Giải pháp hệ thống quản lý nội dung của bộ công cụ test tiếng việt cho người nước ngoài

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ NGUYỄN THỊ DUNG GIẢI PHÁP HỆ THỐNG QUẢN LÝ NỘI DUNG CỦA BỘ CÔNG CỤ TEST TIẾNG VIỆT CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ TH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ

NGUYỄN THỊ DUNG

GIẢI PHÁP HỆ THỐNG QUẢN LÝ NỘI DUNG CỦA BỘ CÔNG CỤ TEST TIẾNG VIỆT

CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Hà Nội - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ

NGUYỄN THỊ DUNG

GIẢI PHÁP HỆ THỐNG QUẢN LÝ NỘI DUNG CỦA BỘ CÔNG CỤ TEST TIẾNG VIỆT

CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI

Ngành: Công nghệ thông tin Chuyên ngành: Kỹ thuật phần mềm

Mã số: 60480103

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LÊ QUANG MINH

Hà Nội - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn này là kết quả nghiên cứu của bản thân dưới sự hướng dẫn của TS Lê Quang Minh với những phần tham khảo đã được chỉ rõ Nếu có gì sai phạm tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Người cam đoan

Nguyễn Thị Dung

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã nhận được nhiều sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của các thầy cô, gia đình, bạn bè Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới thầy giáo hướng dẫn, TS Lê Quang Minh Trong suốt quá trình làm luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, động viên và đặc biệt

sự hướng dẫn tận tình giúp tôi nắm rõ mục tiêu và định hướng nghiên cứu trong luận văn

Tôi xin được gửi lời cảm ơn đến tập thể các thầy cô giáo của Khoa Công nghệ thông tin – Trường Đại học Công nghệ đã trang bị cho tôi thêm kiến thức quý giá trong suốt thời gian học tập tại trường

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến tập thể Bộ môn Công nghệ phần mềm – Khoa Công nghệ thông tin – Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông – Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian tôi tham gia khóa học

Cuối cùng, với những tình cảm sâu sắc nhất, tôi xin chân thành gửi tới gia đình và bạn bè, những người đã luôn ở bên, động viên, chia sẻ với tôi về mọi mặt giúp tôi hoàn thành khóa học

Hà Nội, ngày 14 tháng 7 năm 2015

i

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN 1

LỜI CẢM ƠN 4

MỤC LỤC i

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ iv

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THI TRẮC NGHIỆM Error!

Bookmark not defined.

1.1 Hệ thống sát hạch trắc nghiệm bằng máy tính Error! Bookmark not

defined.

1.1.1 Giới thiệu Error! Bookmark not defined.

1.1.2 Ưu /nhược điểm của phương pháp sát hạch trắc nghiệm trực tuyến

Error! Bookmark not defined 1.2 Một số hệ thống sát hạch trực tuyến trong và ngoài nước Error!

Bookmark not defined.

1.2.1 Các hệ thống sát hạch trực tuyến trên thế giới Error! Bookmark not

defined.

1.2.2 Các hệ thống sát hạch trực tuyến trong nước Error! Bookmark not

defined.

1.2.3 Một số pần mềm sát hạch trực tuyến thông dụng Error! Bookmark

not defined.

CHƯƠNG 2 ĐẶC TẢ QTI CHO CÂU HỎI VÀ BÀI THI TRẮC NGHIỆM

Error! Bookmark not defined 2.1 Giới thiệu chung Error! Bookmark not defined 2.2 Các đặc tả do IMS đề xuất Error! Bookmark not defined 2.3 Đặc tả QTI Error! Bookmark not defined.

ii

2.3.1 Giới thiệu chung về đặc tả QTI Error! Bookmark not defined 2.3.2 Các đối tượng cơ bản trong đặc tả QTI Error! Bookmark not

defined.

2.3.3 Các tài liệu trong đặc tả QTI Error! Bookmark not defined 2.3.4 Phân loại câu hỏi theo đặc tả IMS QTI Error! Bookmark not

defined.

2.3.5 Đóng gói câu hỏi theo chuẩn IMS QTI Error! Bookmark not

defined.

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP XÂY DỰNG HỆ THỐNG Error! Bookmark not

defined.

3.1 Mô tả nghiệp vụ bài toán Error! Bookmark not defined 3.1.1 Phát biểu bài toán Error! Bookmark not defined 3.1.2 Quá trình xây dựng hệ thống Error! Bookmark not defined 3.1.3 Các chức năng của hệ thống Error! Bookmark not defined 3.1.4 Danh dách tác nhân và ca sử dụng Error! Bookmark not defined 3.2 Phân tích, thiết kế chương trình Error! Bookmark not defined 3.2.1 Biểu đồ usecase cho chức năng chung Error! Bookmark not

defined.

3.2.2 Biểu đồ usecase cho chức năng của chuyên gia sau khi đăng nhập

Error! Bookmark not defined 3.2.3 Biểu đồ usecase cho chức năng thi của thí sinh Error! Bookmark

not defined.

3.2.4 Biểu đồ trình tự Error! Bookmark not defined 3.2.5 Biểu đồ lớp Error! Bookmark not defined 3.3 Kết quả thực nghiệm Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TOEFL Test of English as a Foreign Language

QTI Question & Test Interoperability

IMS Instructional Management System

ICDL International Computer Driving Licence

XML eXtensible Markup Language

SCORM Sharable Content Object Reference Model

LOM Learning Object Metadata

iv

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 2.1 Cấu trúc một mục thi Error! Bookmark not defined Hình 2.2 Ví dụ về thân mục thi của câu hỏi lựa chọn Error! Bookmark not

defined.

Hình 2.3: Loại câu hỏi 1 phương án trả lời Error! Bookmark not defined Hình 2.4: Ví dụ về câu hỏi matchInteraction Error! Bookmark not defined Hình 2.5: Ví dụ về câu hỏi gapMatchInteraction Error! Bookmark not

defined.

Hình 2.6: Ví dụ về câu hỏi hotspotInteraction Error! Bookmark not defined Hình 2.7: Cấu trúc gói câu hỏi theo chuẩn IMS QTI Error! Bookmark not

defined.

Hình 3.1 Sơ đồ tổ chức thi của hệ thống Error! Bookmark not defined Hình 3.2 Biểu đồ Use case cho chức năng chung Error! Bookmark not

defined.

Hình 3.3 Biểu đồ Use case cho chức năng quản lý ngân hàng câu hỏi Error!

Bookmark not defined.

Hình 3.4 Biểu đồ Use case cho chức năng quản lý ngân hàng đề thi Error!

Bookmark not defined.

Hình 3.5 Biểu đồ Use case cho chức năng thi của thí sinh Error! Bookmark

not defined.

Hình 3.6 Biểu đồ trình tự cho chức năng đăng nhập Error! Bookmark not

defined.

Hình 3.7 Biểu đồ trình tự cho chức năng cập nhật dạng câu hỏi Error!

Bookmark not defined.

Hình 3.8 Biểu đồ trình tự cho chức năng cập nhật câu hỏi Error! Bookmark

not defined.

Hình 3.9 Biểu đồ trình tự cho chức năng cập nhật khung đề Error! Bookmark

not defined.

v

Hình 3.10 Biểu đồ trình tự cho chức năng tạo đề thi Error! Bookmark not

defined.

Hình 3.11 Biểu đồ trình tự cho chức năng làm bài thi Error! Bookmark not

defined.

Hình 3.12 Biểu đồ lớp Error! Bookmark not defined.

1

MỞ ĐẦU

Nội dung của luận văn này đề cập đến các vấn đề về xây dựng phần mềm thi trắc nghiệm đánh giá trình độ tiếng Việt của người nước ngoài trên máy tính Luận văn tìm hiểu về chuẩn cho hệ thống sát hạch trắc nghiệm trực tuyến cụ thể

là chuẩn QTI, từ đó xác định các vấn đề đặt ra với hệ thống đánh giá trình độ tiếng Việt của người nước ngoài

Đối với những ngôn ngữ thông dụng, được sử dụng nhiều trên thế giới, từ lâu đã có những phương pháp đánh giá trình độ một cách khách quan dựa theo các bài thi trắc nghiệm.Với việc tạo những bài thi trắc nghiệm có các câu hỏi phủ được những khía cạnh về từ vựng, ngữ pháp, nghe hiểu, đọc hiểu với lĩnh vực đời sống khác nhau, mức độ khó khác nhau, tổ chức đánh giá có thể thu nhận được các chỉ số khách quan phản ánh khá chính xác trình độ của người học

về ngôn ngữ đó

Việc đầu tiên để có thể đánh giá là xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá Nhiều nơi đã thực hiện xây dựng các tiêu chuẩn đối với ngôn ngữ sử dụng Một trong các hệ thống sát hạch được rất nhiều nước dùng là “Test of English as a Foreign Language – TOEFL) để đánh giá trình độ tiếng Anh Trung quốc cũng

đã có “Tiêu chuẩn năng lực Hán ngữ quốc tế” 6 cấp

Đối với tiếng Việt, cho đến nay chưa có một tiêu chuẩn đánh giá quốc tế nào Đề tài QG.TĐ.13.17 do Trường Đại học khoa học xã hội nhân văn chủ trì

có lẽ là đề tài đầu tiên đưa ra một chuẩn đánh giá quốc tế về tiếng Việt Đề tài

dự kiến xây dựng một hệ thống phân loại trình độ tiếng Việt với 3 mức trong 6 cấp A1, A2, B1 B2, C1, C2 tương tự như hệ thống phân loại trình độ tiếng Anh

theo khung tham chiếu của châu Âu

Rõ ràng vấn đề đánh giá trình độ tiếng Việt cho người nước ngoài là một nhu cầu lớn, cấp bách, đã được đặt ra từ lâu nhưng đến nay mới được triển khai

Hệ thống đánh giá trình độ tiếng Việt là phần mềm được phát triển bởi nhóm nghiên cứu theo đề tài QC.13.21 thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội do trung tâm ứng dụng Công nghệ thông tin -Viện Công nghệ thông tin chủ trì thực hiện Với công cụ được tạo ra, việc kiểm tra trình độ tiếng Việt có thể thực hiện được mọi lúc mọi nơi thông qua mạng Internet, giúp những người học tiếng Việt trên toàn

2

thế giới có thể tham gia kiểm tra mà không nhất thiết phải đến Việt Nam Điều này cho phép mở rộng dễ dàng quy mô và phạm vi áp dụng các phương pháp đánh giá đã được đưa ra

Từ các vấn đề đã nêu trên mục tiêu nghiên cứu của đề tài đặt ra là:

- Tìm hiểu về các hệ thống quản lý nội dung thi trắc nghiệm

- Tìm hiểu về các chuẩn đặt ra cho các câu hỏi trắc nghiệm cụ thể là chuẩn QTI

- Phân tích và thiết kế hệ thống sát hạch trình độ tiếng Việt

Từ nội dung đã nêu và mục tiêu nghiên cứu đặt ra, ngoài phần mở đầu, kết luận, những chương còn lại trong luận văn gồm những phần sau:

Chương 1 Tổng quan về hệ thống thi trắc nghiệm

Nội dung của chương này trình bày về hệ thống thi trắc nghiệm nói chung và giới thiệu về một số hệ thống thi trắc nghiệm trên thế giới và ở Việt Nam

Chương 2 Đặc tả QTI cho câu hỏi và bài trắc nghiệm

Chương này trình bày về các dạng câu hỏi trắc nghiệm theo chuẩn QTI do IMS định nghĩa

Chương 3 Giải pháp xây dựng hệ thống

Nội dung của chương là trình bày về các yêu cầu đặt ra của bài toán, từ đó phân tích và thiết kế chương trình

3

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

[1] Nguyễn Đình Hoá (2011), “Một mô hình kho câu hỏi trắc nghiệm theo chuẩn

QTI trong đào tạo điện tử với hệ cơ sở dữ liệu XML nguyên sinh”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Tự nhiên và công nghệ

[2] Tôn Thất Nhật Khánh, “Công cụ phần mềm nguồn mở soạn thảo câu hỏi và bài thi trắ nghiệm theo chuẩn QTI”, đề tài nghiên cứu khoa học, Viện Công nghệ thông tin – Đại học Quốc Gia Hà Nội

[3] http://vitest.vnu.edu.vn/sites3/?siteid=s1

Tiếng anh

[4] Tổng quan về chuẩn IMS QTI v2.1:

[5] Thông tin chi tiết về bài trắc nghiệm, các phần, câu hỏi trong chuẩn IMS QTI v2.1:

http://www.imsglobal.org/question/qtiv2p1/imsqti_infov2p1.html

[6] Ví dụ các câu hỏi của chuẩn IMS QTI v2.1:

http://www.imsglobal.org/question/qtiv2p1/imsqti_implv2p1.html

[7] Extensible Markup Language, http://www.xml.com

[8] IMS Question & Test Interoperability Specification,

http://www.imsglobal.org/question

[9] IMS Global Learning Consortium, Inc(2000), A QTI White

Paper from IMS, http://www.imsglobal.org/question/whitepaper.pdf

[10] JQTI core library, http://jqti.qtitools.org/

[11] QTI tools, http://www.qtitools.org/

4

[12] G B Wills, et al., “A Delivery Engine for QTI Assessments”, School of

Electronics and Computer Science, University of Southampton, Southampton,

UK, 2008, http://eprints.ecs.soton.ac.uk/15980

[13] http://www.imsglobal.org/question/qtiv2p1/imsqti_oviewv2p1.html

[14] P Santos, D Hernández-Leo, M Pérez-Sanagustín, and J Blat, “Modeling the Computing Based Testing domain extending IMS QTI: Framework, models and exemplary implementations,” Computers in Human Behavior, vol 28, no 5,

pp 1648–1662, Sep 2012