Khảo sát và đánh giá xu hướng chọn nghề của học sinh lớp 12 dưới tác động của nền kinh tế thị trường

Trung h9c chuyen nghi�p Giao d\lc hu6ng nghi�p D�i h9c Cao d�ng Ky thu�t t6ng hqp- hu6ng nghi�p- d�y ngh€ Trung c�p chuyen nghi�p Thanh ph6 Hfi Chi Minh Thanh nien cng san Thi€u nien ti€

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TƯỞNG THỊ HỒNG LUYỆN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

•

1:11.:_::_i� , BO GIAO DlJC VA BAO T�O _

TRUONG DAI HOC SU PHAM KY THUAT

THANH PHO HO CHI MINH

LU�N VAN TH�C Si

TUONG THJ HONG LUY:E:N

KHAO SAT VA DANH G IA XU HUONG CHON NGHE • ciJA HOC S INH Lffi> • 12 num TAC DONG ciJA •

NEN KINH TE TH I TRUONG •

NGANH : GIAO DVC HQC- 601401 Htr6ng din khoa hqc:

TS NGUYEN TIEN DUNG

rRl;l�'��?H�PKT'

Thanh ph6 H6 C hi Minh, thang 10/2011

Gi&i tinh: Nfr Nai sinh: Quang Binh Dan t<)c: Kinh

Dia chi lien l�c: 3 5/23 dmmg Thich Quang Due, phuang Phu Hoa, Thi xa Thu DAu M<)t, tinh Binh Duang

Nai h9c: DH Nong Lam TP.HCM

Ten lu�n van t6t nghi�p: Su di.mg video clips trong d�y hQc mon Cong ngh� 10 Ngay bao v�: 24/06/2009

Nguai hu&ng ddn: TS Nguy€n Thanh Thuy

III QUA TRiNH CONG TAC CHUYEN MON KE TU KHI TOT NGHI¥P

ThOi gian Noi cong tac Cong vi�c dam nhi�m

Tu 1012009 den 9120 10 DH Su ph�m Ky Thu�t HQc Cao hQc

TP.HCM Tir 9/2010 d�n nay Truang THPT Vo Minh GV d�y cong ngh� kiem

Due, tinh Binh Duang GV chu nhi�m

1

Toi cam doan day la cong trinh nghien ctru cua toi

Cac s6 li�u, ket qua neu trong lu�n van la trung th\IC va chua tirng dugc ai cong b6 trong bAt ki cong trinh nao khac

Binh Duong, ngay 1 5 thang 09 nam 20 1 1

Tu&ng Thi HBng Luy�n

11

D�c bi�t, tac gia xin chan thanh cam an TS Nguy�n Ti€n Dung da t�n tinh hu6ng d�n tac gia trong sufit qua trinh nghien Clru Va hoan thanh lu�n van

Tac gia cfing xin giri Iai cam an t6i Ban giam hi�u, cac thfry, co giao va cac

em h9c sinh lap 12 (khoa 2008- 20 1 1) cac truang THPT Vo Minh Due, THPT DI

An, THPT B€n Cat tinh Binh Duang da t�o m9i di€u ki�n thu�n lqi cho tac gia di€u tra, khao sat, nghien Clru va hoan thanh lu�n van

Binh Duang, ngay 1 5 thang 09 nam 20 1 1

Tu&ng Thi Hfing Luy�n

111

Luc con nho thi s6ng nha vao sv bao bQC, nuoi nfrng cua cha ID((, cua nguai

da dftu Nhung d€n khi khon l&n, m6i nguai phai ch9n cho minh m()t hu&ng di, m()t ngh€ nghi�p nhfrt dinh de tv nuoi s6ng ban than, tv t�o l�p cu()c s6ng cho rieng minh chu khong the s6ng th\l d()ng, dva d�m vao nguai khac mai duqc De xay d\Illg cho ban than m()t cu()c s6ng bn djnh, thvc sv c6 y nghia thi khong the xem nhtt vi�c Iva chQn ngh€ nghi�p

V�y b�n tre b�t dftu y thuc ch9n ngh€ de h9c ngh€, lam ngh€ (hay hanh ngh€), bu6'c vao dai, l�p than l�p nghi�p tir luc nao va nhu th€ nao? Phai chufin bi

va n6 Ivc sang t�o nhu th€ nao cho sv thanh d�t va h�nh phuc cua minh? Nhiing cau hoi nhu th€ luon d�t ra va c6 tinh thai sv d6i v&i tfrt ca nam nu thanh nien Cac cfrp lanh d�o, cac t6 chuc Doan va H()i cftn phai coi day la n()i dung ho�t d()ng, la chuong trinh hanh d<}ng dfty trach nhi�m d6i v6'i vfrn d€ nay

D€ tai: "Khiio sat va danh gia XU huiing chpn nghi cua hpc sinh /Up 12

giao vien t�i 3 truang THPT (Vo Minh Due, DI An, B€n Cat) tren dja ban tinh Binh Duong b�ng cac phi€u di€u tra Ml)c dich cua d€ tai la danh gia thvc tr�ng v€

xu hu&ng Iva ch9n ngh€ nghi�p cua h9c sinh 16'p 12 du6'i tac d()ng cua n€n kinh t€ thi truang Phat hi�n cac y€u t6 CO' ban tac d<}ng d€n XU hu&ng Iva ch9n ngh€ nghi�p cua hQC sinh, lam CO' SO de xay d\Illg cac giai phap tf> ch(rc ho�t d{)ng giao d\lC hu&ng nghi�p cho phu hqp cho h9c sinh G6p phftn nang cao chfrt luqng va hi�u qua cua giao d\lc hu&ng nghi�p trong nha truang THPT

Qua khao sat va nghien c(ru thvc tr�ng v€ xu hu&ng ngh€ nghi�p cua h9c sinh lap 12 du6i SV anh hu6ng cua nen kinh t€ thj truang, nguai nghien CUU nh�n

phu hqp cua ban than v6i nghe H9c sinh 16'p 12 chu y€u c6 xu hu&ng, nguy�n v9ng thi vao cac truang D�i h9c, Cao d�ng va Iva ch9n nhftng nganh nghe dang duqc xa

IV

vuqt qua kha nang cua chung Vi v�y, cha mt; hQc sinh cfing chua du kha nang d€ c6 th€ djnh hu6ng ngh€ nghi�p dung d�n, phu hqp cho con cai

HQc sinh 16p 12 truang THPT hi�n nay dang c6 xu hu6ng mu6n duqc hQc t�p Va lam vi�c a cac thanh ph6 16n, cac trung tam Cong nghi�p trong cac linh V\fC kinh t€ - xa h()i ngoai bien ch€ nha nu&c, d€ cao cu<)c s6ng tg l�p va kha nang sir dvng ngo�i ngfr, tin hQc Day la m<)t hi�n tuqng xa h<)i xufit hi�n tfit y€u trong n€n kinh t€ thj truang va S\I phat tri€n cua cong nghi�p Tuy nhien n6 cfing la m<)t trong cac nguyen nhan CO' ban CUa S\I mfrt can b�ng nguf>n lgc lao d{)ng trong xa h{)i n€u thi€u S\I can thi�p, di€u ti€t vi mo kjp thai cua Nha nu&c va cac nganh chuc nang

Sg thi€u hvt nghiem tr9ng d<)i ngfi can b<), giao vien chuyen trach lam cong tac hu6ng nghi�p, vi v�y khong th€ t�o ra duqc m<)t moi truang ho�t d<)ng hu6ng nghi�p mang tinh chuyen nghi�p va hi�u qua trong nha truang THPT hi�n nay

