XÁC ĐỊNH các TIÊU CHÍ về NĂNG lực TRONG đào tạo GIÁO VIÊN âm NHẠC của TRƯỜNG đh THỦ đô hà nội đáp ỨNG NHU cầu đổi mới GIÁO dục ở hà nội HIỆN NAY

XÁC ĐỊNH CÁC TIÊU CHÍ VỀ NĂNG LỰC TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN ÂM NHẠC CỦA TRƯỜNG ĐH THỦ ĐÔ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG NHU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở HÀ NỘI HIỆN NAY TS.. Trong mỗi thời kỳ lịch sử, Hà nộ

XÁC ĐỊNH CÁC TIÊU CHÍ VỀ NĂNG LỰC TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN

ÂM NHẠC CỦA TRƯỜNG ĐH THỦ ĐÔ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG NHU CẦU

ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở HÀ NỘI HIỆN NAY

TS Trần Quốc Việt

Trường ĐH Thủ đô Hà Nội

Tóm tắt: Hiện nay, Hà Nội có những yêu cầu mới về phẩm chất của người

giáo viên âm nhạc Vì vậy, trường ĐH của Hà Nội cũng phải có những đổi mới về tiêu chí chất lượng đầu ra cho sinh viên chuyên ngành SPAN đáp ứng yêu cầu của Thủ đô Bài viết này xác định cụ thể những tiêu chí mới đối với sinh viên chuyên ngành SPAN đầu ra không chỉ có kỹ năng thực hành âm nhạc toàn diện hơn, mà còn có thêm khả năng khai thác ý nghĩa văn hóa trong âm nhạc và hướng nghiệp

Từ khóa: giáo viên âm nhạc, chất lượng đầu ra

Abstract: Hanoi has new requirements for the quality of the music teachers

presently Therefore, Hanoi’s university must also be change on output qualities for music training teaches as what Hanoi wants This presentation says about that, in which music training teaches not only better on music skills but also can exploit the cultural of music and career guidance

Key words: music teaches, output qualities

1 Đặt vấn đề

ĐHTĐHN là trường đại học đa ngành của Thủ đô, chủ yếu đào tạo nguồn nhân lực là giáo viên TH và THCS cho Hà Nội Trong các ngành đào, ngành SPAN

có bề dày truyền thống hàng chục năm nay Trong mỗi thời kỳ lịch sử, Hà nội đều có những yêu cầu riêng về những phẩm chất, năng lực của người giáo viên âm nhạc mà việc đào tạo giáo viên chuyên ngành này của nhà trường luôn hướng tới các tiêu chí tương ứng Tuy nhiên, những yêu cầu về nguồn lực giáo viên âm nhạc của Hà Nội hiện nay có những đổi thay đòi hỏi việc đào tạo của nhà trường cũng cần có những tiêu chí phù hợp về năng lực đầu ra của sinh viên chuyên ngành sư phạm âm nhạc Vì vậy,

trong bài viết này, chúng tôi chủ yếu bàn về khía cạnh xác định các tiêu chí về năng

lực trong đào tạo giáo viên âm nhạc của trường ĐHTĐHN đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục ở Hà Nội hiện nay

2 Nội dung

Trước hết, chúng tôi sẽ làm rõ những yêu cầu mới về chất lượng của người giáo viên âm nhạc của Thủ đô hiện nay

Theo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (trong chương trình giáo dục phổ thông mới), Bộ GD&ĐT, 2015, trình bày về Định hướng xây dựng chương trình

môn Âm nhạc (tài liệu do thac sỹ Đỗ Thanh Hiên cung cấp), nhiệm vụ giáo dục môn

học này ở bậc TH và THCS hiện nay được xác định rõ bao gồm 2 giai đoạn với các yêu cầu về phương pháp dạy học như sau:

- Giai đoạn giáo dục cơ bản:

Học sinh được trải nghiệm, khám phá và thể hiện bản thân mình trong môi trường âm nhạc, thông qua các hoạt động: ca hát, nghe nhạc, vận động, nhảy múa, chơi nhạc cụ, tập đọc nhạc, trình diễn, sáng tạo âm nhạc Học sinh nhận thức được sự đa dạng của thế giới âm nhạc, mối liên hệ giữa âm nhạc với văn hoá, lịch sử và các loại nghệ thuật, học sinh có ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc truyền thống

- Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp:

Học sinh phát triển được năng khiếu âm nhạc, ứng dụng các kiến thức và kỹ năng âm nhạc vào đời sống Học sinh tìm hiểu, tiếp cận với những nghề nghiệp liên quan đến âm nhạc

