Người tiến hành tố tụng thuộc viện kiểm sát nhân dân theo luật tố tụng hình sự việt nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố hà nội)

1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM .... Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH VỀ NGƯỜ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ HẠNH

NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG THUỘC VIỆN KIỂM SÁT

NHÂN DÂN THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ HẠNH

NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG THUỘC VIỆN KIỂM SÁT

NHÂN DÂN THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội)

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS PHẠM MẠNH HÙNG

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Những kết luận khoa học của luận văn chưa được ai công

bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ, trích dẫn trong luận văn bảo đảm tính chính xác, trung thực, tin cậy Tôi đã hoàn thành tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết lời cam đoan đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nguyễn Thị Hạnh

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƯỜI TIẾN HÀNH

TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO

CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

1.1 Khái niệm người tiến hành tố tụng hình sự trong Viện kiểm

sát nhân dân Error! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm người tiến hành tố tụng hình sựError! Bookmark not defined

1.1.2 Các loại người tiến hành tố tụng hình sự trong Viện KSNDError! Bookmark not defined 1.2 Nguyên tắc hoạt động của những người tiến hành tố tụng trong

Viện kiểm sát nhân dân theo Luật tố tụng hình sự Việt NamError! Bookmark not defined 1.3 Khái quát các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về

người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát từ khi thành lập

Viện kiểm sát nhân dân đến trước Bộ luật tố tụng hình sự

năm 2003 Error! Bookmark not defined

1.3.1 Giai đoạn từ năm 1960 đến trước năm 1988Error! Bookmark not defined

1.3.2 Giai đoạn từ năm 1988 đến trước năm 2003Error! Bookmark not defined

Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH VỀ NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG

TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO BỘ LUẬT

TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2003 VÀ THỰC TIỄN HOẠT

ĐỘNG CỦA NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI

ĐOẠN TỪ NĂM 2010-2014 Error! Bookmark not defined

2.1 Các quy định về người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát

nhân dân theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003Error! Bookmark not defined

2.1.1 Các quy định của BLTTHS năm 2003 về Viện trưởng, Phó Viện

trưởng Viện kiểm sát nhân dân Error! Bookmark not defined

2.1.2 Các quy định của BLTTHS năm 2003 về Kiểm sát viênError! Bookmark not defined

2.2 Thực tiễn hoạt động tố tụng hình sự của người tiến hành tố tụng

trong Viện kiểm sát nhân dân TP Hà Nội trong giai đoạn từ năm

2010-2014 Error! Bookmark not defined

2.3 Những khó khăn, vướng mắc về hoạt động của người tiến

hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân hai cấp thành phố

Hà Nội Error! Bookmark not defined

2.3.1 Những khó khăn, vướng mắc trong việc giải quyết và kiểm sát

việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tốError! Bookmark not defined

2.3.2 Những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các nhiệm vụ

và quyền hạn của VKS trong điều tra vụ án hình sự.Error! Bookmark not defined

2.3.3 Những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các nhiệm vụ và

quyền hạn của Viện kiểm sát trong giai đoạn xét xử vụ án hình sựError! Bookmark not defined

2.3.4 Những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện nhiệm vụ,

quyền hạn của Viện trưởng, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viênError! Bookmark not defined Chương 3: HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ

TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI TIẾN

HÀNH TỐ TỤNG CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ TRONG VIỆN

KIỂM SÁT NHÂN DÂN Error! Bookmark not defined

3.1 Hoàn thiện các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự Việt

Nam nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của người tiến hành

tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dânError! Bookmark not defined

3.1.1 Hoàn thiện các quy định về chức năng, thẩm quyền của Viện

kiểm sát Error! Bookmark not defined

3.1.2 Hoàn thiện các quy định về quan hệ tố tụng giữa VKS với

CQĐT và cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động Điều tra Error! Bookmark not defined

3.1.3 Hoàn thiện các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện

trưởng, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viênError! Bookmark not defined

3.2 Một số giải pháp khác nâng cao hiệu quả hoạt động của

người tiến hành tố tụng các vụ án hình sự trong Viện kiểm

sát nhân dân Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nâng cao chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ kiểm sátError! Bookmark not defined

3.2.2 Xác định vị trí việc làm; xây dựng và thực hiện tốt đề án cơ cấu

công chức góp phần đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công

chức; đổi mới phương thức quản lý, chỉ đạo Điều hành trong

ngành Kiểm sát Error! Bookmark not defined

3.2.3 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trong ngành Kiểm sátError! Bookmark not defined

3.2.4 Tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật và đổi mới chế

độ chính sách đối với cán bộ kiểm sát Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BLHS: Bộ luật hình sự BLTTHS: Bộ luật Tố tụng hình sự CQĐT: Cơ quan điều tra

ĐTV: Điều tra viên HĐXX: Hội đồng xét xử KSV: Kiểm sát viên KSND: Kiểm sát nhân dân TAND: Tòa án nhân dân TTHS: Tố tụng hình sự VKS: Viện kiểm sát VKSND: Viện kiểm sát nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

bảng

Bảng 2.1: Kết quả thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo

pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự, trong giai đoạn khởi tố của Viện KSND TP Hà Nội trong 05 năm (2010 - 2014)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.2 Kết quả hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát

việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự trong giai đoạn Điều tra của Viện KSND hai cấp TP Hà Nội trong 05 năm (2010 - 2014)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Kết quả hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát

việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự trong giai đoạn truy tố của Viện KSND hai cấp TP Hà Nội trong 05 năm (2010 - 2014)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.4: Kết quả hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát

việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự trong giai đoạn xét xử sơ thẩm của Viện KSND hai cấp

TP Hà Nội trong 05 năm (2010 - 2014)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.5: Kết quả hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát

việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự trong xét xử phúc thẩm của Viện KSND TP Hà Nội trong

05 năm (2010 - 2014)

Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quá trình giải quyết vụ án hình sự là một quá trình liên tục bao gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau, được tiến hành bởi các cơ quan tiến hành tố tụng

và người tiến hành tố tụng khác nhau với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định Nếu như Cơ quan tiến hành tố tụng là các cơ quan đại diện cho Nhà nước tiến hành các chức năng buộc tội và chức năng xét xử trong quá trình giải quyết vụ án hình sự thì người tiến hành tố tụng trong các

cơ quan đó có trách nhiệm thực thi các quyền hạn, trách nhiệm để thực hiện chức năng của các cơ quan tiến hành tố tụng Người tiến hành tố tụng là một trong các chủ thể của tố tụng hình sự có vai trò quan trọng trong quá trình chứng minh, giải quyết vụ án hình sự cũng như trong việc tôn trọng và bảo vệ các quyền con người Là một cơ quan trong hệ thống các cơ quan tiến hành tố tụng, Viện kiểm sát nhân dân có hai chức năng cơ bản là thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp Bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều phải được xử lý kịp thời; việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để lọt tội phạm và người phạm tôi, không làm oan người vô tội góp phần bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất

Nhận thức rõ tầm quan trọng của hoạt động này, ngày 02/01/2002, Bộ Chính trị, đã ra Nghị quyết số 08-NQ/TW về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, trong đó nhấn mạnh:

Viện kiểm sát các cấp thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp… Nâng cao chất

lượng công tố của Kiểm sát viên tại phiên tòa, bảo đảm tranh tụng dân chủ với Luật sư, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác Tăng cường công tác kiểm sát việc bắt, giam giữ, bảo đảm đúng pháp luật; Những trường hợp chưa cần bắt, tạm giữ, tạm giam thì kiên quết không phê chuẩn lệnh bắt, tạm giữ, tạm giam; phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp oan, sai trong bắt, giữ Viện kiểm sát các cấp chịu trách nhiệm về những oan, sai trong việc bắt, tạm giữ, tạm giam

thuộc phạm vi thẩm quyền phê chuẩn của mình [11]

Để đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trên, trong thời gian qua ngành Kiểm sát đã không ngừng nâng cao chất lượng trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, đặc biệt là việc giải quyết các vụ án hình sự, đã thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp, góp phần không nhỏ vào công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm trong thời kỳ mới

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân vẫn còn tồn tại những mặt hạn chế nhất định, như: việc Tòa án, Viện kiểm sát phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung, điều tra lại nhiều lần; việc bắt, tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự còn xảy ra oan sai, vẫn còn một số trường hợp đã khởi tố bị can sau phải đình chỉ do không phạm tội không những gây ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, tài sản của người bị oan sai mà còn làm mất uy tín của các cơ quan bảo vệ pháp luật, đồng thời làm giảm lòng tin của nhân dân đối với công lý và pháp luật Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những tồn tại nêu trên, trong đó có nguyên nhân từ nhận thức, trình độ, năng lực của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân; từ các quy định của pháp luật có liên quan đến địa vị pháp lý, tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, về người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tài liệu tiếng Việt

1 Bộ tư pháp (2005), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm

2003, Nxb bản tư pháp, Hà Nội

2 Dương Thanh Biểu (2007), Tranh luận tại phiên tòa sơ thẩm, Nxb Tư

pháp, Hà Nội

3 Lê Cảm – Nguyễn Ngọc Chí (2004), Cải cách tư pháp ở Việt Nam trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

4 Lê Cảm (2004), “Những vấn đề lý luận cơ bản về chế định nguyên tắc

của Luật tố tụng hình sự”, Tạp chí Kiểm sát (5, 6)

5 Lê Cảm (2007), “Các mô hình lý luận về tổ chức hệ thống Viện công tố

trong chiến lược cải cách tư pháp”, Tạp chí kiểm sát, (4), tr 28-35

6 Lê cảm (Chủ biên) (2007), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb

Đại học Quốc gia, Hà Nội

7 Lê Cảm (2010), “Luật tố tụng hình sự Việt Nam trong giai đoạn xây

dựng Nhà nước pháp quyền - vấn đề pháp điển hóa lần thứ ba”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, (26), tr.81-93

8 Nguyễn Ngọc Chí (2007), “Các nguyên tắc cơ bản trong Luật tố tụng

hình sự - những đề xuất sửa đổi, bổ sung”, Tạp chí khoa học ĐHQGHN, Kinh tế - Luật, (24), tr 239-253

9 Nguyễn Ngọc Chí (chủ biên) (2014), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

10 Đào Hữu Dân (2006), Mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát, Luận án tiến sĩ Luật học, Học viện Cảnh sát nhân dân, Hà Nội

11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội

12 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội

13 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội

14 Đảng Cộng sản Việt Nam (2010), Kết luận số 79-KL/TW ngày 28/7/2010 của Bộ Chính trị về Đề án đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án, Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra theo tinh thần Nghị quyết 49- NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội

15 Đảng Cộng sản Việt Nam (2014), Kết luận số 92-KL/TW ngày 12/3/2014 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội

16 Trần Văn Độ (2003), “Một số vấn đề về hoạt động tư pháp và kiểm sát

hoạt động tư pháp ở nước ta hiện nay”, Kỷ yếu đề tài cấp bộ: “Những

giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát các

hoạt động tư pháp”, Hà Nội

17 Trần Mạnh Đông (2009), Tăng thẩm quyền cho Kiểm sát viên trong quá trình tiến hành tố tụng hình sự một yêu cầu tất yếu của tiến trình cải cách tư pháp ở Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật – Đai

học Quốc gia Hà Nội

18 Đỗ Văn Đương (2008), “Cần phân định rõ thẩm quyền hành chính với trách

nhiệm và quyền han tố tụng trong TTHS”, Tạp chí kiểm sát, (18), tr.37

19 Nguyễn Duy Giảng (2014), Các chủ thể tiến hành tố tụng trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam trước yêu cầu cải cách tư pháp, Luận án tiến sĩ

Luật học, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

20 Nguyễn Trọng Hải (2008), Người tiến hành tố tụng trong cơ quan điều tra – Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa

Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội

21 Phạm Mạnh Hùng (2011), “Về vấn đề đào tạo nguồn để bổ nhiệm các

chức danh tư pháp ở Việt Nam”, Tạp chí Kiểm sát, (22)

22 Nguyễn Trọng Nghĩa (2010), Người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân đối với các vụ án hình sự, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa

Luật – Đại học Quốc giá Hà Nội

23 Quốc hội (1960), Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Hà Nội

24 Quốc hội (1981), Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Hà Nội

25 Quốc hội (1998), Bộ luật Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1985, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

26 Quốc hội (2001), Bộ luật tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1988, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

27 Quốc hội (2001), Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

28 Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Hà Nội

29 Quốc hội (2004), Bộ luật Tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2003, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

30 Quốc hội (2005), Luật Công an nhân dân, Hà Nội

31 Quốc hội (2009), Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Hà Nội

32 Quốc hội (2011), Pháp lệnh Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân năm

2002, Hà Nội

33 Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội

34 Quốc hội (2014), Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1999, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

35 Quốc hội (2014), Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Hà Nội

36 Nguyễn Quang Thành (2015), “Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà

Nội 55 xây dựng và phát triển”, Tạp chí kiểm sát, (13), tr.2

37 Trịnh Quốc Toản (2003), “Nguyên tắc tranh tụng trong Luật tố tụng hình

sự Việt Nam và một số kiến nghị”, Tạp chí Khoa học - ĐHQGHN, Kinh tế-Luật, (4)