Nguyên tắc thẩm phán và hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật theo luật tố tụng hình sự việt nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh đắk lắk)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT PHAN BÁ BẢY NGUYÊN TẮC THẨM PHÁN VÀ HỘI THẨM XÉT XỬ ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO PHÁP LUẬT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM Trên cơ sở số liệu thực t

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHAN BÁ BẢY

NGUYÊN TẮC THẨM PHÁN

VÀ HỘI THẨM XÉT XỬ ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO

PHÁP LUẬT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHAN BÁ BẢY

NGUYÊN TẮC THẨM PHÁN

VÀ HỘI THẨM XÉT XỬ ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO

PHÁP LUẬT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN VĂN TUÂN

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Phan Bá Bảy

Trang 4

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGUYÊN TẮC THẨM

PHÁN VÀ HỘI THẨM XÉT XỬ ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN

THEO PHÁP LUẬT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

1.1 Khái niệm nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc

lập và chỉ tuân theo pháp luật Error! Bookmark not defined

1.2 Nội dung nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc

1.2.1 Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lậpError! Bookmark not defined

1.2.2 Thẩm phán và Hội thẩm khi xét xử chỉ tuân theo pháp luậtError! Bookmark not defined

1.2.3 Mối quan hệ giữa độc lập và chỉ tuân theo pháp luật trong hoạt

động xét xử của Thẩm phán và Hội thẩmError! Bookmark not defined

1.3 Ý nghĩa của nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc

1.4 Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ

tuân theo pháp luật trong mối liên hệ với các nguyên tắc

khác trong luật tố tụng hình sự Error! Bookmark not defined

1.4.1 Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân

theo pháp luật trong mối liên hệ với nguyên tắc bảo đảm sự vô

tư của những người tiến hành hoặc người tham gia tố tụngError! Bookmark not defined

Trang 5

theo pháp luật trong mối liên hệ với nguyên tắc suy đoán vô tộiError! Bookmark not defined

theo pháp luật trong mối liên hệ với nguyên tắc xác định sự thật

của vụ án Error! Bookmark not defined

1.4.4 Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo

pháp luật trong mối liên hệ với nguyên tắc bảo đảm quyền bình

đẳng trước Toà án Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: NGUYÊN TẮC THẨM PHÁN VÀ HỘI THẨM XÉT XỬ

ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO PHÁP LUẬT THEO QUY

ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI

ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK Error! Bookmark not defined

2.1 Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ

tuân theo pháp luật theo quy định pháp luậtError! Bookmark not defined

2.2 Thực tiễn áp dụng nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử

độc lập và chỉ tuân theo pháp luật trên địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined 2.2.1 Tình hình xét xử trong những năm gần đây (2009 – 2014)Error! Bookmark not defined

2.2.2 Những hạn chế trong việc tuân thủ nguyên tắc Thẩm phán và

Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật tại Đắk LắkError! Bookmark not defined

2.2.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong việc tuân thủ nguyên tắc

Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp

luật tại Đắk Lắk Error! Bookmark not defined

Chương 3: NHỮNG YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU

QUẢ ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC THẨM PHÁN VÀ HỘI THẨM

XÉT XỬ ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO PHÁP LUẬTError! Bookmark not defined

Trang 6

3.1 Những yêu cầu cải cách tư pháp về nguyên tắc Thẩm phán,

Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luậtError! Bookmark not defined

3.2 Những giải pháp để nâng cao hiệu quả áp dụng nguyên tắc

Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo

pháp luật Error! Bookmark not defined

3.2.1 Triển khai thực hiện Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức Tòa

án nhân dân năm 2014 Error! Bookmark not defined

3.2.2 Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về đảm bảo hiệu quả áp

dụng nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ

tuân theo pháp luật Error! Bookmark not defined

3.2.3 Nâng cao trình độ chuyên môn của Thẩm phán, Hội thẩm nhân

dân để đảm bảo hiệu quả nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm

xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luậtError! Bookmark not defined

3.2.4 Giải pháp trau dồi đạo đức nghề nghiệp của Thẩm phán và Hội thẩmError! Bookmark not defined 3.2.5 Tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dânError! Bookmark not defined

3.2.6 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

Trang 7

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bookmark not defined.

Trang 9

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Xét xử là hoạt động áp dụng pháp luật của Tòa án, trong hệ thống cơ quan Nhà nước thì chỉ có Tòa án có quyền xét xử và quyết định một người có tội hay không có tội Việc xét xử của Tòa án phải dựa trên cơ sở pháp luật mới đảm bảo tính khách quan, vô tư không bị phụ thuộc bởi bất kỳ tác động khách quan hay chủ quan của cơ quan, tổ chức nào

Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp

luật là một trong những nguyên tắc cơ bản để Tòa án thực hiện nhiệm vụ xét xử Thẩm phán và Hội thẩm có quyền đưa ra phán quyết dựa trên cơ sở quy định của pháp luật để giải quyết vụ án một cách khách quan chính xác mà không phải phụ thuộc vào bất cứ một tác động nào khác Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật là một nguyên tắc hiến định, có lịch sử hình thành và phát triển lâu dài Nó đã được quy định từ Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013; Các luật tổ chức TAND năm 1960, 1981, 1992, 2002, 2014 và tại Điều 16 BLTTHS Mặc dù

đã được quy định trong Hiến pháp và nhiều văn bản pháp luật khác nhưng trên thực

tế việc áp dụng nguyên tắc này vẫn còn nhiều bất cập, chưa thực sự đem lại hiệu quả thiết thực trong quá trình Tòa án xét xử các vụ án hình sự Để đáp ứng yêu cầu đổi mới trong hoạt động xét xử, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và ban hành nhiều chính sách, pháp luật, đề ra phương hướng, mục tiêu và quy định cụ thể về hoạt động xét xử của Tòa án Cụ thể: Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm trong công tác tư pháp trong thời gian tới đã xác định:

Khi xét xử, các Tòa án phải đảm bảo cho mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, thực sự dân chủ khách quan; Thẩm phán và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; Việc phán quyết của Tòa án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện các chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên, của người bào chữa, của bị cáo, nguyên đơn, bị đơn [3]

Trang 10

Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã chỉ rõ:

Hoạt động tư pháp mà trọng tâm là hoạt động xét xử được tiến hành có hiệu quả và hiệu lực cao và đề ra yêu cầu: Đổi mới việc tổ chức phiên tòa xét xử, xác định rõ hơn vị trí, quyền hạn, trách nhiệm của người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng theo hướng bảo đảm tính công khai, dân chủ, nghiêm minh, nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa xét xử, coi đây là khâu đột phá của hoạt động tư pháp [4] Với lý do nêu trên, trước yêu cầu của Đảng, Nhà nước và thực tiễn trong việc xét xử của Tòa án đảm bảo tính khách quan, độc lập, đúng pháp luật, tác giả luận văn nhận thấy cần phải nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống những vấn đề về

lý luận và thực tiễn áp dụng đối với nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật

Để có điều kiện nghiên cứu, phân tích sâu và đưa ra những yêu cầu, giải pháp nhằm hoàn thiện về nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, tác giả luận văn chọn đề tài: Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật theo luật TTHS Việt Nam (Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk) làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật với tư cách là một nguyên tắc Hiến định, có thời gian tồn tại lâu dài trong suốt thời gian 69 năm (từ Hiến pháp năm 1946) Từ đó đến nay, ở trong nước đã có khá nhiều nghiên cứu về nguyên tắc này như:

1 Nguyễn Thanh Sơn (1991), “Độc lập xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm

nhân dân” Tạp chí Tòa án nhân dân

2 Trần Ba (1996), “Nguyên tắc Khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân

dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Luận văn thạc sỹ luật học

3 Hoàng Thị Sơn (1996), Tìm hiểu nguyên tắc khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật” Tạp chí Luật học

Trang 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Alêcxâyép (1986), Pháp luật trong cuộc sống chúng ta, Nxb Pháp lý, tr.170

2 Trần Ba (1996), “Nguyên tắc Khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc

lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Luận văn thạc sỹ luật học, Trường Đại học

Luật Hà Nội

3 Bộ chính trị (2002), Nghị quyết 08-NQ/TW 02/01/2002 về Một số nhiệm vụ

trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội

4 Bộ chính trị (2005), Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 về chiến lược cải

cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội

5 Lê Văn Cảm (2004), “Những vấn đề lý luận cơ bản của luật tố tụng hình sự”,

Tạp chí kiểm sát, (5, 6, 7)

6 Nguyễn Ngọc Chí (2009), “Một số yếu tố ảnh hưởng đến nguyên tắc Thẩm

phán và Hội thẩm nhân dân xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Tạp chí

Nhà nước và pháp luật, (2)

7 Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam dân chủ cộng hòa (1946), Sắc lệnh

13/SL về tổ chức Tòa án và ngạch Thẩm phán

8 Lưu Tiến Dũng (2005), “Độc lập xét xử ở các nước quá độ Một góc nhìn so

sánh”, Tạp chí TAND, (9)

9 Nguyễn Đăng Dung (2007), “Trọng tâm của công tác cải cách tư pháp hiện nay

là đảm bảo cho nguyên tắc Tòa án độc lập có hiệu lực trên thực tế”, Tạp chí

dân chủ pháp luật, (178) tr.23-25

10 Nguyễn Đăng Dung, Bùi Xuân Đức (1993), Giáo trình Luật Hiến Pháp các

nước Tư bản, Nxb Chính trị, Hà Nội, tr.72

11 Từ Thị Hải Dương (2009), Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và

chỉ tuân theo pháp luật, Luận văn thạc sỹ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội

12 Đại học quốc gia Hà Nội (2001), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam,

NXB Đại học quốc gia Hà Nội, tr 45-46

13 Đại học Quốc gia Hà Nội (2007), Giáo trình Luật Tố tụng Hình sự, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

Trang 12

14 Trần Văn Độ (2003), “Đổi mới tổ chức và hoạt động của TAND”, Tạp chí dân

chủ và pháp luật, (11), tr 10-16

15 Phạm Hồng Hải (2003), “Một số biện pháp bảo đảm thực hiện nguyên tắc khi

xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Tạp chí

Nhà nước và Pháp luật, (5), Tr 68-72

16 Trần Thu Hạnh (2013), “Vô tư và nguyên tắc bảo đảm sự vô tư của người tiến

hành tố tụng, người tham gia tố tụng trong việc giải quyết vụ án hình sự”, Tạp

chí Khoa học ĐHQGHN, (2), tr.16-27, Hà Nội

17 Hiến chương thế giới (1999), Được thông qua theo nguyên tắc nhất trí tuyệt

đối bởi Hội đồng của Liên minh thế giới các Thẩm phán tại phiên họp ở Đài Loan ngày 17/11/1999

18 Nguyễn Văn Hiện (1999), “Vấn đề giới hạn xét xử của TAND”, Tạp chí

TAND, (8), tr 1-5, Hà Nội

19 Học viện tư pháp (2004), “Kỹ năng xét xử vụ án hình sự”, Hà Nội, tr.199

20 Nguyễn Mạnh Kháng (2008), Chức năng tố tụng của Tòa án và vấn đề độc lập

xét xử, Bài trình bày tại Hội thảo quốc tế về Độc lập xét xử do Viện Nhà nước

và pháp luật tổ chức, Hà Nội

21 Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội (1994), Giáo trình luật Hiến pháp các

nước Tư bản, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

22 Liên hợp quốc (1966), Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị

23 Trần Huy Liệu (2010), “Những quan điểm chỉ đạo cải cách tư pháp ở Việt

Nam”, Tạp chí Nhà nước Pháp luật, (4), Hà Nội

24 Phan Công Luận (2006), “Uy tín của người Thẩm phán”, Tạp chí Luật học số

(1), tr.43-46, Hà Nội

25 Nguyễn Đức Mai (2008), “Hoàn thiện một số quy định của BLTTHS hiện hành

nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm”, Tạp chí Luật học,

(7), tr.37-45, Hà Nội

26 Montesquieu (1996), Tinh thần pháp luật, (Bản dịch của Hoàng Thanh Đạm),

Nxb Giáo dục, Hà Nội

Trang 13

27 Lâm Thị Thanh Nhàn (2014), Hoàn thiện pháp luật về quy định nhiệm vụ, quyền

hạn của Thẩm phán nhằm nâng cao chất lượng xét xử vụ án hình sự trước yêu cầu cải cách tư pháp, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Đại học quốc gia Hà Nội

28 Quốc hội (1946), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội

30 Quốc hội (1960), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Hà Nội

33 Quốc hội (1988), Bộ luật Tố tụng hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam, Hà Nội

36 Quốc hội (2001), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (sửa

đổi, bổ sung), Hà Nội

38 Quốc hội (2003), Bộ luật Tố tụng hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam, Hà Nội

39 Quốc hội (2009), Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

(sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

42 Hoàng Thị Sơn (1996), “Tìm hiểu nguyên tắc khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm

nhân dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Tạp chí Luật học, (5), tr.17-21

43 Hoàng Thị Sơn, Bùi Kiên Điện (1999), “Những nguyên tắc cơ bản của Luật TTHS Việt Nam”, Nxb CAND, Hà Nội, tr.5

44 Hoàng Thị Sơn, Bùi Kiên Điện (2000), Những nguyên tắc cơ bản của luật

TTHS, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr.5.

45 Nguyễn Thanh Sơn (1991), “Độc lập xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm nhân

dân”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (11), tr.1- 2

46 Thủ tướng chính phủ (2006), Quyết định 241/QĐ-TTg của Thủ tướng chính

phủ quy định về chế độ bồi dưỡng phiên tòa ngày 25/10/2006, Hà Nội

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	478,25 KB