tiểu luận cao học tôn giáo ảnh hưởng của mê tín dị đoan đến đời sống người dân miền núi, vùng sâu vùng xa hiện nay

1.Lý do chọn đề tài Chúng ta đang sống trong thời đại mới, thời đại của khoa học công nghệ tiên tiến, đời sống vật chất và tinh thần của con người không ngừng được nâng cao, xã hội loài người ngày một tiến bộ hơn. Trong sự tiến bộ không ngừng đó, không thể không nhắc đến một lĩnh vực quan trọng trong đời sống tinh thần của con người, đó là tôn giáo. Triết học C.Mác cho rằng: “ tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân”, bởi trong cuộc sống đời thường, khi con người rơi vào những khó khăn, bế tắc thì tôn giáo là nơi để họ gửi gắm niềm tin. Tôn giáo còn giúp khoa học phần nào lý giải những hiện tượng bí ẩn của tự nhiên và xã hội. Nhưng cũng chính vì tôn giáo là nơi gửi gắm niềm tin của con người nên không ít kẻ lợi dụng tôn giáo để trục lợi cá nhân, tạo nên tệ nạn mê tín dị đoan. Làm ảnh hưởng giá trị của tôn giáo, gây thiệt hại đến đời sống vật chất, tinh thần của người dân và cản trở sự phát triển của xã hội. Riêng đối vơi nước ta, đang trong thời kì quá độ lên chủ nghịa xã hội, thì tệ nạn mê tín dị đoan là vấn đề nhức nhối của Đảng nhà nước ta trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. Và hiện nay những ảnh hưởng xấu của tệ nạn mê tín dị đoan đã tác động mạnh tới đời sống của người dân. Đặc biệt tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, đời sống của người dân còn nghèo, trình độ dân trí hạn chế, cho nên trở thành mảnh đất màu mỡ cho sự phát triển của tệ nạn mê tín, dị đoan. Khá nhiều hủ tục lạc hậu, man rợ vẫn tồn tại ở một số bản, làng có nhiều bà con đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Không ít nơi, việc tổ chức ma chay, cưới xin vẫn tiến hành theo thủ tục rườm rà, rắc rối, thậm chí mê muội. . Đây là vấn đề tôi quan tâm, và muốn tìm hiểu rõ hơn. Thông qua phân tích báo chí tôi xin đưa ra những ảnh hưởng của tệ nạn mê tín dị đoan đến đời sống người dân niền núi, vùng sâu vùng xa hiện nay

Đề tài: Ảnh hưởng của mê tín dị đoan đến đời sống người dân miền núi, vùng sâu vùng xa hiện nay

Phần 1: Giới thiệu đề tài

1.Lý do chọn đề tài

Chúng ta đang sống trong thời đại mới, thời đại của khoa học- công nghệ tiên tiến, đời sống vật chất và tinh thần của con người không ngừng được nâng cao, xã hội loài người ngày một tiến bộ hơn Trong sự tiến bộ không ngừng đó, không thể không nhắc đến một lĩnh vực quan trọng trong đời sống tinh thần của con người, đó là tôn giáo

Triết học C.Mác cho rằng: “ tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân”, bởi trong cuộc sống đời thường, khi con người rơi vào những khó khăn, bế tắc thì tôn giáo là nơi để họ gửi gắm niềm tin Tôn giáo còn giúp khoa học phần nào lý giải những hiện tượng bí ẩn của tự nhiên và xã hội Nhưng cũng chính vì tôn giáo là nơi gửi gắm niềm tin của con người nên không ít kẻ lợi dụng tôn giáo để trục lợi cá nhân, tạo nên tệ nạn mê tín dị đoan Làm ảnh hưởng giá trị của tôn giáo, gây thiệt hại đến đời sống vật chất, tinh thần của người dân và cản trở sự phát triển của xã hội

Riêng đối vơi nước ta, đang trong thời kì quá độ lên chủ nghịa xã hội, thì tệ nạn mê tín dị đoan là vấn đề nhức nhối của Đảng- nhà nước ta trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Và hiện nay những ảnh hưởng xấu của

tệ nạn mê tín dị đoan đã tác động mạnh tới đời sống của người dân

Đặc biệt tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, đời sống của người dân còn nghèo, trình độ dân trí hạn chế, cho nên trở thành mảnh đất màu mỡ cho sự phát triển của tệ nạn mê tín, dị đoan Khá nhiều hủ tục lạc hậu, man rợ vẫn

tồn tại ở một số bản, làng có nhiều bà con đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống Không ít nơi, việc tổ chức ma chay, cưới xin vẫn tiến hành theo thủ tục rườm rà, rắc rối, thậm chí mê muội

Đây là vấn đề tôi quan tâm, và muốn tìm hiểu rõ hơn Thông qua phân tích báo chí tôi xin đưa ra những ảnh hưởng của tệ nạn mê tín dị đoan đến đời sống người dân niền núi, vùng sâu vùng xa hiện nay

2 Tổng quan vấn đề

Tôn giáo tín ngưỡng là vấn đề được rất nhiều nhà khoa học quan tâm,

vì nó là một phần quan trọng chị phối cuộc sống con người, chính vì vậy có nhiều đề tài khoa học nghiên cứu

Tiểu luận nguyên lý Mác- Lê nin: Vấn đề tôn giáo trong tiến trình xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam của nhóm sinh viên trường khoa

học xã hội nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh đã tổng hợp tình hình tôn giáo đang diễn ra ở Việt Nam trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong công tác tôn giáo thì tuyệt đối không bao giờ đượng dùng vũ lực để giải quyết các vấn đề đặt ra mà phải dùng tổng hợp các biện pháp chính trị, kinh

tế, xã hội mà nòng cốt là công tác vận động quần chúng Các nước Xã hội Chủ nghĩa chưa bao giờ chống lại tôn giáo mà chỉ thực hiện các chính sách

để chống lại những kẻ lợi dụng tôn giáo nhằm mục đích phản động

Luận văn Một số giải pháp và chính sách đối với vấn đề tôn giáo trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Đắc Lắc của sinh viên

Nguyễn Thị Lan trường đại học văn hóa Hà Nội đã chỉ ra nhà nước cần quan tâm đặc biệt tới các tỉnh vùng sâu vùng xa, vùng biên giới, dân tộc thiểu số

vì những nơi đó có diễn biến về chính trị tôn giáo phúc tạp Những chính

sách của nhà nước chưa sát thực với tình hình, và chưa được thực hiện hiệu quả

Vấn đề mê tín dị đoan ở Việt Nam hiện nay là đề tại của viện nghiên cứu chiến lược giáo dục Việt Nam Đề tài nêu ra thực trạng của việc

mê tín dị đoan đang diễn ra rất phức tạp, tôn giáo có một nhánh khác cùng nguồn gốc là mê tín dị đoan Mê tín dị đoan mang tính tiêu cực, nó làm đầu

óc con người trở nên mê muội, thiếu ý chí sinh tồn Đảng và nhà nước ta luôn nêu tinh thần tự do tín ngưỡng của công dân, đồng thời cương quyết

đẩy lùi tệ nạn mê tín dị đoan ra khỏi đời sống xã hội

Ảnh hưởng Phật giáo về mặt tư tưởng và đạo lý là đề tài khoa học nêu lên Dù còn những hạn chế song chúng ta không thể phủ nhận những giá

trị đạo đức to lớn mà Phật giáo đã mang lại Đặc trưng hướng nội của Phật giáo giúp con người tự suy ngẫm về bản thân, cân nhắc các hành động của mình để không gây ra đau khổ bất hạnh cho người khác Nó giúp con người sống thân ái, yêu thương nhau, xã hội yên bình phật giáo luôn tồn tại và gắn liền với cuộc sống của con người Việt Nam Việc khai thác hạt nhân tích cực hợp lý của Đạo Phật nhằm xây dựng nhân cách con người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, là một mục tiêu chiến lược đòi hỏi sự kết hợp giáo dục tổng hợp của xã hội - gia đình - nhà trường - bản thân cá nhân

Đề tài: Mê tín dị đoan và việc bài trừ các hoạt động mê tín dị đoan tại đền Sòng Sơn - Bỉm Sơn - Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay đã

Phân biệt giữa tự do tín ngưỡng và mê tín dị đoan Nêu lên thực trạng mê tín

dị đoan tại đền Sòng rất phức tạp, các hình thức xem bói, rút quẻ, những bà

đồng lên đồng xuyên đêm Những kết quả đã đạt được của thị xã Bỉm Sơn trong việc bài trừ tệ mê tín dị đoan Yêu cầu địa phương cần có chính sách nâng cao trình độ hiểu biết cho nhân dân, vạch trần tính chất bịp bợm của

mê tín dị đoan Đẩy mạnh công xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hoá mới

Điểm qua các công trình nghiên cứu có thể thấy chưa có đề tài nào đi sâu phân tích những ảnh hưởng tiêu cực của tệ nạn mê tín dị đoan đến đời sống người dân niềm núi vùng sâu vùng xa chính vì vậy đề tài tiểu luận của

em xin được bước đầu tìm hiểu sơ bộ về vấn đề này

3 Mục đích nghiên cứu

 Làm rõ thế nào là mê tín dị đoan

 Chỉ ra những ảnh hưởng của mê tín dị đoan đến đời sống xã hội của người dân niềm núi vùng sâu vùng xa

 Đề xuất những giải pháp bày trừ tệ nạn mê tín dị đoan

4 Nhiệm vụ:

 Tìm hiểu và làm rõ về mê tín dị đoan, cùng những hình thái, tổ chức mê tín dị đoan ở nước ta

 Làm rõ ảnh hưởng của chúng đến đời sống của người dân niềm núi vùng sâu vùng xa

 Đưa ra những giải pháp bài trừ tệ nạn mê tín dị đoan

5.Thao tác hóa khái niệm

 Mê tín dị đoan: trong xã hội đang tồn tại một hiện tượng khác với

tôn giáo, nhưng có nhiều đặc trưng tương đồng với tôn giáo; đó chính là mê tín dị đoan; mê tín là tin tưởng một cách mù quáng, không có cơ sở Dị Đoan: Dị là lạ - Đoan là mới Mê tín dị đoan là tin tưởng một cách quáng mù

vào những việc lạ, thiếu cơ sở, thiếu khoa học Phần nhiều là những việc về tinh thần, nhưng cũng ảnh hưởng về vật chất, mê lầm tưởng đó là sự thật Từ

sự tin sai lầm, đưa tới nói năng sai lầm Mê tín dị đoan là niềm ti cuồn vọng của con người vào các thế lực siêu nhiên đến mức mê muội, có những hành

vi cực đoan, thái quá và phản văn hóa Như tin bà đồng bà cốt, thầy bùa chú, bói toán…những loại tin này không có một chút căn bản, không thể chứng minh

 Đời sống: bao gồm đời sống vật chất và tinh thần, trong đề tài tiểu

luận phạm vi của khái niệm đời sống muốn nói đến mê tín dị đoan ảnh hưởng đến cuộc sống, suy nghĩ, cách hành xử, hành vi của con người như thế nào

6 Phạm vi nghiên cứu

 Nghiên cứu các bài báo trên mạng từ tháng 2 năm 2012 đến tháng

2 năm 2013

 Trên các báo mạng: Dân Trí.Vn, Báo Mới com, giáo dục.net

7 Gỉa thiết nghiên cứu

 Những năm gần đây có một bộ phận người dân niềm núi vùng sâu vùng xa tin vào những hình thức mê tín dị đoan như bà đồng, bói toán, bùa chú… tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, đời sống của người dân còn nghèo, trình độ dân trí hạn chế, cho nên phát triển tệ nạn mê tín, dị đoan Khá nhiều

hủ tục lạc hậu, man rợ vẫn tồn tại ở một số bản, làng

 Xảy ra nhiều hiện tượng mê tín dị đoan mới, trá hình để lừa đảo người dân

 Nhiều người mù quán tin theo những lời thầy bói, bà đồng gây ra thiệt hại về vật chất và tinh thần

 Những biện pháp của chính quyền địa phương chưa có hiệu quả và

đi vào cuộc sống nên hiện tượng mê tín dị đoan đang ngày càng khó kiểm soát

8 Phương pháp nghiên cứu

 Đề tài tiểu luận sử dụng phương pháp nghiên cứu là phân tích báo chí, thu thập thông tin từ báo chí

Vì hiện nay báo chí đề cập đến vấn đề tác hại của mê tín dị đoan nhiều, do đây là vấn đề nóng gây nhiều chú ý của dư luận Báo chí cũng có nhiều thông tin mới, cập nhật về các vấn đề này Cùng với đó có nhiều bài phỏng vấn các chuyên gia, ý kiến phản hồi trên báo cũng là nguồn thông tin quý giá để đánh giá được ảnh hưởng của mê tín dị đoan đến đời sống của người dân niềm núi vùng sâu vùng xa trong thời gian hiện nay

Phần 2: Nội dung nghiên cứu

1 Mê tín dị đoan và các hình thức mê tín dị đoan

1.1 Mê tín dị đoan là gi

trong đời sống thường ngày con người luôn phải đối mặt với rất nhiều những khó khăn, thử thách, để rồi cũng có lúc vấp ngã, phải rơi vào bước đường cùng, bế tắc Khi đó, con người cần lắm một chổ dựa tinh thần, một nơi gửi gắm niềm tin Đồng thời con người luôn có khao khát chinh phục thiên nhiên, mong muốn lí giải những hiện tượng “bí ẩn” mà khoa học chưa thể giải đáp Và rồi tôn giáo ra đời đáp ứng những nhu cầu đó Thực chất, tôn giáo là sản phẩm sáng tạo của con người, nhưng có khả năng chi phối lại con người; nó là hiện tượng xã hội phản ánh sự bế tắc, bất lực của con người trước tự nhiên và xã hội Đồng thời cũng chứa đựng nhiều giá trị phù với

đạo đức, đạo lí của xã hội loài người Do đó, tôn giáo không chỉ tồn tại mà ngay một phát triển hơn

Tuy nhiên, trong xã hội đang tồn tại một hiện tượng khác với tôn giáo, nhưng có nhiều đặc trưng tương đồng với tôn giáo; đó chính là mê tín dị đoan; mê tín là tin tưởng một cách mù quáng, không có cơ sở Dị Đoan: Dị

là lạ - Đoan là mới Mê tín dị đoan là tin tưởng một cách quáng mù vào những việc lạ, thiếu cơ sở, thiếu khoa học Phần nhiều là những việc về tinh thần, nhưng cũng ảnh hưởng về vật chất, mê lầm tưởng đó là sự thật Từ sự tin sai lầm, đưa tới nói năng sai lầm Như tin bà đồng bà cốt, thầy bùa chú,

…những loại tin này không có một chút căn bản, không thể chứng minh

Tín ngưỡng, tôn giáo và mê tín dị đoan đều là niềm tin của con người vào những hiện tượng, những lực lượng siêu nhiên, thần bí, hư ảo và không

có thưc Nhưng tín ngưỡng, tôn giáo mang tính chất là niềm tin, là lối sống,

là phong tục tập quán, tình cảm của con người qua nhiều thế hệ Niềm tin của con người vào tín ngưỡng tôn giáo như là một nhu cầu tinh thần tốt đẹp,

nó mang tính chất bền vững trong đời sống tinh thần của xã hội Đó còn là những giá trị đạo đức, văn hóa với tinh thần nhân đạo, hướng thiện làm trong sáng hơn tâm hồn con người

Còn mê tín dị đoan là niền tin cuồng vọng của con người vào các thế lực siêu nhiên đến mức mê muội, có những hành vi cực đoan, thái quá và phản văn hóa Một số người đã lợi dụng niềm tin nỳa để tư lợi riêng, buôn thần bán phật gây ra nhiều hậu quả xấu ảnh hưởng đến xã hội

1.2 Hình thức mê tín dị đoan

Mê tín dị đoan có nhiều hình thái tồn tại, nổi trội là “lên đồng”, bói toán, hủ tục…

Lên đồng là một cách để nối thông với thần linh Để thực hiện việc

nối thông đó, các thầy đồng phải có khả năng tự đưa mình vào trạng thái ngây ngất, trong trạng thái như vậy thì thần linh mới nhập được hồn vào họ Khi đó, họ không phải là họ, nhưng có khả năng giúp bản thân họ hoặc giúp mọi người chuyển tải những ước vọng của con người đến với thần linh

Liệu có phải tất cả những người đang xưng là “ông đồng, bà đồng” đều có khả năng đó? Phải phân biệt hai loại, một loại là những người có căn

số, phải “ra đồng” Thực chất, bản thân những “ông đồng bà đồng” không muốn vậy, mà họ bị đày, nếu không “ra đồng” thì thành điên loạn, ốm đau không chữa bệnh được Còn khi đã “ra đồng” thì họ lại rất sướng, họ thành những “vị thần, vị thánh” Nhưng gần đây, có lẽ khoảng từ những năm sau đổi mới, có thêm một loại nữa là “đồng đú, đồng đua” những người không

có căn số, nhưng trong xu trào hiện nay thì họ cũng thành những “ông đồng

bà đồng” “Lên đồng” là cách để họ giải tỏa, dù không phải chuyện sống chết, bệnh tật nhưng là nhu cầu giải tỏa dồn nén để có cân bằng Việt Nam là một điển hình; gần đây, chuyện “lên đồng”, thường ở tầng lớp giàu có, hay

đô thị nhiều “ông đồng bà đồng” hơn nông thôn Đúng là trong xu hướng xã hội đang lao đi tìm kiếm những lợi ích vật chất thì cũng có nhiều người lợi dụng “lên đồng” để kiếm tiền Chính nhóm những “ông đồng bà đồng” không có căn này có chuyện biến chất, lợi dụng niềm tin của con người để thu lợi cho họ

Một hoạt động nổi trội khác cuả mê tín dị đoan khác đó là “bói toán”,

hoạt động này dựa trên ngành khoa học - Bói toán Bói toán, có nguồn gốc

từ Trung Quốc và xuất hiện từ thời nhà Tống; nhằm giúp con người thõa mãn khao khát hiểu biết về tiền - đương - hậu vận của chính mình và người thân Trong bói toán, có nhiều ngành nhỏ như xem tướng, xem tử vi, bói chữ,…

Hủ tục: là những tục lệ cổ xưa tin tưởng vào thần thánh và các vật

linh thiêng tin những vật đấy phép thuật tạo ra sự sống Các linh vật, hay thánh thần có quyền năng quyền hành và chi phối hoạt động sống của con người

2 Mê tín dị đoan ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của người dân miền núi vùng sâu vùng xa.

Nhân dân ta còn có hàng loạt tín ngưỡng khác như tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng việc cưới, việc tang, ngày giỗ, ngày hội, ngày tết, các điều kiêng kị đều mang ý nghĩa tâm linh được nhân loại chấp nhận

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại rất nhiều những hoạt động mê tín dị đoan Hiện tượng này phổ biến ở nhiều nơi, làm con người trở nên mù quáng, mất đi sức mạnh ý chí, phó mặc số phận vào các thế lực, thần thánh Điều này gây nên những hệ quả không tốt trong đời sống xã hội, con người

dễ rơi vào tình trạng trì trệ, mông muội với những hủ tục bảo thủ, lạc hậu

Mê tín dị đoan là niềm tin cuồng vọng của con người vào các thế lực siêu nhiên đến mức mê muội, có những hành vi cực đoan, thái quá và phản văn hóa

Các hoạt động mê tín dị đoan ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần của người dân miền nùi vùng sâu vùng xa Tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, đời sống của người dân còn nghèo, trình độ dân trí hạn chế, cho nên tệ nạn mê tín, dị đoan phát triển khá mạnh Nhiều hủ tục lạc hậu, man

rợ vẫn tồn tại ở một số bản, làng

Có nơi, đến nay còn duy trì hủ tục chôn cất người chết ngay trong nhà Như thế ông bà tổ tiên mới không bị lẻ loi ( dân trí.vn)

Dân tộc Gia Rai, ở Plei Ley, xã La Chim tin rằng con trai cả phải trông ma bố mẹ mình ở nghĩa địa 1 tháng thì linh hồn bố mẹ mới siêu thoát

hết Có nhiều người buổi đêm bị thú rừng đến tấn công, hay như thời tiết khắc nghiệt làm ảnh hưởng tới sức khỏe, và tính mạng ( Vnexpress).

Ở làng Hrê, Khi một người trong gia đình chết, mọi người vẫn đút

thức ăn lên men, thậm chí ruồi nhặng bâu đen quanh mặt người chết, họ vẫn tiếp tục đút cơm như thế Vì bà đồng nơi đó truyền dạy, làm như thế người thân đã chết mới no bụng mà để yên cho gia đình sống tiếp Những người sống trong nhà bị ô nhiễm bởi mùi hôi thối và những vi trùng vi khuẩn khi xác chết thối rữa ( Vietnamnet).

Nhiều người đã mù quáng quá tin vào lời thầy bà, để rồi làm những việc dại dột, không có cơ sở khoa học Như chặt con ra thành nhiều mảnh, hay cắn đứt ngón tay con thì mới nuôi con được

Tại Quỳnh Lưu Nghệ An sau khi sinh nở xong, vợ chồng chị bế con ra khỏi cổng bệnh viện Quỳnh Lưu và thuê một người lái xa ôm đem đứa bé này đi để thực hiện việc chặt nhỏ và thả trôi sông Tại cơ quan điều tra, cha

mẹ đứa trẻ xấu số này khai nhận: Sau khi nhiều lần mang thai dị dạng nên

vợ chồng quyết định đem con chặt ra nhiều mảnh và thả xuống sông nước với hy vọng chấm dứt sự đen đủi, và xem bói được thầy dặn thế thì lần sau mới đẻ được con khỏe mạnh (Giaoduc)

Dư luận đang rất khó hiểu trước hành vi của một người mẹ dại dột ở Đồng Nai Chỉ vì mê tín dị đoan mà người phụ nữ này đã cắn đứt ngón tay của con trai mới sinh khiến cháu bé bị nhiễm trùng máu, sức khỏe nguy kịch Theo giải thích của vợ chồng chị S, trước đó, bà nội cháu bé gọi điện vào nói đã đi xem bói và thầy phán rằng phải cắn đứt 2 đốt ngón tay trỏ của con thì mới nuôi được (Dân trí)