Tren CO' sa nghien cuu Ii lu�n va thgc ti€n, nguai nghien Clru da ti€n hanh xay d\Illg duqc m<)t s6 bi�n phap cv th€ nh�m hinh thanh xu hu6ng lga ch9n ngh€ nghi�p tich C\IC, phu hqp CUa hQC sinh lap 12 duai S\I anh huang CUa n€n kinh t€ thj truang hi�n nay Qua thu nghi�m tren CO' SO lfry y ki€n chuyen gia, cac bi�n phap da duqc cac chuyen gia danh gia cao v€ sg hqp Ii cfing nhu tinh kha thi Nhu v�y n€u duqc ap dvng vao thgc ti€n v&i vi�c dam bao dfiy du cac yeu cfiu va cac bu&c ti€n hanh cua bi�n phap thi se dem l�i hi�u qua cao, giup h9c sinh lap 12 lga ch9n duqc ngh€ nghi�p phu hqp, g6p phfin nang cao chfrt luqng giao dvc hu6ng nghi�p trong cac truang THPT hi�n nay

v

ABSTRACT

When we were a child, we were looked after and brought up by our parents

or our mentors When we grow up, each of us must choose a direction and a certain career to earn your living, make your own life, and not to live passively, and depend

on other people forever It is very important to choose a career in order to build up a stable and meaningful life

When and how do the youths have an awareness of choosing a vocation? Working (or practicing)? Coming into life? And making their own life? What should they prepare and how much effort should they make to archive success and happiness? These are topical question for all the youths The authorities, organizations, unions and associations must consider it as an action plan with full of responsibility for this issue

The research: "Survey and assess trends in choosing career of the students in

students and 40 teachers at three high schools (Vo Minh Due, Di An, and Ben Cat)

in Binh Duong province by questionnaires The purpose of the research is to assess the current status about trends in choosing career of the students in grade 12 under the impaction of the market economy Find out the basis factors affecting on career choices of students These factors will be a foundation to build up some solution on celebrating education and orientation activities which are suitable for students and improve the quality and efficiency of education and orientation in high schools

Through surveying and researching the situation of occupational trends in choosing career of the students in grade 12 under the impaction of the market economy, the researcher realizes that: The majority of students are influenced passively and not aware of the relevance of profession They tend to go to universities or colleges and select the major that are concerned by society They are: high rating job, high-income occupations and easy to find, the occupations are considered as an "idle" and "making money early" jobs Besides, their choices

Vl

., mainly come from personal preference with a little orientation from the school the

impact of parents are significant but they are also affected from the market economy with backward thinking about careers and jobs, they just want their child

to go to university However, their expectation are beyond their ability Therefore, parents do not have enough ability to orient for their child a right and suitable career

Nowadays, students in grade 12 in high schools tend to study and work in big cities or industrial centers in the fields of economy - society outside the state payroll, appreciate independent life, foreign languages and computer science This social phenomenon is the result of the market economy and industrial development Nevertheless, it is also one of the basic causes of the imbalance of labor resources in economic development if there lack of intervention and macro-regulation timely of the State and the industry functions

Due to the serious shortage of staff, teachers in charge of career orientation,

we can not create a professional and effective environment in high school at present

Basing on academic theory and practice, the researcher has to build some specific measures to establish a trend in choosing career of the students in grade 12

under the impaction of the market economy passively and suitably Through getting comment from experts' opinion, this measure is appreciated because of its reasonability and feasibility Thus, if it is applied in practice fully, it will provide a high effect It cam help students choose a suitable career, and improve the quality of education and orientation in high school nowadays

Vll

"'

• MUCLUC • •

TRANG

LY LJCH KHOA HQC i

LOI CAM :DOAN ii

CAM T� iii

TOM TAT iv

ABSTRACT vi

MVC LVC viii

DANH MVC cAc TU v A CVM TU VIET TAT xii

DANH sAcH cAc BANG xiii

ChtrO'llg 1 TONG QUAN .. � . . . l 1 1 Ly do ch9n de tai . .. ... � .. . 1

' 1 2 M\IC tieu va nhi�m V\l cua de tai ..... . .. . . ... . 3

1 2 1 M\IC tieu nghien Clru .. ... . ... ... . 3

1 2.2 Nhi�m V\l nghien Clru 3

1 3 Gia thuy€t nghien Clru . . ... .. . . . .. 3

1 4 D6i tuqng va khach th� nghien Clru 4

1 5 Phuang phap nghien Clru . . . . . . 4

1 5 1 Cac phuang phap nghien crru tai li�u ... . . . .. 4

1 5 2 Cac phuang phap nghien crru th\fc tien . ... . 4

1 5 3 Cac phuang phap th6ng ke toan h9c 5

1 6 Ph�m vi gi&i h�n cua de tai 5

1 7 Cftu true cua lu�n van 5

1.8 K€ ho�ch th\fc hi�n .. .. .. .. .. . .. . .. . 6

ChtrO'og 2 CO SOL Y LU�N . . .. .... .. . .. . ... ... 7

2.1 Lich sir vein d� nghien cuu . . . . . . 7

2.2 M9t s6 khai ni�m 1 1

vm

•

•

,

•

•

2.2.2 Danh gia 12

2.2.3 Nghe nghi�p . 15

2.3 Dinh hu6ng nghe nghi�p 16

2.3 1 Dinh hu6ng nh�n thuc d6i v6i nghe nghi�p 16

2.3.2 Dinh hu6ng thai d<) d6i v6i nghe nghi�p 19

2.3.3 Nang lµc nghe nghi�p 22

2.3 4 Lµa ch9n nghe nghi�p va nhiing tinh chdt cua n6 22

2.4 Sµ tac d<)ng clia nen KITT dBi v6i ooi s6ng, xa h<)i nu6c ta 24

2.4 1 Khai ni�m kinh t€ thi trmmg {KTTT) 24

2.4.2 D�c diem nen kinh t€ thi tru0ng trong thai ki qua d<) & Vi�t Nam 24

2.4.3 Sµ tac d<)ng clia nen KITT dBi v6i ooi s6ng, xa h<)i nu6c ta 26

2.5 Nhung y€u t6 anh hu&ng d€n XU hu6ng lµa ch9n nghe nghi�p cua h9c sinh THPT 32

2.5.1 Nhiing d�c diem ca ban ve tam ly va nhan each cua h9c sinh THPT 32

2.5.2 Nhfing y€u t6 anh hu&ng d€n XU hu6ng lµa ChQn nghe nghi�p Cua hQC sinh THPT 35

Chtrong 3 DANH GIA TH\f C T�NG XU HUONG CHQN NGHE CUA HQC SINH LOP 12 DUOI TAC D<)NG CUA NEN KINH TE THJ TRUONG 43

3 1 Vai net ve khach the dieu tra (tinh Binh Duang) 43

3 2 Danh gia thµc tn;mg ve XU hu6ng ch9n nghe cua h9c sinh 16p 12 du6i tac d<)ng cua nen kinh t€ thi tru0ng 45

3 2 1 Thµc t111ng ve nh�n thuc va XU hu6ng lµa ch9n nghe nghi�p cua h9c sinh 16p 12 du6i tac d<)ng cua nen KTTT . .45

3 2.2 Y ki€n CUa giao Vien lam Cong tac hu6ng nghi�p ve XU hu6ng }µa ch<)ll nghe nghi�p cua HS 16p 12 hi�n nay .. . 71

3 3 K€t lu�n chuang 3 .. . ... . . . .. 79

IX

•

•

•

Chuong 4 cAc BI.E:N PHAP TO CHUC HO�T D(>NG GDHN CHO HQC SINH THPT 8 1

4 1 Nhiing ca sa phap ly de xay dµng cac bi�n phap 8 1 4.2 Nhung ca sa c6 tinh nguyen t�c de xay d\Illg cac bi�n phap 8 1 4.2 1 Nghien c(ru, xay d\Ifig cac bi�n phap phai dam bao tinh m\lC dich cua giao d\lC hu6ng nghi�p 8 1 4.2.2 Nghien c(ru xay d\Ifig cac bi�n phap phai dam bao S\I phu hqp v&i nhiing

d�c diem tam ly va nhan each cua HS THPT 82

4.2.3 Nghien c(ru xay d\Illg cac bi�n phap phai dam bao S\I phan hoa, ca bi�t hoa HS trong ho(;lt d<)ng hu6ng nghi�p 82

4.2.4 Nghien ciru xay d\Illg cac bi�n phap phai dam bao tinh h� th6ng trong ho(;lt d<)ng GDHN 83

-4.2.5 Nghien ciru xay dµng cac bi�n phap theo quan diem tiep c�n ho�t d()ng va nhan each 83