- Phương pháp dạy học cần sử dụng các phương pháp truyền thống, kết hợp với phương pháp dạy học Âm nhạc tiên tiến, sử dụng hợp lý nhạc cụ, phương tiện nghe nhìn

và công nghệ thông tin Hình thức tổ chức dạy học Âm nhạc cần thông qua các hoạt động trải nghiệm, khám phá, cảm thụ, sáng tạo và ứng dụng âm nhạc

Những yêu cầu trên cho thấy thời gian này, Hà Nội cần một đội ngũ giáo viên

âm nhạc phổ thông không chỉ có khả năng tổng hợp về âm nhạc và phương pháp giảng dạy, mà còn có kỹ năng nghiên cứu khái thác văn hóa qua âm nhạc và khả năng vận dụng âm nhạc vào cuộc sống, hướng nghiệp cho học sinh

Để xác định được những tiêu chí cụ thể trong viêc đào tạo giáo viên âm nhạc phổ thông cho Hà Nội của trường ĐHTĐHN hiện nay, cần nghiên cứu, đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên âm nhạc ở phổ thông

Qua những kết quả khảo sát về giáo viên âm nhạc, các chuyến đi thực tế phổ thông , tham gia chấm thi các cuộc thi giáo viên dạy giỏi môn âm nhạc ở nhiều trường

TH và THCS thuộc Hà Nội…, chúng tôi rút ra một số nhận xét, đánh giá về chất lượng đội ngũ giáo viên âm nhạc của Thủ đô hiện tại như sau:

Về số lượng, giáo viên dạy nhạc phổ thông ở Hà Nội không thiếu (thậm chí thừa) nên vấn đề cần quan tâm là chất lượng Về khía cạnh này, chúng tôi có một số nhận xét dưới đây:

- Năng lực của đội ngũ giáo viên âm nhạc phổ thông chưa toàn diện: đàn, hát khá tốt nhưng dàn dựng, tổ chức biểu diễn âm nhạc còn yếu

- Thiếu kiến thức về Văn hóa âm nhạc và Dân tộc nhạc học do đó chưa khai thác được khía cạnh văn hóa trong âm nhạc

- Chưa hiểu sâu về âm nhạc ứng dụng và các ngành nghề liên quan tới âm nhạc yếu về kỹ năng nghiên cứu khai thác âm nhạc dân gian ở địa phương, kỹ năng sáng tạo và ứng dụng âm nhạc vào cuộc sống

- Có khả năng phối hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học truyền thống

và hiện đại, sử dụng thành thạo các phương tiện nghe nhìn và công nghệ thông tin hỗ trợ việc dạy học nhưng thiếu cập nhật với cuộc sống hiện tại

Như vậy, các giáo viên âm nhạc của Thủ đô có những năng lực đáp ứng được một số yêu cầu mới cho việc đổi mới giáo dục môn âm nhạc của Hà Nội, nhưng cũng còn yếu, khiếm khuyết ở một số khía cạnh

Vì vậy, việc đào tạo chuyên ngành SPAN ở trường ĐHTĐHN hiện nay cần hướng tới phát huy những điểm mạnh đã có, khắc phục những điểm còn hạn chế vừa nêu để đầu ra của sản phẩm sinh viên âm nhạc được trường đào tạo có đầy đủ các năng lực đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của Thủ đô Để thực hiện việc này, chúng tôi thấy ở trường ĐHTĐHN có những thuận lợi và khó khăn như sau:

Thuận lợi:

+ Đội ngũ giảng viên âm nhạc của nhà trường chuyên sâu, giỏi tay nghề và

có kiến thức toàn diện cả về các chuyên ngành của âm nhạc, văn hóa – âm nhạc

và dân tộc nhạc học hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên và bồi dưỡng nâng cao, hoàn thiện kiến thức của các giáo viên đang giảng dạy tại các cấp TH

và THCS ở Hà Nội hiện nay

+ Phần lớn các giáo viên âm nhạc phổ thông của Hà Nội đều do trường

ĐHTĐHN đào tạo ra nên các giảng viên âm nhạc của trường ĐHTĐHN hiểu hơn ai hết về những điểm mạnh, yếu của đội ngũ giáo viên âm nhạc phổ thông của Hà Nội Điều đó rất thuận lợi cho việc đổi mới trong đào tạo sinh viên và đào tạo lại giáo viên âm nhạc phổ thông

+ Một số giảng viên âm nhạc của ĐHTĐHN tham gia biên soạn các giáo trình

âm nhạc cho các hệ TH và THCS nên nắm chắc những điểm mạnh, yếu trong nội dung, phương pháp giảng dạy môn học này ở phổ thông

+ Tập thể giảng viên và lãnh đạo trường - khoa - tổ giàu nhiệt huyết quyết tâm đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên âm nhạc cho Thủ đô

Khó khăn:

+ Sinh viên đầu vào ngày càng yếu về năng khiếu âm nhạc cũng như học lực chung

+ Cơ sở vật chât phục vụ cho việc đào tạo chuyên ngành SPAN chưa

theo kịp sự đổi mới về chương trình đào tạo, nội dung, phương pháp giảng dạy của giảng viên âm nhạc

+ Cách quản lý của nhà trường chưa chú trọng tới những đặc thù của bộ

môn âm nhạc nên những hoạt động trải nghiệm, sáng tạo và vận dụng âm nhạc vào thực tiễn cuộc sống của giảng viên và sinh viên còn rất hạn chế

Từ thực tế như vậy, để đạt được chất lượng cao đầu ra như các yêu cầu của Hà Nội về người giáo viên âm nhạc phổ thông, trước tiên phải xác định rõ những tiêu chí cần đạt tới trong việc đào tạo giáo viên chuyên ngành SPAN của trường ĐHTĐHN hiện nay, từ đó định hướng cho các khía cạnh liên quan khác Từ những phân tích trên, theo chúng tôi, có thể xác định các tiêu chí cần đạt được như sau:

Về các tiêu chí đầu vào:

+ SV phải đạt mức TB khá trở lên về học lực phổ thông

+ Có năng khiếu âm nhạc khá (tối thiểu phải đủ) để tiếp thu chương trình đào tạo

+ Có năng khiếu sư phạm (giọng nói, hình thức, diễn đạt)

- Về các tiêu chí đầu ra, sinh viên SPAN của trường ĐHTĐHN ra trường phải đạt được các năng lực cụ thể bao gồm:

+ Năng lực nghiệp vụ chuyên môn: phải đạt mức độ toàn diện, sâu sắc

cả về các kiến thức lý thuyết cũng như kỹ năng thực hành âm nhạc Người giáo viên âm nhạc phổ thông phải thành thạo cả đàn, hát, biểu diễn và dàn dựng chương trình

+ Năng lực nhận thức: Thẩm mỹ - tư duy âm nhạc phù hợp thời đại, nhận

thức được mối quan hệ văn hóa với âm nhạc, có ý thức bảo tồn, phát huy, truyền bá âm nhạc truyền thống

+ Năng lực truyền đạt: Nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học và sử dụng các phương tiện hỗ trợ dạy học

+ Năng lực sáng tạo: Biết nghiên cứu, sưu tầm khai thác vận dụng sáng tạo

âm nhạc nói chung và âm nhạc truyền thống nói riêng phù hợp với thực tiễn

Để thực hiện được những tiêu chí đó, còn cần có sự đồng bộ về nội dung chương trình, cải tiến phương pháp giảng dạy, cơ sở vật chất, kế hoạch thực hiện, phương pháp quản lý Tuy nhiên, việc xác định các tiêu chí này là tiền đề cho các vấn

đề liên quan khác

3 Kết luận

Hà Nội đang hướng tới việc đào tạo thế hệ tương lai vừa mang bản sắc dân tộc vừa hòa nhập được với văn hóa khu vực và thế giới Vì vậy, việc giáo dục môn

âm nhạc ở phổ thông không chỉ toàn diện mà còn gắn với tình yêu – niềm tự hào về quê hương đất nước, định hướng nghề nghiệp và bản lĩnh hoạt động trên trường quốc

tế Những tiêu chí chúng tôi đề xuất một mặt có tính kế thừa, nâng cao những mặt mạnh vốn có như đàn, hát, dàn dựng, biểu diễn cũng như phương pháp giảng dạy, mặt khác bổ sung những khía cạnh mới về văn hóa âm nhạc, dân tộc nhạc học và kỹ năng nghiên cứu, vận dụng âm nhạc vào cuộc sống

Ngoài ra, những tiêu chí này cũng giúp định hướng cho các giảng viên âm nhạc của trường ĐHTĐHN tự hoàn thiện bản thân mới có thể đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường và nhu cầu đổi mới giáo dục ở Hà Nội hiện nay