ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN PHẠM HÀ THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO TRÊN TUỔI TRẺ ONLINE VÀ VIETNAMNET KHẢO SÁT TỪ NĂM 2012 ĐẾN 2013 LU
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
PHẠM HÀ
THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO TRÊN
TUỔI TRẺ ONLINE VÀ VIETNAMNET (KHẢO SÁT TỪ NĂM 2012 ĐẾN 2013)
LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo chí học
Hà Nội-2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
………
PHẠM HÀ
THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO TRÊN
TUỔI TRẺ ONLINE VÀ VIETNAMNET (KHẢO SÁT TỪ NĂM 2012 ĐẾN 2013)
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học
Mã số: 60320101
Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Tất Thắng
Hà Nội-2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và tài liệu đƣợc sử dụng trong luận văn có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng Các kết quả nghiên cứu của Luận văn chƣa đƣợc công bố ở bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào
Tác giả luận văn
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Luận văn “Thông tin về vấn đề chủ quyền biển đảo trên Tuổitrẻonline và Vietnamnet (khảo sát từ năm 2012 đến 2013) là kết quả quá trình học tập nghiên cứu của tôi tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội từ năm 2011 đến 2013
Tôi xin chân thành cám ơn các thầy cô trong Khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian học tập tại lớp cao học báo chí K15
Tôi xin đặc biệt bày tỏ lòng cám ơn đến thầy Phạm Tất Thắng, Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, đã nhiệt tình và tận tâm giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cố gắng, nhƣng chắc chắn bản luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận đƣợc sự thông cảm của các thầy
cô giáo và anh chị làm nghề
Xin chân thành cám ơn!
Tác giả luận văn
Trang 5MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 6
1 Tính cấp thiết của đề tài 6
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 8
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 10
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu: 11
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 11
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 1Error! Bookmark not defined 7 Cấu trúc của luận văn 1Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN CỦA HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN VỀ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO TRÊN BÁO CHÍ 13
1.1 Những khái niệm cơ bản 13
1.2 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về vấn đề chủ quyền biển, đảo và
nhiệm vụ của báo chí 21
1.3 Thế mạnh và hạn chế của báo điện tử trong tuyên truyền chủ quyền biển, đảo 28
1.4 Giới thiệu về 2 tờ báo điện tử Tuổi trẻ online và Vietnamnet………….31
CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT VẤN ĐỀ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO TRÊN 2 TỜ BÁO ĐIỆN TỬ VIETNAMNET VÀ TUỔI TRẺ ONLINE TỪ 2012-2013……… 36
2.1 Khảo sát tần số, quy mô, các bài viết về chủ quyền biển, đảo trên 2 tờ báo điện tử Tuổi trẻ online và Vietnamnet 36
2.2 Nội dung thông tin về vấn đề chủ quyền biển, đảo của Vietnamnet và Tuổi trẻ online các năm2012-2013 39
2.3 Hình thức thông tin về chủ quyền biển, đảo trên báo Vietnamnet và Tuổi trẻonline các năm 2012-2013 76
2.4 Sự tương tác của các báo điện tử Vietnamnet và Tuổi trẻ online trong việc thông
Trang 6tin về chủ quyền biển, đảo 81
CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ ƯU, NHƯỢC ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN CỦA BÁO VIETNAMNET VÀ TUỔI TRẺ ONLINE VỀ VẤN ĐỀ CHỦ QUYỀN BIỂN,ĐẢO 92
3.1 Đánh giá ưu, nhược điểm của 2 tờ báo Vietnamnet và Tuổi trẻ online 92
3.2.Các giải pháp nâng cao chất lượng thông tin về chủ quyền biển, đảo .107
KẾT LUẬN 120
TÀI LIỆU THAM KHẢO 124
PHỤ LỤC 130