4.2.6 Nghien ciru xay d\Ifig cac bi�n phap phai dam bao tinh kha thi 84

4.3 Cac bi�n phap t6 chuc ho�t d()ng GDHN cho hQc sinh THPT trong dieu ki�n KTTT hi�n nay 84

4.3 1 T6 chuc bu6i to� dam a lap v&i chu de ve nghe nghi�p va lµa ch9n nghe nghi�p 84

4.3.2 T6 chuc h<)i nghi de trao d6i v&i cha m� hQc sinh ve nghe nghi�p tuang lai cua con em hQ 85

4.3.3 L�p h6 sa hu6ng nghi�p chi tiet cho m6i HS 88

4 3 4 D' t ao �o giao v1en c uyen ve uang ng 1�p , " h " ::: h , h" " 89 4.3 5 Thanh l�p phong tu vdn hu6ng nghi�p t�i cac truang THPT 90

4.4 Khao nghi�m cac bi�n phap tren ca sa ldy y kien chuyen gia .. .. ...... 92

4.4.1 M\lc dich khao nghi�m 93

4.4.2 D6i tuqng khao nghi�m . .. . .... ... . . . ... ...... . .... 93

4.4.3 Qua trinh tien hanh khao nghi�m .. . . . . . 93

4.4.4 Ket qua khao nghi�m 93

x

•

4.5 K€t lu�n chuang 4 96

Chuong 5 KET LU�N VA KIEN NGHJ 98

5 1 K€t lu�n 98

5 2 Ki€n nghi 99

5.2 1 D6i v&i nha truang THPT 99

5.2.2 Dfii v&i gia dinh HS 100

5 3 Huang phat tri€n cua de tai 101

TAI LI�U THAM KHA0 102

Xl

Trung h9c chuyen nghi�p

Giao d\lc hu6ng nghi�p

D�i h9c

Cao d�ng

Ky thu�t t6ng hqp- hu6ng nghi�p- d�y ngh€

Trung c�p chuyen nghi�p

Thanh ph6 Hfi Chi Minh

Thanh nien c()ng san

Thi€u nien ti€n phong

Giao dl)c- dao t�o

Kinh t€ chinh tri

Trung h9c ca sa

Xa h()i chu nghia

Tu v�n hu6ng nghi�p

Cong nghi�p h6a- hi�n d�i h6a

Kinh t€ thi truang

Nha xu�t ban

Xa h()i chu nghia

DH

CD KTTH-HN-DN TCCN

TP.HCM TNCS TNTP GD-DT KTCT THCS XHCN TVHN CNH- HDH KTTT NXB XHCN

HS

GV

•

DANH sAcH cAc BANG

Bang 3.1 : Dµ dinh nghe nghi�p cua h9c sinh lap 12 sau khi t6t nghi�p THPT .45

Bang 3.2: Nhiing nhu cfiu va ht'.ing thu ca ban cua HS lap 12 47

Bang 3.3: Mong mu6n cua HS THPT ve nghe nghi�p tuang lai .49

Bang 3.4: Nhiing nganh nghe HS lap 12 uu tien lµa ch9n 50

Bang 3.5: Nhiing vftn de HS lap 12 quan tam khi lµa ch9n nghe nghi�p 52

Bang 3.6: Thai diem xuftt hi�n nhu cfiu lµa ch9n nghe nghi�p cua HS lap 12 54

Bang 3.7: Nhfrng Ii do lµa ch9n nghe nghi�p cua HS lap 12 56

Bang 3.8: Yeu t6 quan tr9ng anh hu6ng den vi�c lµa ch9n nghe nghi�p cua h9c sinh lap 12 57

Bang 3.9: Nhiing kh6 khan ma HS lap 12 thu0ng g�p phai khi lµa ch9n nghe nghi�p 60

Bang 3.10: Ngubn thu th�p thong tin khi lµa ch9n nghe nghi�p cua HS lap 12 62

Bang 3.1 1: Thai d9 cua HS lap 12 d6i v&i vi�c lµa ch9n nghe nghi�p 63

Bang 3.12: Nh�n thuc cua HS lap 12 ve m\lc dich GDHN trong truang THPT 65

Bang 3.13: Nh�n thuc cua HS lap 12 ve tfim quan tr9ng cua vi�c dinh hu6ng nghe nghi�p 66

Bang 3.14: Muc d9 t6 chuc cac ho(J.t d(>ng GDHN trong tru0ng THPT 67

Bang 3.15: Thai d(> cua HS THPT trong cac gia GDHN 68

Bang 3.16: Hanh vi tham gia cac tiet h9c hu&ng nghi�p cua HS lap 12 69

Bang 3.17: Xu hu&ng nghe nghi�p cua HS lap 12 sau khi t6t nghi�p THPT theo y kien cua GV . . . . . . . . .. . .. . 72

Bang 3.18: Nhfrng vftn de HS lap 12 quan tam khi lµa ch9n nghe nghi�p theo y kien cua GV .. ... .. .. ... .. ..... . . . ......... ... . . ... 73

Bang 3.19: Nhfrng nghe (hay nh6m nghe) duqc HS lap 12 uu tien lµa ch9n theo SlJ danh gia cua GV �···· 74

xm

' •

Bang 3.20: Nhfrng yeu t6 tac d9ng den XU hu6ng h.ra ch9n nghe nghi�p cua HS lap 12 theo y kien cua GV 75

Bang 3.21: Sg anh huang cua phat tri�n KTTT hi�n nay d6i vai HS lap 12 Theo y kien cua GV 76

Bang 3.22: Thgc te va hi�u qua cua vi�c t6 chuc GDHN trong trubng THPT theo S\f danh gia cua GV 77

Bang 3.23: Nhfrng kh6 khan GV g�p phai trong cong tac GDHN 78

Bang 4.1 : Tfim quan tr9ng cua vi�c nghien cl:cu xay d\lllg cac bi�n phap t6 chuc ho�t d9ng GDHN 93

Bang 4.2: Danh gia cua chuyen gia ve S\f phu hqp cua cac bi�n phap 94

Bang 4.3: Danh gia cua chuyen gia ve muc d9 kha thi cua cac bi�n phap 95

Bang 4.4: Danh gia cua chuyen gia ve muc d9 hi�u qua cua cac bi�n phap 96

XlV

-xa hc)i quan tam hang dfiu Trong Nghi quyet h9i nghi lfin thu II, Ban chftp hanh Trung uang Dang khoa VIII da nhftn m�nh: "Mu6n tien hanh CNH- HDH th�ng lgi phai phat tri€n m�nh giao d\lc dao t�o va phat huy ngu6n l\fc con nguai- yeu t6 ca ban cua S\f phat tri€n nhanh va bSn vfrng" Di Su d6 c6 nghTa la coi yeu t6 con nguai

la tr9ng tam cua S\I phat tri€n- yeu t6 quyet djnh SlJ th�ng lgi cua S\f nghi�p CNH­HDH dftt nu&c

Hang nam nu&c ta c6 han 6 tri�u h9c sinh THCS va han 3 tri�u h9c sinh THPT (nam 2007-2008, Nguan: Th6ng ke B(J Giao d'(.lc va Dao t<;w) ra truang t�o cho nu&c ta m9t ngu6n lao d9ng dµ trfr d6i dao, c6 van hoa va la ngu6n tuy€n sinh l&n cho cac truang D�i h9c, Cao d�ng, Trung cftp chuyen nghi�p va D�y ngh€ Sµ d6i dao cua lµc lugng nay thvc S\I dang t�o ra ca h()i l&n cho S\I phat tri€n xa h9i Vi

vung ch�c phu hgp v&i nhu cfiu cua cac ho�t d()ng kinh te- xa h9i, khoa h9c, cong ngh� la m9t vein dS c6 y nghTa d�c bi�t quan tr9ng mang tinh chien luge

