Nâng cao vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh vĩnh phúc

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TRẦN QUANG HUY VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI Ở TỈNH VĨNH PHÚC LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ K

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN QUANG HUY

VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI

Ở TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - Năm 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN QUANG HUY

VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI

Ở TỈNH VĨNH PHÚC

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Bích

Hà Nội - Năm 2015

Trang 3

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT 1

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BẰNG TIẾNG NƯỚC NGOÀIError! Bookmark not defined

DANH MỤC BẢNG 1

DANH MỤC HÌNH Error! Bookmark not defined

DANH MỤC ĐỒ THỊ Error! Bookmark not defined

LỜI MỞ ĐẦU 3

CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ

TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA

TỪ MỘT SỐ TỈNH 5

1.1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ VAI TRÒ CỦA FDI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT

TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI 5

1.2 VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Error! Bookmark not

defined

1.2.1 Khái niệm, bản chất, đặc điểm và hình thức của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Error! Bookmark not defined

1.2.2 VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Error! Bookmark not

defined

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP

NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI ĐỊA PHƯƠNG

1.3.1 Điều kiện tự nhiên

1.3.2 Trình độ phát triển kinh tế

1.3.3 Đặc điểm văn hóa - xã hội

1.3.4 Cơ chế chính sách về thu hút, sử dụng đầu tư trực tiếp nước ngoài

Trang 4

1.4 KINH NGHIỆM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NGUỒN VỐN FDI ĐỐI VỚI SỰ

PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA MỘT SỐ TỈNH TRONG NƯỚC VÀ BÀI

HỌC THỰC TIỄN Error! Bookmark not defined

1.4.1 Những kinh nghiệm phát huy vai trò của nguồn vốn FDI đối với sự phát triển kinh

tế - xã hội ở một số địa phương trong nước

1.4.2 Bài học rút ra cho tỉnh Vĩnh Phúc

CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined 2.1 NGUỒN TÀI LIỆU VÀ DỮ LIỆU Error! Bookmark not defined

2.1.1 Nguồn dữ liệu sơ cấp

2.1.2 Nguồn số liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined

2.2 CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined

2.2.2 Phương pháp phân tích – tổng hợp Error! Bookmark not defined

2.2.3 Phương pháp thống kê mô tả Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA FDI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN

KINH TẾ XÃ HỔI Ở TỈNH VĨNH PHÚC Error! Bookmark not defined

3.1 TỔNG QUAN VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ TẠI VĨNH PHÚC Error! Bookmark

not defined

3.1.1 Môi trường hành chính - tự nhiên Error! Bookmark not defined

3.1.2 Môi trường xã hội Error! Bookmark not defined

3.1.3 Môi trường kinh tế Error! Bookmark not defined

3.2 THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

VĨNH PHÚC Error! Bookmark not defined

3.2.1 Khái quát chung về tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh

Phúc

3.2.2 Thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài phân theo ngành, lĩnh vực; hình thức, địa

bàn đầu tư Error! Bookmark not defined

Trang 5

3.2.2.1 Theo ngành và lĩnh vực đầu tư Error! Bookmark not defined

3.2.3 Tình hình triển khai của các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài

3.3 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI

SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA TỈNH VĨNH PHÚC

3.3.1 FDI bổ sung vốn cho tăng trưởng kinh tế tỉnh

3.3.2 FDI là kênh chuyển giao công nghệ

3.3.3 FDI đóng góp nâng cao hiệu quả tăng trưởng kinh tế

3.3.4 FDI có tác động tích cực đến môi trường và xã hội

3.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH VĨNH PHÚC VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ

ĐẶT RA Error! Bookmark not defined

3.3.1 Những kết quả tích cực

3.3.2 Những hạn chế còn tồn tại

3.3.3 Nguyên nhân những hạn chế còn tồn tại

CHƯƠNG 4 : GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI Ở TỈNH VĨNH

PHÚC TRONG THỜI GIAN TỚI Error! Bookmark not defined

4.1 QUAN DIỂM VÀ MỘT SỐ CHỈ TIÊU THU HÚT FDI CỦA VĨNH PHÚC GIAI

ĐOẠN 2015-2020 Error! Bookmark not defined

4.1.1 Tiềm năng, lợi thế, những cơ hội và thách thức đối với phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh giai đoạn 2016-2020

Trang 6

4.1.2 Quan điểm, mục tiêu phát triển

4.1.3 Quan điểm, phương hướng và mục tiêu thu hút và nâng cao vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài

4.2 GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA FDI ĐỐI VỚI TĂNG TRƯỞNG KINH

TẾ TỈNH VĨNH PHÚC Error! Bookmark not defined

4.2.1 Tiếp tục hoàn thiện công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh VĨnh Phúc đến 2020 với tầm nhìn 2030

4.2.2 Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật

4.2.3 Tăng cường quản lý Nhà nước tại địa phương đối với hoạt động FDI

4.2.4 Tăng cường công tác xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài

4.2.5 Nhóm giải pháp quy hoạch, thực hiện phát triển hạ tầng

4.2.6 Nhóm giải pháp về phát triển nguồn nhân lực

4.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

4.3.1 Kiến nghị Chính phủ hoàn thiện hệ thống luật pháp, chính sách liên quan đến đầu

tư

4.3.2 Điều chỉnh một số nguyên tắc quản lý và phân cấp đầu tư

4.3.3 Ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường đầu tư hấp dẫn

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

PHỤ LỤC

Trang 8

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa

1 BHXH Bảo hiểm xã hội

3 BTGPMB Bồi thường giải phóng mặt bằng

4 CNH-HDH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

6 CTNH Chất thải nguy hại

8 DTNN Đầu tư nước ngoài

9 GTSX Giá trị sản xuất

10 GTSXCN Giá trị sản xuất công nghiệp

11 GTKNNK Giá trị kim ngạch nhập khẩu

12 GTKNXK Giá trị kim ngạch xuất khẩu

13 HĐND Hội đồng nhân dân

16 KTQT Kinh tế quốc tế

17 LATS Luận án Tiến sĩ

19 SXKD Sản xuất kinh doanh

20 TNHH Trách nhiệm hữu hạn

21 UBND Ủy ban nhân dân

DANH MỤC BẢNG

Trang 9

1 Bảng 3.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Vĩnh Phúc phân

4 Bảng 3.4 Giá trị vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn tỉnh Vĩnh

5 Bảng 3.5 Tăng trưởng của tổng sản phẩm tỉnh Vĩnh Phúc

6 Bảng 3.6 Đóng góp của FDI vào GRDP của tỉnh Vĩnh Phúc

7 Bảng 3.7

Tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp theo giá

so sánh của các DN FDI trong công nghiệp Vĩnh Phúc giai đoạn 1998 - 2014

50

8 Bảng 3.8

Đóng góp của FDI vào giá trị sản xuất công nghiệp theo giá thực tế của tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 1998 -2014

52

9 Bảng 3.9 Đóng góp của các DN FDI vào thu NSNN Tỉnh

10 Bảng 3.10 Tình hình đình công trong các DN FDI trên địa bàn

Tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2008 - 2014 61

11 Bảng 3.11 Tình hình nợ bảo hiểm xã hội của các DN FDI trên

địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 1997-2014 69

Trang 10

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi hỏi phải huy động và

sử dụng một cách có hiệu quả nhất các nguồn lực (lao động, vốn, khoa học công nghệ, ) cho đầu tư phát triển Trong các nguồn lực đó, vốn là yếu tố rất quan trọng, tác động mạnh mẽ đến hoạt động đầu tư phát triển Vốn là chìa khóa, là điều kiện hàng đầu để thực hiện CNH - HĐH và góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh

tế - xã hội của đất nước Trong khi tích luỹ nội bộ của nền kinh tế nước ta còn thấp, thì việc thu hút các nguồn vốn đầu tư từ bên ngoài, đặc biệt là nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là điều kiện cần thiết để đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Vĩnh Phúc là một tỉnh trung du miền núi, điều kiện kinh tế còn khó khăn, vốn đầu tư còn hạn hẹp, có thể gọi là thiếu vốn trầm trọng Ở các cơ

sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh các thiết bị máy móc công nghệ đều lạc hậu, trình độ kỹ thuật, quản lý yếu kém, vì vậy việc thu hút và quản lý sử dụng vốn đầu tư nói chung, và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nói riêng là hết sức cần thiết Vĩnh Phúc có nhiều điều kiện để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các ngành, lĩnh vực có lợi thế để bổ sung nguồn vốn còn thiếu cho đầu tư phát triển kinh tế Uỷ ban nhân dân tỉnh đã ban hành một số chính sách và đặc biệt trong thời gian gần đây

đã tích cực tổ chức các hoạt động xúc tiến, thu hút đầu tư trong và ngoài nước Nhiều dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh đã được đầu tư, đi vào hoạt động Các dự án mới cấp phép đầu tư đang từng bước triển khai thực hiện Kể

từ khi có luật đầu tư nước ngoài đến nay, việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Vĩnh Phúc đã có rất nhiều khả quan Vì vậy, việc nâng cao vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đã góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của tỉnh Tuy nhiên, nhìn một cách toàn diện thì hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của tỉnh Xuất phát từ thực tế đó, để hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài phát huy hiệu quả hơn nguồn vốn và thu hút được nguồn vốn này ngày càng nhiều hơn, góp phần giải quyết việc làm, nâng cao đời sống của người dân, các DN trong tỉnh có cơ hội hợp

tác, với ý nghĩa đó, học viên chọn đề tài: “Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài

đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Vĩnh Phúc” cho luận văn

Trang 11

2 Mục đích nghiên cứu

Phân tích, đánh giá các vai trò của FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc, từ đó đưa ra phương hướng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao vai trò đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Vĩnh Phúc

- Phạm vi nghiên cứu

+ Về không gian: Các dự án có vốn FDI tại tỉnh Vĩnh Phúc

+Về thời gian: Các số liệu phân tích được lấy từ năm 2000 cho đến giữa năm

2014 Phương hướng và giải pháp đề xuất từ 2014 đến 2020

4 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về FDI Làm rõ nội dung, các nhân tố ảnh hưởng và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của hoạt động FDI Qua đó phân tích

và đánh giá thực trạng thu hút FDI vào tỉnh Vĩnh Phúc để tìm ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân của nó nhằm nâng cao vai trò của vốn FDI với sự phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Vĩnh Phúc Luận văn đưa ra một số phương hướng và các giải pháp nâng cao vai trò của FDI ở Vĩnh Phúc đến năm 2020

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, phần nội dung của luận văn gồm 4 chương

Chương I : Một số vấn đề lý luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài

và những bài học kinh nghiệm rút ra từ một số tỉnh

Chương II: Phương pháp nghiên cứu

Chương III : Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Vĩnh Phúc

Chương IV: Giải pháp nâng cao vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian tới

Trang 12

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ

MỘT SỐ TỈNH 1.1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ VAI TRÒ CỦA FDI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã tập trung nghiên cứu các nhóm

vấn đề xoay quanh chủ đề nâng cao vai trò đầu tư FDI Hiện nay, có thể liệt kê một

số công trình tiêu biểu nghiên cứu về FDI trong nước như sau:

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) năm 2012

“Liên kết giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài với đầu tư trong nước tại Việt Nam”,

Ths Lê Thị Hải Vân làm chủ nhiệm đề tài được đánh giá nghiệm thu là xuất sắc Đề tài đã đánh giá thực trạng liên kết giữa khu vực FDI với khu vực trong nước từ đó rút ra những tồn tại và hạn chế về liên kết giữa hai khu vực, đề xuất một số cơ chế chính sách tăng cường mối liên kết giữa hai khu vực đầu tư trong nước và nước ngoài nhằm hỗ trợ cho cơ quan lập chính sách về chính sách nâng cao vai trò của FDI tại Việt Nam

- Luận án tiến sỹ kinh tế của NCS Đặng Thành Cương "Tăng cường thu hút

vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào tỉnh Nghệ An" Luận văn đã có nhưng

đóng góp thực tiễn nghiên cứu thực trạng thu hút và hiệu quả sử dụng vốn FDI tại Nghệ An, nơi đã có một số đề tài nghiên cứu về thu hút vốn FDI nhưng ít có nghiên cứu đề cập đến hiệu quả sử dụng vốn FDI Thông qua việc đánh giá thực trạng vốn FDI tại Nghệ An, luận án đã chỉ ra nhiều hạn chế dẫn đến kết quả có sự mất cân đối trong thu hút vốn FDI, hiệu quả sử dụng vốn FDI thấp, quy mô vốn nhỏ Luận án cũng khẳng định hiệu quả sử dụng vốn FDI còn thấp so với kỳ vọng được chứng minh qua tác động của vốn FDI đến đóng góp vào kinh tế, tạo việc làm, cải thiện môi trường, đồng thời cũng chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong

đó nhấn mạnh đến cơ sở hạ tầng kỹ thuật, quản lý nhà nước, hoạt động xúc tiến và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Kết quả nghiên cứu cũng góp phần khẳng định

Trang 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ kế hoạch và đầu tư, 2013 Kỷ yếu Hội nghị 25 năm đầu tư trực tiếp nước ngoại tại Việt Nam

2 Lê Xuân Bá, 2006 Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài tới tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam Hà Nội: NXB Khoa học

3 Nguyễn Phú Tụ và Huỳnh Công Minh, 2010 Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp

nước ngoài với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam Hội nghị Khoa học và Công

nghệ lần thứ nhất (15/4/2010)

4 Trần Xuân Tùng, 2005 Đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam thực trạng và giải pháp Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia

5 Lê Hải Vân, 2010 Đánh giá tác động của việc gia nhập WTO đến thu hút đầu tư

trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chủ nhiệm, đề tài

khoa học cấp Bộ

6 Lê Thị Hải Vân, 2012 Liên kết giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài với đầu tư trong nước tại Việt Nam Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Bộ Kế hoạch và

Đầu tư

7 Viện Chiến lược phát triển, 2004 Quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội: Một số vấn đề lý luận và thục tiễn Hà Nội: NXB Chính trị Quốc gia

8 Nguyễn Trọng Xuân, 2002 Đầu tư trực tiếp nước ngoài với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam Hà Nội: NXB Khoa học xã hội

9 Đỗ Nhất Hoàng Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong quá trình đổi mới kinh tế tại

Việt Nam Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

10 Đặng Thành Cương, 2012 Tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào tỉnh Nghệ An LATS – Đại học kinh tế quốc dân

11 Dương Thị Bình Minh và Phùng Thị Cẩm Tú , 2009 Các giải pháp nâng cao

hiệu quả kinh tế - xã hội về sử dụng vốn đầu tư nước ngoài tại thành phố Hồ Chí Minh - tạp chí Phát triển kinh tế

12 Bộ Kế hoạch và Đầu tư , 2011 Báo cáo đầu tư công nghiệp Việt Nam (VIIR)

13 Ngô Thu Hà, 2008 Chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc

và khả năng vận dụng tại Việt Nam LATS Kinh tế Đại học Kinh tế quốc dân

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	310,72 KB