BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ___________________________ Hà Nội, ngày tháng năm 2014 G
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
_*** _
PHAN LỆ NGA
TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG
TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ,
TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ-CP
LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: Quản lí Khoa học và Công nghệ
Hà Nội, 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
_*** _
PHAN LỆ NGA
TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG
TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ,
TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ-CP
LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: Quản lí Khoa học và Công nghệ
Mã số: 60.34.04.12
Giảng viên hướng dẫn: TS TRỊNH NGỌC THẠCH
Hà Nội, 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu do tôi thực hiện Các số liệu, kết quả nghiên cứu và các kết luận được trình bày trong luận văn hoàn toàn trung thực và chưa được công bố ở bất kỳ một nghiên cứu nào Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình
Học viên
Phan Lệ Nga
Trang 4BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ
PHÁT TRIỂN VÙNG
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
_
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
GIẤY XÁC NHẬN
Trong quá trình thực hiện xây dựng “Đề án đổi mới tổ chức và hoạt động của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Vùng theo hình thức tổ chức khoa học và công nghệ tự trang trải kinh phí hoạt động thường xuyên” bà Phan Lệ Nga là một trong các thành viên trực tiếp tham gia thực hiện chính Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng, Bộ Khoa học và Công nghệ đồng ý cho
bà Phan Lệ Nga sử dụng số liệu của “Đề án đổi mới tổ chức và hoạt động của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Vùng theo hình thức tổ chức khoa học và công nghệ tự trang trải kinh phí hoạt động thường xuyên” của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng trong luận văn Thạc sỹ “Tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115/2005/NĐ-CP”
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
VIỆN TRƯỞNG
Lê Tất Khương
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập Chương trình cao học chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội, ngoài sự nỗ lực, cố gắng của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, những lời động viên sâu sắc từ thầy cô giáo, gia đình, bạn bè Đến nay, tôi đã hoàn thành luận văn tốt nghiệp chương trình cao học với đề tài “Tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115/NĐ-CP”
Lời đầu tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Trịnh Ngọc Thạch, người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp
Xin được trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến tất cả các thầy giáo, cô giáo Khoa Khoa học quản lý – Trường Đại học Xã hội và Nhân văn, các chuyên gia, các đồng nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện ủng hộ gúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Lãnh đạo Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng cùng các đồng nghiệp đã cung cấp thông tin và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có thể hoàn thành luận văn này
Luận văn này tuy đã có cố gắng cao, nhưng không tránh khỏi những thiếu sót, khiếm khuyết, rất mong nhận được những ý kiến nhận xét, góp ý của các thầy, cô giáo, các chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu để Luận văn được hoàn chỉnh hơn
Xin trân trọng cảm ơn!
Học viên
Phan Lệ Nga
Trang 6MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 7
1 Lý do nghiên cứu 7
2 Lịch sử nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined
7 Phương pháp Nghiên cứu Error! Bookmark not defined
8 Các luận cứ Error! Bookmark not defined
9 Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG CỦA TỔ CHỨC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ/CP Error! Bookmark not defined 1.1 Các khái niệm Error! Bookmark not defined
1.1.1 Tái cơ cấu Error! Bookmark not defined 1.1.2 Tái cơ cấu hệ thống tổ chức Error! Bookmark not defined 1.1.3 Tổ chức khoa học và công nghệ Error! Bookmark not defined 1.1.4 Tự chủ, tự chịu trách nhiệm Error! Bookmark not defined
1.2 Cơ sở lý luận về tái cơ cấu hệ thống tổ chức của tổ chức khoa học và công nghệ trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115 Error! Bookmark not defined 1.3 Kinh nghiệm quốc tế về đổi mới hoạt động về KH&CN Error! Bookmark not defined
1.4 Kinh nghiệm tái cơ cấu kinh tế Error! Bookmark not defined.5
Trang 71.5 Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG KHI CHUYỂN ĐỔI SANG CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ-CP Error! Bookmark not defined 2.1 Tổng quan về Viện Nghiên cứu và Phát triển VùngError! Bookmark not defined
2.1.2 Thông tin chung Error! Bookmark not defined 2.1.3 Nguồn lực và cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined 2.1.4 Nguồn thu của Viện Nghiên cứu và Phát triển VùngError! Bookmark
not defined
2.2 Định hướng hoạt động của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng giai đoạn 2016 – 2020 Error! Bookmark not defined
2.2.1 Về tổ chức bộ máy Error! Bookmark not defined 2.2.2 Về đội ngũ cán bộ Error! Bookmark not defined 2.2.3 Về cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined 2.2.4 Về hoạt động khoa học và công nghệ Error! Bookmark not defined
2.3 Những khó khăn thách thức khi Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng chuyển đổi sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115 Error! Bookmark not defined
2.3.1 Những khó khăn, thách thức Error! Bookmark not defined
2.3.2 Những vấn đề phát sinh về thời gian khi thực hiện việc chuyển đổi
Error! Bookmark not defined
2.4 Tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng Error! Bookmark not defined
2.4.1 Mô hình trước khi tái cơ cấu Error! Bookmark not defined 2.4.2 Mô hình sau khi tái cơ cấu Error! Bookmark not defined
Trang 82.4.3 Lộ trình thực hiện tái cơ cấu Error! Bookmark not defined
2.4.4 Đánh giá kết quả đạt được và những tồn tại của quá trình tái cơ cấu
hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng trong quá trình
thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115 Error! Bookmark not defined
2.5 Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUÁ TRÌNH TÁI CƠ CẤU
HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG KHI THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM THEO NGHỊ ĐỊNH 115/2005/NĐ-CP.Error! Bookmark not defined
3.1 Mục tiêu, quan điểm phát triển của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng Error! Bookmark not defined
3.1.1 Mục tiêu Error! Bookmark not defined 3.1.2 Quan điểm phát triển Error! Bookmark not defined
3.2 Các giải pháp hoàn thiện quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức của Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng Error! Bookmark not defined
3.2.1 Giải pháp về xây dựng tổ chức, xây dựng bộ máyError! Bookmark not
defined
3.2.2 Các giải pháp về nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined 3.2.3 Các giải pháp về tài chính Error! Bookmark not defined 3.2.4 Giải pháp về cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined 3.2.5 Giải pháp về thị trường, khách hàng Error! Bookmark not defined
3.3 Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 8 PHỤ LỤC 82
Trang 10DANH MỤC VIẾT TẮT
R&D Nghiên cứu và triển khai
KH&CN Khoa học và Công nghệ
UNDP Chương trình phát triển Liên Hiệp quốc
CAS Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc
WFOP Chương trình làm cho bên ngoài
WEF Diễn đàn kinh tế thế giới
KT-XH Kinh tế - xã hội
SXKD Sản xuất kinh doanh
BHXH, YT Bảo hiểm xã hội, y tế
IRRD Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng
Công nghệ CAS Công nghệ bảo quản thực phẩm của Nhật Bản hệ thống tế
bào sống (Cells Alive System) GIS Hệ thống thông tin địa lý
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Lý do nghiên cứu
Khoa học và Công nghệ có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Mặc dù đã đạt được những thành tựu nhất định nhưng nhìn chung KH&CN nước ta còn nhiều mặt hạn chế, còn có khoảng cách xa so với thế giới và khu vực, chưa đáp ứng được yêu cầu là nền tảng và động lực phát triển kinh tế - xã hội
Một trong những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả của khoa học và công nghệ chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn là sự yếu kém của các tổ chức KH&CN Đội ngũ cán bộ KH&CN còn thiếu cán bộ đầu đàn giỏi, thiếu cán bộ KH&CN trẻ kế cận có trình độ cao, cơ cấu nhân lực theo ngành nghề và lãnh thổ còn nhiều bất hợp lý; thiếu sự liên kết hữu cơ giữa nghiên cứu KH&CN, giáo dục – đào tạo và sản xuất – kinh doanh; thiếu sự hợp tác chặt chẽ giữa các tổ chức nghiên cứu – phát triển, các trường đại học và doanh nghiệp
Đổi mới cơ chế hoạt động của các tổ chức KH&CN là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức KH&CN Việc chuyển đổi các tổ chức KH&CN sang thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm sẽ nâng cao tính tích cực, chủ động, năng động và sáng tạo của tổ chức KH&CN tạo điều kiện gắn nghiên cứu khoa học với phát triển công nghệ với sản xuất kinh doanh và đào tạo nhân lực đẩy nhanh quá trình xã hội hóa các hoạt động KH&CN, tạo điều kiện tập trung có đầu tư trọng điểm nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động các tổ chức KH&CN, góp phần tăng cường tiềm lực KH&CN của đất nước
Ngày 5/9/2005, Chính phủ đã ban hành Nghị định 115/2005/NĐ-CP (sau đây gọi tắt là Nghị định 115) về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức
KH&CN công lập Theo tinh thần của Nghị định 115, kể từ ngày
Trang 12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định 115/2005/NĐ-CP ngày 05/9/2005 do Chính phủ ban hành về quy định cơ chế
tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khoa học và công nghệ công lập
2 Liên Bộ: Khoa học công nghệ, Tài chính, Nội vụ: Thông tư liên tịch số 12/2006/TTLT/BKHCN-BTC-BNV ngày 05/6/2006 của về hướng dẫn thực hiện Nghị định 115/CP
3 Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định số 80/2007/NĐ-CP ngày 19/5/2007 của Chính phủ về doanh nghiệp khoa học và công nghệ
4 Bộ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ: Quyết định số 08/2007/QĐ-BKHCN ngày 06/4/2007 của về việc ban hành" Quy định về tiêu chí xác định tổ chức khoc học và công nghệ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu chiến lược, chính sách phục vụ quản lý nhà nước
5 Bộ Khoa học công nghệ: Hướng dẫn số 2289/BKHCN-TCCB hướng dẫn bổ sung xây dựng Đề án chuyển đổi của các tổ chức
6 Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định số 159/2004/NĐ-CP về hoạt động thông tin khoa học và công nghệ
7 Trung tâm thông tin KH&CN quốc gia: Tổng quan kinh nghiệm nước ngoài
về vấn đề tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức nghiên cứu và phát triển Nhà nước và tại Việt Nam
8 Tài liệu tại Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Nghị định 115/2005/NĐ-CP tại
Hà Nội- Tháng 7/2007
9 Tái cơ cấu Pacific Airlines: Tiết kiệm 130 tỷ đồng chi phí/năm “Theo Thời báo kinh tế Sài gòn, http://vietbao.vn
10 “Tài liệu Tái cấu trúc tổ chức”, http: cemd.ueh.edu.vn
Trang 1311 “Giàn khoan Hải Dương 981 và kịch bản kinh tế Việt – Trung” http://vietnamnet.vn
12 Ngô thị Việt Nga (2010), “Tái cơ cấu tổ chức các doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong điều kiện hội nhập”, Tạp chí Kinh tế và phát triển, (Số 154) tháng
4/2010
13 Bộ Kế hoạch và đầu tư (2009), Kỷ yếu diễn đàn Tái cấu trúc và phát triển doanh nghiệp Nhà nước, Hà Nội
14 Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng (2012), Đề án “Đổi mới tổ chức khoa học và công nghệ của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Vùng theo Nghị định số 115/2005/NĐ-CP ngày 9 tháng 5 năm 2005”