1

•

Trong van ki�n D�i h()i Dang C()ng san Vi�t Nam l�n thu IX da chi r5: "Coi tr9ng cong tac hu6ng nghi�p va phan lubng h9c sinh sau trung h9c, chuAn bi cho thanh nien di vao lao d(mg nghe nghi�p phu hqp v&i chuy€n dich ca cfru kinh te trong ca nu&c va tirng dia phuang"

V &i y nghia tren, ho�t d(mg giao d\lc hu6ng nghi�p cho h9c sinh trong nha truang ph6 thong gifr m()t vi tri, vai tro va nhi�m V\l rfrt quan tr9ng Tuy nhien, so v&i cac m�t giao d\lc khac thi GDHN chua duqc quan tam v&i dung vi tri, vai tro cua Ii6, vi�c th\IC hi�n Va ki€m tra, danh gia con mang n�ng tinh hinh thfrc, dftn den hi�u qua cua GDHN thfrp Theo dieu tra m&i day cua Vi�n Khoa h9c Giao d\lc Vi�t Nam, tren 70% h9c sinh THPT khong duqc giao d\lc hu6ng nghi�p m()t each d�y du; chi co 8, 1 % h9c sinh d\f dinh thi vao cac truang Trung cfrp chuyen nghi�p va truang D�y nghe, con c6 t&i 82% mu6n vao D�i h9c Nhfrng s6 li�u d6, m�c du chua d�y du nhung cfing da phan anh kha r5 net th\IC tr�ng khong mfry phfrn khai cua cong tac hu6ng nghi�p trong truang Phfi thong hi�n nay

Ben c�nh d6, nen kinh te thi truang (KTTT) a nu&c ta cung v&i cac quy lu�t Cua n6 dang phat tri€n rfrt m�nh Va dang tren da hoan thi�n, dftn den S\f phat tri€n bien dfii qua nhanh Va "n6ng" cua khoa hQC Cong ngh� Va nhieu linh V\fC khac cua dai s6ng xa h()i Cung v&i S\f anh hu&ng tir m�t trai cua kinh te thi truang da lam cho dinh hu6ng gia tri cua gi&i tre c6 nhieu thay d6i Dieu nay da tac d()ng tf\IC tiep den d()ng ca, XU hu6ng l\fa ch9n nghe nghi�p cua hQ Tfrt ca nhfrng dieu d6 da khien ph�n 16n h9c sinh h9c xong THPT (k€ ca s6 h9c sinh da lam h6 sa va thi D�i h9c, Cao d�ng) khong t\I danh gia duqc nang l\IC, hll'ng thu, sa truang cua minh de l\fa ch9n nghe nghi�p m()t each dung d�n ho�c khong biet ch9n nghe gi Rfrt nhieu h9c sinh khi da duqc vao h9c cac truang chuyen nghi�p m&i nh�n ra r�ng minh khong

cho xa h()i nhu: chftt luqng h9c t�p kem, ren luy�n kem dftn d€n chftt luqng ngubn nhan l\fC y€u, lam lang phi cua cai, thai gian, cong SUC cho ca ca nhan hQC sinh, gia dinh h9c sinh va cho xa h()i

2

•

Lva ch9n nghe nghi�p dung d�n la m()t trong nhieu yeu t6 quan tr9ng quyet dinh tuong lai cua m6i con nguai Vi the, v�n de Iva ch9n nganh nghe la v�n de n6ng bong khong nhfrng duqc nhieu b�n tre ma ca gia dinh va xa h()i deu dang quan tam den Trong thai d�i KTTT, h9c sinh THPT c6 rfrt nhieu Iva ch9n sau khi t6t nghi�p: h9c tiep DH, CD, h9c nghe, du hQc, di lam V�y cac em se Iva ch9n nhu the nao?

Xufrt phat tir nhfrng ly do tren, nguai nghien cuu da thvc hi�n de tai:

ilpng cua nin kinh ti thj truimg"

1.2 M\IC tieu va nhi�m V\l ctia d� tai

1.2.1 M\lc tieu nghien clfu

Nghien ciru ly lu�n va danh gia thvc tr�ng ve XU hu6ng Iva ch9n nghe nghi�p cua hQc sinh lap 12 du&i tac d()ng cua nen kinh te thi truang Phat hi�n cac yeu t6

ca ban tac d()ng den XU hu6ng Iva ch9n nghe nghi�p cua h9c sinh, lam CO' s& de xay d\Illg cac giai phap t6 chuc ho�t d()ng GDHN phu hqp cho h9c sinh G6p phftn nang cao ch�t luqng va hi�u qua cua GDHN trong nha truang THPT

1.2.2 Nhi�m V\l nghien clfu

Nghien ciru ca s& ly lu�n ve nghe va XU hu6ng ch9n nghe cua hQC sinh Dieu tra, nghien cuu, danh gia thvc tr�ng ve XU hu6ng Iva ch9n nghe nghi�p cua h9c sinh lap 12 du&i tac d()ng cua nen kinh te thi truang tren dia ban tinh Binh Duong

De xu�t cac giai phap h6 trq cho cong tac hu6ng nghi�p trong truang THPT nh�m giup h9c sinh Iva ch9n nghe nghi�p phu hqp trong tuong lai

Kiem nghi�m giai phap tren ca s& l�y y kien chuyen gia

tir nen KTTT Ben c�nh nhfrng anh hu&ng tich eve, nhfrng anh hu&ng tieu eve tir m�t trai cua KTTT da d�n den nhfrng quyet djnh Iva ch9n nghe nghi�p sai lftm a r�t nhieu h9c sinh lap 12

3

Vi v�y' neu khao sat va danh gia duqc XU hu6ng l\fa ch9n nghe nghi�p cua

HS lap 12 du&i S\f anh hu6ng cua nen KTTT hi�n nay, tir d6 xay d\fllg cac bi�n phap GDHN m{>t each khoa hQc, hqp ly thi se giup cac em l\fa ch9n duqc nghe nghi�p dung dfin, phu hqp v&i ban than va nhu cAu cua xa h9i, gop phAn nang cao chfit luqng GDHN trong nha truemg THPT

1.4 Dfii tmp1g va khach th� nghien cifu

D6i tuqng nghien ctru cua de tai la XU hu6ng ch9n nghe cua hQC sinh lap 12 du&i tac d{>ng cua nen kinh te thj truemg

Khach th€ nghien cuu cua de tai la m6i quan h� gifia phat tri€n kinh te - xa h{>i v&i S\f l\fa ch9n nghe nghi�p cila hQc sinh lap 12 truemg THPT

1.5 Phuong phap nghien cifu 1.5.1 Cac phuong phap nghien cifu tai li�u

De tai SU dl)ng cac phuong phap nghien ctru tai li�u nhu: phan tich tbng hqp

ly thuyet, phan lo�i h� thfing hoa va khai quat h6a ly thuyet tren C()' SU nghien Clru cac tai li�u tir nhieu nguBn khac nhau c6 lien quan den vfin de nghe nghi�p, XU

hu6ng ch9n nghe: sach giao khoa, t�p chi, sach chuyen nganh, internet, cac de tai nghien ctru, khoa lu�n t6t nghi�p duqc danh gia cao va nhfing tai li�u khac co lien quan den vfin de nay Tir d6 rut ra cac ket lu�n khoa hQC lam C()' s& ly lu�n cho vi�c nghien CUU th\IC tr�ng Va de xufit cac giai phap cua de tai

1.5.2 Cac phmmg phap nghien cifu thtfc ti�n

* Phuong phap di�u tra

Dung phieu dieu tra (Anket) khao sat nh�n thuc, thai d{>, hanh vi cua hQC sinh lap 12 va cac yeu t6 tac d{>ng den vi�c l\fa ch9n nghe nghi�p tuong lai; trung cAu y kien cua giao vi en ph\l trach cong tac hu6ng nghi�p trong nha truemg THPT Qua do, danh gia dUQ'C th\IC tr�ng ve XU hu6ng }\fa ch9n nghe nghi�p CUa hQC sinh THPT hi�n nay du&i tac d{>ng cua nen kinh tS thi truang

