng cơ sở hạ tầng, một diện tích lớn đất nông nghiệp đã và đang chuyển sang các mục đích phi nông nghiệp Mặt khác, với vai trò là khu vực ngoại thành, diện tích đất nông nghiệp cần được quy hoạch sử dụng có hiệu quả cao nhằm cung cấp lương thực, rau quả cho nội thành và cải thiện môi trường sinh thái đô thị

Thanh Oai là một huyện ven đô thuộc khu vực ngoại thành phía Tây Nam Hà Nội có quỹ đất nông nghiệp khá lớn với 8.571,93 ha (Năm 2010, toàn huyện có 8.571,93 ha đất nông nghiệp, bình quân 473,17 m2/người) Trước đây, người dân trong huyện chủ yếu sinh sống bằng việc sản xuất nông nghiệp Năm 2010, giá trị sản xuất nông nghiệp của huyện là 508,5 tỷ đồng, đạt 59,3 triệu đồng/ha/năm Nhờ các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp như đầu tư giống mới, xây dựng các

mô hình trình diễn, hỗ trợ vốn vay chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nên giá trị sản xuất nông nghiệp của khu vực năm 2013 tăng lên 571 tỷ đồng, đạt 67,9 triệu đồng/ha/năm, tăng 8,6 triệu đồng/ha so với năm 2010

Theo quy hoạch phát triển không gian của thành phố đến 2030 khu vực huyện Thanh Oai của Hà Nội sẽ phát triển theo hướng đô thị sinh thái, trong đó đất nông nghiệp cần được sử dụng có hiệu quả cao gắn với bảo vệ môi trường Vì vậy cần có những nghiên cứu cụ thể về thực trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp để đưa ra định hướng, giải pháp cho sử dụng bền vững đất nông nghiệp khu vực nghiên cứu

Xuất phát từ những vấn đề trên, học viên chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và đề xuất một số giải pháp phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái ở huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội”

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

- Làm rõ thực trạng sử dụng đất nông nghiệp và đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp chính tại huyện Thanh Oai,

Hà Nội

- Đề xuất một số định hướng, giải pháp sử dụng bền vững đất nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái tại khu vực nghiên cứu đến 2020

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Tìm hiểu, nghiên cứu tổng quan về cơ sở lý luận sử dụng bền vững đất nông nghiệp khu vực đô thị, lý luận về nông nghiệp đô thị sinh thái

- Điều tra, thu thập tài liệu, số liệu, bản đồ có liên quan đến địa bàn nghiên cứu

- Phân tích hiện trạng sử dụng đất của huyện Thanh Oai, Hà Nội năm 2013 và biến động sử dụng đất nông nghiệp của huyện giai đoạn 2005 – 2013

- Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp (hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp chính) khu vực nghiên cứu

- Điều tra khảo sát các mô hình sử dụng đất theo hướng nông nghiệp đô thị sinh thái trên địa bàn nghiên cứu

- Đề xuất định hướng, giải pháp sử dụng bền vững đất nông nghiệp huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội đến 2020 theo hướng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp điều tra, thu thập thông tin:

Thu thập các tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội; các số liệu thống kê về diện tích đất nông nghiệp để phục vụ cho việc đánh giá hiện trạng và biến động sử dụng đất nông nghiệp khu vực nghiên cứu

2 Phương pháp điều tra xã hội học:

Điều tra phỏng vấn nông hộ về hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp chính trên địa bàn nghiên cứu thông qua các phiếu điều tra

3 Phương pháp thống kê, so sánh:

Để phân tích đưa ra kết luận, đề tài có tiến hành thống kê, so sánh số liệu qua

các năm để thấy được sự biến động, thay đổi sử dụng đất nông nghiệp

4 Phương pháp tổng hợp, phân tích:

Từ số liệu thu thập được và hiện trạng, hiệu quả sử dụng đất tiến hành tổng hợp, phân tích làm rõ những tồn tại, những điểm chưa hợp lý trong sử dụng đất nông nghiệp khu vực nghiên cứu

5 Phương pháp chuyên gia:

Tham khảo, lấy ý kiến của cơ quan chuyên môn, cán bộ địa phương về định hướng sử dụng đất nông nghiệp

5 CẤU TRÚC LUẬN VĂN

- Phần I: Mở đầu: nêu lên tính cấp thiết, mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

- Phần II: Nội dung nghiên cứu

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện

Thanh Oai, thành phố Hà Nội

Chương 3: Đề xuất định hướng, giải pháp sử dụng bền vững đất nông nghiệp

khu vực nghiên cứu theo hướng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái

Kết luận

Cuối cùng là tài liệu tham khảo, phần phụ lục

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Bùi Nữ Hoàng Anh (2013) "Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trong sử dụng đất nông nghiệp tại Yên Bái giai đoạn 2012 - 2020." Luận án Tiến sĩ Nông nghiệp

2 Đào Thế Anh (2003) "Một số biến đổi của nông nghiệp Hà Nội trong thập kỷ qua." Báo cáo chuyên đề nghiên cứu khoa học Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hà Nội

3 Đào Thế Tuấn (2003) "Kinh nghiệm nước ngoài về phát triển nông nghiệp đô thị." Báo cáo chuyên đề nghiên cứu khoa học Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hà Nội

4 Đào Thế Tuấn (2003) "Nghiên cứu khái niệm, nội dung nông nghiệp đô thị." Báo cáo chuyên đề nghiên cứu khoa học Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hà Nội

5 Đào Thế Tuấn (2004) "Chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp Trung Quốc." Tạp chí Phát triển Nông thôn

6 http://thanhoai.hanoi.gov.vn/tabid/329/Entry/375/Default.aspx (2014) "Cổng thông tin điện tử UBND huyện Thanh Oai, Hà Nội."

7 Lê Quý Đôn (2005) "Cơ sở khoa học để phát triển nông nghiệp theo hướng nông nghiệp

đô thị sinh thái và hiện đại hóa nông thôn Hà Nội giai đoạn 2006 – 2010."

8 Nguyễn Minh Huy (2013) "Đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp phục vụ định hướng quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp bền vững huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội." Luận văn thạc sĩ

9 PGS.TS Nguyễn Trần Oánh (2007) Giáo trình sư dụng thuốc bảo vệ thực vật Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội

10 Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 huyện Thanh Oai, T H N (2011 - 1015) "Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011 - 2015) huyện Thanh Oai, TP Hà Nội."

11 Trần Trọng Phương (2012) "Nghiên cứu phát triển Nông nghiệp đô thị sinh thái ở thành phố Hải Phòng." Luận án Tiến sĩ Nông nghiệp