Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại bộ lao động thương binh và xã hội

Hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với QLNN về ĐTXD từ nguồn vốn NSNN trong ngành LĐTBXH theo hướng tăng cường phân cấp, công khai quy trình quản lý trong từng khâu QLNN về đầu tư xây d

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

ĐOÀN THANH PHƯỢNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN

TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Hà Nội - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi Các số liệu, tư liệu được dựa trên nguồn tin cậy, có thực và dựa trên thực tế tiến hành khảo sát của tôi Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Tác giả

Đoàn Thanh Phƣợng

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến TS.Tạ Thị Đoàn là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn này Nếu không có sự chỉ bảo và hướng dẫn nhiệt tình, những tài liệu phục vụ nghiên cứu và những lời động viên khích lệ của Cô thì luận văn này không thể hoàn thành

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến nhà trường, khoa và các ban ngành đoàn thể của trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho học viên trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Xin trân trọng cảm ơn các lãnh đạo, các chuyên viên đang công tác tại Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện, cung cấp các tài liệu, số liệu liên quan đến đề tài

Cuối cùng, tôi muốn dành lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè và người thân đã hết lòng ủng hộ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu, động viên tôi vượt qua những khó khăn trong học tập và cuộc sống để tôi có thể yên tâm thực hiện ước mơ của mình

Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng nỗ lực, tìm tòi, nghiên cứu để hoàn thiện luận văn, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót , rất mong nhận được những đóng góp tận tình của quý thầy cô và các bạn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Đoàn Thanh Phƣợng

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH ii

MỞ ĐẦU 3

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 7

1.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 7

1.1.1 Tình hình nghiên cứu đề tài theo nội dung quản lý Nhà nước về đầu tư XDCB theo nội dung tập trung vào quản lý dự án đầu tư XDCB: 7

1.1.2 Tình hình nghiên cứu đề quản lý Nhà nước về đầu tư XDCB theo nội dung chủ thể quản lý Nhà nước: 8

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN 10 1.2.1 Khái quát chung về dự án đầu tư XDCB sử dụng vốn NSNN 10

1.2.2 QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNNError! Bookmark not defined.

1.3 Kinh nghiệm QLNN về đầu tư XDCB trong nước và trên Thế giớiError! Bookmark not defined.

1.3.1 Kinh nghiệm QLNN về đầu tư XDCB tại Bộ Nông nghiệp và phát triển

nông thôn Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về đầu tư XDCB tại Bắc MỹError! Bookmark not defined.

1.3.3 Một số bài học kinh nghiệm rút ra trong quản lý nhà nước về đầu tư XDCBError! Bookmark not defined.

2.1 Nguồn tài liệu Error! Bookmark not defined.

2.1.1 Nguồn tài liệu sơ cấp Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Nguồn tài liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined.

2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Phương pháp thu thập, xử lý và phân tích tài liệuError! Bookmark not defined.

2.2.2 Phương pháp thống kê, mô tả Error! Bookmark not defined.

2.2.3 Phương pháp phân tích - tổng hợp Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3 : THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY

THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI Error! Bookmark not defined.

3.1 Khái quát về tình hình đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN tại Bộ LĐTBXH

những năm qua Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Quá trình hình thành và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ

LĐTBXH Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Về các dự án của Bộ LĐTBXH Error! Bookmark not defined.

3.1.3 Thực trạng vốn đầu tư XDCB do Bộ LĐTBXH quản lýError! Bookmark not defined.

3.2 Thực trạng QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN tại Bộ LĐTBXHError! Bookmark not defined.

3.2.1 Về công tác quy hoạch, kế hoạch Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Trong khâu lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế, dự toán và triển

khai xây dựng các dự án vốn NSNN trong ngành LĐTBXHError! Bookmark not defined.

3.2.3 Tình hình thực hiện và giải ngân vốn đầu tư XDCB các dự án do Bộ

LĐTBXH quản lý Error! Bookmark not defined.

3.2.4 QLNN trong công tác đấu thầu Error! Bookmark not defined.

3.2.5 QLNN về đầu tư XDCB trong công tác thanh, quyết toánError! Bookmark not defined.

3.3 Đánh giá chung về công tác QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN

tại Bộ LĐTBXH Error! Bookmark not defined.

3.3.1 Những thành tựu đã đạt được Error! Bookmark not defined.

3.3.2 Những hạn chế về QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN tại Bộ

LĐTBXH Error! Bookmark not defined.

3.3.3 Nguyên nhân hạn chế của công tác QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn

NSNN tại Bộ LĐTBXH Error! Bookmark not defined.

ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI Error! Bookmark not defined.

4.1 Mục tiêu, chiến lược phát triển và nhu cầu về vốn để đầu tư xây dựng trong

ngành LĐTBXH thời gian tới Error! Bookmark not defined.

4.1.1 Mục tiêu tông quát để phát triển an sinh xã hội ngành LĐTBXH đến năm

2020 Error! Bookmark not defined.

4.1.2 Mục tiêu đầu tư XDCB trong ngành LĐTBXH để đảm bảo mục tiêu phát

triển ASXH trên cả nước Error! Bookmark not defined.

