Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại các trường đại học trên địa bàn hà nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THÙY DUNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI LUẬN VĂN TH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ THÙY DUNG

SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ THÙY DUNG

SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thư viện

Mã số: 60 32 02 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Lan Thanh

HÀ NỘI – 2015

Luận văn “Sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại thư viện các trường đại học trên địa bàn Hà Nội” đã được chỉnh sửa theo góp ý của Hội đồng

Chủ tịch hội đồng

PGS.TS Trần Thị Quý

LỜI CẢM ƠN

Luận văn “Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại các trường đại học trên địa bàn Hà Nội” là kết quả học tập và nghiên cứu của tác giả trong năm 2012 – 2014, chuyên ngành Khoa học thư viện – Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới PGS TS Nguyễn Thị Lan Thanh, người đã gợi mở định hướng chuyên môn, giúp đỡ tận tình và tạo điều kiện để tác giả hoàn thành nghiên cứu

Tác giả xin chân thành cảm ơn các Thầy giáo, Cô giáo khoa Thông tin – thư viện trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội đã truyền đạt và chỉ dạy những kiến thức quý báu trong suốt quá trình học tập tại Trường

Bên cạnh đó, tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo, cán bộ, các bạn dùng tin các trường đại học trên địa bàn Hà Nội đã nhiệt tình giúp đỡ tác giả thu thập số liệu, cung cấp tài liệu cho luận văn này

Tác giả đặc biệt cám ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, quan tâm và tạo mọi điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Thị Thùy Dung

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “Sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại các trường đại học trên địa bàn Hà Nội” là một công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân

tôi Mọi tài liệu tham khảo, trích dẫn khoa học đều có nội dung chính xác Các kết quả khoa học chưa được công bố ở bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả

Nguyễn Thị Thùy Dung

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

1 Từ viết tắt tiếng Việt

1 CNTT Công nghệ thông tin

2 CSDL Cơ sở dữ liệu

3 DV TT – TV Dịch vụ thông tin – thư viện

4 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

6 SP TT – TV Sản phẩm thông tin – thư viện

7 SP&DV Sản phẩm và dịch vụ

8 TT – TV Thông tin – thư viện

2 Từ viết tắt tiếng Anh STT Từ viết tắt Từ gốc

1 AACR2

Quy tắc biên mục Anh-Mỹ

Anglo – American Caraloguing Ruler

2 ISBD

Tiêu chuẩn quốc tế về mô tả thư mục

International Standard Book Number

3 ISO

Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế

International Organization for Standardization

4 MARC Khổ mẫu biên mục đọc máy

Machine readable Catloguing

MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined

1 Tính cấp thiết Error! Bookmark not defined

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

7 Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài Error! Bookmark not defined

8 Dự kiến kết quả nghiên cứu Error! Bookmark not defined

9 Cấu trúc luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ SẢN PHẨM, DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN VÀ KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI Error! Bookmark not defined 1.1 Lý luận về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư việnError! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm sản phẩm thông tin - thư viện Error! Bookmark not defined 1.1.2 Khái niệm dịch vụ thông tin - thư viện Error! Bookmark not defined 1.1.3 Mối quan hệ giữa sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư việnError! Bookmark

not defined

1.1.4 Vai trò của sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư việnError! Bookmark not

defined

1.1.5 Các yếu tố tác động tới sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện Error!

Bookmark not defined

1.1.6 Các tiêu chí đánh giá chất lượng sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư việnError!

Bookmark not defined

1.2 Khái quát về thư viện các trường đại học trên địa bàn Hà Nội Error! Bookmark not defined

1.2.1 Môi trường kinh tế -xã hội ở Thủ đô Error! Bookmark not defined 1.2.2 Chức năng và nhiệm vụ của thư viện Error! Bookmark not defined 1.2.3 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ Error! Bookmark not defined 1.2.4 Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin Error! Bookmark not defined 1.2.5 Cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tinError! Bookmark not defined 1.2.6 Kinh phí Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘIError! Bookmark

not defined

2.1 Các loại hình sản phẩm thông tin - thư viện Error! Bookmark not defined

2.1.1 Hệ thống mục lục Error! Bookmark not defined 2.1.2 Thư mục Error! Bookmark not defined 2.1.3 Danh mục Error! Bookmark not defined 2.1.4 Cơ sở dữ liệu Error! Bookmark not defined 2.1.5 Trang web của thư viện Error! Bookmark not defined

2.2 Các loại hình dịch vụ thông tin - thư viện Error! Bookmark not defined

2.2.1 Dịch vụ cung cấp tài liệu gốc Error! Bookmark not defined 2.2.2 Dịch vụ tra cứu tin Error! Bookmark not defined 2.2.3 Dịch vụ phổ biến thông tin chọn lọc Error! Bookmark not defined 2.3.3 Dịch vụ tư vấn Error! Bookmark not defined 2.2.4 Dịch vụ tự gia hạn tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2.5 Dịch vụ khai thác tài liệu đa phương tiện Error! Bookmark not defined 2.2.6 Dịch vụ đào tạo người dùng tin Error! Bookmark not defined 2.2.7 Dịch vụ sao chụp tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2.8 Các dịch vụ trao đổi thông tin (hội nghị, triển lãm)Error! Bookmark not

defined

2.3 Các yếu tố tác động đến việc tổ chức các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại các trường Đại học trên địa bàn Hà NộiError! Bookmark not defined

2.3.1 Chính sách phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện Error!

Bookmark not defined

2.3.2 Nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined 2.3.3 Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin Error! Bookmark not defined 2.3.4 Nguồn lực thông tin Error! Bookmark not defined 2.3.5 Cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tinError! Bookmark not defined 2.3.6 Chuẩn nghiệp vụ thông tin – thư viện Error! Bookmark not defined 2.3.7 Phần mềm thư viện Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá về chất lượng các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện.

Error! Bookmark not defined

2.4.1 Chất lượng các loại hình sản phẩm thông tin - thư việnError! Bookmark not

defined

2.4.2 Chất lượng các loại hình dịch vụ thông tin - thư việnError! Bookmark not

defined

2.5 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined

2.5.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined 2.5.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.5 3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN

- THƯ VIỆN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI Error!

Bookmark not defined

3.1 Xây dựng chính sách phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện Error! Bookmark not defined

3.2 Hoàn thiện các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện hiện có Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nâng cao chất lượng các sản phẩm thông tin - thư viện hiện có Error!

Bookmark not defined

3.2.2 Nâng cao chất lượng các dịch vụ thông tin - thư viện hiện có Error!

Bookmark not defined

3.3 Đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư việnError! Bookmark not defined

3.3.1 Xây dựng các sản phẩm thông tin thư viện mớiError! Bookmark not defined 3.3.2 Phát triển các dịch vụ thông tin thư viện mớiError! Bookmark not defined

3.4 Nâng cao trình độ cán bộ thư viện Error! Bookmark not defined 3.5 Đào tạo người dùng tin Error! Bookmark not defined

3.6 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined

3.6.1 Tăng cường truyền thông marketing các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện Error! Bookmark not defined

3.6.2 Hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị Error! Bookmark not defined 3.6.3 Đẩy mạnh hợp tác giữa các thư viện Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

DANH MỤC BẢNG Bảng1: Trình độ học vấn nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined Bảng 2: Khả năng sử dụng ngoại ngữ của đội ngũ cán bộError! Bookmark not defined Bảng 3: Khả năng sử dụng các phần mềm của cán bộ thư việnError! Bookmark not

defined

Bảng 4: Mục đích sử dụng thư viện của người dùng tinError! Bookmark not defined Bảng 5: Mức độ quan tâm nội dung tài liệu của người dùng tinError! Bookmark not

defined

Bảng 6: Mức độ quan tâm ngôn ngữ tài liệu người dùng tin Error! Bookmark not

defined

Bảng 7: Tình hình áp dụng chuẩn nghiệp vụ của một số thư viện đại học Error!

Bookmark not defined

Bảng 8: Mức độ sử dụng loại hình sản phẩm thông tin của người dùng tin Error!

Bookmark not defined

Bảng 9: Mức độ quan trọng của hình thức tra cứu thư viện Error! Bookmark not

defined

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ1: Tỷ lệ trình độ học vấn của cán bộ thư việnError! Bookmark not defined Biểu đồ 2: Tỷ lệ chuyên ngành tốt nghiệp của cán bộ thư việnError! Bookmark not

defined

Biểu đồ 3: Tỷ lệ nội dung mong muốn được đào tạo Error! Bookmark not defined Biểu đồ 4: Tỷ lệ người dùng tin tại các thư viện trường đại họcError! Bookmark not

defined

Biểu đồ 5: Tỷ lệ đánh giá của cán bộ thư viện về phần mềm tích hợpError! Bookmark

not defined

Biểu đồ 6: Tỷ lệ mức độ bao quát của vốn tài liệu Error! Bookmark not defined Biểu đồ 7: Tỷ lệ mức độ phù hợp nội dung tài liệu đối với nhu cầu tinError! Bookmark

not defined

Biểu đồ 8: Tỷ lệ mức độ cập nhập thông tin của tài liệuError! Bookmark not defined Biểu đồ 9: Tỷ lệ mức độ thỏa mãn nhu cầu thông tin tài liệu Error! Bookmark not

defined

Biểu đồ 10: Tỷ lệ lý do người dùng tin bị từ chối mượn tài liệuError! Bookmark not

defined

Biểu đồ 11: Tỷ lệ chất lượng dịch vụ thông tin – thư việnError! Bookmark not defined Biểu đồ 12: Tỷ lệ mức độ sử dụng dịch vụ thư viện của người dùng tinError! Bookmark

not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu chỉ đạo

1 Bộ giáo dục và đào tạo (2010), Nghị quyết số 05-NQ/BCSĐ ngày 06/01/2010 của Ban Cán sự Đảng Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới quản lý giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2010 – 2012

2 Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (2007) Quyết định số 10/2007/QĐ-BVHTT ngày 4/5/2007, phê duyệt quy hoạch phát triển ngành thư viện Việt Nam đến 2010

và định hướng đến năm 2020

3 Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (2008), Quyết định số 13/2008/QĐ-BVHTTDL ngày 10/3/2008 ban hành quy chế mẫu về tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học

4 Bộ Văn hóa Thông tin (2007), Quyết định số 10/2007/QĐ-BVHTT ngày 4/5/2007, phê duyệt quy hoạch phát triển ngành thư viện Việt Nam đến 2010 và định hướng đến năm 2020

5 Chính phủ (2005), Nghị Quyết số 14/2005/NQ-CP ngày 02/05/2011 về đổi mới

cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020

6 Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2012), Luật Giáo dục đại học số 08/2012/QH13

Tài liệu tiếng việt

7 Phạm Lan Anh (2010), Nghiên cứu hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Trung tâm Thông tin – thư viện Trường Đại học Hà Nội trước yêu cầu đổi mới sự nghiệp đào tạo của trường: Luận văn THS Khoa học thư viện, Hà Nội

8 Lê Quỳnh Chi (2008), “Thư viện đại học nâng cao chất lượng đào tạo”, Tạp chí thư viện Việt Nam, (2), tr.18-22

9 Nguyễn Chí Trung (2014), Thư viện các trường đại học ở Hà Nội trước yêu cầu kiểm định chất lượng giáo dục đại học: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội

10 Trần Thị Ngọc Diệp (2011), Hoàn thiện hệ thống sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông: Luận văn ThS Khoa học

thư viện, Hà Nội

11 Đỗ Xuân Đán (2010), “Làm gì để khai thác và phát huy hiệu quả của hệ thống

thư viện trường đại học Việt Nam”, Kỷ yếu khoa học: Đổi mới tổ chức, quản lý và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thông tin – thư viện, tr28-32

12 Thạch Lương Giang (2012), Phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại trường Đại học Ngoại Thương Hà Nội: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà

Nội,

13 “Từ điển bách khoa Việt Nam” (2003), tập 3, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội

14 “Từ điển bách khoa Việt Nam” (2007), tập 1, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội

15 Giáp Thị Quỳnh Nga (2014), Phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại đại học FPT: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội

16 Nguyễn Hữu Hùng (2008), “Một số vấn đề về chính sách phát triển sản phẩm

và dịch vụ thông tin tại Việt Nam”, Tạp chí thông tin và tư liệu, (2), tr1-6

17 Lê Văn Viết, Võ Thu Hương (2007), “Thư viện đại học Việt Nam trong xu thế

hội nhập”, Kỷ yếu hội nghị: Khoa học và thực tiễn hoạt động thông tin – thư viện kỷ niệm

10 năm thành lập Trung tâm Thông tin – thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội, tr70-77

18 Chu Ngọc Lâm (2011), “Đào tạo nguồn nhân lực Thông tin – thư viện chất lượng cao trong thời đại kinh tế tri thức”, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

19 Trần Nhật Linh (2010), Phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch

vụ thông tin thư viện tại Thư viện Hà Nội: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội,

20 Trương Đại Lượng (2008), “Sử dụng blog để phổ biến dịch vụ thông tin thư

viện”, Tạp chí Thông tin và tư liệu (4)

21 Phạm Thị Mai (2009), Nghiên cứu phát triển thư viện điện tử trong các trường đại học trên địa bàn Hà Nội hiện nay: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội

22 Đặng Thu Minh (2006), Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ thông tin trong điều kiện hội nhập khoa học và công nghệ tại Trung tâm Thông tin tư liệu Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội

23 Vũ Văn Nhật (2010), “Đảm bảo thông tin cho người dùng tin trong xã hội”,

Tạp chí khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa học Xã hội và Nhân văn, tr.100-106

24 Bạch Thị Thu Nhi (2010), “Quản lý chất lượng sản phẩm và dịch vụ thông tin

thư viện trong thư viện trường đại học”, Tạp chí Thông tin và tư liệu (4),tr.1-7

25 Vũ Bích Ngân, “Hướng đến một mô hình thư viện đại học hiện đại phục vụ

chiến lược nâng cao chất lượng giáo dục đại học”, Tạp chí thư viện Việt Nam, tr18

26 Vũ Huy Thắng (2009), Nghiên cứu phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học sư phạm Hà Nội: Luận

văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội,

27 Đoàn Thị Thu (2011), Nghiên cứu mô hình phối hợp bổ sung tài liệu giữa các thư viện trường đại học trên địa bàn Hà Nội: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội,

28 Nguyễn Thanh Trà (2010), Phát triển nguồn nhân lực thông tin – thư viện của mạng lưới các trường đại học tại Hà Nội: Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội,

29 Nguyễn Văn Trọng (2013), Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại Học viện Hành chính quốc gia, Luận văn ThS Khoa học thư viện, Hà Nội

30 Trần Mạnh Trí (2003), “Sản phẩm và dịch vụ thông tin – Thực trạng và các

vấn đề”, Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội, (4), tr.19-20

31 Trần Mạnh Tuấn (2004), “Các biện pháp đổi mới hoạt động thông tin – thư

viện đại học”, Tạp chí Thông tin khoa học xã hội, (1), tr.29-35

32 Trần Mạnh Tuấn (2002), “Một số vấn đề về sự phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin, Tạp chí Thông tin và Tư liệu, (4)

33 Trần Mạnh Tuấn (2005), “Nguồn tin nội sinh của trường đại học, thực trạng và

giải pháp phát triển”, Tạp chí thông tin và tư liệu, (3) tr.1-4