Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG QUA THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NINH .... Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội, quốc phòng an ninh tỉnh Quảng
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
===================
PHẠM THỊ HIỀN
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG (QUA THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NINH)
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Hà Nội, 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
===================
PHẠM THỊ HIỀN
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA
TRONG LĨNH VỰCLAO ĐỘNG (QUA THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NINH)
Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
Mã số: 60 38 01 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Giảng viên hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Nguyễn Hoàng Anh
Hà Nội, 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
NGƯỜI CAM ĐOAN
Phạm Thị Hiền
Trang 44
MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ
THANH TRA Error! Bookmark not defined
TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG Error! Bookmark not defined
1.1 Thanh tra và pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao độngError! Bookmark not defined
1.1.1 Thanh tra Error! Bookmark not defined
1.1.2 Thanh tra trong lĩnh vực lao động (Thanh tra Lao động – TB&XH)Error! Bookmark not defined 1.1.3 Pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao độngError! Bookmark not defined
1.2 Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao độngError! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao độngError! Bookmark not defined 1.2.2 Đặc điểm thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao độngError! Bookmark not defined 1.2.3 Hình thức, nội dung của thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh
vực lao động Error! Bookmark not defined
Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined
Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ
THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG (QUA THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG NINH) Error! Bookmark not defined
2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội, quốc phòng an ninh tỉnh Quảng
Ninh ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao
động Error! Bookmark not defined
2.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined
Trang 55
2.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội, an ninh quốc phòngError! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng tình hình thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực
lao động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined
2.2.1 Thực trạng chủ thể thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực
lao động Error! Bookmark not defined
2.2.2 Đối tượng thanh tra việc thực hiện PLLĐ tại các doanh nghiệp trên
địa bàn tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined
2.2.3 Các hoạt động thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao
động tại Quảng Ninh Error! Bookmark not defined
2.2.4 Hình thức thanh tra Error! Bookmark not defined
2.2.5 Nội dung thực hiện pháp luật thanh tra trong lĩnh vực lao độngError! Bookmark not defined
2.3 Đánh giá chung việc thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực
lao động tại Quảng Ninh Error! Bookmark not defined
2.3.1 Những ưu điểm và nguyên nhân Error! Bookmark not defined
2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân: Error! Bookmark not defined
2.3.3 Bài học kinh nghiệm từ thực tế thanh tra việc thực hiện pháp luật lao
động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined
Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM BẢO ĐẢM THỰC HIỆN
PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNGError! Bookmark not defined 3.1 Yêu cầu thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động ở
Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined
3.1.1 Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động đáp ứng