4.1.3 Nhu cầu vốn đầu tư phát triển ngành LĐTBXH đến năm 2020Error! Bookmark not defined.

4.2 Một số giải pháp hoàn thiện QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN

tại Bộ LĐTBXH Error! Bookmark not defined.

4.2.1 Hoàn thiện khung khổ pháp luật QLNN về đầu tư xây dựng từ nguồn vốn NSNNError! Bookmark not defined.

4.2.2 Hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với QLNN về ĐTXD từ nguồn vốn

NSNN trong ngành LĐTBXH theo hướng tăng cường phân cấp, công khai quy

trình quản lý trong từng khâu QLNN về đầu tư xây dựngError! Bookmark not defined.

4.2.3 Hoàn thiện QLNN đối với các chủ thể tham gia QLNN về đầu tư XDCB

từ nguồn vốn NSNN trong ngành LĐTBXH Error! Bookmark not defined.

4.2.4 Nâng cao trình độ chuyên môn và phẩm chất của đội ngũ cán bộ làm

công tác QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN trong ngành LĐTBXHError! Bookmark not defined 4.2.5 Tăng cường quản lý công tác kiểm tra, kiểm soát, giám sát của Nhà nướcError! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

Phụ lục

i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

3 CNH - HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

ii

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 Bảng 1.1 Yêu cầu đối với các khâu QLNN đối với đầu tư

7 Bảng 3.5 Đánh giá về QLNN về đầu tư XDCB từ nguồn vốn

NSNN tại Bộ LĐTBXH giai đoạn 2009-2014 58

DANH MỤC CÁC HÌNH

1 Hình 1.2 Các chủ thể tham gia quản lý dự án 12

2 Hình 3.1 Vốn đầu tư nguồn NSNN của Bộ LĐTBXH giai

3

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan được Chính phủ giao thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực: Việc làm, dạy nghề, lao động, tiền lương, tiền công, bảo hiểm xã hội, an toàn lao động, người có công, bảo trợ xã hội, bảo vệ và chăm sóc trẻ em, bình đẳng giới, phòng, chống tệ nạn xã hội trong phạm vi cả nước; QLNN các dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Chính vì vậy, trong những năm qua, được sự quan tâm của Chính phủ, ngành LĐTBXH đã triển khai thực hiện các chương trình đề án, dự

án, kế hoạch đầu tư phát triển, từng bước nâng cao, phát triển các lĩnh vực lao động, người có công và xã hội, góp phần chăm lo đời sống cho các đối tượng người có công của xã hội, các đối tượng yếu thế (người già, cô đơn, không nơi nương tựa, trẻ

em có hoàn cảnh khó khăn của xã hội, ), đảm bảo an toàn vệ sinh lao động, góp phần xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội trên cả nước

Trong tiến trình đổi mới, phát triển KT - XH ở Việt nam, nhu cầu về đầu tư

và xây dựng đặc biệt cho ngành LĐTBXH là rất lớn Như vậy, đầu tư xây dựng là một trong những nhân tố quan trọng trong quá trình phát triển xã hội Với vị trí và tầm quan trọng của lĩnh vực đầu tư xây dựng đối với nền kinh tế quốc dân thì vai trò quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này là hết sức to lớn Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi và đang trong quá trình thực hiện lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế thì vấn đề này càng mang tính cấp bách và cần thiết hơn bao giờ hết Trong thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều văn bản pháp luật, chính sách và cơ chế góp phần tạo môi trường pháp lý cho việc quản lý đầu tư XDCB từ vốn ngân sách Tuy nhiên, việc quản lý nhà nước của các Bộ, ngành nói chung và của Bộ LĐTBXH nói riêng còn nhiều hạn chế, bất cập: một số cơ chế quản lý không còn phù hợp, chồng chéo, thiếu và chưa đồng bộ; tình trạng buông lỏng quản lý dẫn đến lãng phí, thất thoát vốn của Nhà nước, làm suy giảm chất lượng các công trình, dự án có vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước Bên cạnh những hạn chế, bất cập nêu trên, một

số văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đầu tư XDCB như Luật Xây dựng,

4

Luật Đất đai, Luật Đầu tư công và các Nghị định, Thông tư liên quan đến quản lý đầu

tư xây dựng cơ bản cũng còn có những chồng chéo, khó thực hiện hoặc chưa có hướng dẫn rõ ràng nên đã có những tác động, ảnh hưởng đến công tác quản lý đầu tư XDCB nói chung, quản lý đầu tư XDCB tại cơ quan Bộ LĐTBXH nói riêng

Xuất phát từ nhận thức nêu trên, cùng với mong muốn tìm hiểu và góp phần

hoàn thiện công tác QLNN về đầu tư XDCB ngành LĐTBXH, đề tài: “Quản lý

nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội” được lựa chọn làm đề tài luận văn tốt nghiệp

cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, chương trình định hướng thực hành

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

2.1.Mục đích:

- Góp phần làm rõ những vấn đề cơ bản về QLNN đối với đầu tư XDCB nguồn vốn NSNN tại Bộ LĐTBXH

- Đánh giá thực trạng QLNN đối với đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN tại

Bộ LĐTBXH ở Việt Nam hiện nay, chỉ ra những mặt đạt được, những mặt chưa đạt được và nguyên nhân của những hạn chế

- Đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện QLNN đối với đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN tại Bộ LĐTBXH ở Việt Nam những năm tới

2.2 Nhiệm vụ:

- Hệ thống các vấn đề lý luận cơ bản về QLNN đối với lĩnh vực đầu tư XDCB nguồn NSNN

- Phân tích, đánh giá thực trạng về QLNN nguồn vốn NSNN tại Bộ LĐTBXH

- Đề xuất về định hướng và hệ thống các giải pháp QLNN để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước trong đầu tư XDCB nói chung và trong Bộ LĐTBXH nói riêng trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về đầu tư XDCB tại Bộ LĐTBXH Luận văn này phân tích QLNN theo các

5

giai đoạn của quá trình quản lý các khâu đầu tư XDCB bao gồm quy hoạch, kế hoạch; lập, thẩm, phê duyệt và đấu thầu dự án đầu tư XDCB; triển khai các dự án đầu tư XDCB; nghiệm thu và quản lý chất lượng công trình và thanh toán, quyết toán vốn đầu tư XDCB, dưới tác động của các yếu tố về môi trường luật pháp; phương pháp và công cụ quản lý của nhà nước; các mô hình tổ chức quản lý; năng lực đội ngũ cán bộ quản lý và công tác thanh tra, kiểm tra giám sát của nhà nước

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu QLNN đối với đầu tư XDCB các dự án của Bộ LĐTBXH thông qua khảo sát thực trạng của một số dự án đầu tư XDCB sử dụng vốn NSNN do Bộ làm chủ quản đầu tư

- Thời gian nghiên cứu chủ yếu tính từ năm 2009 đến 2014 Đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện QLNN đối với đầu tư XDCB từ vốn NSNN trong ngành LĐTBXH đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

-Về không gian: Tại LĐTBXH

4 Đóng góp của Luận văn

4.1 Về mặt lý luận:

Luận văn đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về dự án có vốn đầu tư từ ngân sách; xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá công tác quản lý dự án Đặc biệt đi sâu vào nội dung QLNN về đầu tư XDCB tại Bộ LĐTBXH

4.2 Về mặt thực tiễn:

Mặc dù có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu viết về công tác quản lý dự

án Tuy nhiên, hiếm có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu thực tiễn công tác QLNN về đầu tư XDCB bằng vốn ngân sách tại cấp vĩ mô (cấp quốc gia) cũng như cấp vi mô (cấp địa phương)

Do đó, luận văn, về mặt thực tiễn thông qua phân tích, đánh giá tổng quát về thực trạng quản lý dự án đầu tư XDCB bằng vốn ngân sách Trên cơ sở đó, tác giả nêu quan điểm và đề xuất một số giải pháp thiết thực, khả thi để tăng cương công tác quản lý dự án

6

5 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần giới thiệu chung thì Luận văn gồm có 4 chương như sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước

Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dưng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Bộ LĐTBXH

Chương 4: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước

về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Bộ LĐTBXH

7

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Quản lý dự án đầu tư nói chung, QLNN về đầu tư XDCB nói riêng là hoạt động thường xuyên và phổ biến ở hầu hết các ngành, các cơ quan, các lĩnh vực nên chủ đề này luôn nhận được nhiều sự quan tâm trên nhiều phương diện ví như: văn bản quy phạm pháp luật, nghiên cứu khoa học

Vì vậy, QLNN về đầu tư XDCB là ngành khoa học nghiên cứu về việc lập kế hoạch, tổ chức và quản lý, giám sát quá trình phát triển của Nhà nước đối với dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời gian, trong phạm vi ngân sách đã được duyệt, đảm bảo chất lượng, đạt được mục tiêu cụ thể của dự án và các mục đích đề ra

Trên phương diện nghiên cứu khoa học, QLNN về đầu tư XDCB cũng là một

chủ đề được đề cập khá phong phú, đa dạng với nhiều thể loại như sách, đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án, báo, tạp chí

1.1.1 Tình hình nghiên cứu đề tài theo nội dung quản lý Nhà nước về đầu tư XDCB theo nội dung tập trung vào quản lý dự án đầu tư XDCB:

Một số công trình nghiên cứu đã được công bố có liên quan đến vấn đề quản

lý dự án Nhà nước về đầu tư XDCB tập trung vào nhóm dự án được quản lý mà tác giả được biết đến như:

+ Hoàng Thị Ngọc Diệp (2013), Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư XDCB bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh Nội dung đề tài tập trung thống kê, mô tả quá trình tổ chức đầu tư xây dựng của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006 đến 2010 Đề tài làm rõ một số vấn đề về quản lý đầu

tư XDCB của tỉnh Quảng Ninh; Qua đó, tác giả đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Ninh