Đảng bộ tỉnh bắc giang lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010

Nội dung luận văn được xây dựng dựa trên nguồn tư liệu thực tế của tỉnh Bắc Giang trong quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010.. Từ thực tiễn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Lê Văn Thịnh

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi, không sao chép của ai Nội dung luận văn được xây dựng dựa trên nguồn tư liệu thực

tế của tỉnh Bắc Giang trong quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010 Đặc biệt dưới sự hướng dẫn, định hướng, chỉ bảo của thầy hướng dẫn khoa học PGS TS Lê Văn Thịnh

Tác giả luận văn Hoàng Thị Kim Phượng

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn đến PGS.TS Lê Văn Thịnh, người thầy

đã nhiệt tình, tận tâm, chỉ bảo, động viên và đóng góp những ý kiến quan trọng trong suốt quá trình làm luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, Phòng đào tạo sau Đại học, các thầy cô giáo trong Khoa Lịch sử và đặc biệt là các thầy cô giáo trong bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam – Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội

Ngoài ra, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cán bộ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang, Tỉnh Ủy tỉnh Bắc Giang và các Anh, Chị bên Ban tuyên giáo Bắc Giang đã tư vấn, đưa tôi đến các sở, ban ngành của tỉnh Bắc Giang lấy tư liệu

Tác giả luận văn

Hoàng Thị Kim Phượng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1:BƯỚC ĐẦU LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH

TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2000 Error! Bookmark not defined

1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng kinh tế nông

nghiệp tỉnh Bắc Giang trước 1997 Error! Bookmark not defined 1.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 1.1.1.1 Điều kiện tự nhiên: Error! Bookmark not defined 1.1.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội: Error! Bookmark not defined

1.1.2 Thực trạng nông nghiệp tỉnh Bắc Giang và nhu cầu chuyển dịch cơ

cấu kinh tế nông nghiệp Error! Bookmark not defined 1.1.2.1 Tình hình kinh tế nông nghiệp Bắc Giang trước năm 1997 Error! Bookmark not defined 1.1.2.2 Nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Error! Bookmark not defined

1.2 Đảng bộ tỉnh Bắc Giang lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2000 Error! Bookmark not defined 1.2.1 Chủ trương chung của Đảng và chủ trương của Đảng bộ Error! Bookmark not defined

1.2.2 Quá trình tổ chức thực hiện Error! Bookmark not defined 1.2.2.1 Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành: Error! Bookmark not defined

1.2.2.2 Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng Error! Bookmark not defined

1.2.2.3 Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phần Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1: Error! Bookmark not defined Chương 2: TĂNG CƯỜNG LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH

TẾ NÔNG NGHIỆP NHỮNG NĂM TỪ 2001 ĐẾN NĂM 2010 Error! Bookmark not defined

2.1 Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2001 đến năm 2005 Error! Bookmark not defined

2.1.1 Chủ trương của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ vào thực tiễn

Bắc Giang Error! Bookmark not defined 2.1.2.2 Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng: Error! Bookmark not defined

2.1.2.3 Chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế Error! Bookmark not defined

2.2 Tăng cường lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2006 đến năm 2010 Error! Bookmark not defined

2.2.1 Chủ trương của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ Bắc Giang

Error! Bookmark not defined 2.2.2 Quá trình tổ chức thực hiện Error! Bookmark not defined 2.2.2.1 Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành: Error! Bookmark not defined

2.2.2.2 Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng: Error! Bookmark not defined

2.2.2.3 Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phần Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM Error! Bookmark not defined

3.1 Một số nhận xét Error! Bookmark not defined 3.1.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined 3.1.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 3.2 Một số kinh nghiệm Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Thống kê giá trị sản xuất ngành trồng trọt và chăn nuôi (Đơn vị tính:

triệu đồng) Error! Bookmark not defined Bảng 2: Diện tích và sản lượng lúa và ngô từ năm 2000 đến 2005 Error! Bookmark not defined

và của nhiều địa phương

Liên tục từ các kỳ Đại hội VI, VII, vấn đề xây dựng nông nghiệp, nông dân và nông thôn luôn được Đảng ta đặc biệt chú trọng, nhờ có các chính sách mới kịp thời, nên kinh tế nước ta từ sau đổi mới (1986) trở về sau đã có những thay đổi mạnh mẽ Đến năm 1991 Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới sau 6 năm thực hiện chính sách đổi mới kinh tế Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống nhân dân cả nước

Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực của người dân đã tạo nên sự phát triển vượt bậc của kinh tế nông nghiệp và thay đổi bộ mặt nông thôn Hiện nay, nông nghiệp ở Việt Nam được xác định là lĩnh vực đi đầu, có

vị trí quan trọng trong quá trình đổi mới kinh tế ở Việt Nam Trong quá trình đổi mới, nông nghiệp đã góp phần vào tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, đưa đất nước đi vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đời sống

