Kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học ở đại học quốc gia hà nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- ĐÀO THỊ THANH HUYỀN KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

ĐÀO THỊ THANH HUYỀN

KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

ĐÀO THỊ THANH HUYỀN

KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế

LỜI CAM KẾT

Tôi xin cam đoan luận văn này là do chính tôi nghiên cứu và thực hiện Các thông tin và số liệu sử dụng trong luận văn đƣợc trích dẫn từ các nguồn tài liệu đầy đủ Kết quả phân tích trong luận văn này là trung thực Luận văn không trùng với bất kì đề tài nghiên cứu khoa học nào

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Phạm Văn Dũng người đã hết sức tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và định hướng cho tôi chọn đề tài nghiên cứu, cơ sở

lý luận cũng như khảo sát thực tế trong quá trình thực hiện viết luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô giáo tại Khoa Kinh tế chính trị - Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN đã dạy dỗ tôi, cung cấp cho tôi những kiến thức trong suốt quá trình học tập để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới các bạn đồng nghiệp tại trung tâm ĐBCL trường đại học Kinh tế ĐHQGHN, các bạn đồng nghiệp trong ĐHQGHN đã cho tôi nhiều lời khuyên quý báu, đã cung cấp cho tôi những tài liệu, thông tin, tạo điều kiện cho tôi nghiên cứu, tham khảo các tài liệu phục vụ cho bản luận văn cũng như đã giúp đỡ và giành thời gian trả lời phỏng vấn, khảo sát để tôi có số liệu cho việc phân tích luận văn này

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn với gia đình tôi, đã động viên, khuyến khích, tạo điều kiện tốt nhất về thời gian, vật chất và tinh thần để tôi có thể hoàn thành tốt bài luận văn này

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Tác giả luận văn

Đào Thị Thanh Huyền

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 5

1.2 Cơ sở lý luận về kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học 7

1.2.1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.2.2 Kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học Error! Bookmark not defined.

1.3 Kinh nghiệm kiểm định chất lượng giáo dục đại học của một số nước trên thế giới

Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Kiểm định chất lượng giáo dục đại học ở Thái LanError! Bookmark not defined.

1.3.2 Kiểm định chất lượng ở Anh Quốc Error! Bookmark not defined 1.3.3 Kiểm định chất lượng ở Hoa Kỳ Error! Bookmark not defined 1.3.4 Bài học Kinh nghiệm cho ĐHQGHN Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2 Hướng tiếp cận trong nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.3 Phương pháp thu thập thông tin Error! Bookmark not defined 2.4 Phương pháp xử lý số liệu Error! Bookmark not defined 2.5 Phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ

defined.

3.1 Giới thiệu chung về dịch vụ giáo dục đại học tại ĐHQGHNError! Bookmark not

defined.

defined.

3.3 Phân tích công tác kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục tại ĐHQGHN Error!

Bookmark not defined.

3.3.1 Qui trình kiểm định chất lượng tại ĐHQGHN Error! Bookmark not defined.

3.3.2 Thực trạng xây dựng và cập nhật các công cụ kiểm định chất lượng dịch vụ

giáo dục tại ĐHQGHN Error! Bookmark not defined.

3.3.3 Nguồn lực thực hiện Kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục tại ĐHQGHN

Error! Bookmark not defined.

3.3.4 Thực trạng kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục của các đơn vị và CTĐT

thuộc ĐHQGHN Error! Bookmark not defined 3.3.5 Thực trạng công tác lấy ý kiến phản hồi từ các bên liên quanError! Bookmark not defined.

3.4 Đánh giá chung về kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục tại ĐHQGHN Error!

Bookmark not defined.

3.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 3.4.2 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TẠI ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRONG THỜI GIAN TỚI Error! Bookmark not defined.

4.1 Những nhân tố mới ảnh hưởng đến kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học tại

Đại học Quốc gia Hà Nội Error! Bookmark not defined.

4.1.1 Bối cảnh quốc tế Error! Bookmark not defined 4.1.2 Hội nhập quốc tế về giáo dục đại học của Việt NamError! Bookmark not defined.

4.1.3 Định hướng phát triển giáo dục Đại học Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2035

Error! Bookmark not defined 4.1.4 Định hướng phát triển của Đại học Quốc gia Hà NộiError! Bookmark not defined.

4.2 Một số giải pháp hoàn thiện công tác kiểm định chất lượng giáo dục trong thời gian tới

Error! Bookmark not defined.

4.2.1 Nâng cao nhận thức về kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục Error! Bookmark not defined.

4.2.2 Phát triển nguồn nhân lực kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục Error! Bookmark not defined.

4.2.3 Tăng cường hoạt động kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11PHỤ LỤC

6 KĐCLDVGDĐH Kiểm định chất lƣợng dịch vụ giáo dục đại học

ii

DANH MỤC BẢNG

iii

DANH MỤC CÁC HÌNH

4 Hình 3.4 Mô hình ĐBCL hoạt động nghiên cứu khoa học

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cũng như trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nguồn nhân lực đang trở thành động lực chủ yếu đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đất nước Vấn đề này đang đặt ra cho nền giáo dục đại học một nhiệm vụ hết sức to lớn và cấp bách Để thực hiện được nhiệm

vụ trên, giáo dục đại học tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) ngoài việc không ngừng mở rộng quy mô còn phải duy trì, thường xuyên nâng cao chất lượng

và hiệu quả đào tạo Trong những năm gần đây, hệ thống giáo dục tại ĐHQGHN được phát triển hết sức mạnh mẽ Mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học đã được phân bố rộng khắp trong cả nước, đang được đa dạng hóa cả về loại hình và phương thức đào tạo, nguồn lực… theo hướng hội nhập với xu thế chung của thế giới Quy

mô đào tạo cũng được tăng nhanh để từng bước đáp ứng nhu cầu học tập của xã hội Chất lượng, dịch vụ đào tạo đã có những chuyển biến tốt về nhiều mặt

Giáo dục đại học Việt Nam trong thế kỳ XXI đang tiếp tục thực hiện ba chức năng quan trọng của mình Đó là: đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao cho đất nước, sản sinh những tri thức mới cho khoa học và cung cấp các dịch vụ cho xã hội Giáo dục đại học Việt Nam ngày nay đang đứng trước những thách thức mới Hiện tượng quốc tế hóa và toàn cầu hóa, hiện tượng giáo dục đại học xuyên biên giới, sự phát triển nhanh và mạnh của khoa học và công nghệ đòi hỏi giáo dục đại học Việt Nam phải vươn lên, phải đi trước, đón đầu để đảm bảo đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, đảm bảo cho đất nước ngày một phát triển ổn định

và bền vững Giao dục đại học phải phục vụ cho công cuộc đổi mới đất nước, phục

vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần vào việc xây dựng và hình thành một xã hội học tập tại ĐHQGHN

Kiểm định chất lượng (KĐCL) giáo dục là công cụ quản lý nhà nước đối với chất lượng dịch vụ giáo dục đại học; không chỉ để đảm bảo nhà trường có trách nhiệm đối với chất lượng đào tạo mà còn mang lại động lực cải tiến và nâng cao

2

chất lượng chương trình giáo dục cũng như chất lượng toàn bộ các hoạt động của nhà trường Hơn nữa, khi Nhà nước và xã hội ngày càng quan tâm hơn đến việc giao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục thì KĐCL giáo dục có ý nghĩa đặc biệt

quan trọng góp phần định hướng các hoạt động xã hội như: (i) Định hướng lựa chọn

đầu tư của người học-của phụ huynh đối với cơ sở/chương trình giáo dục đại học có

chất lượng và hiệu quả hơn mà phù hợp với khả năng của mình; (ii) Định hướng lựa

chọn đầu tư của Nhà nước để đào tạo nguồn nhân lực theo những ngành nghề cần

thiết cho sự phát triển trong tương lai; (iii) Định hướng đầu tư của các doanh

nghiệp cần nguồn nhân lực thích hợp cho doanh nghiệp của mình; (iv) Định hướng cho các nhà đầu tư nuớc ngoài làm từ thiện hay cần phát triển vốn của mình; (v) Định hướng phát triển cho các cơ sở/chương trình giáo dục đại học để tăng cường

năng lực cạnh tranh trong và ngoài nước; (vi) Định hướng cho sự hợp tác đào tạo

(chuyển đổi, công nhận văn bằng chướng chỉ …) của các cơ sở/chương trình giáo

dục trong và ngoài nước với nhau

Mặt khác, với quan điểm KĐCL giáo dục là một giải pháp quản lý chất lượng

và hiệu quả nhằm các mục tiêu: (i) Đánh giá hiện trạng của cơ sở/chương trình giáo

dục đại học đáp ứng các tiêu chuẩn đề ra như thế nào?; (ii) Đánh giá hiện trạng những điểm mạnh, tồn tại so với các tiêu chuẩn đề ra của cơ sở/chương trình giáo dục; (iii) Trên cơ sở các điểm mạnh và các tồn tại phát hiện được, định ra kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục tồn tại để phát triển; (iv) Thực hiện KĐCL là xây dựng văn hoá chất lượng (VHCL) cho cơ sở /chương trình giáo dục

Mục đích chính của kiểm định chất lượng là nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục đại học, hạn chế tác động xấu của cơ chế thị trường đến phát triển giáo dục đại học; nhằm đảm bảo đạt được những chuẩn mực nhất định trong đào tạo, đáp ứng yêu cầu của người sử dụng nguồn nhân lực và đảm bảo quyền lợi cho người học Một số nơi, kiểm định còn nhằm mục đích giải trình với xã hội, với các cơ quan quyền lực hay với các cơ quan, tổ chức tài trợ, cấp kinh phí Một số không ít các tổ chức, cơ quan quan tâm đến việc trường đại học/ ngành đào tạo đã được kiểm định hay chưa trước khi đưa ra quyết định tài trợ hay không tài trợ cho trường đại học /

3

ngành đào tạo đó Học sinh và phụ huynh, trước khi lựa chọn trường để đăng ký dự tuyển cũng cân nhắc xem nhà trường hay ngành đào tạo có được kiểm định không, việc kiểm định này không chỉ là đảm bảo nhà trường có trách nhiệm đối với chất lượng đào tạo, với “sản phẩm” của nhà nhà trường mà còn mang lại động lực cải tiến và nâng cao chất lượng chương trình đào tạo cũng như chất lượng toàn trường

Đại học Quốc gia Hà Nội là một trong những cơ sở giáo dục đại học đi tiên phong trong hoạt động kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học và đạt nhưng kết quả nhất định Tuy nhiên, sự thống nhất về sự cần thiết kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học trong đội ngũ cán bộ, giảng viên chưa cao; nhiều giải pháp kiểm định chưa nhận được sự đồng tình rộng rãi; không ít người còn ngại tốn kém cho cơ sở đào tạo…

Xuất phát từ thực tế trên, tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài “Kiểm định chất

lượng dịch vụ giáo dục đại học tại Đại học Quốc gia Hà Nội” làm luận văn thạc sỹ

quản lý kinh tế tại Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN

Câu hỏi nghiên cứu của luận văn: ĐHQGHN cần phải làm gì và làm như thế nào

để đẩy mạnh và nâng cao chất lượng kiểm định dịch vụ giáo dục trong thời gian tới?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu hoạt động KĐCLDVGDĐH với tư cách là công cụ quản lý nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục đại học tại ĐHQGHN

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về KĐCLDVGDĐH với tư cách là công cụ quản lý nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục đại học

- Phân tích thực trạng KĐCLDVGDĐH với tư cách là công cụ quản lý nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục đại học tại ĐHQGHN; chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân

- Khuyến nghị, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác KĐCLDVGDĐH ở ĐHQGHN trong thời gian tới

4

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu KĐCLDVGDĐH ở ĐHQGHN với tư cách là công cụ

quản lý chất lượng dịch vụ giáo dục đại học trong điều kiện Việt Nam đang đẩy

mạnh hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Kiểm định chất lượng giáo dục đại học tại các trường đại học

trực thuộc ĐHQGHN

- Về thời gian: Số liệu công tác kiểm định chất lượng giáo dục đại học từ khi

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quyết định số 65/2007/QĐ-BGDĐT ngày 01/11/2007 quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường đại học đến năm 2014

- Về nội dung: Tập trung nghiên cứu các vấn đề trong công tác KĐCLDVGDĐH

4 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở lý luận, thực tiễn về chất lượng giáo dục đại học

Chương 2 Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác kiểm định chất lượng dịch vụ giáo dục đại học ở ĐHQGHN hiện nay

Chương 4: Đề xuất, Khuyến nghị giải pháp hoàn thiện công tác kiểm định chất

lượng dịch vụ giáo dục đại học ở ĐHQGHN

5

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong bất kỳ thời đại nào hay ở bất kỳ quốc gia nào, chất lượng giáo dục luôn

là vấn đề quan tâm hàng đầu của toàn xã hội vì tầm quan trọng của nó đối với sự nghiệp phát triển đất nước Đất nước thịnh hay suy, yếu hay mạnh, phụ thuộc phần lớn vào chất lượng sản phẩm giáo dục Đối với các trường đại học cũng như các cơ

sở đào tạo hiện nay, phấn đấu nâng cao chất lượng đào tạo luôn được xem là nhiệm

vụ quan trọng nhất Chính vì vậy, việc nghiên cứu về kiểm định chất lượng giáo dục đặc biệt là giáo dục đại học nhận được rất nhiều quan tâm và có nhiều nghiên cứu

đã được thực hiện Mỗi nghiên cứu tiếp cận ở một khía cạnh khác nhau của công tác kiểm định chất lượng giáo dục Dưới đây xin được liệt kê một vài nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến chủ đề này

Trong nghiên cứu của mình năm 2013, tác giả Phạm Xuân Thanh đã khái quát

hệ thống ĐBCL giáo dục mà Việt Nam đang xây dựng gồm 3 cấu phần: Hệ thống ĐBCL bên trong của trường; Hệ thống ĐBCL bên ngoài trường (bao gồm các chủ trương chính sách, quy trình và công cụ đánh giá); Hệ thống các tổ chức ĐBCL bên ngoài (hay còn gọi là các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục) Việc xây dựng một hệ thống ĐBCL và kiểm định chất lượng giáo dục ở cấp quốc gia có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc duy trì các chuẩn mực và không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục ở Việt Nam Hệ thống ĐBCL và kiểm định chất lượng giáo dục sẽ cung cấp các cơ sở đề Nhà nước đưa ra các chính sách đầu tư hiệu quả cho hệ thống giáo dục, sinh viên dễ dàng định hướng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp hoặc mong muốn tiếp tục nâng cao trình độ Các nhà tuyển dụng dễ dàng lựa chọn được những cán bộ có chuyên môn, tiết kiệm đáng kể chi phí đào tạo lại cho nhân viên mới tuyển dụng (Phạm Xuân Thanh, 2014)