Pháp luật về cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của chính phủ tại ngân hàng phát triển việt nam (tt)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TỪ THANH PHƯƠNG PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Hà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TỪ THANH PHƯƠNG

PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ

TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TỪ THANH PHƯƠNG

PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ

TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM

Chuyên ngành : Luật kinh tế

Mã số : 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Thị Thanh

Hà Nội – 2015

[

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

1.1 KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ

ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ 61.1.1 Khái niệm về cho vay và nguyên tắc cho vay 61.1.2 Khái niệm “cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ” 101.2 KHÁI QUÁT VỀ PHÁP LUẬT CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ

ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Khái niệm pháp luật cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của

Chính phủ Error! Bookmark not defined.

1.2.2 Sự cần thiết điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động cho vay

vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủError! Bookmark not

defined.

1.2.3 Nội dung pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay vốn thực hiện dự

án theo chỉ định của Chính phủ Error! Bookmark not defined.

1.3 CÁC NHÂN TỐ CHI PHỐI ĐẾN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH

PHỦ Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Chính sách tín dụng của Nhà nước trong từng thời kỳ Error!

Bookmark not defined.

1.3.2 Chính sách tín dụng của tổ chức tín dụng cho vay Error!

Bookmark not defined.

1.4 KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA

CHÍNH PHỦ VÀ BÀI HỌC ĐỐI VỚI VIỆT NAMError! Bookmark not

defined.

1.4.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về hoạt động cho vay

vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủError! Bookmark not

defined.

1.4.2 Bài học đối với Việt Nam Error! Bookmark not defined.

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined.

2.1 KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Error!

Bookmark not defined.

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt

Nam Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động của Ngân hàng Phát triển Việt Nam

Error! Bookmark not defined 2.1.3 Chức năng và nhiệm vụ của Ngân hàng Phát triển Việt Nam Error!

Bookmark not defined.

2.2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ TẠI

NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Đánh giá thực trạng áp dụng các quy định về dự án mà Chính phủ

chỉ định Ngân hàng Phát triển Việt Nam cho vay để thực hiện Error!

Bookmark not defined.

2.2.2 Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về cho vay vốn thực hiện dự

án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam Error!

Bookmark not defined.

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ

ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined.

3.1 ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ TẠI NGÂN

HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Định hướng hoạt động cho vay thực hiện dự án theo chỉ định của

Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt NamError! Bookmark not

defined.

3.1.2 Định hướng hoàn thiện pháp luật về cho vay vốn thực hiện dự án

theo chỉ định tại Ngân hàng Phát triển Việt NamError! Bookmark not

defined.

3.2 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ

TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAMError! Bookmark not defined.

3.2.1 Hoàn thiện quy định về dự án mà Chính phủ chỉ định Ngân hàng

Phát triển Việt Nam cho vay để thực hiện.Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Hoàn thiện các quy định về điều kiện tín dụng cơ bản của khoản

vay Error! Bookmark not defined.

3.2.3 Hoàn thiện các quy định trong quy trình cho vay và một số quy

định khác Error! Bookmark not defined.

3.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY THỰC HIỆN DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH

not defined.

Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Danh mục các dự án vay vốn tín dụng đầu tư (ban hành kèm

theo Nghị định 75/2011/NĐ-CP ngày 30/8/2011 của Chính phủ) Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.2 Kết quả cho vay dự án đầu tư 2012-2014Error! Bookmark not defined

tế, nhu cầu vốn đã và đang là một nhu cầu cấp thiết cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị cũng như thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế Cho vay dự án đầu tư bằng nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước là công cụ đắc lực để đáp ứng nhu cầu đó

Ngân hàng Phát triển Việt Nam chính thức đi vào hoạt động từ giữa năm

2006 (tiền thân là Quỹ Hỗ trợ Phát triển Việt Nam) đã hoàn thành tốt vai trò là công cụ của Chính phủ trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội phù hợp với Chính sách tín dụng đầu tư, tín dụng xuất khẩu của Nhà nước trong từng thời