10

của nông dân được nâng lên rõ rệt, hạ tầng cơ sở nông nghiệp, nông thôn ngày càng hiện đại Tuy nhiên, vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn đang đứng trước những khó khăn, thử thách mới; nông nghiệp và kinh tế nông thôn vẫn phát triển chậm so với công nghiệp - dịch vụ và kinh tế đô thị; nông nghiệp đang tăng trưởng chậm lại và kém bền vững

Bắc Giang là tỉnh nửa trung du nửa miền núi, điều kiện tự nhiên không thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp lúa nước chuyên biệt, hiệu quả hoạt động kinh tế nông nghiệp không cao, đời sống nhân dân gặp khó khăn Từ thực tiễn đó, với quyết tâm làm thay đổi thực trạng nông nghiệp, đưa nông nghiệp phát triển đáp ứng nhu cầu của tình hình mới, ngay sau khi tách tỉnh, Đảng bộ đã triệu tập Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV (1997), đã đưa ra chủ trương phát triển nông nghiệp, theo hướng: từng bước công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn; từng bước cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân, đưa hoạt động sản xuất nông nghiệp của tỉnh thoát khỏi tình trạng khó khăn đi vào ổn định và phát triển Nhờ đó kinh tế nông nghiệp đang dần có sự chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH,HĐH) hướng đến mô hình phát triển nông nghiệp bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của cả nước, đánh dấu sự phát triển vượt bậc trong đổi mới kinh tế nông nghiệp của Đảng và nhân dân Bắc Giang

Từ thực tiễn trên, việc nghiên cứu vấn đề đổi mới kinh tế nông nghiệp của Bắc Giang, đặc biệt là nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ Bắc Giang đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã có ý nghĩa quan trọng đặc biệt, không chỉ cho chúng ta cái nhìn tổng thể về sự trưởng thành, lớn mạnh của tỉnh từ khi tái lập mà còn thấy được những ưu điểm, hạn chế và rút ra được những kinh nghiệm bổ ích từ thực tiễn chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh, đáp ứng yêu cầu của công

11

nghiệp hoá, hiện đại hoá trong giai đoạn hiện nay Với ý nghĩa đó nên tôi đã

chọn vấn đề "Đảng bộ tỉnh Bắc Giang lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế

nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010" làm đề tài luận văn thạc sĩ Lịch

sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nông nghiệp là ngành cổ truyền của dân tộc Việt Nam, dĩ nông vi bản

là vậy, cha ông chúng ta bao đời làm nông mà nuôi sống bản thân, xây dựng đất nước, vai trò quan trọng được thể hiện các khía cạnh như: cung cấp lương thực, thực phẩm cho xã hội; cung cấp nguyên liệu để phát triển công nghiệp nhẹ; cung cấp một phần vốn để công nghiệp hoá Nông nghiệp là thị trường quan trọng của các ngành công nghiệp và dịch vụ; phát triển nông nghiệp, nông thôn là cơ sở ổn định kinh tế, chính trị, xã hội

Bên cạnh sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước thông qua các Đại Hội, Hội Nghị, Nghị Quyết…, nông nghiệp còn được rất nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, điều này cho thấy cho thấy đây là lĩnh vực được quan tâm đặc biệt của xã hội, có thể phân thành nhiều loại:

Thứ nhất: Sách chuyên khảo về nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp:

Kinh tế nông nghiệp, của Vũ Đình Thắng (1996), Nxb Nông nghiệp, Hà

Nội Nghiên cứu tập trung giới thiệu tổng quan về các khía cạnh gồm có: môn kinh tế nông nghiệp; hệ thống kinh tế nông nghiệp; cơ sở lý thuyết về kinh tế học nông nghiệp; các yếu tố nguồn lực trong nông nghiệp; việc áp dụng thành tựu khoa học vào hoạt động nông nghiệp; sử dụng công nghệ trong nông nghiệp; quan hệ cung cầu và sự công bằng thị trường trong nông nghiệp; vấn

đề hương mại quốc tế các sản phẩm nông nghiệp; phúc lợi ứng dụng trong nông nghiệp và vấn đề quan trọng nữa là quản lý nhà nước với nông nghiệp ở nước ta

Một nghiên cứu khác của PGS Nguyễn Văn Bích - Chu Quang Tiến

12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Vũ Quang Ánh (2005), Đảng bộ tỉnh Hải Dương lãnh đạo chuyển dịch cơ

cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa từ năm 1997

- 2004, Luận văn Thạc sĩ, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

2 Ban chấp hành Trung ương Đảng (Khóa X) (2008), Nghị quyết số 26

-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn

3 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (1999), Bắc Giang những chặng

đường lịch sử, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

4 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (2001), Nghị quyết số 36 - NQ/TU

về các Chương trình phát triển kinh tế - xã hội cần tập trung chỉ đạo trong giai đoạn 2001 - 2005, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

