Bài giảng môn vẽ kỹ thuật 2 + thực hành Trường ĐH BK TPHCM

Bài giảng vẽ kỹ thuật 2 (vẽ với autocad) của Trường ĐH BK TPHCM, bao gồm lý thuyết và thực hành. Hướng dẫn vẽ nhà, vẽ phối cảnh + bài tập Hướng dẫn vẽ kết cấu thép + bài tập Hướng dẫn vẽ kết cấu BTCT +bài tập

Trang 1

Bài giảng BẢN VẼ KẾT CẤU THÉP

BẢN VẼ KẾT CẤU THÉP

I Khái niệm

Hình 1- Mô hình một dạng khung ngang cơ bản

Hình 2- Mô hình kết cấu cầu trục

Trang 2

Hình 3- Mô hình hệ giằng cánh trên

Hình 4- Mô hình hệ giằng cánh dưới

Trang 3

Hình 5- Mô hình hệ giằng đứng và hệ giằng cột

Một số dạng sơ đồ khung ngang 1 nhịp

Trang 4

Sơ đồ khung ngang nhiều nhịp

Sơ đồ Hệ giằng mái

Hệ giằng cánh trên

Trang 5

Hệ giằng cánh dưới

Hệ giằng đứng

II Biểu diễn các loại thép hình

1 Thép góc (thép chữ L)

Trang 6

Thép góc có hai loại: - đều cánh: ký hiệu L b x s

- không đều cánh: ký hiệu L b1 x b2 x s

b, b1, b2: chiều rộng cánh thép s: bề dày cánh thép l: chiều dài thanh n: số lượng thanh Thường với thép góc ít khi ghi số lượng n mà thể hiện trực tiếp ký hiệu thép ở dạng nào Ví dụ:

Trang 7

Ví dụ: cho dạng ghép như hình bên

Trang 8

 Thép tròn đặc : ký hiệu  

 Thép ống : ký hiệu

 Thép vuông: ký hiệu D x D = U

 Thép tấm, thép lá : ký hiệu 

trong đó b x h là kích thước bao ngoài, t là bề dày tấm

III Các hình thức lắp nối của kết cấu thép

Có hai mối liên kết được sử dụng trong kết cấu thép

- Liên kết tháo gỡ được: lắp nối bằng bu lông

- Liên kết không tháo gỡ được: lắp nối bằng đinh tán, hàn…

1 Mối ghép bu lông và đinh tán

Bu lông được sử dụng trong các kết cấu ít chịu chấn động hoặc các liên kết tạm thời

Đinh tán sử dụng trong các kết cấu chịu chấn động, các liên kết cố định

Bu lông là chi tiết có ren Biểu diễn nguyên dạng ren rất phức tạp nên trong các bản vẽ kỹ thuật, ren và các chi tiết có ren được biểu diễn đơn giản theo quy ước

Ví dụ:

Liên kết bu lông: Liên kết đinh tán:

Mũ chỏm cầu Đầu chìm

Trang 9

b Biểu diễn và ký hiệu quy ước các mối ghép bằng hàn

Mối hàn thấy được biểu diễn liên tục

Mối hàn khuất biểu diễn trên phần

gạch của nét đứt

Mối hàn được chỉ rõ bằng một đường

dóng gãy khúc tận cùng bằng mũi tên

một cánh chỉ vào mối hàn Ký hiệu và

kích thước liên quan được ghi phía

trên giá ngang nếu là mối hàn thấy,

ghi bên dưới giá ngang nếu là mối hàn

khuất

Ký hiệu quy ước các mối ghép bu-lông, đinh tán, hàn (TCVN 4613-1988)

STT Tên gọi Ký hiệu quy ước

Trang 10

8 Mối hàn đối đầu khi lắp ráp Phía thấy Phía khuất

9 Mối hàn đối đầu khi chế tạo Phía thấy Phía khuất

10 Mối hàn chập khi lắp ráp Phía thấy Phía khuất

11 Mối hàn chập khi chế tạo Phía thấy Phía khuất

IV Bản vẽ kết cấu thép

Trình tự thành lập bản vẽ kết cấu thép gồm các bước:

1 Vẽ sơ đồ hình học (TL 1:50, 1:100, 1:200, 1:500)

2 Hình thể hiện cấu tạo của kết cấu (TL 1:20,1:50,1:100)

3 Hình thể hiện chi tiết (TL 1:5, 1:10, 1:20); đối với chi tiết quá nhỏ được dùng tỉ lệ 1:1 để thuận tiện cho việc gia công chế tạo

Hình thể hiện chi tiết thường có:

a Hình vẽ tách nút

b Hình vẽ tách bản mã

4 Lập bảng thống kê

1 Vẽ sơ đồ hình học

- Được vẽ ở chỗ rõ nhất trên bản vẽ đầu tiên của kết cấu đó (thường là ở góc trên bên trái)

- Sơ đồ vẽ bằng nét liền đậm tượng trưng cho đường trục của thanh

- Nếu kết cấu đối xứng được phép thể hiện sơ đồ một nửa kết cấu (thường vẽ quá nửa, dùng nét lượn sóng giới hạn phần biểu diễn)

- Trên sơ đồ hình học cần ghi:

 Các kích thước tổng quát của kết cấu (ví dụ đối với dàn là nhịp và độ dốc, hay nhịp và chiều cao đỉnh dàn)

 Đối với dàn còn ghi:

+ Kích thước chiều dài từng đoạn thanh (ghi trực tiếp trên thanh) và giá trị nội lực (ghi

ở dưới thanh)

+ Đánh số các nút kết cấu sẽ được vẽ tách trên bản vẽ (thực chất là ký hiệu của hình trích) trong vòng tròn 810mm, đặt tên nút bằng chữ số la mã theo một trình tự nhất định (ví dụ theo thứ tự cùng hay ngược chiều kim đồng hồ, hoặc theo trình tự

trêndưới – tráiphải)

Sinh viên hãy hoàn tất kích thước chiều dài từng đoạn thanh trên ½ sơ đồ bên phải và đánh

số nút trên ½ sơ đồ bên trái

Trang 11

- Nếu kết cấu quá lớn không thể tách tất cả các nút trên một bản vẽ mà phải dùng nhiều bản

vẽ thì có thể thực hiện theo hai cách:

1 Mỗi bản vẽ đều có sơ đồ hình học Khi đó vẽ tách nút nào thì đánh số nút đó Ví dụ:

sơ đồ dưới đây cho biết trên bản vẽ này chỉ vẽ tách nút số III, IV và V

2 Chỉ vẽ sơ đồ hình học cho bản vẽ đầu tiên Khoanh tất cả các nút sẽ vẽ tách

Đánh số thứ tự đó trong vòng tròn Vòng tròn này chia hai nửa, nửa trên ghi số thứ

tự của nút, mắt liên kết; nửa dưới ghi số ký hiệu của bản vẽ có nút, mắt liên kết đó

Ví dụ: Cũng dàn trên, nút I, II tách ở bản vẽ KC1

nút III, IV, V tách ở bản vẽ KC2 nút VI, VII tách ở bản vẽ KC3 thì sơ đồ hình học của bản vẽ KC1 sẽ được đánh số nút như sau:

2 Hình thể hiện cấu tạo

Thể hiện chi tiết hơn cho kết cấu (như các thanh trong dàn sử dụng loại thép gì, có mối liên kết như thế nào…)

Có thể biểu diễn theo hai cách:

1) Nếu kết cấu nhỏ, có thể biểu diễn thật chi tiết cho hình biểu diễn cấu tạo Như vậy, sẽ có rất

ít nút phải vẽ tách (ví dụ như nút đầu dàn liên kết với cột, nút đỉnh dàn, nút giữa dàn, hay chân cột)

2) Bỏ qua bước vẽ hình thể hiện cấu tạo mà sẽ vẽ tách cho tất cả các nút của kết cấu Cách này rất thường dùng cho các kết cấu có kích thước lớn vì sẽ khó thể hiện đủ hình cấu tạo của các kết cấu này trên một bản vẽ

Ví dụ:

Trang 12

Trình tự thực hiện hình thể hiện cấu tạo:

Ví dụ minh họa dưới đây chỉ vẽ cho 1 nút kết cấu (nút VI), giả sử nút này có số liệu thiết

kế như sau:

- Thanh cánh trên 1: 80x8; liên kết sử dụng đường hàn sống và mép có lh=250

- Thanh bụng (đứng) 5: 50x5; liên kết sử dụng đường hàn sống và mép có lh=80

- Thanh bụng (xiên) 6: 50x5; liên kết sử dụng đường hàn sống và mép có lh=80

1 Vẽ trục của các thanh thép Các trục này phải song song với đường trục thanh trên sơ

đồ hình học và cắt nhau tại một điểm gọi là mắt của các nút Trong ví dụ này, nút kết cấu sử dụng liên kết hàn thì đường trục vẽ bằng nét gạch dài 2 chấm mảnh

Bước 1- Vẽ trục của các thanh thép

2 Vẽ đường bao của các thanh thép dựa theo kích thước mặt cắt của thanh Khi thực hiện cần lưu ý có hai trường hợp:

- Nếu nút có liên kết hàn thì đường trục thanh trên sơ đồ sẽ trùng với đường trục hình học của thanh (đi qua trọng tâm tiết diện) Trong bảng tra thép hình, kích thước khoảng cách từ trọng tâm đến mặt ngoài cánh thép thể hiện ở trị số Z0 (cho thép góc

Trang 13

đều cánh và thép chữ U), và trị số X0, Y0 (cho thép góc không đều cánh) Khi tra bảng, cho phép lấy tròn các trị số với sai số 5mm

- Nếu dùng liên kết bu-lông hay đinh tán thì để tiện cho việc gia công, ta vẽ cho đường trục trên sơ đồ sẽ trùng với đường tâm của hàng bu lông hay đinh tán Trong bảng tra thép hình, khoảng các này thể hiện ở trị số a Nếu nút có hai hàng đinh cho một thanh thì quy ước vẽ trục của thanh thép trùng với đường tâm của hàng đinh thứ nhất Khoảng cách giữa hai hàng đinh được thể hiện bằng ký hiệu a1 trong bảng tra thép định hình

Bước 2- Vẽ sống thép của thanh 1

Bước 3- Vẽ mép thanh thép của thanh 1

Trang 14

Bước 4- Vẽ bề dày cánh thép của thanh 1

Bước 5- Vẽ tương tự cho các thanh bụng 5 và 6

Trang 15

Bước 6- Xác định đầu thanh, lưu ý khoảng cách giữa các đầu thanh bụng và thanh cánh trong dàn có bản

mã lấy không nhỏ hơn a (a = 6t -20 mm) nhưng không lớn hơn 80mm (t: chiều dày bản mã, mm)

3 Bố trí các mối hàn cho nút (số liệu về mối ghép hàn do người thiết kế tính: chiều dài đường hàn lh =; chiều cao đường hàn hh=; và các thông tin khác), hoặc bố trí vị trí các

đinh (bu lông) nếu cấu kiện có liên kết bu lông hay đinh tán Trong ví dụ này, cấu kiện

sử dụng liên kết hàn nên ta đánh dấu vị trí bắt đầu và kết thúc của đường hàn cho phù hợp với chiều dài đường hàn theo số liệu thiết kế

Bước 7- Bố trí các mối hàn cho nút

4 Dựa vào liên kết đã bố trí, vẽ bản mã (chứa đủ liên kết)

Trang 16

Bước 8- Vẽ bản mã sao cho có thể chứa đủ liên kết

5 Ghi ký hiệu cho các thanh thép và bản mã Nếu nút nào đã vẽ đủ chi tiết (không cần tách nữa) thì phải ghi rõ các số liệu về liên kết và các kích thước để gia công thanh thép, các kích thước gia công bản mã

Chú ý: Khi ghi ký hiệu cho bản mã ( _ b x h ) thì giá trị b x h là kích thước đường bao ngoài của hình chữ nhật ban đầu chưa bị cắt xén

3 Vẽ tách nút

Sau khi vẽ hình cấu tạo, nút nào chưa biểu diễn rõ sẽ được vẽ tách với tỉ lệ lớn hơn (TL 1:5, 1:10, 1:20)

Trình tự vẽ cũng giống như hình thể hiện cấu tạo

Ví dụ tách nút số VI với các số liệu thiết kế:

- Thanh cánh trên 1: 80x8; liên kết sử dụng 5 đinh tán Ø16

- Thanh đứng 2: 50x5; liên kết sử dụng 3 đinh tán Ø16

- Thanh xiên 3: 50x5; liên kết sử dụng 3 đinh tán Ø16

Các bước vẽ theo trình tự như sau:

a) Vẽ đường trục thanh trùng với đường tâm

của hàng đinh và song song với đường

trục trên sơ đồ (liên kết dùng trong nút kết

cấu là đinh tán nên trục vẽ bằng nét gạch

Trang 17

c) Xác định các đầu thanh (lưu ý khoảng cách s)

d) Đưa liên kết vào, lưu ý các khoảng cách: khoảng cách từ tâm bu lông đến mép cấu kiện (e) nhỏ nhất dọc theo lực là 2d, lớn nhất là 4d hoặc 8t; khoảng cách giữa hai bu lông theo

hướng bất kỳ (l) nhỏ nhất là 2.5d, lớn nhất là 12d hoặc 16t (d: đường kính thân bu lông hay

đinh tán, t: chiều dày mỏng hơn của các cấu kiện ngoài)

Trang 18

e) Vẽ bản mã (chứa đủ liên kết)

f) Ghi kích thước (kích thước độ lớn, kích thước định vị)

g) Vẽ mặt cắt ngang cho các thanh trong cấu kiện

Trang 19

h) Ghi các ghi chú cần thiết:

 Cường độ chịu kéo, cắt của các loại thép dùng làm kết cấu

 phương pháp hàn, loại que hàn hoặc dây hàn, vị trí và thứ tự hàn của các mối hàn (khi dùng liên kết hàn) hoặc phương pháp gia công bề mặt các bản thép (khi dùng

bu lông cướng độ cao)

 Những điểm cần chú ý khi gia công cấu kiện và khi thicông lắp dựng

 Sự liên quan giữa các tờ bản vẽ

4 Vẽ tách bản mã

Với nút sử dụng liên kết hàn, do kích thước bản mã đã ghi rõ khi vẽ hình thể hiện cấu tạo hay khi vẽ tách nút nên không cần vẽ tách bản mã Chỉ khi nào hình dáng nút phức tạp thì cần

vẽ tách để ghi rõ kích thước gia công

Với nút sử dụng liên kết đinh tán hay bu lông thì phải vẽ tách để ghi rõ các kích thước

gia công bản mã (các kích thước của lỗ khoan trên bản mã)

Hình vẽ tách bản mã của nút nên đặt kế nút để dễ đọc

Cho phép vẽ hình đã xoay hay vẽ đúng vị trí làm việc

Ví dụ tách bản mã số 11

Trang 20

5 Lập bảng thống kê

- Bảng thống kê thường được đặt ngay trên khung tên

- Nếu kết cấu được thể hiện trên nhiều bản vẽ thì bảng thống kê được đặt ở bản vẽ cuối cùng

- Hình thức trình bày bảng thống kê và bảng phân loại các loại thép theo TCVN 4613 – 88

(só liệu ghi trong bảng thống kê là số liệu giả sử)

Trang 21

V Một số lưu ý khi thể hiện bản vẽ kết cấu thép

- Các hình chiếu của kết cấu thép thường được biểu diễn theo phương pháp chiếu góc thứ nhất Tuy nhiên trong một số trường hợp, có thể biểu diễn theo phương pháp chiếu góc thứ ba Khi đó cần có ký hiệu cho phương pháp góc chiếu mà bản vẽ đang thể hiện

- Trên hình chiếu và hình cắt chỉ cần vẽ những nét khuất của chính chi tiết ta đang thể hiện Những chi tiết nằm sâu bên trong được phép không biểu diễn Trên hình chiếu cho phép không vẽ một số chi tiết không cần thiết, nhất là khi các chi tiết này che khuất những chi tiết quan trọng khác cần dược biểu diễn hơn

- Để cho hình biểu diễn được rõ ràng, các mặt cắt không gạch ký hiệu vật liệu Nếu tỷ lệ của hình biểu diễn nhỏ thì tô đen mặt cắt và chừa một khoảng trắng giữa các chi tiết

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	895,77 KB
File đính kèm	Vẽ Kĩ thuật 2 ĐH BK Tp.Hcm.rar (9 MB)