yêu cầu cấp bách của phát triển kinh tế - quản lý xã hội ở Việt Nam hiện
nay Error! Bookmark not defined
3.1.2 Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động xuất phát
từ yêu cầu tăng cường hợp tác và hội nhập quốc tếError! Bookmark not defined
Trang 66
3.1.3 Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động xuất phát
từ yêu cầu khắc phục những bất cập về thanh tra trong lĩnh vực lao độngError! Bookmark not defined
3.2 Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh
vực lao động ở Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined
3.2.1 Các giải pháp hoàn thiện về nội dung và hình thức của pháp luật về
thanh tra trong lĩnh vực lao động Error! Bookmark not defined
3.2.2 Giải pháp tăng cường cơ chế bảo đảm thực hiện pháp luật thanh tra về lao
động Error! Bookmark not defined
3.2.3 Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác thanh traError! Bookmark not defined
3.2.4 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined
Kết luận Chương 3 Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 110
Trang 77
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
Chữ viết đầy đủ :
Lao động – TB&XH Lao động –Thương binh và Xã hội
Trang 81
Phần I
MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, nó tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần của xã hội Lao động có năng suất, chất lượng
và hiệu quả là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước Chính vì vậy, không một quốc gia nào trên thế giới từ bỏ quyền quản lý lao động của mình Thanh tra việc thực hiện pháp luật về lao động cũng làm một trong các hình thức quản lý lao động của nhà nước
Trong mối quan hệ lao động giữa NLĐ và NSDLĐ, thế yếu thường thuộc về NLĐ Người sử dụng lao động vì lợi ích kinh tế, luôn có xu hướng
vi phạm PLLĐ, xâm hại đến quyền và lợi ích chính đáng của người lao động được pháp luật bảo vệ Một thực tế đáng lo ngại là tình hình vi phạm PLLĐ ngày càng phức tạp; TNLĐ, bệnh nghề nghiệp tiếp tục tăng, có xu hướng mở rộng đối tượng, thậm chí có nhiều vụ TNLĐ nghiêm trọng, làm chết nhiều người Vì vậy, thanh tra lao động phải đóng vai trò chủ chốt trong việc xây dựng ý thức về công bằng và gắn kết xã hội, đảm bảo PLLĐ được thực thi nghiêm túc
Quảng Ninh là tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, là tỉnh công nghiệp – dịch vụ, du lịch và có tỷ lệ lao động tăng hàng năm cao so với dân số (lực lượng lao động chiếm tới 54% dân số) Cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, số lượng doanh nghiệp phát triển và tăng nhanh, nhất là những năm gần đây, mỗi năm có từ 350 đến 400 doanh nghiệp mới được thành lập, thu hút từ 1,7 vạn – 1,9 vạn lao động vào làm việc
Năm 2010 toàn tỉnh Quảng Ninh có 3.477 doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp nhà nước chiếm 2,68%, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Trang 92
chiếm 2,47%, doanh nghiệp tư nhân chiếm 94,85% Đến tháng 6 năm 2015, tổng số doanh nghiệp đăng ký trong tỉnh là 10.809 đơn vị, số doanh nghiệp đang hoạt động là 7.210 đơn vị; trong đó, doanh nghiệp nhà nước chiếm 1,01%, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 0,96%, ngoài ra còn có hàng ngàn cơ sở, tổ chức ngoài công lập (tư nhân, hộ gia đình …) có thuê mướn, sử dụng lao động
Bên cạnh các doanh nghiệp đã thực hiện đúng, đầy đủ các quy định của PLLĐ vẫn còn không ít doanh nghiệp chưa thực hiện đúng, thậm chí cố tình
vi phạm PLLĐ: không ký HĐLĐ, ký HĐLĐ không đúng loại; trả lương không đúng quy định; vi phạm các quy định về ATLĐ, VSLĐ…
Với đặc thù là tỉnh công nghiệp, nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản nên tình hình TNLĐ có nhiều diễn biến phức tạp Năm 2012, Quảng Ninh
có 454 vụ tai nạn lao động với 515 người bị nạn; 33 vụ tai nạn lao động làm chết 39 người; 273 người bị thương nặng So với năm 2011, tuy có giảm 30
vụ tai nạn lao động nhưng lại tăng 11 vụ tai nạn chết người, tăng số người chết là 14 người Năm 2012, Quảng Ninh là tỉnh thứ hai trên toàn quốc (sau