5 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (2006), Nghị quyết số 52- NQ/TU

về ban hành 5 chương trình phát triển kinh tế - xã hội trọng tâm giai đoạn

2006 - 2010, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

6 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Bắc (1986), Văn kiện Đại hội Đảng bộ

tỉnh Hà Bắc lần thứ VII, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

7 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Bắc (1991), Văn kiện Đại hội Đảng bộ

tỉnh Hà Bắc lần thứ VIII, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

8 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Bắc (1996), Văn kiện Đại hội Đảng bộ

tỉnh Hà Bắc lần thứ IX, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

9 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (1997), Văn kiện Đại hội Đảng bộ

tỉnh Bắc Giang lần thứ XIV, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

10 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (2000), Văn kiện Đại hội Đảng

bộ tỉnh Bắc Giang lần thứ XV, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

11 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (2005), Văn kiện Đại hội Đảng

bộ tỉnh Bắc Giang lần thứ XVI, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

12 Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang, văn kiện Đại hội đại biểu Đảng

bộ tỉnh lần thứ XVI, tháng 2 năm 2006

13

13 Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang, văn kiện Đại hội đại biểu Đảng

bộ tỉnh lần thứ XVI, tháng 10 năm 2010, tr 19

14 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (2010), Văn kiện Đại hội Đảng

bộ tỉnh Bắc Giang lần thứ XVII, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

15 Ban chỉ đạo tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản tỉnh Bắc

Giang (12/2006) số liệu tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp, thủy sản năm

2006 và nông thôn nông nghiệp tỉnh Bắc Giang 2001 - 2006, Bắc Giang

16 Ban Thường vụ Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang (2000), Lịch sử phong trào

nông dân và Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang 1930 - 2000, Lưu trữ tại Văn

phòng Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang

17 Ban Tư tưởng văn hóa TW- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

(2002), Con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn

Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

18 Nguyễn Văn Bích, Chu Quang Tiến (1996), Chính sách kinh tế và vai trò

của nó đối với phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

19 Chỉ thị số 04/1998/CT của Chủ tịch UBND tỉnh về đẩy mạnh và hoàn

thành việc giao đất, cấp giấy chứng nhận và quyền sử dụng đất chính thức đối với đất nông nghiệp, Lưu trữ tại Văn phòng Tỉnh uỷ Bắc Giang

20 Ngô Đức Cát (2004), Kinh tế trang trại với xoá đói giảm nghèo NXB

Nông nghiệp Hà Nội

21 Trần Văn Châu (2003), Phát triển nền nông nghiệp hàng hóa ở Việt Nam

thực trạng và giải pháp, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

22 Đỗ Kim Chung (2010), Vấn đề nông dân, nông nghiệp, nông thôn trong

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay, Tạp chí nghiên cứu kinh

tế, số 1

23 Trần Văn Chử (2003), Nông nghiệp trong phát triển bền vững ở nước ta,

Tạp chí Lý luận Chính trị

14

24 Nguyễn Sinh Cúc (2003), Nông nghiệp nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi

mới (1986 - 2002), NXB Thống kê, Hà Nội

25 Nguyễn Sinh Cúc (2004), Nông nghiệp Việt Nam nửa đầu kế hoạch 5 năm

2001 - 2005, Tạp chí Cộng sản số 6

26 Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang, Báo cáo của Chi cục Thống kê tỉnh Bắc

Giang năm 1997, 2000, 2010 Lưu trữ tại UBND tỉnh Bắc Giang

27 Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang, Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Bắc

Giang năm 1997, Lưu trữ tại UBND tỉnh Bắc Giang

28 Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang (2001), Niên giám thống kê năm 2000, Nxb

34 Nguyễn Tấn Dũng (20/3/2002),“Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông

nghiệp, nông thôn, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong tiến trình CNH, HĐH đất nước”, Báo Nhân dân

35 Nguyễn Tiến Dũng (2002), Đổi mới và hoàn thiện một số chính sách

nhằm đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, Luận án

Tiến sĩ Kinh tế ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội

36 Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (12/2005), báo cáo của ban chấp hành Đảng bộ

tỉnh khóa XV tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI

15

37 Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (1997), văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh

Bắc Giang lần thứ XIV, văn phòng tỉnh ủy Bắc Giang

38 Đảng Cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc

lần thứ VI, NXB Sự thật, Hà Nội

39 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, NXB Sự thật, Hà Nội

40 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ VII, NXB Sự thật, Hà Nội

41 Đảng Cộng sản Việt Nam (1993), Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần

thứ năm (Khoá VII), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

42 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2

(khoá VIII), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

43 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc

lần thứ VIII, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

44 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4

(khoá VIII), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

45 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 lần 1 (khóa VIII), NXB CTQGHN, tr 194

46 Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Nghị quyết 06/TQ - TW của Bộ Chính

trị về một số vấn đề phát triển nông nghiệp và nông thôn, NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

47 Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 (lần

1) (khoá VIII), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

48 Đảng Cộng sản Việt Nam (2/2001), Chỉ thị 63-CT/TW của Bộ Chính trị về

đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ phục vụ CNH – HĐH nông nghiệp, nông thôn, Hà Nội

49 Đảng cộng sản Việt nam (2000), Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới

(Đại hội VI, VII, VIII, IX ), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội