Quản lý nhà nước về hoạt động sản xuất và kinh doanhđồ uống có cồn tại việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- VŨ THÁI LINH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH ĐỒ UỐNG CÓ CỒN TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ MÃ S

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ THÁI LINH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH ĐỒ UỐNG CÓ CỒN

TẠI VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

HÀ NỘI - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ THÁI LINH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT

VÀ KINH DOANH ĐỒ UỐNG CÓ CỒN

TẠI VIỆT NAM

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ SỐ: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LƯU QUỐC ĐẠT

XÁC NHẬN CỦA GVHD

TS LƯU QUỐC ĐẠT

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

PGS.TS PHẠM VĂN DŨNG

HÀ NỘI - 2016

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1

DANH MỤC BẢNG 1

DANH MỤC HÌNH 1

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN, VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG 5

SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH ĐỒ UỐNG CÓ CỒN 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

1.2 Hoạt động sản xuất và kinh doanh quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh thị trường đồ uống có cồn 5

1.2.1 Khái niệm thị trường đồ uống có cồn 5

1.2.2 Khái niệm, đặc điểm của ngành sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

1.3 Quản lý nhà nước về hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

1.3.1 Khái niệm và vai trò quản lý nhà nước về hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

1.3.2.Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

1.3.3 Tiêu chí đánh giá công tác QLNN đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

1.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới QLNN về hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

1.4 Kinh nghiệm của một số quốc gia về quản lý hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

2.1 Phương pháp tiếp cận 5

2.2 Phương pháp thu thập số liệu 5

2.3 Phương pháp nghiên cứu cụ thể 5

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH ĐỒ UỐNG CÓ CỒN TẠI VIỆT NAM 5

3.1 Khái quát chung về thị trường đồ uống có cồn tại Việt Nam 5

3.2 Thực trạng QLNN đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam 5

3.3 Phân tích ảnh hưởng của nhân tố môi trường đến quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn 5

3.3.1 Môi trường vĩ mô 5

3.3.2 Môi trường vi mô 5

3.4 Đánh giá chung về QLNN đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam 5

3.4.1 Kết quả đạt được 5

3.4.2 Hạn chế và nguyên nhân 5

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QLNN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH 6

ĐỒ UỐNG CÓ CỒN TẠI VIỆT NAM 6

4.1 Định hướng của nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam giai đoạn 2015-2020 6

4.1.1 Đối với ngành bia 6

4.1.2 Đối với ngành rượu 6

4.2 Một số giải pháp hoàn thiện QLNN đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam đến năm 2020 6

4.2.1 Giải pháp về chất lượng 6

4.2.2 Giải pháp phát triển nguyên liệu cho ngành 6

4.2.3 Giải pháp về sản lượng, quy hoạch ngành 6

4.2.4 Giải pháp về điều chỉnh giá rượu bia hay nói cách khác đây là việc điều chỉnh mức thuế phù hợp 6

4.2.5 Giải pháp về kiểm soát gian lận và áp dụng các biện pháp, chính sách xử lý hiệu quả trong sản xuất và kinh doanh 6

Kết luận chương 4 6

KẾT LUẬN 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thị trường đồ uống có cồn luôn được xem là thị trường hấp dẫn với các nhà sản xuất và kinh doanh do lợi nhuận của nó mang lại là con số không nhỏ Theo thống kê, tổng doanh thu đồ uống có cồn năm 2010 đạt 1,7 tỷ USD (Báo cáo của Viện nghiên cứu tin học & kinh tế ứng dụng, 2012), đóng góp ngân sách của ngành bia rượu nước giải khát năm 2013 đạt trên 1 tỷ USD Có thể thấy việc sản xuất kinh doanh đồ uống có cồn được xem là một trong số những lĩnh vực tiềm năng nhất Với tốc độ tiêu dùng năm 2012 là 2,8 tỷ lít bia, 63 nghìn lít rượu, năm 2013 là 3 tỷ lít bia và 68 nghìn lít rượu (bình quân đầu người là 32 lít/người), Việt Nam được xem là nước tiêu thụ bia rượu cao nhất Đông Nam Á, cao thứ 3 tại châu Á chỉ sau Nhật Bản và Trung Quốc, cao thứ 28 trên thế giới Trong 10 năm qua tốc độ tiêu thụ bia của người Việt Nam đã tăng hơn 200% (Bộ Y tế, 2014)

Tuy nhiên, kéo theo đó là không ít hậu quả từ việc sử dụng, sản xuất, kinh doanh đồ uống có cồn lỏng lẻo Tại Việt Nam có hơn 60% số vụ tai nạn giao thông có nguyên nhân từ sử dụng rượu bia, 68% số vụ bạo lực gia đình

có nguyên nhân từ sử dụng rượu bia (tại Bỉ 40%; Mỹ 30-40% với nam, 27-34% với nữ…), 38% số vụ gây rối trật tự an ninh xã hội có nguyên nhân từ sử dụng rượu bia (Bỉ 20%, Mỹ 30% ) (Bộ Y tế, 2014) Những hậu quả trên ngoài nguyên nhân xuất phát từ người tiêu dùng thì nguyên nhân chủ yếu vẫn

là từ việc quản lý sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng lỏng lẻo Thực tế cho thấy quy hoạch sản xuất rượu bia tại các địa phương còn chưa đồng bộ, các cơ sở sản xuất tràn lan chưa được cấp phép, năng lực kiểm soát chất lượng an toàn thực phẩm đối với đồ uống có cồn còn nhiều yếu kém dẫn tới nhiều cơ sở sản

2

xuất sản phẩm không đúng tiêu chuẩn, sản phẩm giả sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của người sử dụng, sản phẩm nhập lậu gây thất thu cho ngân sách Thêm vào đó, việc tuyên truyền, kiểm tra, thanh tra, xử lý và công khai các vi phạm pháp luật về kiểm soát nguồn cung cấp rượu, bia và đồ uống có cồn khác chưa thực sự được đẩy mạnh

Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu liên quan tới hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn Nhưng hầu hết các nghiên cứu này tập trung nghiên cứu vào một mặt hàng hoặc địa điểm cụ thể thay vì phân tích thực trạng một cách hệ thống, cũng như đánh giá mặt hạn chế của một số chính sách của nhà nước trong việc quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Tính cấp thiết đặt ra là làm thế nào nhà nước ta vẫn tăng được nguồn thu từ bia rượu, và phát triển ngành này như một ngành mũi nhọn để kích thích giao thương và giao lưu văn hóa, song song đó vẫn hạn chế tối đa được những hệ lụy mà đồ uống có cồn gây ra đối với xã hội Vấn đề trên đòi hỏi nhà nước phải có sự quan tâm đúng đắn và có những cách thức tổ chức - quản

lý, đưa ra công cụ quản lý về hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn chặt chẽ

Từ những cơ sở trên, tác giả đề xuất đề tài luận văn: “Quản lý nhà nước

về hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam”

Câu hỏi nghiên cứu của luận văn là: “Cần có các giải pháp gì để hoàn thiện công tác Quản lý nhà nước về hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ

uống có cồn tại Việt Nam?”

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN

đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam trên

3

các phương diện: Chất lượng, sản lượng & quy hoạch, giá cả, kiểm soát kinh doanh hợp pháp, kiếm soát các tác động của đồ uống có cồn tới xã hội

Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục tiêu trên, luận văn tiến hành

thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn

- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu về Quản lý nhà nước đối với hoạt

động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn

Phạm vi nghiên cứu: Thời gian nghiên cứu: Luận văn chủ yếu nghiên

cứu hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn trong giai đoạn từ 2010-2015 - khoảng thời gian 05 năm đủ để những biến động về kinh tế và chính trị không quá lớn Số liệu được thu thập từ năm 2010 trở lại là để mang tính cập nhật, thời sự

Không gian nghiên cứu: Việt Nam

Nội dung nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu những hoạt động

sản xuất, kinh doanh và kiểm soát hành vi người tiêu dùng của nhà nước trong lĩnh vực đồ uống có cồn

4 Những đóng góp của luận văn

Hệ thống hoá cơ sở lý luận về Quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn Đặc biệt, luận văn đã làm sáng tỏ về chính sách Quản lý nhà nước đối với nhập khẩu đồ uống có cồn, đây là chính sách có tính chất riêng biệt so với các loại hàng hoá tiêu dùng khác

4

Đánh giá thực trạng Quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam

Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác Quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam

5 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn

bố cục thành 04 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam

5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN, VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH ĐỒ UỐNG CÓ CỒN

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu các vấn đề để quản lý hiệu quả ngành hàng đồ uống có cồn đang dần được quan tâm nhiều hơn trước vì như đã nói trong Lời mở đầu, đây thực sự là một ngành hàng tiềm năng có ảnh hưởng nhất định tới đời sống

xã hội, đặc biệt khi nền kinh tế quốc dân đi lên kéo theo nhu cầu không nhỏ

về giải trí & giao thương Tuy nhiên giới hạn của các đề tài nghiên cứu vẫn chỉ dừng ở một vài góc độ, chưa toàn diện Trong quá trình nghiên cứu các tài liệu tham khảo cho luận văn, tác giả tìm hiểu được một số các nghiên cứu trước đây đã từng đề cập đến lĩnh vực liên quan như:

Thu (2013) đã đề cập đến một số giải pháp phát triển ngành Bia - Rượu

- Nước giải khát ở Việt Nam đến năm 2015 Nghiên cứu cho thấy sự cần thiết cho phát triển ngành bia rượu Nước Giải Khát, đánh giá tình hình phát triển

và đưa ra các giải pháp để phát triển ngành bia rượu đến năm 2015 Mặc dù

đề cập được sự hạn chế của ngành bia rượu Việt Nam là năng lực cạnh tranh

so với các sản phẩm quốc tế còn yếu nhưng tác giả chưa đưa ra được giải pháp khắc phục tình trạng này.Đối với việc tránh lạm dụng bia rượu tác giả chưa nêu được vai trò của văn hóa, truyền thông cho người tiêu dùng sử dụng hợp lý đồ uống có cồn