TP Hồ Chí Ninh ) về số vụ tai nạn lao động làm chết người Năm 2013, Quảng Ninh xảy ra 528 vụ tai nạn lao động; trong đó có 32 vụ tai nạn lao động làm chết
36 người So với năm 2012, tổng số vụ tai nạn lao động tăng 74 vụ; tổng số nạn nhân tăng 22 người; số vụ tai nạn lao động chết người giảm 01 vụ; số người chết giảm 3 người; số người bị thương nặng tăng 25 người
Trong những năm vừa qua, Thanh tra ngành Lao động – TB&XH nói chung và Thanh tra Sở Lao động – TB&XH tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động Hằng năm, Thanh tra Sở đã tiến hành thanh tra thường xuyên, thanh tra đột xuất, đặc biệt quan tâm đến việc thanh tra các doanh nghiệp có nguy cơ mất ATLĐ như khai thác, chế biến, kinh doanh than, sản suất vật liệu xây dựng
Trang 103
Tuy nhiên, kết quả hoạt động thực tiễn cho thấy hoạt động thanh tra việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực lao động chưa phát huy hết hiệu lực và hiệu quả, mục đích đạt được còn hạn chế
Trước đòi hỏi ngày càng cao của nhu cầu quản lý nhà nước và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đặc biệt trước đòi hỏi của cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế, trước yêu cầu nâng cao hiệu quả thanh tra lao động nói riêng và thanh tra nói chung; trong đó, hoàn thiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động là vấn đề đặt ra cấp thiết Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài:
“Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động (qua thực tiễn tỉnh Quảng Ninh)” làm luận văn thạc sĩ luật học
2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Trong những năm qua, đã có một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, công trình nghiên cứu, đề tài khoa học và bài viết liên quan đến thanh tra ngành Lao động –TB&XH Các luận văn, công trình nghiên cứu trên tập trung nghiên cứu vào các quy định của pháp luật về thanh tra lao động - TB&XH ; tổ chức bộ máy của ngành lao động – TB&XH ; các nội dung đã nghiên cứu mang tính vĩ mô, tổng thể, khái quát Tiêu biểu: Luận văn thạc sĩ Luật học “Tổ chức và hoạt động của Thanh tra Lao động – TB&XH - Thực trạng và giải pháp” của Nguyễn Thị Hồng Điệp năm 2009; Luận văn thạc sĩ Luật học “Thanh tra lao động theo pháp luật Việt Nam” của Đỗ Thị Thu Hiền năm 2010; Luận án tiến sĩ Luật học “Quản lý Nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam” của Vũ Minh Tiến năm 2011.Có một số bài viết trên các tạp chí chuyên ngành liên quan đến thực hiện thanh tra PLLĐ: bài viết “Vai trò của thanh tra lao động trong việc thúc đẩy trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp” của Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi đăng trên Tạp chí Lao động và Xã hội năm 2006 Ngoài ra còn có nhiều bài viết trên các báo, tạp chí và trang website của ngành Lao động – TB&XH cũng phản ánh về vấn đề này
Trang 114
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
I Các văn bản quy phạm pháp luật
1 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2011), Thông tư số 01/2011/TTLT-BLĐTBXH-BYT ngày 10/01/2011 của Bộ Lao động - TB&XH và Bộ Y tế Hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác AT-VSLĐ trong cơ sở lao động, Hà Nội
2 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2011), Thông tư số 01/2011/TTLT-BLĐTBXH-BYT ngày 10/01/2011 của Bộ Lao động - TB&XH và Bộ Y tế “Hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác AT-VSLĐ trong cơ sở lao động, Hà Nội
3 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2013), Quyết định số 614/QĐ-LĐTBXH ngày 16/4/2013 của Bộ Lao động – TB&XH về chức năng, nhiệm vụ của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Hà Nội
4 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2014), Quyết định số 193/QĐ-LĐTBXH ngày 19 tháng 2 năm 2014 của Bộ Lao động - TB&XH về việc ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án nâng cao năng lực thanh tra ngành Lao động - TB&XH đến năm 2020, Hà Nội
5 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2015), Thông tư số 14/2015/TT-BLĐTBXH ngày 30/3/2015 của Bộ Lao động – TB&XH quy định về thanh tra viên, công chức thanh tra chuyên ngành và cộng tác viên thanh tra ngành lao động, thương binh và xã hội, Hà Nội
6 Chính phủ (2011), Nghị định số 97/2011/NĐ-CP ngày 21/10/2011 của Chính phủ quy định về thanh tra viên và cộng tác viên thanh tra, Hà Nội
7 Chính phủ (2011), Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thanh tra, Hà Nội
8 Chính phủ (2012, Nghị định số 07/2012/NĐ-CP ngày 09/02/2012 của Chính phủ
quy định về cơ quan đượcgiao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động thanh tra chuyên ngành, Hà Nội
Trang 125
9 Chính phủ (2013), Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22/8/2013 của Chính phủ Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm
xã hội và đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Hà Nội
10 Chính phủ (2013), Nghị định số 39/2013/NĐ-CP ngày 24 tháng 04 năm 2013 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của thanh tra ngành lao động, thương binh và xã hội, Hà Nội
11 Chính phủ (2013), Nghị định 45/2013/NĐ-CP ngày 10/5/2013 “Quy định chi tiết một số điều của Bộ luật Lao động về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi
và an toàn, vệ sinh lao động, Hà Nội
12 Đại học Luật Hà Nội (2009), Giáo trình Lí luận nhà nước và pháp luật, Nxb
Công an nhân dân, 2009
13 Khoa Luật- Đại học Quốc gia Hà Nội (2007), Giáo trình Lí luận chung về nhà
nước và pháp luật, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
14 Quốc hội (2010), Luật Thanh tra năm 2010, Hà Nội
15 Quốc hội (2012), Bộ luật Lao động năm 2012, Hà Nội
16 Quốc hội (2012), Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, Hà Nội
17 Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (2013), Quyết định số 4936/QĐ-LĐTBXH ngày 5/12/2013 của Sở Lao động – TB&XH về việc ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ của các phòng, đơn vị trực thuộc Sở và mối quan hệ công tác trong nội
bộ cơ quan Sở, Sở Lao động – TB&XH tỉnh Quảng Ninh
18 Thanh tra Chính phủ (2013), Thông tư số 01/2013/TT-TTCP ngày 12 tháng 3 năm 2013 của Thanh tra Chính phủ Quy định về hoạt động theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý về thanh tra,
Thanh tra Chính phủ
19 Thanh tra Chính phủ (2014), Thông tư số 01/2014/TT-TTCP ngày 23 tháng 4 năm 2014 của Thanh tra Chính phủ quy định việc xây dựng, phê duyệt định
Trang 136
hướng chương trình, kế hoạch thanh tra của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra
Chính phủ
20 Thanh tra Chính phủ (2014), Thông tư số 05/2014/TT-TTCP ngày 16 tháng 10 năm 2014 của Thanh tra Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt đông, quan hệ công tác của đoàn thanh tra và trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra,
Thanh tra Chính phủ
21 Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh (2008), Quyết định số 2631/QĐ-UBND ngày 20/8/2008 của UBND tỉnh Quảng Ninh quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Lao động - TB&XH tỉnh Quảng Ninh, Uỷ
ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh
22 UBND tỉnh Quảng Ninh (2012), Quyết định số 2780/2012/QĐ-UBND ngày 29/10/2012 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh về việc phân cấp quản lý nhà nước về lao động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, Uỷ ban nhân dân tỉnh
Quảng Ninh
II Các tài liệu khác
23 Bộ Lao động – TB&XH (2011), Báo cáo tổng kết đánh giá 15 năm thi hành BLLĐ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội năm 2011
24 Bộ Lao động – TB&XH (2014), Báo cáo tổng kết đánh giá 20 năm thi hành pháp luật ATLĐ, VSLĐ, Bộ Lao động – TB&XH
25 Hội đồng tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật (2012), Đặc san tuyên truyền pháp luật số 06/2012
[http://www.more.edu.vn/dac-san-tuyen-truyen-phap-luat-so-06-2012-p1n –
26 Chi cục Thống kê tỉnh Quảng Ninh (2012), Báo cáo năm 2012, Chi cục
Thống kê tỉnh Quảng Ninh năm 2012
27 Hồ Chí Minh toàn tập (2002), tập 5, Nxb Chính trị quốc gia trg 273
28 PGS TS Phạm Hữu Nghị ( ), Nhìn lại những chặng đường phát triển của pháp luật Việt Nam từ năm 1945 đến nay, Viện Nhà nước và Pháp luật - Viện