GIÁO TRÌNH QUẢN TRỊ tài CHÍNH DOANH NGHIỆP

Quan trj tai chinh doanh f nghiep la mot llnli vuc kha rong Ion, dura dung rnoi dung rat phong phu va co tinh chat chuyen nganh cua mot too mon khoa hoc quan trong.. Giao trinh Quan tri

PGS.TS PHAM QUANG TRUNG

G IA O T R IN H

Q U A N TRj TAI CHINH D O A N H NGHIEP

Quan trj tai chi'nh la mot trong nhirng chi'rc n.anig quan ly c a

ban va quan trong nhat, co vai tro quyct dinh hieu qiua hoat dong

va su phat trien cua mot doanh nghiep Quan trj tai chinh doanh

f

nghiep la mot llnli vuc kha rong Ion, dura dung rnoi dung rat phong phu va co tinh chat chuyen nganh cua mot too mon khoa hoc quan trong Do la nhung van dc ve quan ly tai s;an cua doanh nghiep, huy dong va thu hut cac nguon von, phan b>o von va cac

mot cong cu het sire can thiet doi voi cac doanh nghiiep

Giao trinh Quan tri Tai chinh doanh nghiep' la m ot cong

tinh khoa hoc tap the cua Bo mon Tai chinh - Kle toan, Vien

/ r

Quan tri Kinh doanh - Dai hoc Kinh te Quoc dan T h a m gia bien

f

soan cuon giao trinh co cac ca nhan sau day:

GS.TS Nguyen Van Nam - Hieu trircmgva P'GS.TS Pham

/

Quang Trung - chu bien cung viet cac chuong 5 va 6

PGS.TS Pham Quang Trung, Pho Hieu trudng, bien soan cac chuong 1, 2, 3, 4 va chuong 8

PGS.TS Nguyen Van Djnh, giang vien Bo m on Tai chinh

TS Tran Thj Minh Huang, Pho trudng Bo mon i a i chinh

f

Ke toan, Vien Quan tri Kinh doanh bien soan Chuong 1 2.

TS Le Thi Bich Ngoc, TrutVng Bo mon Tai chinh Ke toan, Vien Quan tri Kinh doanh, bien soan Chuong 13 va Chuong 14

tang trong qua trinh nuoc ta hoi nhap vcri kinh te toan cau

Linh virc quan tri tai chinh cung nhu quan tri kinh doanh

\

gan xa

Xin tran trong gioi thieu cung ban doc!

Vien Quan tri Kinh doanh viet chuong 10

>

TM Tap the tac gia

PGS TS Pham Quang Trung

Pho Hieu tru o n g DH K inh te Quoc dan

M I C L *

i rang

Chircng ! QUAN LY TAI SAN CO DINH 13

1.2 ] hau hao tai san co difth va cac khia canh kinh te

cua cian ly khau hao

1.2.4 Phuang phdp khdu hao so die giam dan

(D ecining Balance Method)

1.4 Ouan ly tai san co dinh ve mat hicn vat 34

Chircng 2 QUAN LY TAj sAN LU'U DONG VA 38

2.2 Co cau va phan loai tai san liru done 4;)2.3 Quan ly hang hoa vat tir ton kho 4 4

? 4 Phan iich vong quay cua von liru dong 48Chiromg 3 CAC BAO CAO TAI CHINH CHU YEU 493.1 Bang can doi ke toan (Balancc Sheet) 493.2 Bao cao Ket qua hoat dong kinh doanh (Bao cao 55thu nhap)

3.3 Bao cao liru chuven tien te (Bao cao luong tien) 7Chirorng 4 QUAN LY VON BANG TIEN 63

Chuong 5 QUAN LY TIN DUNG THU’ONG MAI 72

5.2 Cac cong cu tin dung thuong mai 74

Chircrng 6 QUAN LY NGUON VON CUA DOANH 81NGHIEP

6.2 C; c nguon von cua doanh nghiep \ i ; hifvvny thirc

kiiai tlic

82

6.2.2 \!gudn von tin dung ngdn hany \\) t ’n lung

7.2 Quy tac gia trj hien tai rong 104Chuong 8 CAC QUYET DjNH VA PHAN TICH

VE CHI PHI DAU TU'

107

8.3 Cac cong cu phan tich du an dau tu 111

8.4 Cac phan tich sir dung luong tien chiet khau 113

8 . 4.5 Cac uuyet dinh cue; chi phi thdp nhat

8.4.0 Knau hao tai son

8 4 7 iSo raw/j hoi phucmg an dau tu

8.5 Cac cong cu khac dung de phan tich cac ke hoach dau tu

✓

8.5.1 Nguyen ly thai gian hoan von

8.5.2 Nguyen ly ty le sinh lai ke toan

8.6 Vai tro cua ke toan trong phan tich dau tu

3.7 Kicr.i loan du an dau tir da hoan thanh

9.1.1 Doanh loi tuyet doi va doanh lai tuang doi

9.1.2 Doanh loi thirc te va doanh nghiep danh nghia 9.1.3 Doanh Ipi blnh quan

thong ke theo then gian cua doanh leri

9.2 Doanh loi, rui ro va dircmg thi trucmg chung

khoan

9.2.1 Doanh loi dukien

9.2.2 Tinh toanphucmgsaicua doanh lai dukien 9.2.3 Danh muc dau tu

9.2.4 Rui ro, doanh lai co he thong va khong co he

thong

9.2.6 Rui ro co lie thong va he s o heh, 163

Chuong 10 RUI RO KINH DOANH VA DON B A Y 177

HOAT DONG

10.1 Moi quan he giira lai nhuan va chi phi 177

10.4 Don bay hoat dong va sir quan ly 186Chirang 1 1 TINH TOAN GIA TRj HIHX TAI \ rA 188DANH GIA CHUNG KHOAN

11.1 Dinh gia tai san co thai gian sir dung dai 188

doqn

/ f

gian chiet khdu tang

11.2 Trai khoan vo thdi han va trai kiioan tra deu mot 192

so nam

tricang

(annuities)

trong nam

11.3 Danh gia trai phieu va co phien 195

I i 3.2 ( Y) phieu i 9 /

Chirong !2 PHAN TICH TAI CHINH TRONG 10\

QUAN LY DOANH NGHIEP

12.1 Khai niem, vai tro, nuic lieu cua p 1;an tich tai 20% chinh doanh nghiep

12.2 Ca so dfr lieu phuc \ii phan tich tai chinh doanh 100

nghiep

12.4 Noi dung phan tich tai chinh doanh nghiep 2 1 SChuong 13 CO CAU VON - MOT SO KHAI NIEM 23s

CO BAN

13.1 Cac cau hoi ve co cau von va hoc thuyct Pie 23S13.2 Toi da gia tri cong ty va lOi da loi ich co dong 23913.3 Co the xac dinh dirge inof co cau von toi iru 242khong?

thue)

thue)

13.5 C a cau von - nhCrne han che cua viec sir dun« 249von vay

distress cost)

Chinvr«” I -I C! UN! I SACH C O T I V

14.1 Cu tire va thu nhap ur von - C ac nha dau :ir thick khoan thu nhap nao hon?

14.2 Cac kiem dinh cua hoc thuyct co tire

14.3 (Vic van de khac ve chinh sach cu tire

14.4 Xav dimg chinh sach co tire trong thirc te14.5 C a c h e thanh toan co tire

14.6 Cac ke hoach tai dau tir co tire

14.7 Mua lai co phieu

Phu Inc THUYET MINH BAO CAO TAI CHIN DANll MUC TAI LIEU THAM KHAO

C h i t d m * I

QUAN LY TA! SAN CO DiNH

1.1 C<r cau cua tai san co dinh

Trong thue te, khai niem “Tai san co dinh” thuong dugc sir dung ciing vai thuat ngu “Von co dinh”, tuy nhien hai khai

gia ca thi trucmg Can n h a rang hai tieu chuan noi tren (thai gian

va gia tri) co y nghia quan trgng trong quan ly tai san co dinh

Ve mat hinh thai vat chat, de dang nhan tliav mot so nhomj / • • - - ^ tai san co dinh nhu nha cira nha van phong, xc 6 to, may m o c Tuy niuen quan niem ve co can tai san co dinh can duoc doij mai va bo sung Do sir phat trien cua kinh te thi irironr \ a cac h mang kiioa hoc ky thuat ncn nhieu yeu to khong co hinh thai vat

;!:at cu the cung dirc-c coi ia tai san co dinh Do vay% hinh thanh;

2 nhom tai san co dinh: tai san co dinh turn hinh va tai san co! dinh vo hinh

• Chi phi thanh lap, chi phi khao sat, thiet ke

• Uy tin va loi the thuong mai

• Quyen scr huu cong n ghie p1 va s a huu tri tue: chang han,nhan hieu th u a n g mai, kieu dang cong nghe, bang phat minh

sang che, ban quyen, giai phap cong nghe huu ich

• Dac quyen khai thac kinh doanh, quyen dac nhugng

co djnh vo hinh phu thuoc nhieu vao cac yeu to kho luong hoa,

ta (1995) quy djnh: “ Quy en scr hfru co n g nghiep la qu yen sa huu cua ca nhan, phap nhan doi vai sang che, giai phap hiru ich, kieu d an g cong nghiep, nhan hieu hang hoa, q u y e n sir dung doi vai ten goi, xuat xir hang hoa va quyen s a

nil;; cam nhan va v kien elm v; : ■ i •it.! murai danh gia Tuv

nhiC'i' vdi sir phat trien eua 'in ?fu *; y i :> ■ chinh thi tri rang ve

quyer sd him cung nghiep da t u> d e i kien hinh thanh cac mire

gia tr thi trudng eua tai san co dinh vi hin.n

Cu mot so phuang phap khae nhan du g c sir dung de danh

gia ta san co dinh vo hinh Cluing ta khung de cap chi tiet cac

phiroig phap do trong cuon sach nay V i d i: cac nha kinh doanh

co th; so sanh Igi nhuan do sir noi tieng cua mot nhan hieu

tliuorg mai tao ra Ian h a n bao nhieu so vai cac nhan hieu cung

nhom tren thi trirang Trien vong va xu hudng phat trien cung

tao ra gia tri cao cho mot nhan hieu thuong mai (gan vai quyen

hgp pidp khai thac, su dung nhan hieu do) co the dugc mua ban

tren tri trudng - thuang thong qua dau gia

Luu y rang tren Bang can doi tai san (Balance Sheet) co

mot ituc Danh tieng (Goodwill) de phan anh tong gia tri cac Igi

the thxang nidi hinh thanh tu tai san co dinh vo hinh dugc thua

nhan

Cac tai san co dinh chi co Igi ich khi no tao ra Igi the

t h u a n ’ mai, chang han n h u sir veu tiiich cua ngudi tieu dung

hay n;udi sir dung Uy tin hinh thanh qua thdi gian, co the phai

mat nueu nam de tao dimg va cimg co uy tin Tuy vay, neu

khotiL co bien phap bao ve, duy tri uy tin va Igi the thuang mai

thi co5g ty se nhanh chong mat di cac tai san quy gia do

chang han, can chu v lain noi bat 1 ich sir va uy tin cua cong ty Sir ket h<7p Inn- marketing trong vice khuvech irucne uy tin tai chmh la mol bien phap can duoc ihire hien thmVni: xuyen.

• Chu \ bao ve cac ciuvcn so hiru conu nplucp chonu nun ba1 :!uro'c hoac nan bane eia nhat la vai cac nhan hieu hanu hoa noi tieng Cac cong ty lan th u a n g danh mot ngan quy thich clang cho viec bao hiem nhan hieu va chong nan an cap nhan hieu vanan hang gia Vi du cong ty Rang Dong cua Viet Nam da chi

mot so uen thic’n dang cho viec dicu tra va phat hien thu pham lam gia ’•ong den Rang Dong, khen thuang nguai co dong gop, nha do ho da dat ket qua tot trong viec ngan chan hang gia

• Hach toan chinh xac cac chi phi ngay tu khi bat dau

toan na khong pluu ia sir chinh ' / i n doi ma nham phan anh Uraig doi hop ly chi ph.i khau > \ ao sr,ia thanh san pham hoac dich vu.

/ 2 Tai san < » dinh huu hlnh

N’iu quan niem tai san co dinis vo hinh la “tai san m em ” thi cac tit san co dinh hfru hinh la “tai san cung" nhu ten goi cua chung Co nhieu neu thue khac nhau de phan loai tai san co dinh him him De hieu nhat !a cach phan loai theo tinh nang - cong dung c u tai san co dinh Toan bo tai san co dinh huu hinh dugc chia thanh 4 nhom sau dav:*

Nhom 1: Nha xuong, kho bai, van phong va cac cong

trinh x iy dung co muc dich tuang tu Tinh nang chung cua

nhom m y la tao ra moi trudng, khong gian hoac nai lam viec

L u u y ring thai gian thu hoi khau hao cua nhom 1 thuong kha dai, dien hinh la tir 10 nam den 30 nam, cac cong trinh lan co

so bien nhap quan ly se de cap o muc sau

Vri xu hudng hien dai hoa cong nghe, cac may moc hien

4 nam tuc la ty !e khau hao moi nam la 25% ('-1 x !()<)% = 25%) Luu v rang toe (to khau lino co anh hirong don cm than!

va chien luge dau tu cua cong ty dong thdi co quan he ttuc ticp don tien thue niiai nop

N h o m 3: Cac loai phuang lien van tai, xc co phirong-ticrl

co giai co clurc nang van chuyen Do dac diem luu donj», phan

ldn cac phu a n g tien van tai co pham vi hoat dong rong co th^ liru dong qua cac dia ban khac nhau Quan ly phu a n g tien vantai can luu y mot so diem dac trung sau:

lugng van chuyen (tan-km hoac km), trong mot so trirang hgp

co the tinh theo nam

• Rui ro ve tai nan va trach nhiem dan su co lien quan den

N h o m 4: Thiet bi van phong, dung cu do hrcrng va kiem

0

dinh Cong nghe van phong dang ngay cang doi hoi nhung thiel

bi tot han theo xu hucrng tu dong hoa van phong May tinh, m a y

t\ he; doanh 6 to !;oa BInk (\ 'N'( ' ■ ; tir khi nitri thanh lap

da Cmu nr mot so von dana ke van t ;< {a-‘a v kiem tra chat luohg, p!«an tich cac thong >o iron a ta* a a;a u aig dv Kin cua day cf.Hi.yc:) lap rap \ e o to nhir kiem tra do I v u va do bong cua son, kiem tra chat luong moi han do km cua '■ o xe (chiu nirac, phun

ap kre cao)

HO thorn: k.iCm dinh 1 ham ' ’hi dac Net quan tromz de mot san pham co du kha naua c a m tiaun tren thuoma truonc thongi < " < L

qua cb§t lugng cao da*:- bao uy );n

N hom tai san co dir.!’ r.av co may diem can liru y nhu sau:

• Cac thiet bi van phong gan hen vai cong nghe cao, congnghe tin hoc, may tinh va he thong thong tin; do do anh hirdng

' f

true tiep den kha nang thong tin va tinh nhay ben trong quan ly, dac biet la chat luong cua san pham hay dich vu Cac nganh nhu thong tin buu dien, ngan hang tai chinh, hang khong phu thuqc

tin va trang thiet bi van phong cua ho

• Toe do hao mon vo hinh rat cao do do phai chu y quan

1.2 K h a u h ao f:'?i san co djnh v i cac khia canh kinh (c cua q u a n ly k h a u hao

Trong qua trinh sir dung, cac tai san co dinh dan dan bj

/ f

xuong cap hoac h u hong - go i la s u hao m on Su hao mon do

lam giam gia tri cua chung mot cach tucmg ung Do do cong ty

f

phai xac dinh gia tri hao mon trong tirng ky ke toan (nam, quy,

tha ng, ) va hach toan vao gia thanh san pham Gia tri da khau

hao d ugc cong don lai (luy ke) phan anh lugng tien (gia tri) da

hao mon cua cac tai san co dinh

Qua trinh hao mon bao gom 2 hinh thai: hao mon huu

hinh va hao mon vo hinh Hao mon huu hinh la su suy giam gia

bang tm c quan n h u su han gi, h u hong cac chi tiet, hieu suat

hoat dong gia m H ao mon huu hinh phu thuoc vao dieu kien

hoat dong, cucmg do khai thac, che do van hanh, bao dudng va

tuoi tho cua tai san co dinh

Hao mon vo hinh la su mat gia tucmg doi va tuyet doi cua

tai san co dinh do tien bo khoa hoc ky thuat, do thi hieu hoac do

mot so nhan to khac S u giam sut gia tri khong true tiep bieu

hien qua be ngoai cua may moc Do do, co nhung thiet bi co the

m a i 100% nhung chi con lai 30%-40% gia tri ban dau, dieu do

phan anh su lac hau ve cong nghe Trong mua sam dau tu may

moc thiet bi rat can luu y dieu nay

Cac p h u a n g phap xac dinh chi phi khau hao co the dugc

lira chon de ap dung phu hgp vai dieu kien cu the cua doanh

q u a n tie:' iuan !v k h a u hao.

S u u;:\ chung ta hav \cnj h ii m u ■■ r ’ ;: nig phap khau

hao thong uung nhat:

Phucmg phap nav tinh chi phi khau hao phan chia deu cho

cac nam tuc la moi nam tai san co djnh dirge khau hao mot

lugng nhat dinh va khong thay doi cho den khi thu hoi hoan

toan gia tri nguycn thuy eua no

Hinh H -l.l Phtrong phdp khau hao duvng thang: Quan he

giu'a gid tri con lai vd khdu hao lily ke

Phuang phap khau hao theo dirang thang

12000 I—

o

'Thai izian

djnh d < ( iia su gia trj hat: ■ i i : (nguyen cuV) cua tai san co djnh

la tai diem N irne vdi Hl.OOO.OOOd Moi nam thu hoi khau hao2.000.000d do do hct nam tlur nhat, gia trj eon lai eua tai san la5.000.000d (10.000.000 - 2.000.000) img voi dichn A Cuoi nam thu hai gia tri eon lai xac dinh tai diem 1-5 Vi vay p h u a n g phap nay dugc gpi la p h u a n g phap dudng thang straight-line

•»

method) D u d n g thang NE goi la “dudng gia trj con lai” Iren

do thi d u d n g 0D phan anh chi phi khau hao 1 uy ke (cong don) Sau mot nam, chi phi khau hao dat tdi diem 1)1 = 2.000.000d va tuang ung nhu vay cho cac nam sau Tai diem D, tong chi phi khau hao bang tong nguyen gia tai san co djnh va gia tri con lai

= 0 (diem E tren d u d n g NE)

• Ng: Nguyen gia tai san co dinh

•Ctl: Chi phi thanh ly thao da, v.v khi ban thanh ly

10 6 2 / T C / Q D / C S T C ng av 14/11/1996 eua Bo iriK-i.g Ho Tai chinh C at quv dinh nay co the thay doi theo tinh hinh thue te.

3 C o n g thue nay la can c u de xac dinh tv le khau ! ' ' ' tuv nhiCn doi vai

nhom TS CD (QuySt dinh s6 1062 T C / Q D / C S T C ngay 14 i / ] 9 9 o cua B(>

ioac I: ii :i !oai I;\ ? san tv J;:;:: ukr i:nk)

lhai lo.ii c u a TSCI)

•T :i:6i ihu kinh te in' nam tinh kh;Ui h:■ o ) cua tai san colinh

TrC-n thirc to, cac you id Ct! va Gth chi la >o irde tinh, kern

'hinh ,\ae Do Jo cony thirc ( 1.1 > Ju o c Jon gian hoa nhu sau:

T

'I rong mot nam, tinh chi phi khau hao cho tung nhom tai

p n co dinh sau J o cong Jon lai Cung co the tinh chung cho tat cac tai san co dinh khi xac djnh duoc ty le khau hao binh ijuan Tien khau hao mot nam tinh nhu sau:

Tinh toan chi tict nhu sau:

Thue ra, viec tinh toan don gian han nhieu so vai cac

cong thue tinh toan hoc co ve rac roi tren day!

Can chu y m ay diem sau:

1 Nen lap rieng cac bang theo doi tinh hlnh mua sam, ban

f

giao dua vao su dung tai san co dinh, tach rieng bang theo doi

tinh hinh thanh ly, ngimg khai thac tai san co dinh

2 Viec tinh toan chi tiet nguyen gia tai san co dinh tang

giam binh quan can tuan thu quy dinh cua c a quan co tham

quyen (Bo Tai chinh, c a quan chu quan)

f

3 Cach tinh toan noi tren ap dung cho cac nhom tai san co

dinh khac nhau, sau do tinh tong chi phi khau hao cua cac nhom

do Co the ap dung ty le khau hao binh quan (neu thich hop)

Tinh toan ty le khau hao binh quan

Thong thuang, trong mot doanh nghiep co rat nhieu nhom

thi khoi lircrng tinh toan co the rat Ion Do do tmng mot so

trucrng hap chang han nb.\r !ap ke h o ^ h ' hau hao dir tinh

luone tien (cash flows;, co the ap d.i;-iT *.i t nh -\ le khau haoi V.-? v •

d,: Tv trong ve nguyen gia cua nhom tai san co dinh i tuc

la ty le giua nguyen gia cua nhom do so voi tong nguyen gia tai

f

san co dinh cua doanh nghiep

D u o n g nhien la tong cac ty trong (d,) bang 1:

1=1

Khi da xac dinh dugc ty le khau hao binh quan ( K ) va

nguyen gia tai san co dinh sir dyng binh quan thi de dang tinh

(fugc s6 tikn k ha u hao eua ky do.

Mot phan xirang sgi cua Cong tv Dot - Sgi BIGSTAR CO sir dung 6 nhom may moc thiet bi vai so lieu tom tat nhir sau

Tren bang B - 1.1 cot (5) tinh bang each chia so tuang irng cua cot (4) cho tong nguyen gia tai san co dinh (5.560.0O0.000 dong) Vi du ty trong cua nhom may chai la d: ”22.800.000 :5.560.000.000 = 0.130 Ket qua tinh toan a cot (6) cho bii-t ty le khau hao binh quan cun 6 nhom tai san co dinh noi trim cua

c o n g t y B IG ST A R la K = 0,2030S

Bang B - l l Ty le khau hao binh quan eua BIGSTAR CO

(6 nhom tai san co dinh)

STT Ten nhom TSCD Ty le

KH %

Nguyen gia (1000 dong)

r

Ty trong

ve nguyen gia

M i

1 May xe tron bong 15 828.440 0,149 0,02235

tong hop (khau hao c a ban va

so tien khau hao la:

r

biet a cot (3) la ty khau hao sira chua

le khau hao lan) thi tong

Tkh = K x NG = 0,20308 x 5.560.000 ncan dong

Liru y rang, gia tri *'* roi *-U phai la n g u \e n gia tai san co

1.2,3 Cac p liii’o'nx j'hap k hdu hao fiiani[ i*ia "

So dT co ten goi “tang gia" (acceleration) vi cac plurong phap no> Jam tang toe do thu hoi khau hao cao non so vai toe do hao mon hiru hinh thue :e cua «ai s;in co uinh Sau day chung ta

de cap tom tf>? nhung phira:!? phap pho bien nhat

r

Phuong p h a p k h a u hao nhanh don gi:in

Dira tren ty ic khau hao thong thuang (K), ban quan ly cong ty hoac Phong tai chinh - ke toan co the xav dung phirang

an khau hao nhanh nham dav manh toe do thu hoi von va doi^ ♦

smai cong nghe Can tim ra mot lie so khau hao nhanh phu hap ( H ) Gia sir, cong ty thay rang co the day nhanh toe do khau hao bang 120% so vai muc thong thuang, khi do he so khau hao duqc ap dung se la K* = H* x K = l,2K Chang han ty le khau hao thong th u a n g la K = 15% thi ty le khau hao nhanh d u a c ap dung la: K* = 1,2 x 0.15 = 0.18 hay 18%

J’huong phap khau hao "tong so" (total-digit method)

De minh hoa cach tinh toan ty le ke hoach, co the theo doi bang duai day:

Bang B-1.2 Tinh khdu liao th e o p h u o n ” phap "ton# so"

4/15 =26.6%

3/15 = 20%

33 26 21

118.893.675.6 46.825,2360.0Cudi cot (1) chung ta tinh tong cac con so cua so nam tir la: 1+2+3+4+5=15 Con so nay chi co y nghia ve thuat toan m thoi, do la ly do tai sao goi goi phuang phap nay la "tong so (total-digit method)

/

Tren cot (2) phan anh so nam con lai cua dcri hoat don kinh te cua tai san co dinh (luu y tinh tir thai diem ngiiy 01/ cua nam do)

Tren cot (3) chi viec d an gian chuyen cac so tu a n g img < cot (2) sang lam tir so va mau so la 15

De da n gian va nham dieu chinh mot phan ty le khau hac nguai ta lap ra cot (4) va so tien khau hao timg nam de thu hien tren cot thu (5)

Liru y rang, co the ap dung cong thirc sau day de true tie'

t

tinh ra ty le khau hao (cot 3)

Tuy nhien, p h u a n g phap nay co mot so han che sau da nen it d u a c ap dung:

- Ty le khau hao cua nam dau hoac n.ain thu hai qua cao,

co the lam tang gia thanh san pham qua mire cho phep

- (,'h luong dot thich hop vai cac nhom mi san co dinh co

tuoi tho k n h te (1") tir 6-iO nam Ngoai pham vi nay cac ty ie

khau hao ;.p dung se giam y nghia tfcii cue cua no

• U’i diem cua phucmg phap "tong so" la cho phep han che sir ton that von co dinh do hao mon vo iiinh va tuang doi de

tinh toan No phu hap vai cac doanh nghiep co ty le chi phi

khau hao rong gia inimh nho (ehang han o muc l% -2 % trong

tinh loan ien khau hao So tien khau hao moi ky (n&m) dugc

tinh tren *ia trj con !ai cua tai san co dinh a dau ky do (chu

khong tini tren nguyen gia nhu trong phucmg phap khau hao

deu) Gia ri con lai cua tai san co dinh (so du) giam dan qua cac

nam, do d> chi phi khau hao cang ve sau cang giam Chang han,

mot he n o n g thiet bi cua MY SKY Co co nguyen gia

360.000.0)0 dong vai ty le khau hao tong hop K = 20%

T he) phuang phap so dir giam dan, so tien khau hao cac

nam linh nhu sau (xem bang B-L.3)

Ban i’ B-J.3 Khdu hao so dtrgiant dan cua M Y S K Y Co

■ ■ .—

Nam Gia (ri con

lai dau nam

So tien trich khau hao trong niini

Gia trj con la cuoi nam

thong thiet bi So vai p h u a n g phap khau hao deu thi day la m<

n h u a c diem c a ban, vi sau 5 nam khau hao deu vai ty le 20^ cong ty M Y SKY Co co the thu hoi 100% von dau tu vao h

thong thiei bi nay L uu y rang, neu ap dung tu a n g tu vc

p h u a n g phap so d u giam dan thi khong bao g ia thu hoi duo

• Co the ket hop theo doi san luong thue te vai m uc tieu• I ^ *hao rnot so vat tu, nhien lieu, phu lieu.

T r u a c hct, can biet mire khau hao tren mot d a n vi san lugng (mkh):

m

Tong nguyen gia TSCD(hay gia tri phai thu hoinikh = - T - 7— : - : - (dong) (1.10)

Tong khoi lugng dinh mire

cua dai thiet biTrong cong thue (1.10), tnau so la tong khoi lugng ma tai san co dinh (hay mot thiet bi nao do) co the thue hien trong suot

nhien, con so nay it khi chinh xac tuyet doi

Trong mot ky nhat djnh (thang, quy hoac nam), so tien khau hao tinh nhu sau:

O day: Q la san luang hoac khoi lugng hoat dong thirc te trong ky

Minh hoa M-1.3.

Cong ly M Y SK Y CO dang sir dung 3 nhom xe chuye dung de vim chuyen hang h.oit Mire khau hao tren moi don i san lugng eiia cac nhom la:

Bang B-1.4 Tinh khau hao theo san lurpng thue te

So

TT

Nhom phirang tien

Khoi lirong

chuven T-Km

So tien khau hao

(l.ooo d)

Khoi luyng van chuyen T-Km

So tien khau hao

hinh sr dung may moc thiet bi va tieu hao vat tu plni tung.

• D a n gian de ap dung, nhat la trong cac nganh xay dung, van ta , nong nghiep (vcri mot so nhom thiet bi va cong viec nhat dinh)

■'Ihuge diem cua phuang phap nay co the tom tat nhu sau:

• Phai co su theo doi, thong ke san lirang thue te tung thai

kv ma; co the tinh dugc chi phi khau hao cua ky do

• Neu viec sir dung mot so nhom thiet bi hay TSCD nao

do co tinh thcri vu va ty le chi phi khau hao trong gia thanh lan

thanh san pham va kha nang tieu thu tren thi tru a n g (kha nang

canh tranh qua gia) Neu ty le chi phi khau hao trong gia thanh

san pham rat nho thi cung de dang chap nhan khau hao nhanh

Ngucrc lai, khi tang ty le khau hao sc lam tang gia thanh sail

pham mot cach dang ke, gay sue cp buoc doanh nghiep tang gia

ban de giu: muc loi nhuan mong muon Nhung trong dieu kien

canh tranh, viec tang gia th u a n g lam giam kha nang canh tranh

O nhieu nu a c, rat nhieu cong ty lai dung diem nhay cam nay de

"tranh thue" mot cach h a p ly Liru v rang, day khong phai la

tron thue vi doanh nghiep khong vi pham luat phap

1.4 Quan Iv tai san co dinh ve mat hien vat

Ngoai viec quan iy thuan tuy ve mat gia tri, rat can luu y

quan ly cac tai san co dinh ve mat hien vat nham dat hieu qua

kinh te cao nhat Tuy theo dac diem, quy mo va kha nang quan

ly, co the xay dirng che do quan ly tai san co dinh m ot each

thich horp vai dieu kien cu the cua cong ty S^a day la mot so

diem c a ban:

Doanh nghiep can hoan thien he thong theo doi va kiem

soat toan bo tai san co djnh Viec theo doi tai san co djnh khong

ton kem nhung co kha nang tang hieu qua sir dung cac trang

thiet bi hien co Deni gian nhat la lap cac so theo doi tong hop va chi tiet So tong hop phan anh khai quat tinh hinh quan ly su dung ca: nhom tai san co djnh, cac chung loai thiet bj, nhung chi ghi cac thong tin co ban nhat.

SC chi tiet dung de liru tru day du cac thong tin ve timg nhom m o hoac timg doi tuong thiet bi So nay phai thuong

y thirc tot hon trong quan ly tai san Ncn quy dinh cho J(> hao cao djnh ky doi vai cac quan doc phan xuong, truant, c a, to truong hoac kv su phu trach day truycn ve tinh hinh sir c ung tai san co dinh ciia timg bo phan.

1.4.x Quan ly tai san co dinh vc mat ky thuat

Nha kinh doanh muon khai thac co hieu qua nhat caic tai

Khuycii klucli can bo cong nhan tich are -ham gia giir gin may

moc; thong bao ngav cac sir co cho tigiroi quan ly do khac phuc

kip thai

• i)6i vai cac loai thiet bi mai hien dai ncn thue hien kem

cap, dung tho co tav nghe cao huang dan kem cap true tiep cho

ngiroi chua quen viec

• Hap ly hoa viec lap dat thiet bi may moc trong nha may

la m ot khau qyan trong Mac du da co thiet ke va hoach djnh

truoc nhung khong phai bao gia viec bo tri thiet bi cung hop ly;

doi khi gay lang phi tlioi gian va lam tang chi phi van hanh cua

he thong thiet bi Doi voi cac may moc thiet bi le, khong tao

thanh day chuyen cung can chu y viec bo tri nham giam chi phi

van chuyen va thai gian gian doan giua cac khau cong viec

C h u o n g 2

QUAN LY TAI SAN LUU D O N G

VA VON LUU D O N G

Toan bo cac tai san cua mot doanh nghiep dirge chia thanh

hai bo phan: tai san co dinh va tai san luu dong So voi tai san

co dinh, tai san luu dong (current assets) q ua y vong nhanh han

nhieu, cho nen viec quan ly tai san liru dong co anh h u a n g quyet

dinh den kha nang tao doanh thu va sinh Igi cua cong ty

C huong nay se diem qua nhung van de quan trong nhat eua

quan ly tai san luu dong bat dau tu viec nghien cuu khai niem

kha nang chuyen doi cua tai san

2.1 Kha nang chuyen doi cua tai san (Liquidity)

Cac tai san co the mua ban trao doi d u g c , va do do chung

co the chuyen hoan tir dang tai san do thanh tien vai mire do

thuan Igi khac nhau De dang thira nhan rang: trong tat ca cac tai

san, ke ca tai san co dinh va tai san luu dong thi tien (tai san

bang tien) la dang tai san co tinh chuyen doi cao nhat, tire la no

giir vi tri so 1 ve tinh co the chuyen hoa dugc Tien (cash) luon

luon co the chuyen doi thanh chinh ban than no Vi vay, cac nha

khoa.i) cua mot tai san phan anh mire do de hay kho de chuyen

doi tti san do thanh lien (cash) Trnng tai chinh, khai mem kha nang chuycn dr-i (liquidity)1 la mot trony nhirng khai niem ca ban

Tren bang can doi ke toan cac tai san dugc sap xep theo tinh linh dong giam dan (tu tren xuong); do do von bang tien (cash) luon luon a vi tri so 1

Khac vai tai san co dinh, tai san luu dong phan Ion dong

f

tung thay the, cong cu lao dong nho)

2.2 Co' cau va phan loai tai san luu dong

Co the phan loai tai san liru dong theo kha nang ciuyen

doi va dac diem kinh te cua timg nhom nhir sau:

a Tien (Cash)

Tai ca tien mat tai quy, tien Iren cac tai khoan ngar hang

va tien dang chuyen (ke ca noi te va ngoai te) deu thuoc nhom

b&ng tien “Cash" cua m ot cong ty hay doanh nghiep bao gom:

1 Tien mat (Cash on hand)

2 Tien guri ngan hang (Bank accounts)

3 Tien duoi dang sec cac loai (Cheques)

>

4 Tien trong thanh toan (Floating money, advanced

payment)

5 Tien trong the tin dung va cac loai tai khoan the ATM

b Vang hoc, da quy va kirn k h i quy

f

Day la nhom tai san dac biet, chu yeu dung vao muc dich

d u tru Tuy vay, trong mot so nganh nhu ngan hang, tai chinh, bao hiem, tri gia kim cucmg, da quy, vang bac, kirn khi quy, v.v co the rat Ion

c Cac tai san tu an g duefng v&i tien (cash equivalents)

Nhom nay gom cac tai san tai chinh co kha nang chuyen

doi cao, tire la de ban, tic chuyen doi thanh tien khi can thiCt.

i uy nl'ien, khong phai tat ca cac loai chirng khoan deu tlu £ cnhom lay Chi co cac chung khoan ngan han de ban moi dhrgc

f

coi la ai san liru dong thuoc nhom nay Ngoai ra, cac giay to tin ra nt mai ngan han dtrac bao dam hoac co do an toan cao thiciing n u o c nhom nay Vi du: hoi phieu ngan hang (banker

c h u n g khoan dai han khong hoan toan ro rang, viec xep loai phu

thuoc ’ao quyet dinh dau tu cua ban quan ly doanh nghiep Gia

1 /

su cdrg ty Blues Co dang scr huu 1000 co phieu cua cong ty

may tinh IBM Ban quan ly Blues quyet dinh giu 600 co philu

IBM mot cach dai han, tire la dau tu chung khoan dai han; 400

co phiiu con lai se ban khi gia len cao (thi gia) hoac khi can

thiet b3 sung nguon tien cho cong ty Trong truong hap nay, tuy

thuoc ’ao mot so yeu to kho du doan truoc

( Cac khoan ph ai thu (Accounts receivable)

Cac khoan phai tnu la mot loai tai san rat quan trong cua