Sơn (2011) đã đề cập đến thực trạng đầu tư của ngành bia & Một số

giải pháp quản lý dự án trong ngành bia Việt Nam Tác giả nêu cơ sở lý luận

và phương pháp quản lý dự án đầu tư trong ngành bia và thực trạng đầu tư của ngành bia Việt Nam, đưa ra giải pháp quản lý dự án ngành bia Việt Nam Trong một số giải pháp quy hoạch ngành, giải pháp quy hoạch nhằm tránh

6

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Trần Huy Bình, 2007 Xây dựng một số biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho Công ty Bia NADA Luận văn Thạc sĩ Hà Nội

2 Bộ Công Thương, 2009 Quyết định số 2435/QĐ – BCT về việc Phê duyệt Quy hoạch phát triển Ngành Bia - Rượu – Nước giải khát Việt Nam đến năm 2015, tầm nhìn đến 2025 Hà Nội

3 Bộ Công Thương, 2014 Báo cáo đánh giá tình hình thực hiện nghị định quản lý sản xuất và kinh doanh rượu bia Hà Nội

4 Bộ Công Thương, 2014 Tờ trình Chính phủ dự thảo về Ban hành nghị định quản lý sản xuất và kinh doanh rượu bia Hà Nội

5 Bộ Tài Chính, 2013 Thông tư số 160 /2013/TT-BTC về Hướng dẫn việc

in, phát hành, quản lý và sử dụng tem đối với sản phẩm rượu nhập khẩu

và rượu sản xuất để tiêu thụ trong nước Hà Nội

6 Bộ Thương Mại, 1999 Thông tư số 12/1999/TT-BTM về việc Hướng dẫn kinh doanh mặt hàng rượu Hà Nội

7 Bộ Y Tế, 2009 Báo cáo tổng kết tình hình thực hiện Pháp luật về vệ sinh

an toàn thực phẩm Hà Nội

8 Bộ Y tế, 2014 Chính sách quốc gia phòng, chống tác hại của lạm dụng

đồ uống có cồn đến năm 2020 Hà Nội

9 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, 2012 Nghị định số 40/2008/NĐ/CP về sản xuất và kinh doanh rượu Hà Nội

10 Võ Kim Kỷ, 2012 Quản trị kênh phân phối đối với sản phẩm rượu Vodka của công ty cổ phần cồn rượu Hà Nội (Halico) tại khu vực Miền Trung - Tây Nguyên Luận văn Thạc sĩ Trường Đại học Đà Nẵng

11 Nguyễn Thị Thùy Linh, 2006 Giải pháp marketing nhằm đẩy mạnh tiêu thụ rượu ngoại của công ty EXSECO Chuyên đề tốt nghiệp Đại học Kinh

tế Quốc dân

7

12 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2008 Luật thuế tiêu thụ đặc biệt Hà Nội

13 Lê Anh Sơn, 2011 Thực trạng đầu tư của ngành bia & Một số giải pháp quản lý dự án trong ngành bia Việt Nam Luận văn Thạc sĩ Hà Nội

14 Hoàng Sỹ Thăng, 2012 Xây dựng chính sách maketing cho Công ty cổ phần Cồn Rượu Hà Nội (Halico) tại thị trường miền Trung - Tây Nguyên

Luận văn Thạc sĩ Trường Đại học Đà Nẵng

15 Phan Hữu Thắng, 2014 Báo cáo tổng quan về ngành công nghiệp thực phẩm đồ uống (F&B) Hà Nội

16 Nguyễn Thị Hoài Thu, 2013 Một số giải pháp phát triển ngành Bia - Rượu - Nước giải khát ở Việt Nam đến năm 2015 Chuyên đề tốt nghiệp

đại học Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

17 Thủ tướng Chính phủ, 2011 Quyết định số 732/ QĐ - TTg về việc phê duyệt chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 – 2020 Hà Nội

18 Thủ tướng Chính phủ, 2014 Quyết định số 244/QĐ - Chính sách quốc gia phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn đến năm 2020 Hà Nội

19 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, 2014 Kế hoạch phòng chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn đến năm 2020 Thanh Hóa

20 Viện nghiên cứu tin học & kinh tế ứng dụng, 2012 Báo cáo phân tích triển vọng thị trường bán lẻ Việt Nam 2013 Hà Nội

Website

21 Công ty TNHH Chứng khoán CIMB-VINASHIN, 2013 Báo cáo phân tích ngành Bia Việt Nam, < www.cimb-vinashin.com> [ Ngày truy cập:

20/11/2015]

22 http://www.kirinholdings.co.jp/

23 http://www.thesaigontimes.vn/

24 http://baodatviet.vn

25 http://www.vietrade.gov.vn

8

26 http://socongthuong.thaibinh.gov.vn

27 https://vinaresearch.net

28 http://www.euro.who.int

29 http://www.bmiresearch.com/vietnam