kỳ Sau hơn chín năm hoạt động theo hình thức ngân hàng 100% vốn chủ sở hữu của Nhà nước, Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc tập trung các nguồn vốn trung và dài hạn huy động ở trong và ngoài nước để tài trợ cho việc thực hiện các dự án đầu tư phát triển, các đối tượng đặc biệt trong nền kinh tế Hoạt động cho vay dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam có ý nghĩa tác động sâu sắc đến sự phát triển kinh tế xã hội thời gian qua bởi lẽ tại các nước đang phát triển như nước ta hiện nay, luôn tồn tại các ngành, nghề kém phát triển, những khu vực vùng sâu, vùng xa Những ngành nghề hoặc những khu vực này luôn gặp nhiều khó khăn khi thu hút vốn đầu tư từ thị trường vào các dự án đầu tư tại các vùng miền, lĩnh vực đó do không có khả năng sinh lời hoặc độ rủi ro cao, và cần đến sự can thiệp, hỗ trợ của Chính phủ Với nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách nhà nước chi cho các dự án đầu tư phát triển cùng với huy động các nguồn lực trong nền kinh tế, Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã tài trợ có hiệu quả cho những dự án đầu tư vào các vùng miền, lĩnh vực đặc biệt này Thông qua đó, nguồn vốn tài trợ của Ngân hàng vừa đảm bảo thực hiện có hiệu quả các dự án phục vụ đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, vừa đảm bảo hiệu quả tài chính, thu hồi, bảo toàn vốn và quay vòng để có thể tài trợ cho nhiều dự án khác Nhìn chung, hoạt động cho vay thực hiện dự án

2

theo chỉ định Chính phủ của Ngân hàng Phát triển Việt Nam thời gian qua đã góp phần cung cấp vốn đầu tư, tạo cơ hội cho sự phát triển các ngành, các lĩnh vực trọng điểm, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đẩy mạnh phát triển kinh tế các khu vực biên giới, vùng sâu vùng xa, các vùng miền địa bàn gặp nhiều khó khăn, góp phần vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế, tạo công ăn việc làm, cải thiện đời sống của nhân dân

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được, hoạt động cho vay thực hiện các dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam cũng gặp phải những hạn chế như sự không bền vững về tài chính, tỷ lệ nợ xấu cao, rủi ro tín dụng lớn, không chủ động trong các quyết định cho vay, xử lý rủi ro,… Những hạn chế này khiến cho hoạt động cho vay dự án tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam vẫn chưa phát huy hết vai trò của mình trong việc cung cấp vốn cho các dự án đầu tư thuộc đối tượng được chỉ định cho vay trên cả nước Điều này xuất phát từ nhiều lý do nhưng có một phần không nhỏ là từ những vướng mắc trong pháp luật cho vay thực hiện dự án và bản thân các quy định về cơ chế

hoạt động của Ngân hàng Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Pháp luật về cho

vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Liên quan đến đề tài cho vay thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam thời gian qua đã có các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước đề cập đến một số khía cạnh như: thẩm định dự

án đầu tư, quản lý rủi ro cho vay dự án đầu tư, chất lượng tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam, cũng như các công trình nghiên cứu tổng quát

về hiệu quả hoạt động của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, cụ thể như:

- Luận văn thạc sĩ “Quản lý rủi ro tín dụng trong cho vay dự án đầu tư

tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam” (2014) của tác giả Huỳnh Duy Tiến đã phân

tích và làm sáng tỏ một số vấn đề về lý luận cũng như thực trạng quản lý rủi ro tín dụng trong cho vay dự án đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

- Luận án tiến sĩ “Hoàn thiện nội dung và phương pháp thẩm định dự án

đầu tư trong hoạt động tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước” (2009) của tác

3

giả Nguyễn Chí Trang đề cập cụ thể, chi tiết các nội dung và phương pháp thẩm định dự án tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

- Luận án tiến sĩ “Phân tích hiệu quả hoạt động của Ngân hàng Phát

triển Việt Nam” (2011) của tác giả Trương Ái Linh đã đề cập một cách tương

đối toàn diện và đưa ra quan điểm về hiệu quả hoạt động của Ngân hàng Phát triển Việt Nam trên cơ sở phân tích các chỉ tiêu đo lường hiệu quả và nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động của Ngân hàng Phát triển Việt Nam

- Luận văn thạc sĩ “Nâng cao chất lượng cho vay dự án đầu tư tại Ngân

hàng Phát triển Việt Nam khu vực thành phố Hồ Chí Minh” (2014) của tác giả

Trần Thị Bích Hà đã phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay dự

án đầu tư, từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng cho vay dự án đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam khu vực thành phố Hồ Chí Minh

- Khóa luận tốt nghiệp “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đầu tư

tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam” (2014) của tác giả Nguyễn Thị Hậu đã khái

quát hóa một số vấn đề lý luận và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

