Phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường đại học ở việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TRẦN THÙY LINH PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN THÙY LINH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở

VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN THÙY LINH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở

VIỆT NAM

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ SỐ: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN MẠNH HÙNG

XÁC NHẬN CỦA GVHD

TS NGUYỄN MẠNH HÙNG

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

GS.TS PHAN HUY ĐƯỜNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực

Những kết luận khoa học của luận văn chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất

cứ một công trình nào khác

Hà Nội, 14 tháng 01 năm 2015

Học viên

Trần Thùy Linh

LỜI CẢM ƠN

Luận văn là kết quả quá trình học tập, nghiên cứu ở nhà trường, kết hợp với kinh nghiệm trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu, văn bản qui định của pháp luật, Nhà nước, các bài báo, bài viết trên các tạp chí chuyên ngành về lĩnh vực nhân lực khoa học và công nghệ tôi đã lựa chọn đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sỹ

tiêu đề “phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường đại

học ở Việt Nam”

Lời đầu tiên tôi xin dành bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc tới thầy giáo- TS Nguyễn Mạnh Hùng là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình hướng dẫn cho tôi cả chuyên môn và phương pháp nghiên cứu và chỉ bảo cho tôi nhiều kinh nghiệm trong thời gian thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cám ơn các thầy, cô giáo trong Trường Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội và bạn bè đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập cũng như trong quá trình hoàn thành luận văn này

Sau cùng, tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến gia đình đã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học cũng như thực hiện luận văn

Với thời gian nghiên cứu có hạn, trong khi vấn đề nghiên cứu rộng và phức tạp Mặc dù với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, nhưng sự hiểu biết của bản thân còn hạn chế, luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự góp

ý chân thành của quý Thầy, quý Cô, đồng nghiệp và bạn bè để luận văn được hoàn thiện hơn

Hà Nội, 14 tháng 01 năm 2015

Học viên

Trần Thùy Linh

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT i DANH MỤC BẢNG BIỂU ii PHẦN MỞ ĐẦU 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

Error! Bookmark not defined.

VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.1.1 Các công trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.1.2 Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

1.2 Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các

trường đại học Error! Bookmark not defined 1.2.1 Đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường đại học Error!

Bookmark not defined.

1.2.2 Vai trò và đặc điểm của nhân lực khoa học và công nghệ trong trường đại học

Error! Bookmark not defined.

1.2.3 Phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường đại học

Error! Bookmark not defined.

1.2.4 Các điều kiện để phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các

trường đại học ở Việt Nam Error! Bookmark not defined.

1.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công

nghệ trong các trường đại học ở Việt Nam Error! Bookmark not defined.

1.3 Nội dung và tiêu chí phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong

các trường đại học Error! Bookmark not defined.

1.4 Kinh nghiệm phát triển đội nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường

đại học ở một số quốc gia Error! Bookmark not defined.

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not

defined.

2.1 Phương pháp nghiên cứu được sử dụng Error! Bookmark not defined 2.1.1 Phương pháp phân tích Error! Bookmark not defined 2.1.2 Phương pháp tổng hợp Error! Bookmark not defined 2.1.3 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined 2.1.4 Phương pháp thống kê mô tả và nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not

defined.

2.2 Các bước thực hiện và thu thập số liệu Error! Bookmark not defined.

Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NHÂN LỰC KHOA HỌC

VÀ CÔNG NGHỆ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM Error!

Bookmark not defined.

3.1 Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và

công nghệ trong các trường đại học ở Việt Nam Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Công tác quy hoạch, kế hoạch, cơ cấu phát triển đội ngũ khoa học công nghệ

trong các trường đại học Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Đào tạo, bồi dưỡng và chất lượng nghiên cứu khoa học của cán bộ khoa học

và công nghệ Error! Bookmark not defined.

3.1.3 Số lượng đội ngũ nhân lực khoa học công nghệ ở trong các trường đại học

Error! Bookmark not defined.

3.1.4 Ngân sách cho phát triển đội ngũ khoa học công nghệ trong các trường đại

học Error! Bookmark not defined 3.1.5 Chính sách đãi ngộ và trọng dụng Error! Bookmark not defined 3.1.6 Đánh giá đội ngũ nhân lực khoa học công nghệ Error! Bookmark not

defined.

3.2 Thực tiễn phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường

đại học ở Việt Nam thời gian qua Error! Bookmark not defined 3.2.1 Về cơ cấu Error! Bookmark not defined 3.2.2 Về số lương Error! Bookmark not defined.

3.2.3 Về chất lượng Error! Bookmark not defined 3.2.4 Về chính sách, thu nhập, đãi ngộ Error! Bookmark not defined.

3.3 Đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong

các trường đại học ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 3.3.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined 3.3.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 3.3.3 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined.

Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NHÂN LỰC

Error! Bookmark not defined KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Error!

Bookmark not defined.

Ở VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI Error! Bookmark not defined.

4.1 Bối cảnh mới và quan điểm phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ

trong các trường đại học ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 4.1.1 Bối cảnh mới Error! Bookmark not defined.

4.1.2 Quan điểm phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các

trường đại học ở Việt Nam Error! Bookmark not defined.

4.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công

nghệ trong các trường đại học ở Việt Nam thời gian tới Error! Bookmark not

defined.

4.2.1 Quy hoạch phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các

trường đại học Error! Bookmark not defined 4.2.2 Giải pháp về tuyển dụng Error! Bookmark not defined.

4.2.3 Nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nhân lực khoa học và công nghệ trong

các trường đại học Error! Bookmark not defined 4.2.4 Nâng cao hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ Error!

Bookmark not defined.

4.2.5 Đầu tư ngân sách cần gắn với mục đích sử dụng kinh phí dưới sự kiểm soát,

quy định và phân bổ của trung ương Error! Bookmark not defined.

4.2.6 Trang bị đầy đủ những thiết bị hiện đại phục vụ hoạt động nghiên cứu khoa

học của giảng viên và sinh viên Error! Bookmark not defined.

4.2.7 Đổi mới chính sách trọng dụng, tôn vinh, đảm bảo đãi ngộ xứng đáng đối cán

bộ khoa học và công nghệ trong các trường đại học Error! Bookmark not defined.

4.2.8 Kiểm định chất lượng lao động đối cán bộ khoa học và công nghệ trong các

trường đại học Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT Ký hiệu Nguyên nghĩa

1 ASEAN Hiệp hội các nước Đông Nam Á

2 BCHTW Ban Chấp hành Trung Ương

3 BTC Bộ Tài chính

4 BTCTW Ban Tổ chức Trung Ương

5 BTV Ban Thường vụ

6 CBGV Cán bộ giảng viên

7 CNH Công nghiệp hóa

8 ĐTBD Đào tạo, bồi dưỡng

9 HĐH Hiện đại hóa

10 KH - KT Khoa ho ̣c - kỹ thuật

11 KT - TC Kinh tế - tài chính

12 KT - XH Kinh tế - Xã hội

13 GD ĐH Giáo dục Đại học

14 GD ĐT Giáo dục - Đào tạo

15 QLKT Quản lý kinh tế

16 QLNN Quản lý nhà nước

17 SL Số lươ ̣ng

18 TCCB Tổ chức cán bộ

19 WTO Tổ chức Thương mại thế giới

20 XHCN Xã hội chủ nghĩa

21 KH&CN Khoa học và công nghệ

22 NC-PT Nghiên cứu và phát triển

23 OECD Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế

24 UNESCO Tổ chức Giáo dục, khoa học

và văn hóa của Liên hợp quốc

25 NCKH nghiên cứu khoa học

27 NCS Nghiên cứu sinh

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: So sánh các chỉ số đầu ra nghiên cứu ở các cơ sở giáo dục đại học Việt

Nam năm 2005 Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.2: Qui mô GDĐH ở Việt Nam từ năm 2000 - 2001 đến năm học 2012-2013

Error! Bookmark not defined.

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ là một bộ phận quan trọng, quyết định sự phát triển của các trường đại học, đội ngũ này đóng vai trò quyết định tới chất lượng và hiệu quả của công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và các mặt hoạt động khác của các trường đại học

Trong thời gian vừa qua, nhằm phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường đại học, Nhà nước và bản thân các trường đại học đã có nhiều chính sách, cơ chế để phát triển đội ngũ này, đặc biệt là cơ chế về chính sách đãi ngộ, cơ chế sử dụng, trọng dụng

Bên cạnh những kết quả đạt được, nhìn tổng thể đến nay việc phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường đại học vẫn còn nhiều bất cập, chưa tương xứng với yêu cầu đặt ra trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng hiện nay như: Năng lực hội nhập quốc tế còn thấp; Số lượng nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu của nền giáo dục; Chất lượng nghiên cứu còn thấp so với chuẩn quốc tế

Vì vậy, việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ trong các trường đại học ở Việt Nam hiện nay là yêu cầu cấp thiết đặt ra

Câu hỏi nghiên cứu của luận văn là: Phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và

công nghệ trong các trường đại học hiện nay cần quy hoạch như thế nào? Các giải pháp cơ bản nào để Nhà nước và Bộ GD&ĐT phát triển nguồn nhân lực khoa học

và công nghệ trong các trường Đại học phù hợp với bối cảnh mới trong thời gian

tới?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở luận giải, phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt

1 Ban Cán sự Đảng Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2006 Nghị quyết số 08/NQ-BCSĐ về

phát triển ngành sư phạm và các trường sư phạm từ năm 2007 đến năm 2015 Hà

Nội, tháng 12 năm 2006

2 Ban Tuyên giáo Trung ương, 2008 Tài liệu các Nghị quyết Hội nghị Trung ương

Đảng, Khoá X Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

3 Bộ khoa học - Công nghệ và môi trường, 2008 Chiến lược phát triển khoa học &

công nghệ Việt Nam đến năm 2020 Hà Nội, tháng 10 năm 2008

4 Bộ giáo dục và Đào tạo, 2005 Đề án đổi mới giáo dục đại học Việt Nam giai

đoạn 2006-2020 Hà Nội, tháng 11 năm 2005

5 Bộ Giáo dục & Đào tạo, 2009 Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Số: 760

/BC- BGDĐT Hà Nội, ngày 29/10/2009

6 Bộ Giáo dục & Đào tạo, 2002 Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 Hà

Nội: Nhà xuất bản Giáo dục

7 Bộ tư pháp, 2005 Luật giáo dục Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

8 Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2005 Đề án đổi mới giáo dục đại học Việt Nam giai

đoạn 2006 - 2020 Hà Nội, tháng 3 năm 2005

9 Đảng Cộng sản Việt Nam, 2001 Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX

Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

10 Đảng Cộng sản Việt Nam, 2002 Văn kiện Đại hội Đảng CSVN lần thứ X Hà

Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

11 Đảng Cộng sản Việt Nam, 2008 Văn kiện Hội nghị lần thứ 7 BCH TW Khoá X

Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

12 Đặng Ngọc Dinh, 2005 Chiến lược phát triển khoa học & công nghệ Hà Nội:

NXB: Trường Đại học KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội

13.Nguyễn Thúy Hà, 2013 Báo cáo Chính sách phát triển nguồn nhân lực khoa

học và công nghệ Hà Nội: NXB Trung tâm Thông tin Khoa học - Viện Nghiên cứu

lập pháp

14 Nguyễn Thị Hạnh, 2010 Chính sách phát triển nhân lực khoa học và công nghệ

để xây dựng Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội Luận văn thạc sỹ Trường Đại

học Khoa học xã hội và Nhân văn

15 Thẩm Vinh Hoa và Ngô Quốc Diệu, 2008 Tôn trọng trí thức, tôn trọng nhân tài

kế lớn trăm năm chấn hưng đất nước Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

16 Cảnh Chí Hoàng và Trần Vĩnh Hoàng, 2013 Đào tạo và phát triển nguồn nhân

lực ở một số nước và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Trường Đại học Tài chính

- Marketing

17 Nguyễn Đắc Hưng, 2007 Phát triển nhân tài chấn hưng đất nước Hà Nội: Nhà

xuất bản Chính trị Quốc gia

18 Đoàn Văn Khái, 2005 Nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp hóa,

hiện đại hóa ở Việt Nam Hà Nội: Nhà xuất bản chính trị

19 Đặng Bá Lâm và Trần Khánh Đức, 2002 Phát triển nhân lực công nghệ ưu tiên

ở nước ta trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo

dục

20 Vũ Trọng Lãm, 2004 Kinh tế tri thức ở Việt Nam - Quan điểm và giải pháp

phát triển Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật

21 Trần Thị Lan, 2014 Chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại

họcViệt Nam Luận án tiến sỹ Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

22 Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, 2013 Kỷ yếu hội thảo phát

triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện dân số vàng ở Việt Nam Ban chấp hành trung ương, ban kinh tế

Hà Nội, tháng 12 năm 2013

23 Trịnh Ngọc Thạch, 2003 Nâng cao hiệu quả sử dụng nhân lực khoa học và

công nghệ trong trường đại học Hà Nội: NXB Trường

ĐHKHXH&NV-ĐHQGHN

24 Nguyễn Thị Anh Thu, 2004 Phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ

Hà Nội: NXB Trường Đại học KHXH&NV- Đại học Quốc gia Hà Nội

25 Thủ tướng Chính phủ, 2005 Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP về đổi mới cơ bản

và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020 Hà Nội, tháng 11

năm 2005

26 Thủ tướng Chính phủ, 2004 Quyết định số 171/2004/QĐ-TTg phê duyệt Đề án

đổi mới cơ chế quản lí khoa học và công nghệ Hà Nội, tháng 9 năm 2004

27 Thủ tướng Chính phủ, 2010 Quyết định số 58/QĐ-TTg về việc ban hành “Điều

lệ Trường đại học” Hà Nội, tháng 9 năm 2010

28 Thủ tướng Chính phủ, 2014 Nghị định số 08/2014/NĐ-CP Quy định chi tiết và

hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khoa học và Công nghệ Hà Nội, tháng 1

năm 2014

29 Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, 2008 Kinh nghiệm của một số nước về phát

triển giáo dục và đào tạo khoa học và công nghệ gắn với xây dựng đội ngũ tri thức

Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

Trang Web

30 http://db.vista.gov.vn

31 www.moet.gov.vn