Trang 7PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Biển Đông là vùng biển có một trong số 10 tuyến đường hàng hải lớn nhất trên thế giới đi qua Giao thông nhộn nhịp đứng thứ 2 thế giới (sau Địa Trung Hải) Hàng ngày có khoảng 200 - 300 tàu từ 5.000 tấn trở lên qua lại (không kể tàu dưới 5.000 tấn) chiếm 1/4 lưu lượng tàu hoạt động trên biển của thế giới Khu vực Biển Đông có những eo biển quan trọng đối với nhiều nước, trong đó eo biển Malacca là
eo biển nhộn nhịp thứ hai trên thế giới (sau eo biển Hormuz) Biển Đôngrất quan trọng đối với nhiều nước trong khu vực xét về vị trí địa - chiến lược, an ninh, giao thương hàng hải và kinh tế Theo đánh giá của Bộ Năng lượng Mỹ, lượng dầu dự trữ được kiểm chứng ở Biển Đônglà 7 tỷ thùng với khả năng sản xuất 2,5 triệu thùng/ngày
Việt Nam là quốc gia ven Biển Đông, có bờ biển dài khoảng 3260 km, hàng nghìn đảo lớn nhỏ, trong đó có hai quần đảo xa bờ, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa rộng lớn Biển Việt Nam có nguồn tài nguyên phong phú và đa dạng với trữ lượng, quy mô thuộc loại khá, cho phép chúng ta phát triển nhiều lĩnh vực kinh tế biển quan trọng như đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thủy hải sản; cảng biển, vận tải biển, sửa chữa và đóng tàu; khai thác tài nguyên khoáng sản; du lịch; thông tin liên lạc Theo ước tính hiện nay, tỷ trọng các ngành kinh tế biển và liên quan đến biển chiếm 48% GDP cả nước
Biển Đông được ví như mặt tiền, sân trước, cửa ngõ quốc gia của Việt Nam; biển, đảo, thềm lục địa và đất liền hình thành phên dậu, chiến lũy nhiều lớp, nhiều tầng, bố trí thành tuyến phòng thủ liên hoàn bảo vệ Tổ quốc Do đặc điểm lãnh thổ đất liền nước ta có hình chữ S, trải dài ven biển từ Bắc vào Nam, chiều ngang hẹp (nơi rộng nhất khoảng 600 km, nơi hẹp nhất khoảng 50 km), nên chiều sâu đất nước bị hạn chế Hầu hết các trung tâm chính trị, kinh tế xã hội của ta đều nằm
trong phạm vi cách bờ biển không lớn, nên rất dễ bị địch tấn công từ hướng biển
Trang 8Với những lợi thế sẵn có của mình, Biển Đông đang trở thành mục tiêu trong chiến lược “hướng ra biển” của nhiều quốc gia Trên Biển Đông, vùng biển nước ta tiếp giáp với vùng biển 7 nước trong khu vực là: Trung Quốc (phía Bắc), Campuchia và Thái Lan (Tây Nam), Philippin, Malaixia, Inđônêxia, Brunây (phía Đông, Đông Nam và Nam) Từ nhiều năm nay, nhất là trong thời gian gần đây, trên Biển Đông đang tồn tại những tranh chấp biển, đảo rất quyết liệt và phức tạp giữa các nước, đặc biệt là những căng thẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc, tiềm
ẩn những nhân tố mất ổn định, tác động đến quốc phòng và an ninh nước ta,
Chủ quyền biển, đảo đang là vấn đề thời sự nóng bỏng của đất nước ta Bảo
vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo Việt Nam là trách nhiệm thiêng liêng không chỉ đối với lịch sử dân tộc, mà còn là nhân tố quan trọng bảo đảm cho dân tộc và đất nước ta phát triển bền vững Đó là ý chí quyết tâm sắt đá không gì lay chuyển nổi của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Quan điểm tư tưởng cơ bản về bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam trong tình hình mới được thể hiện rõ trong các Nghị quyết của Đảng, tập trung chủ yếu ở Nghị quyết về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc và Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020
Báo chí là một trong những phương tiện quan trọng của Đảng thực hiện chức năng tuyên truyền vận động, giáo dục chính trị-tư tưởng cho quần chúng Thời gian qua, báo chí nước ta đã tham gia tích cực vào việc tuyên truyền bảo vệ chủ quyền biển đảo Bên cạnh những kết quả đạt được, việc tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo trên báo chí Việt Nam thời gian qua cũng bộc lộ một số hạn chế nhất định Có những tờ báo đưa tin chưa qua kiểm chứng, làm nóng vấn đề một cách không cần thiết (như trong trường hợp tàu Bình Minh bị cắt cáp ngày 30-11-2012) Công tác truyền thông về biển, đảo nhìn chung vẫn chưa chủ động, thiếu tính hệ thống, đồng bộ, nhất quán và chưa thật sự đáp ứng với yêu cầu đông đảo của người dân Nhiều đối tượng dân cư ven biển, hải đảo vẫn chưa tiếp cận được thường xuyên với các nguồn thông tin chính thống Các thông tin về địa phương, thế
Trang 9mạnh của biển, đảo của những vùng biển xa nhưng giàu tiềm năng vẫn chưa được khai thác, ít được đề cập tới Khá nhiều tài liệu sử, tài liệu từ các kho tư liệu nước ngoài, các cá nhân và tổ chức về tiềm năng, giá trị lịch sử, văn hóa của biển, đảo Việt Nam còn chưa được thu thập, tổng hợp một cách có hệ thống; chưa giới thiệu rộng rãi đến đông đảo công chúng trong nước và nước ngoài
Do tầm quan trọng của việc bảo vệ chủ quyền biển, đảo và vai trò mũi nhọn của báo chí trong cuộc đấu tranh này, thực tế đòi hỏi phải có một công trình nghiên cứu, tổng kết lý luận về vấn đề trên, nhằm góp phần định hướng cho hoạt động tuyên truyền biển, đảo trên báo chí Trong bối cảnh đó, tôi quyết định chọn đề tài
“Thông tin về vấn đề chủ quyền biển đảo trên Tuổi trẻ online và Vietnamnet” (khảo sát từ năm 2012 đến 2013) Tôi chọn 2 tờ báo điện tử Tuổi trẻ online và Vietnamnet vì báo điện tử có lợi thế đưa tin rất nhanh nhạy các diễn biến liên quan đến chủ quyền biển đảo, do đó được nhiều độc giả ưa chuộng
2 Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài
Vấn đề chủ quyền biển đảo và thông tin trên báo chí về chủ quyền biển, đảo
là một đề tài quan trọng và hấp dẫn Hiện đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này như:
- Sách “Dấu ấn Việt Nam trên biển Đông” của Tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng Ban biên giới Chính phủ, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông, 2012.Cuốn sách nói về quá trình xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa; Thực trạng và giải pháp cho tranh chấp Biển Đông:
- Cuộc tranh chấp Việt-Trung về hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của tác giả: Lưu Văn Lợi, Nhà xuất bản: Công an Nhân dân, năm 1995 Cuốn sách này phân tích lập trường của cả hai phía Việt Nam và Trung Quốc để đánh giá khả năng, phương hướng giải quyết vấn đề Hoàng Sa và Trường Sa
Trang 10- Sách “Về chủ quyền lịch sử, pháp lý của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa” của tác giả Nguyễn Bá Diến, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội 2012, trong đó tác giả chứng minh trên cơ sở lịch sử và luật pháp quốc
tế chủ quyền của Việt Nam đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
- Luận văn “Vấn đề chủ quyền biển, đảo Việt Nam qua một số báo điện tử” của tác giả Nguyễn Thị Quỳnh, khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2013 Luận văn phản ánh hoạt động truyền thông đối ngoại bằng tiếng Anh của báo chí về chủ quyền biển, những
ưu điểm và hạn chế, một số giải pháp nâng cao chất lượng
- Khóa luận tốt nghiệp “Thông tin về vấn đề biển đảo trên báo in (Khảo sát trên báo Tuổi Trẻ và Tiền phong từ tháng 1/2012-12/2012)”, Phạm Thị Thùy An, khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2013
- Khóa luận tốt nghiệp “Vai trò của báo chí trong thông tin tuyên truyền về chủ quyền biển đảo”, Nguyễn Thị Châm, khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012
- Khóa luận tốt nghiệp, “Báo chí với vấn đề biển đảo và duyên hải Việt Nam, (khảo sát trên báo Tuổi Trẻ và Thanh Niên từ tháng 6-tháng 9/2012)”, Nguyễn Thị Dung, khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012
- Khóa luận tốt nghiệp “ Thông tin bảo vệ chủ quyền quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trên báo chí (khảo sát trên báo Quân đội nhân dân và Tuổi Trẻ thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 3-2009 đến tháng 3-2010”, Tạ Thị Thanh Nhàn, 2011, khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Phạm Thị Thùy An (2013), “Thông tin về vấn đề biển đảo trên báo in (Khảo sát trên báo Tuổi Trẻ và Tiền phong từ tháng 1/2012-12/2012)”, Luận văn
thạc sĩ, ĐHKHXH và NV, ĐH Quốc gia Hà Nội
2 Phạm Ngọc Anh (2011), “Về chiến lược phát triển kinh tế biển Việt Nam trong hội nhập quốc tế”, website Tạp chí cộng sản
http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/Quan-triet-thuc-hien-nghi-quyet-dai- hoi-dang-XI/Noi-dung-co-ban-van-kien/2011/13535/Ve-chien-luoc-phat-trien-kinh-te-bien-Viet-Nam-trong-hoi.aspx
Ngày truy cập, 15/2/2014
3 Ban Tuyên giáo Trung ương (2008), Phát triển kinh tế và bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
4 Bộ Ngoại giao, Uỷ ban biên giới quốc gia (2010), Những vấn đề liên quan đến chủ quyền biển, đảo của Việt Nam trên Biển Đông, Hà Nội
5 Ban Chấp hành Trung ương (2007), Nghị quyết TW 5 (Khóa X) tháng 5/2007 về công tác tư tưởng, lý luận, báo chí trước yêu cầu mới, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
6 Nguyễn Thị Châm (2012), “Vai trò của báo chí trong thông tin tuyên truyền về chủ quyền biển đảo”, Niên luận tốt nghiệp, Khoa báo chí và truyền
thông, ĐHKHXH và NV, ĐH Quốc gia Hà Nội
7 Lê Văn Cương (2014), “Báo chí xung kích trong đấu tranh bảo vệ chủ quyền”,website Báo Biên phòng,
http://bienphong.com.vn/baobienphong/news/bao-chi-xung-kich-trong-dau-tranh-bao-ve-chu-quyen-bien-dao/26489.bbp
Ngày truy cập: 12/9/2014
Trang 128 Nguyễn Thị Dung (2012), “Báo chí với vấn đề biển đảo và duyên hải Việt Nam, (khảo sát trên báo Tuổi Trẻ và Thanh Niên từ tháng 6-tháng 9/2012)”, Luận
văn thạc sĩ, ĐHKHXH và NV, ĐH Quốc gia Hà Nội
9 Nguyễn Bá Diến, Nguyễn Hùng Cường (2012), “Thềm lục địa trong pháp luật quốc tế”, Nhà xuất bản Trẻ
10 Nguyễn Bá Diến (2012), “Về chủ quyền lịch sử, pháp lý của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà
Nội
11 Nguyễn Tấn Dũng (2011), “Bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo và các hoạt động kinh tế biển”, Báo điện tử Chính phủ
http://thutuong.chinhphu.vn/Home/Bao-ve-vung-chac-chu-quyen-bien-dao-va-cac-hoat-dong-kinh-te-bien/20116/12587.vgp
Ngày truy cập, 16/3/2014
12 Đức Dũng (2001), “Viết báo như thế nào”, Nxb Văn hoá - Thông tin, Hà Nội
13 Đức Dũng (2004), “100 câu hỏi về cách viết báo”, Nxb Văn hoá - Thông
tin, Hà Nội
14 Nguyễn Bá Diến- Trung tâm Luật biển và Hàng hải quốc tế (chủ biên)
(2006), Chính sách pháp luật biển Việt Nam và chiến lược phát triển bền vững,
Nxb Tư pháp
15 Nguyễn Bá Diến (2009), Quy chế pháp lý quốc tế chung về biển đảo và những vấn đề cần áp dụng đối với Hoàng Sa- Trường Sa, Tạp chí Khoa học
ĐHQGHN, Luật học 25
16 Đảng cộng sản Việt Nam (2011), “Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
17 Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, IX, X (1996, 2001 và 2006), Văn kiện Đại hội, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
Trang 1318 Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, Chiến lược phát triển
kinh tế xã hội 2001-2010, Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
19 “Hỏi-đáp về xây dựng và phát triển các lĩnh vực liên quan đến biển, đảoViệt Nam” (2013), báo điện tử Hà Nội mới
hanoimoi.com.vn/Uploads/file/tuananh/2013/100cauhoibiendao.doc
Ngày truy cập, 11/4/2014
20 Hội Nhà báo TP HCM, (2002 - 2004), Tạp chí Nghề báo
21 Vũ Quang Hiển (2008), “Chủ trương của Đảng và Nhà nước Việt Nam về kết hợp phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền biển, đảo, Hội thảo khoa học
Thương cảng Vân Ðồn - lịch sử, tiềm nãng kinh tế và các mối giao lưu văn hoá,
Quảng Ninh
22 Nguyễn Thị Hòa (2011), “ Nâng cao chất lượng chương trình về biển đảo trên sóng phát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam( Qua thực tế các chương trình trên hệ thời sự chính trị tổng hợp VOV1)”, Luận văn thạc sĩ, ĐHKHXH và NV,
ĐH Quốc gia Hà Nội
23 Đinh Văn Hường (2006), Các thể loại báo chí thông tấn, Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội
24 Cao Huy Hiệp, Nguyễn Bá Phúc (2012), “Vấn đề giáo dục về chủ quyền biển, đảo cho thế hệ trẻ hiện nay” Chương trình nghiên cứu Biển Đông, Bộ ngoại
giao
25 Khoa Báo chí - Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội
(2005), Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb ĐHQGHN, Hà Nội
26 Liên hợp quốc (1982), Công ước Luâṭ biển
27 Lưu Văn Lợi (1995), “Cuộc tranh chấp Việt-Trung về hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, Nhà xuất bản: Công an Nhân dân
28 Nguyễn Ngọc Lan (2012), “Thẩm quyền trong giải quyết tranh chấp theo