Nhìn chung, tác giả nhận thấy tuy được đề cập trong nhiều công trình nghiên cứu trên các khía cạnh khác nhau nhưng vấn đề cho vay vốn thực hiện dự

án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam chưa được tiếp cận dưới góc độ tìm hiểu và phân tích các quy định của pháp luật hiện hành

Do vậy, tác giả mong muốn luận văn có thể đóng góp một phần vào những nghiên cứu liên quan đến mảng đề tài này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu của luận văn:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về pháp luật cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ, luận văn đánh giá thực trạng các quy định pháp luật hiện hành đang được áp dụng trong hoạt động cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam Qua đó, đưa ra những định hướng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về cho vay vốn thực hiện

dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

- Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn là:

+ Làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ

4

+ Đánh giá thực trạng pháp luật cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ dựa trên các quy định của pháp luật hiện hành về cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ đang được áp dụng tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

+ Định hướng và đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và góp phần nâng cao hiệu quả cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

4 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các quy định pháp luật về cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam, các văn bản có liên quan và hoạt động cho vay thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

5 Phạm vi nghiên cứu

- Những quy định của pháp luật hiện hành về cho vay vốn thực hiện dự

án theo chỉ định của Chính phủ đang được áp dụng tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

- Đánh giá quy định pháp luật về cho vay vốn thực hiện dự án theo chỉ định của Chính phủ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam thông qua phân tích thực trạng hoạt động cho vay thực hiện các dự án được chỉ định giai đoạn từ năm

2012 - 2014

6 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu dựa trên phương pháp luận là phép biện chứng duy vật và duy vật lịch sử, đồng thời vận dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu

cụ thể như: phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp,

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã tham khảo và tiếp thu có chọn lọc một số công trình khoa học đã được công bố trong nước có liên quan tới nội dung của luận văn

Nguồn tài liệu, số liệu tác giả sử dụng để dẫn chứng, phân tích trong luận văn là từ Báo cáo thường niên của Ngân hàng Phát triển Việt Nam được công cũng như trên cơ sở liên hệ thực tế với một số phòng ban của Hội sở chính - Ngân hàng Phát triển Việt Nam

7 Kết cấu của luận văn

6

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

VỀ PHÁP LUẬT CHO VAY VỐN THỰC HIỆN DỰ ÁN

THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ

1.1 KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN THỰC HIỆN

DỰ ÁN THEO CHỈ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ

1.1.1 Khái niệm về cho vay và nguyên tắc cho vay

1.1.1.1 Khái niệm về cho vay

Cho vay là một hiện tượng kinh tế khách quan, xuất hiện khi trong xã hội loài người có tình trạng tạm thời thừa và tạm thời thiếu vốn Trong nền kinh tế thị trường, mỗi một tổ chức hay cá nhân đều phải có hoặc tự tìm kiếm cho mình một nguồn vốn nhất định để tham gia vào các quan hệ mua bán, trao đổi hay đầu tư,… Tuy nhiên, không phải bất cứ lúc nào hay bất cứ chủ thể nào cũng có đầy

đủ điều kiện, đặc biệt là vốn để kinh doanh Nói cách khác, nếu xét tại một thời điểm bất kỳ, luôn xảy ra hiện tượng có một bộ phận người dân có nguồn tiền nhàn rỗi, dư thừa; đồng thời, cũng có không ít người thiếu hụt vốn tạm thời để tiêu dùng hay sản xuất kinh doanh Hiện tượng này đòi hỏi sự điều hòa vốn từ nơi dư thừa sang nơi thiếu hụt vốn tạm thời Việc điều hòa vốn này có thể là sự gặp gỡ trực tiếp giữa người có vốn cho vay với người cần vay vốn; hoặc có thể qua tổ chức trung gian là các tổ chức tín dụng

Khái niệm cho vay, tùy thuộc vào từng hoàn cảnh, đối tượng khác nhau lại được hiểu theo nhiều cách khác nhau Theo Giáo trình Luật Ngân hàng Việt

Nam, cho vay - theo nghĩa chung nhất được hiểu là “việc một người thỏa thuận

để cho người khác được quyền sử dụng tài sản của mình (vật cùng loại) trong một thời hạn nhất định với điều kiện có hoàn trả, dựa trên cơ sở sự tín nhiệm của mình đối với người đó” [29, tr.83]

Theo khoản 1 Điều 3 Quy chế cho vay của Tổ chức tín dụng đối với khách hàng (Ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày