ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Võ Thị Thu Hà ĐÁNH GIÁ ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG BỀN VỮNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP KHU VỰC NGOẠI THÀNH PHÍA TÂY NAM HÀ NỘ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Võ Thị Thu Hà
ĐÁNH GIÁ ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ ĐỊNH HƯỚNG
SỬ DỤNG BỀN VỮNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP KHU VỰC NGOẠI THÀNH PHÍA TÂY NAM HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Hà Nội - Năm 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Võ Thị Thu Hà
ĐÁNH GIÁ ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ ĐỊNH HƯỚNG
SỬ DỤNG BỀN VỮNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP KHU VỰC NGOẠI THÀNH PHÍA TÂY NAM HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý đất đai
Mã số: 60850103
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Trần Văn Tuấn
Hà Nội - Năm 2015
Trang 3MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 9
1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn 1
2 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Cơ sở tài liệu để thực hiện Luận văn Error! Bookmark not defined
7 Cấu trúc luận văn Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐÁNH GIÁ ĐẤT ĐAI VÀ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Error! Bookmark not defined
1.1 Cơ sở lý luận sử dụng đất bền vững Error! Bookmark not defined
1.1.1 Khái niệm phát triển bền vững Error! Bookmark not defined
1.1.2 Sử dụng đất nông nghiệp theo quan điểm sinh thái và phát triển bền
vững Error! Bookmark not defined
1.2 Đánh giá đất đai phục vụ quy hoạch sử dụng đất theo hướng phát triển bền
vững Error! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm và nguyên tắc đánh giá đất Error! Bookmark not defined 1.2.2 Phương pháp đánh giá đất theo FAO Error! Bookmark not defined
1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan Error! Bookmark not
defined
1.3.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.3.2 Các nghiên cứu trong nước và về khu vực nghiên cứu Error!
Bookmark not defined
1.4 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
1.4.1 Quan điểm nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.4.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THÍCH HỢP ĐẤT ĐAI KHU VỰC NGOẠI
THÀNH PHÍA TÂY NAM HÀ NỘI Error! Bookmark not defined
Trang 42.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu (3 huyện
Quốc Oai, Chương Mỹ, Thanh Oai) Error! Bookmark not defined
2.1.1 Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not
defined
2.2 Hiện trạng sử dụng đất của khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not
defined
2.2.1 Hiện trạng sử dụng đất Error! Bookmark not defined
2.2.2 Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp chính tại khu vực nghiên cứu
Error! Bookmark not defined 2.3 Đánh giá phân hạng thích hợp đất đai Error! Bookmark not defined
2.3.1 Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai Error! Bookmark not defined
2.3.2 Phân hạng thích hợp đất đai cho các loại hình sử dụng đất nông
nghiệp chính Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH TẾ - XÃ HỘI - MÔI
TRƯỜNG VÀ ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP KHU VỰC NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined
3.1 Hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp theo quan điểm bền vững
Error! Bookmark not defined
3.1.1 Hiệu quả kinh tế Error! Bookmark not defined
3.1.2 Hiệu quả xã hội 76
3.2 Định hướng sử dụng đất khu vực nghiên cứu trong quy hoạch chung thành
phố Hà Nội đến 2030 Error! Bookmark not defined
3.3 Đề xuất định hướng sử dụng bền vững đất nông nghiệp khu vực nghiên
cứu Error! Bookmark not defined
3.3.1 Đề xuất diện tích các LUT nông nghiệp khu vực nghiên cứu Error!
Bookmark not defined
3.3.2 Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp bền
vững khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined
Trang 52 Kiến nghị Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 10 PHỤ LỤC
Trang 6DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1 Sơ đồ vị trí khu vực ngoại thành phía Tây Nam thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2013 các huyện ngoại
thành phía Tây Nam Hà Nội Error! Bookmark not defined
Bảng 2.2: Biến động diện tích đất nông nghiệp 2005-2013 khu vực nghiên
cứu Error! Bookmark not defined
Bảng 2.3 Các loại đất khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Bảng 2.4: Phân cấp độ dốc Error! Bookmark not defined
Bảng 2.5 Độ dày tầng Error! Bookmark not defined
Bảng 2.6 Phân cấp đất theo thành phần cơ giới Error! Bookmark not defined
Bảng 2.7 Phân cấp chế độ tưới nước nông nghiệpError! Bookmark not defined
Bảng 2.8 Phân cấp chế độ tiêu nước Error! Bookmark not defined
Bảng 2.9 Phân cấp địa hình tương đối Error! Bookmark not defined
Bảng 2.10 Phân cấp chỉ tiêu hàm lượng chất hữu cơError! Bookmark not defined
Bảng 2.11:Các yếu tố chỉ tiêu phân cấp xây dựng bản đồ đơn vị đất đaiError! Bookmark not defined Bảng 2.12 Phân loại đất Error! Bookmark not defined
Bảng 2.13 Diện tích phân theo tầng dày Error! Bookmark not defined
Bảng 2.14 Diện tích phân theo độ dốc Error! Bookmark not defined
Bảng 2.15 Diện tích phân theo thành phần cơ giới đấtError! Bookmark not defined
Bảng 2.16 Diện tích đất phân theo hàm lượng chất hữu cơError! Bookmark not defined
Bảng 2.17 Diện tích đất phân theo địa hình tương đốiError! Bookmark not defined
Bảng 2.18 Diện tích đất phân theo chế độ tưới nước nông nghiệpError! Bookmark not defined
Bảng 2.19 Diện tích đất phân theo chế độ tiêu nước nông nghiệpError! Bookmark not defined
Bảng 2.20 Đặc tính và tính chất đất đai của các đơn vị bản đồ đất đaiError! Bookmark not defined
Bảng 2.21 Yêu cầu sử dụng đất và phân cấp mức độ thích hợp của các
LUT lựa chọn Error! Bookmark not defined
Trang 7Bảng 2.22 Tổng hợp thích hợp đất đai của các LMU với các LUT nông
nghiệp chính Error! Bookmark not defined
Bảng 2.23 Tổng hợp diện tích phân hạng thích hợp cho các LUT khu vực
nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Bảng 2.24 Tổng hợp các kiểu thích hợp đất đai của các LUT khu vực
nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Bảng 3.1: Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất chính tại khu vực
nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Bảng 3.2: Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất chính tại khu vực
nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Bảng 3.3: Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cho một số cây trồng
khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Bảng 3.4: Xác định các chỉ tiêu phân cấp và thang điểm đánh giá mức độ
bền vững các LUT Error! Bookmark not defined
Bảng 3.5: Tổng hợp kết quả thang điểm đánh giá tính bền vững về kinh tế -
xã hội - môi trường đối với các LUT khu vực nghiên cứuError! Bookmark not defined
Bảng 3.6: Diện tích đất nông nghiệp theo quy hoạch đến 2020 của khu vựcError! Bookmark not defined Bảng 3.7 Diện tích đất nông nghiệp được đề xuất cho khu vực nghiên cứuError! Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CPTG Chi phí trung gian
Trang 9LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các
số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tôi cũng cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc./
Hà Nội, Ngày tháng năm 2015
Người cam đoan
Võ Thị Thu Hà
Trang 10LỜI CẢM ƠN
Để có thể hoàn thành được luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS TS Trần Văn Tuấn người không những định hướng nghiên cứu cho tôi trên con đường nghiên cứu khoa học mà còn luôn tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giải đáp các thắc mắc cho tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài và trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này
Tôi xin được gửi lời cảm ơn đến nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cấp Đại học Quốc gia Hà Nội, mã số QGTĐ.13.08 đã giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra và tổng hợp số liệu nghiên cứu
Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội đã giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi để tôi học tập và nghiên cứu
Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến các cán bộ phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quốc Oai, Thanh Oai và Chương Mỹ đã giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập tài liệu thực hiện luận văn
Trong quá trình hoàn thành luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong thầy cô và các bạn góp ý để bài viết được hoàn thiện hơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2015
Học viên
Võ Thị Thu Hà
Trang 1110
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Nghiên cứu đánh giá đất đai, đánh giá mức độ thích hợp của đất đối với các loại hình sử dụng đất để đề xuất hướng sử dụng đất bền vững làm cơ sở cho việc lập quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển nông - lâm nghiệp là vấn đề có ý nghĩa chiến lược và cấp thiết ở nước ta trong giai đoạn hiện nay
Do tốc độ công nghiệp hoá, đô thị hoá ngày càng phát triển mạnh mẽ, cùng với sức ép về dân số ngày càng gia tăng, đã làm cho quỹ đất nông nghiệp ngày càng
bị thu hẹp Vì vậy, nước ta cũng như xu hướng chung của thế giới, muốn tăng nhanh năng suất và sản lượng lương thực, thực phẩm Muốn vậy, phải sử dụng có hiệu quả cao diện tích đất nông nghiệp
Yêu cầu cấp bách đặt ra đối với sản xuất nông nghiệp hiện đại là cần sử dụng đất bền vững Việc sử dụng đất nông nghiệp không chỉ quan tâm đến lợi ích kinh tế trước mắt, mà còn phải đảm bảo hài hòa cả lợi ích xã hội và môi trường sinh thái Sử dụng đất nông nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu của thế hệ hiện tại, mà còn không làm ảnh hưởng đến yêu cầu và lợi ích của thế hệ mai sau
Khu vực các huyện ngoại thành phía Tây Nam của Hà Nội trong giới hạn phạm vi nghiên cứu bao gồm các huyện Quốc Oai, Chương Mỹ và Thanh Oai Địa hình có sự phân hoá rõ nét từ tây sang đông với địa hình bán sơn địa ở huyện Quốc Oai và một phần huyện Chương Mỹ, chuyển tiếp sang khu vực đồng bằng phù sa huyện Thanh Oai Với nguồn tài nguyên đất phong phú, nhất là khu vực đồng bằng thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, phát triển công nghiệp - dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp làng nghề, đã tạo ra vị thế quan trọng của khu vực ngoại thành phía tây nam đối với sự phát triển kinh tế - xã hội chung của thủ đô Hà Nội
Trong những năm gần đây cùng với quá trình đô thị hóa khá nhanh, trên địa bàn nghiên cứu đã có sự chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa Tuy nhiên việc thực hiện chuyển đổi còn mang tính tự phát và thiếu cơ sở khoa học, chưa khai thác hết tiềm tăng và lợi thế trong sử dụng đất nông nghiệp của địa phương Mặt khác trong sử dụng đất nông nghiệp đã có nguy cơ ô nhiễm môi
trường, nhất là trong việc sử dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu Vì vậy rất cần có
Trang 1211
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1 Lê Huy Bá, Vũ Chí Hiếu, Võ Đình Long (2004), Tài nguyên môi trường và
phát triển bền vững, Nxb ĐHQGHN.
2 Trần Quốc Bình, Bài giảng ESRI ArcGis 10.0, Bài giảng ứng dụng tin học
trong thành lập bản đồ, Trường ĐHKHTN, ĐHQG HN
3 Tôn Thất Chiểu và nnk (1984), Đánh giá phân loại đất khái quát toàn quốc,
Báo cáo khoa học, Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp, Hà Nội
4 Hội Khoa học Đất Việt Nam (1999), Sổ tay điều tra phân loại, đánh giá đất,
NXB Nông nghiệp, Hà Nội, tr 92 - 102
5 Phạm Thị Phin (2012) Nghiên cứu sử dụng bền vững đất nông nghiệp huyện
Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định, Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Nông nghiệp Hà
Nội, Hà Nội
6 Vũ Cao Thái, Phạm Quang Khánh, Nguyễn Văn Khiêm Điều tra đánh giá tài
nguyên đất đai theo phương pháp FAO/UNESCO và quy hoạch sử dụng đất trên địa bàn một tỉnh, Tập 1, NXB Nông nghiệp, TPHCM, 1997
7 Đào Châu Thu, Nguyễn Khang (2002), Đánh giá đất, Nhà xuất bản nông nghiệp, Hà Nội
8 Bùi Quang Toản (1995), Nghiên cứu đánh giá đất và quy hoạch sử dụng đất
hoang ở Việt Nam, Báo cáo đề tài 02-15-02-01, Viện Quy hoạch và Thiết kế
Nông nghiệp, Hà Nội
9 Trần Văn Tuấn, Bài giảng đánh giá đất phục vụ quy hoạch phát triển nông
nghiệp và quy hoạch sử dụng đất, Trường ĐHKHTN, ĐHQG HN
10 Phạm Anh Tuấn (2013) Đánh giá tiềm năng đất đai và đề xuất giải pháp sử
dụng đất nông nghiệp bền vững huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Luận án tiến
sĩ, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Hà Nội
11 Trần Thị Tuyến (2010) Đánh giá kinh tế sinh thái một số cây lâm sản ở huyện
Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An Luận văn Thạc sĩ Khoa học Địa lí, Trường ĐHSPHN
12 UBND Thành phố Hà Nội Báo cáo thuyết minh Quy hoạch sử dụng đất Thành
phố Hà Nội giai đoạn 2011 - 2020
Trang 1312
13 UBND huyện Thanh Oai, Chương Mỹ, Quốc Oai, Báo cáo thuyết minh Quy
hoạch sử dụng đất huyện Thanh Oai, Chương Mỹ, Quốc Oai giai đoạn 2011 đến 2020
14 UBND huyện Thanh Oai, Chương Mỹ, Quốc Oai, Báo cáo thuyết minh
Thống kê kiểm kê đất đai huyện Thanh Oai, Chương Mỹ, Quốc Oai năm
2010 và 2013
Tiếng Anh
15 Baier W (1990), Characterization of the environment for sustainable
agriculture in semi arid tropics In: Sustainable Agriculture: issues, perspectives and prospects in semi arid tropics Proceedings of the International Symposium on Natural Resource Management for Sustainable Agriculture, New Delhi, Indian Soc, page 90 - 128
16 Committee on Fisheries (COFI)/Food and Agriculture Organization (FAO)
(1991), Fisheries Report - R459 - Report of the Nineteenth Session of the
Committee on Fisheries, Rome, page 8 - 12
17 Crosson P and Anderson J R (1993), Concerns for Sustainability Integration
of Natural Resource and Environmental Issues in the Research Agendas of NARS, Copyright 1993 by the International Service for National Agricultural
Research (ISNAR), Netherland
18 Ehrlich.P and J.Roughgarden, The Science of Ecology Macmillan Publishing
Company, New York, 1987
19 FAO (1976), Framework for Land Evaluation
20 Food and Agriculture Organization of the United Nations (1994), Cotonou
Sustainability of Development and Management Actions in Two Community Fisheries Centres in The Gambia - IDAF program - IDAF Technical Report N
° 57, page 1
21 International Olympic Committee (Sport and Environment Commission)
(1992), Agenda 21 - Sport for sustainable development, page 17
Trang 1413
22 Klingebiel and Montgomery, “Land Capability Classification, USDA Handbook,” US Government Pr Office, Washington DC, 1966, 21 p
23 Miguel A Altieri (2001), Genetic Engineering in Agriculture Food First
Books; 1 edition (May 1, 2001)
24 Odum, EP (1971) Fundamentals of ecology, third edition, Press of WB
Saunders CompanyNew York
25 Technical Advisory Committee/Consultative Group on International
Agriculture Research (TAC/CGIAR) (1989), Sustainable agricultural
production: Implications for International Agriculture Research, Rome, Italy,
page 131
26 United Nations Conference on Sustainable Development (2002), Johannesburg
Declaration on Sustainable Development, South Africa, page 1 - 4
27 World Commission on Environment and Development - WCED (1986),
Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development, page 1