* Phuong phap trao dfii, tro chuy�n

Su dl)ng phuong phap nay nhftm h6 trq cho phuong phap dieu tra Qua trao d6i, tro chuy�n v&i hQc sinh va giao vien d€ tim hi€u nhfing vfin de lien quan den

4

* Phrrong phap Iiy y ki@n chuyen gia

G�p ga tnJC tiep cac can b() quan ly giao d\lC va nhiing giao vien c6 kinh nghi�m trong cong tac GDHN de dieu tra, trao dBi, xin y kien ve nhiing vftn de co lien quan den de tai, d�c bi�t la ve thvc tqmg, danh gia thvc tr�ng, xay d\l'Ilg, de xuftt cac bi�n phap va khao nghi�m cac bi�n phap cua de tai

1.5.3 Cac phrrong phap thBng ke toan hqc

Sir d\lng cac phuang phap th6ng ke toan h9c de XU ly s6 li�u, la ca sa de danh gia thvc tr�ng va xay d\l'Ilg cac bi�n phap cua de tai

1.6 Ph,m vi gi6i h'n ciia d� tai

M6i quan h� gifra phat trien kinh te - xa h<)i v&i sv Iva ch9n nghe nghi�p cua h9c sinh l&p 1 2 la m<)t vftn de rftt quan tr9ng va phuc t�p Can cu vao dieu ki�n va kha nang thvc hi�n de tai, nguai nghien clru di sau vao nghien clru XU hu&ng Iva ch9n nghe nghi�p cua h9c sinh l&p 1 2 du&i tac d<)ng cua nen KTTT t�i 3 truang THPT tieu bieu cho cac vimg dia ly (thi xa va nong thon) cua tinh Binh Duang

- THPT Vo Minh Due (Thi xa Thu D�u M<)t)

- THPT DI An (Thi xa DI An)

- THPT Ben Cat (Huy�n Ben Cat)

1.7 ciu true ciia lu�n van

N<)i dung cua lu�n van duqc trinh bay g6m 5 chuang:

De tai "Khao sat va ilanh gia XU huang ch<;m ngh� cua h<;JC sinh lap 12 duai

9/201 1 Ke ho�ch C\l the nhu sau:

Tu 212010 den 812010 Xac dinh ten d� tai va lam chuang 1 : T 6ng quan

Tu 8120 1 o den 2120 1 1 - Tham khao cac ngu6n tai li�u de thu th�p thong tin

ph\lC V\l cho Vi�C xay d\Illg ca SO ly lu�n CUa de tai

- Bao v� chuyen de 2

- Dva tren ca sa ly lu�n de so�n phieu dieu tra

Tu 3;201 1 den 61201 1 - Tien hanh phat phieu dieu tra, phong van de 1§.y y ki€n

cua HS, GV lam cong tac hu6ng nghi�p

- Thu th�p, xi'r ly s6 li�u dieu tra va nh�n xet, danh gia thvc tr�ng xu hu6ng ch9n nghe cua HS lap 12 hi�n nay

- De xudt cac bi�n phap t6 chuc ho�t d(mg GDHN cho nha truang ph6 thong

Tu 11201 1 den 91201 1 - Ki�m nghi�m giai phap tren ca sa ldy y kien chuyen

gia

- Chinh si'ra, hoan thi�n lu�n van de bao ve

6

2.1 Ljch sir vin d� nghien ct'fu

Tren the gi6i, vfrn de nghien ciru ch9n nghe da dugc cac nha khoa h9c nghien ciru tu rfrt tau DAu the ki XIX, nen cong nghi�p phat trien m<Jnh a chau

Au Nu6c Phap da xufrt ban cu6n "Huang dfin lga ch9n nghe" N(>i dung cu6n sach da de C�p den S\l' phat trien da d(Jng CUa cac nganh nghe trong xa h(>i do S\l' phat trien CUa cong nghi�p tir do da rut ra nhfing ket lu�n coi giao d\lC huang nghi�p la m(>t vfrn de quan tr9ng khong the thieu khi xa h()i ngay cang phat trien

va cfing la nhan t6 thuc dfty xa h9i phat trien

Nam 1 883 a My, nha tam ly h9c Ph Ganton da trinh bay cong trinh thu nghi�m (Test) v6i m\lc dich lga ch9n nghe Vao dAu the ky XX d My, Anh, Phap, Thuy Dien da xufrt hi�n cac ca sa dich V\l huang nghi�p Ban than thu�t ngu

"Huang nghi�p" la do giao SU F Parson thu()c d(Ji h9c t6ng hgp Garvared (My) vao nam 1908 da t6 chuc a Boston lAn dAu tien a My h()i dbng nghe nghi�p giup da vi�c ch9n nghe cho nguai lao d()ng de xuang

d nu6c Nga, cu6n sach ve huang nghi�p "Lga ch9n khoa va diem qua chuang trinh d(Ji hQC t6ng hgp II' trong d6 neu ro y nghia ve lga ch9n nghe khi thi vao truang d(Ji h9c dugc xufrt ban lAn dAu tien vao nam 1 897 (tac gia la giao SU truang D<Ji h9c T 6ng hgp Petecbua B F Kapeev ), nhung vi�c ch9n nghe cfing nhu (J nhieu nu6c tren the gi6i chi gi6i h�n trong S\l' bfrt binh d�ng xa h()i Tfrt ca nhfing tac phftm nghien Clru ve huang nghi�p chi nh�m vao m\lC dich tang CUOng lgi nhu�n thong qua vi�c hoc 19t t6i da sue lgc cua nguai lao d(>ng

Sau Cach m<Jng thang Muai Nga, vfrn de lga ch9n nghe nghi�p da dugc hi€u theo m(>t quan ni�m m6i g�n lien v6i vai tro chu d(>ng tich eve cua con nguai, n6 khong chi g�n lien v6i lgi ich kinh te xa h(>i ma con t(JO ra cac dieu ki�n d€ phat trien nhan each cho m6i ca nhan

7

•

Tir nhfing nam 20, 30 cua th� ky XX, cong tac hu6ng nghi�p da duqc trien khai tren dftt nu&c Xo Vi�t nh�m ph\lc V\l d�c lµc cho sµ nghi�p cong nghi�p hoa thong qua vi�c dao t�o ngu6n nhan lµc va d()i ngii can b(), d�c bi�t la vftn de lµa ch9n nghe cho m6i cong nhan cua dftt nu&c Cong tac hu6ng nghi�p duqc ti�n hanh nha cac t6 chuc giao d\lC, uy ban bao v� sue khoe va cac t6 chuc qufrn chung Nam

1927 a Leningrat da t6 chuc hu6ng nghi�p v&i m\lC dich giup cho tu6i tre va cha m� cac em quen bi�t v&i nghe nghi�p

Vao nam 1930 a Matxcava da thanh l�p phong thi nghi�m Trung uong ve tu vftn nghe va lµa ch9n nghe tf\Ic thu(k Trung uong doan thanh nien C()ng san Lenin, trong do phong thi nghi�m dong vai tro quan tr9ng trong vi�c nghien cUu, t6ng k�t

Va ph6 bi�n nhfing kinh nghi�m tieu bieu cua cac CO' quan tu vftn nghe, d�c bi�t la vi�c lµa ch9n nghe cua tufii tre trong cac truang ph6 thong ky thu�t Ho�t d()ng tu vftn se giup cho tu6i tre hieu r�ng mu6n cho dftt nu&c fin djnh va ph6n vinh khong chi cfrn S\f dong gop SUC lµc Va kha nang Cua minh, ma hon th� nfra giup mfii nguai lµa ch9n cho minh m()t vi tri trong ca cftu nghe nghi�p xa h()i phu hqp v&i d�c diem tam ly va nang lµc ve ky nang, ky xao lao d()ng nghe nghi�p Noi each khac tinh da d�ng, nhieu Ve Cua th� gi6i nghe nghi�p Va cung VCTi no la S\f phuc t�p CUa nhfing d�c diem tam sinh ly cua con nguai phai duqc xet t&i trong ho�t d()ng lµa ch9n nghe cua tu6i tre

Trong giai do�n hi�n nay, tren th� gi&i nen san xuftt cong nghi�p va h�u cong nghi�p da phat trien cao, trong xa h()i xuftt hi�n them nhieu nganh nghe m&i, sµ phan hoa lao d()ng da khi�n hfru h�t cac qu6c gia tren th� gi&i deu phai quan tam d�n cong tac hu6ng nghi�p Dfty m�nh nghien cuu khoa h9c hu6ng nghi�p, ma cac trung tam tu vftn hu6ng nghi�p va dao t�o giao vien, chuyen gia tu vftn hu6ng nghi�p trong va ngoai truang D�i h9c

d Vi�t Nam, giao dl)c hu6ng nghi�p la m()t trong nhfing thanh phftn t�o thanh giao d\lc tfing the nh�m hinh thanh va phat trien nhan each dBi v6i h9c sinh Tir thµc ti�n cua qua trinh phan Iu6ng, sir d\lng h9c sinh cac l&p cu6i cftp Trung h9c

ca sa va Trung h9c ph6 thong trong mfty th�p nien qua (tir 1980 t&i nay), chung ta

8

Chu tich H6 Chi Minh c6 le la nguai dfiu tien quan tam den cong tac hu6ng nghi�p cho HS Trong bai viet "H9c sinh va lao d<)ng" (bai viet tay nam 1957 hi�n luu gifr a bao tang H6 Chi Minh) Bae viet: "Thi d6 tieu hQc r6i thi mu6n Ien trung hQC, d6 trung hQC rbi thi mu6n len d�i hQC Rieng ve m6i ca nhan CUa nguai hQC sinh thi y mu6n dy khong c6 gi I� Nhung dBi v&i nha nu&c thi y mu6n dy thanh vo

ly Vi a bdt ky nu&c nao s6 truang trung hQC ciing it han truang tieu hQC., truang d�i hQC l�i cang it han truang trung hQC The thi nhfrng hQC tro tieu hQC va trung hQC khong duqc chuyen cdp se lam gi"? Cau hoi nay cua Bae thvc sv tra thanh m<)t vdn

de khoa hQC Va mang tinh thai SV cho den ngay nay

Dang va Nha nu&c ta cfing rdt quan tam cong tac hu6ng nghi�p, dieu nay dUQ'C the hi�n qua cac chi thi, nghi quyet, van ki�n, cac nguyen ly giao dl)C cua Dang va nha nu&c Trong van ki�n D�i h(>i Dang Ifin thu IX da ghi ro "Coi trQng cong tac hu6ng nghi�p va phan Iubng HS trung hQc, chuAn bi cho thanh nien, thieu nien di vao lao d(>ng nghe nghi�p phu hqp v&i sv chuyen dich ca cdu kinh te trong

ca nu&c va tirng dia phuang" Lu�t giao dl)C nam 2005 da khing dinh: "Giao dl)C THPT nh�m giup cho HS cling c6 va phat trien nhung ket qua cua THCS, hoan thi�n hQC vdn de tiep tl)C hQC d�i hQC, Cao ding, trung hQC nghe nhi�p, hQC nghe, Va

di vao CUQC s6ng lao d<)ng" Chien luqc phat trien giao dl)C nam 200 1 - 20 10 da xac djnh ro: "Thµc hi�n chuang trinh phan ban hqp ly nh�m dam bao cho HS c6 h9c vdn ph6 thong, ca ban theo m<)t chuAn thBng nhdt, dbng thai t�o dieu ki�n cho sv phat huy nang Ive cua m6i HS, giup HS c6 nhung hieu biet ve ky thu�t, chu tr9ng

9

Ph�m Tftt Dong la nguai co nhiing dong g6p rftt 16n cho giao dvc hu6ng nghi�p Vi�t Nam, ong da day cong nghien Clru cac vftn d€ Ii lu�n va th\IC tien cho giao dvc hu6ng nghi�p nhu xac dinh mvc dich, y nghi'a, vai tro cua hu6ng nghi�p; hung thu, nhu c�u va dQng ca ngh€ nghi�p; h� th6ng cac quan diem, nguyen t�c hu6ng nghi�p, cac nQi dung, phuang phap, bi�n phap giao dvc hu6ng nghi�p Di€u nay duqc the hi�n a rftt nhi€u cac bao cao, bai bao, sach, giao trinh cua ong nhu:

"Ngh€ nghi�p tuang lai - giup b�n ch9n ngh€" hay cu6n "Tu vftn hu6ng nghi�p - S\l l\fa chQn cho tuang lai"

Nguyen Van HQ cfing la mQt trong nhung nguai rftt tam d�c va nghien Clru chuyen sau v€ giao dvc hu6ng nghi�p Nam 2006, ong cfing da cho xuftt ban cu6n sach: "Ho�t dQng giao dvc hu6ng nghi�p va giang d�y kI thu�t trong truang THPT", cu6n sach da trinh bay mQt each h� th6ng v€ ca s& Ii lu�n cua giao dvc hu6ng nghi�p, vftn d€ t6 chuc giao dvc hu6ng nghi�p trong truang THPT va giang d�y kI thu�t a nha truang THPT trong di€u ki�n kinh t� thi truang va S\f nghi�p CNH -HDH dftt nu&c hi�n nay

Trong thai gian g�n day, da co rftt nhi€u nhung nghien cfru v€ hu6ng nghi�p, ChQn ngh€ a nhi€u each ti�p c�n khac nhau t�O nen mQt giai do�n m&i VcJi S\f da d�ng trong nghien Clru khoa hQC hu6ng nghi�p a Vi�t Nam Co the ke d�n nhu tac gia Nguyen Toan v&i cong trinh nghien Clru "Th\fC tr�ng va giai phap cong tac tu vftn ngh€ t�i cac trung tam KTTH-HN-DN a TP.HCM" th\fc hi�n nam 1995 D€ tai t6t nghi�p th�c sI "Nghien ciru hu6ng ch9n ngh€ cua h9c sinh THPT, Qu�n 9, Tp.H6 Chi Minh." cua Nguyen Thi B�ch Phuqng th\fc hi�n nam 1998 D€ tai nghien cuu khoa h9c cftp s& "Xu hu6ng ch9n ngh€ cua h9c sinh TP H6 Chi Minh hi�n nay va cac giai phap giao dvc hu6ng nghi�p" cua Nguyen NgQC Tai th\IC hi�n

10

nam 200 5 De tai nghien cfui khoa h9c "Tim hi€u vi�c h.ra ch9n nganh nghe va nhitng y€u t6 tac d9ng d€n nganh nghe cua h9c sinh TP.HCM hi�n nay" cua Nguy�n Huong Lan thµc hi�n nam 20 10 v.vv

Cac tac gia tren da c6 nhitng nghien cfui mang tinh thµc ti�n t�p trung vao cac vfin de n6ng bong cua cong tac hu6ng nghi�p hi�n nay d6 la xu hu6ng, d(mg ca lµa chQn nghe cua lo], tre, nhitng dinh hu6ng gia tri cua thanh nien, cac y€u anh

huang va nhitng nguyen nhan d�n d€n xu hu6ng, d(mg ca chQn nghe, dinh hu6ng gia tri dBng thai nghien cfui m6i quan h� gifra giao d\lc hu6ng nghi�p va vfin de phat tri€n ngu6n nhan lµc ph\lc V\l dfit nu6'c trong thai ki CNH - HDH Tir d6 c6 nhitng bi�n phap, giai phap phu hqp nh�m nang cao chfit luQ'Ilg ngubn nhan lµc

Ngay nay, nen kinh t€ thi truang phat tri€n m�nh me da tac d()ng to 16n d€n dai s6ng, xa h9i nu6'c ta Nen kinh t€ thi truang c6 anh huang nhu the nao d€n vi�c lµa ch9n nghe nghi�p cua hQc sinh THPT hi�n nay? Binh Duong la m()t trong nhitng tinh cua nu6'c ta c6 nen kinh t€ phat tri€n v6'i t6c d9 mau l� V�y, xu hu6ng ch9n nghe cua h9c sinh 16'p12 tren dia ban tinh Binh Duong trong dieu ki�n KTTT

va sµ nghi�p CNH - HDH dfit nu6'c hi�n nay nhu th€ nao?

Xufit phat tir nhitng vfin de neu tren, nguai nghien CUu da ti€n hanh thµc hi�n

de tai "Khao sat va aanh gia XU hu6ng cht;m ngh� cua h9c sinh /bp J 2 duai tac

2.2 Mqt sA khai ni�m

2.2.1 Xu hmmg

Xu hu6ng la m()t khai ni�m tam ly h9c kha phuc t�p, vi v�y cting c6 nhieu each ti€p c�n, each hi€u khac nhau

hQi bao gia ciing hu6'ng ve mQt m\lC tieu nao do Khong th€ CO ho�t d(}ng khong CO

1 1

Xu hu6ng la m()t thu()c tinh tam ly phtrc hgp cua ca nhan, bao g6m m()t h� thfing d{)ng CO' qui dinh tinh tich ClJC ho�t d()ng CUa Ca nhan Va qui dinh SlJ lµa ch9n thai d<) cua n6 Xu hu6ng thuang bi€u hi�n a m()t s6 m�t chu y€u: nhu cftu, htrng thu, ly tu&ng, th€ gi6i quan

Nhu cftu: la sµ doi hoi tfit y€u ma con nguai thfty cftn thoa man d€ t6n t�i va phat tri€n

Htrng thu la thai d() d�c bi�t cua ca nhan d6i v6i d6i tUQ'Ilg nao d6, vira c6 y nghia d6i v6i cu()c s6ng, vira c6 kha nang mang l�i khoai cam cho ca nhan trong qua trinh ho�t d()ng

Ly tu&ng la m()t m\lc tieu cao d�p, m()t hinh anh m�u mµc, tuang d6i hoan chinh, c6 sue loi cu6n con nguai vuan t6i n6

Th€ gi6i quan la h� th6ng cac quan di€m v€ tµ nhien, xa h<)i va ban than, xac dinh phuang cham hanh d()ng cua con nguai

2.2.2 Danh gia

2.2.2.1 Khai ni�m

Bftt cu m()t qua trinh nao, linh VlJC nao ma con nguai tham gia vao cilng nh�m t�o ra nhilng bi€n d6i nhftt dinh Mu6n bi€t nhfrng bi€n d6i d6 di.€n ra a mire d<) nao thi cftn phai danh gia Trong thµc ti€n, danh gia dugc thµc hi�n a cac linh vµc khac nhau va di€n ra trong nhfing tinh hu6ng rfit da d�ng

Danh gia giao dvc la qua trinh phan doan gia tri cua giao d\lC tren CO' s& thu th�p, chinh ly' XU ly cac thong tin giao d\lC m<)t each h� th6ng, khoa hQC va toan

12

di�n, m\}c dich la cai each giao d\lc, nang cao chftt luQ'Ilg giao d\lc (Ngo Cuong, Ca

sa danh gia giao d\lc hi�n d�i, NXB HQc Lam, 2001 )

Hi€u danh gia trong giao d\IC theo nghia n'.)ng khong phai chi danh gia ket qua hQC t�p CUa nguai hQC ma coi tftt Ca cac khia qtnh CUa giao d\IC la df>i tugng cua danh gia

2.2.2.2 Phmrng phap nghien crru cua danh gia giao d1}.C

* Phmmg phap ljch sfr

Day la phuong phap trong qua trinh phat sinh, phat tri€n va di�t vong cua S\f v�t tim ra ban chftt va quy lu�t cua n6 Trong qua trinh danh gia giao d\IC ap d\}ng phuong phap nghien cilu lich su, tuc la yeu cAu trong khi nghien cuu cac tu li�u lich

su, kien tri xuftt phat tu quan di€m phat tri€n, tien hanh phan tich toan di�n, h� th6ng, khach quan cac phuong di�n cua cac vftn d€ trong cong tac danh gia giao d\}C, tim ra cac quy lu�t d�c thu trong qua trinh di€n bien CUa chung Va cac XU

hu6ng, khuynh hu6ng phat tri€n lich SU cua chung

* Phtrong phap di�u tra

Day la phuong phap d€ nguai nghien cilu c6 th€ tim hi€u sau hon tinh hinh thgc te, lam ro vftn d€, tir d6 phat hi�n ra nhfmg vftn d€ con tbn t�i, tim toi ra nhfmg quy lu�t ma ap d\lng cac bu6c h� th6ng va phuong phap Cac bu6c cua n6 thuang

la: xac dinh cac vftn d€ di€u tra, lga chQn dBi tuQ'Ilg di€u tra, so�n thao d€ cuong di€u tra, d�t ra ke ho�ch di€u tra, thu th�p tu li�u, chinh ly tu li�u va viet bao cao di€u tra

* Phtrong phap ki�m nghi�m

Phuong phap ki€m nghi�m nh�m giai quyet m()t vftn d€ nao d6 dga tren Ii lu�n va gia thiet nhftt djnh, thgc hi�n c6 ke ho�ch, c6 t6 chuc, sau khi den m()t thai

nghi�m giao d\lc ca ban c6 3 lo�i: phuong phap ki�m nghi�m theo tung nh6m, phuong phap ki�m nghi�m cac nh6m ngang b�ng va phuong phap ki�m nghi�m tuAn hoan

1 3

•

* Phuong phap sa hqc, v't ly

Su dvng phuang phap s6 hQC, v�t ly de tien hanh nghien ctru bao g6m cac lo(;li: th6ng ke s6 hQc, v�t ly, s6 h9c ao, Ii lu�n kh6ng che, quy ho(;lch tuyen tinh, kI thu�t may tinh va Ii lu�n ti! t6 chuc h� th6ng va phuang phap Trong khi v�n dvng phuang phap nay, vftn d€ quan tr9ng la tim dugc cac bien lugng the hi�n quy lu�t v�n d(mg danh gia giao dvc, nh�m ti8n hanh s6 lugng h6a khoa h9c, thong qua v�n hanh tinh toan, tim ra sµ vi�c mang tinh quy lu�t

2.2.2.3 Cac bmrc chung obit cua m(}t qua trinh danh gia

Tuy thm)c vao d6i tugng danh gia, cftp d(> va ph(;lm vi danh gia ma m6i lo(;li hinh danh gia se dugc tien hanh theo cac bu6c Cl) the Tuy nhien, m()t quy trinh danh gia chung thuang bao g6m cac bu6c nhu sau:

- Xac dinh ml}c dich danh gia

Xac dinh ffil)C dich danh gia la khau dfiu tien cua m()t ti8n trinh danh gia, doi hoi phai xac dinh danh gia de lam gi, quyet dinh nao se dugc dua ra sau khi danh gia?

- Xay d11ng cac tieu chi danh gia

Tieu chuftn danh gia la dftu hi�u, tinh chftt dugc ch9n lam can cu de so sanh, d6i chieu, xac dinh muc d(), ket qua d<;!t t6i cua d6i tugng c�n danh gia Vi�c lµa ch9n cac tieu chuftn danh gia phai can cu vao cac dftu hi�u ca ban, tieu chuftn cho ban chftt cua d6i tugng thi m6i dam bao tinh chinh xac trong vi�c danh gia

Cac tieu chuftn danh gia phai dugc s�p xep theo thu tµ, di€u chinh can d6i va tuy tirng truang hgp chung c6 the ket hgp v6i nhau Danh gia se c6 gia tri neu cac tieu chuftn va tieu chi d€u ro rang Vi�c thong bao ro cac tieu chuftn va tieu chi danh gia cho nhiing nguai danh gia va nhfrng d6i tugng duqc danh gia se dua den tinh th6ng nhftt, giam bat nhfrng cang th�ng c6 th€ xay ra trong qua trinh danh gia

Thong thuang, c6 3 lo(;li tieu chuftn do Iuang danh gia giao dl)c:

+ Tieu chuftn cho diem: d6 la dung s6 lugng de bieu thi trinh d9 d<;!t yeu c�u cua cac h(;lng mvc chi tieu cua d6i tuqng danh gia, vi dl) nhu: cho m()t HS c6 bieu hi�n t6t 90 diem, HS kha 10 diem v.v

14

"thu nhat, thu hai, thu ba"; "cap A, cap B, cap C, cap D"; v.v

+ Tieu chuAn lai binh: d6 la dung ngon ngfr de mieu ta tuang thu�t l<;ii trinh d() cac chi tieu cua d6i tuqng danh gia d<;it t&i yeu cfiu

(Theo Ngo Cmmg, Ca sa ilanh gia giao d11-c hi¢n ilgi, NXB H9c Lam, 2001 )

- Thu th'p cac thong tin danh gia

d giai do<;in nay, cfin lµa ch9n cac cong C\l va kI thu�t thu th�p thong tin cho phu hgp v&i m\lC dich va d6i tuqng danh gia Sau khi thu th�p thong tin, cfin XU Ii thong tin n€u cfin thi€t Day la giai do<;in phuc t<;ip nen cfin chu tr9ng de dam bao khach quan va chinh xac

- DAi chi�u cac thong tin da tho th'p dtrqc v6i tieu chuin

Vi�c d6i chi€u cac thong tin v&i tieu chuAn la ca s& cho vi�c dua d€n m()t hay nhieu k€t lu�n

- K�t lu'n va dtra ra obiing quy�t dinh

La cong do<;in cu6i cling cua qua trinh danh gia, sau khi phan tich ve dinh tinh va dinh luqng Tren ca s& d6i chi€u cac thong tin v&i tieu chuAn, cfin hinh thanh k€t lu�n chinh xac, de di d€n nhfrng quy€t dinh phu hgp Nhfrng quy€t dinh nay phai c6 tac d\lng cai thi�n thµc tr<;ing, dieu chinh, nang cao chfit luqng va hi�u qua CUa ho<;it d()ng giao d\lC

2.2.3 Ngh� nghi�p

Nghe hay nghi�p, D<;ii tir dien Ti€ng Vi�t (Nguy�n Nhu Y chu bien, NXB Van hoa thong tin, 1998) dinh nghia: "Nghe: Cong vi�c chuyen lam theo sµ phan cong cua xa h()i"; con "Nghe nghi�p la nghe n6i chung"

Tir dien Ti€ng Vi�t (Van Tan chu bien, NXB Khoa h9c xa h()i, 199 1) thi dinh nghia: "Nghe la cong vi�c hang ngay lam d€ sinh nhai", "Nghe nghi�p: la ngh€ lam

de muu s6ng"

Nghe la t�p hgp cua m()t nh6m chuyen mon cling lo<;ii, gfin gi6ng nhau Chuyen mon la m()t d<;ing lao d()ng d�c bi�t, ma qua d6 con nguai dung sue m<;inh

1 5

Tir mQt s6 quan ni�m ve nghe nghi�p neu tren, c6 the hieu mQt each ng�n gQn, nghe nghi�p la m()t d�ng lao dQng doi hoi a con nguai mQt qua trinh dao t�o chuyen bi�t, c6 nhfi'ng kien thuc, Icy nang, kI xao chuyen mon nhfit djnh, c6 phfim chfit, d�o due phu hgp v&i yeu cftu cua d�ng lao dQng tuong irng Nha qua trinh ho�t dQng nghe nghi�p, con nguai c6 the t�o ra san phfim thoa man nhfi'ng nhu cftu v�t chfit, tinh thftn cua ca nhan va xa h()i

2.3 Djnh hmmg ngh� nghi�p

Theo Nguy€n Van HQ, 2006, djnh hu6ng nghe nghi�p dugc hieu la mQt qua trinh ho�t dQng dugc chu the t6 chuc ch�t che theo m()t logic hgp ly ve khong gian, thai gian, ngu6n lgc tuong ung v&i nhfi'ng gi ma chu the c6 dugc nh�m d�t t&i nhung yeu cftu d�t ra cho m()t IInh vgc nghe nghi�p, cv the han la cua mQt nghe nao d6

De thgc hi�n c6 hi�u qua ho�t dQng nay' cac lgc luQ'llg SU ph�m trong nha truang cftn hieu ro d�c diem djnh hu6ng nghe cua h9c sinh v&i nhfi'ng y€u t6 t�o thanh nhu nh�n thuc nghe, thai dQ nghe, lga ch9n nghe va quyet djnh nghe Du&i day chung ta se ti€p c�n v&i d�c diem nay trong qua trinh djnh hu6ng nghe cua h9c sinh

2.3.1 Djnh hmmg nh�n thrrc dBi v6i ngh� nghi�p

Nh�n thuc la S\f phan anh t6n t�i ( v�t chfit va tinh thAn) vao hQ 6c con nguai, S\f phan anh nay khong di theo mQt chieu ma la qua trinh bi�n ch(rng dµa tren nhfi'ng ho�t d()ng tich cgc cua chu the trong m6i quan h� v&i t6n t�i

16

- Xa h(}i C\l the v<Ji gia trj Cua nghe nghi�p Va nhfrng d�c diem phat trien tam ly, sinh

ly cua nhfrng con nguai lam vi�c trong nghe nghi�p d6

Nh�n thuc nghe nghi�p la m()t trong nhfrng thanh phfrn ca ban cua xu hu6ng nghe nghi�p (bao g6m: nh�n th(rc nghe, tinh cam nghe va hanh d<)ng ch9n nghe) Nh�n thuc nghe nghi�p ket hqp v6i nhfrng thanh phfrn con l�i cua XU hu6ng nghe t�o nen ket qua ch9n nghe cua h9c sinh d6i v6i m()t nghe xac dinh C6 the n6i, nh�n thuc nghe nghi�p la ca sa c6t loi mang tinh dinh hu6ng cho hanh d<)ng lga ch9n nghe cua h9c sinh Nh�n thfrc dung d�n, dfry du, sau s�c ve nghe nghi�p

se co tac dl)ng thuc dfry hanh d<)ng ch9n nghe cua h9c sinh phu hqp vai nguy�n VQng, kha nang cua minh, biet tran tr9ng Va tha thiet yeu nghe minh ch9n, giup cho ca nhan c6 di€u ki�n de sang t�o trohg nghe nghi�p, g6p phfrn mang l�i hi�u qua nhieu han cho xa h<)i, cho gia dinh va ban than Nh�n thuc nghe nghi�p bao g6m nhfrng thanh t6 sau:

* Nh'n th.re v� nhtrng doi hoi cua xa hqi dfii v6i ngh� nghi�p

Nhu cfru cua xa h<)i d6i v6i nghe da t�o nen thi tru6ng lao d<)ng cua xa h()i Truac day, thai kinh te t�p trung, quan lieu, bao cftp, nhu cfru cua xa h<)i chi duqc bieu hi�n thong qua quan ly Nha nuac b�ng vi�c thiet l�p ke ho�ch dao t�o, phan b6 san phfrm dao t�o theo chi tieu ftn dinh cho m6i nghe, m6i ITnh V\fC san xuftt ma nguai ta cho r�ng, lam nhu v�y se t�o ra sg can d6i gifra dao t�o va sir dl)ng m<)t each hqp ly' giup cho m9i nguai deu c6 cong an vi�c lam

Ngay nay, cimg v6i S\f phat trien kinh te - xa h()i, m�ng lu6i nganh nghe ciing duqc ma r<)!lg ve quy mo, s6 luqng, chftt luqng Kinh te nhieu thanh phfrn duqc Nha nu6c khuyen khich va chu truang phat tri�n se t�o ra nhfrng quan ni�m m6i d6i v6i cac nghe trong khu vgc kinh t€ qu6c doanh va khu vgc kinh t€ lien doanh v6i nu6c ngoai, khu V\fC kinh t€ tu nhan Bai v�y, vi�c tim hi�u trgc ti€p lao d(}ng, nh�n bi€t ve nhu cfru nghe nghi�p CUa cac khu V\fC kinh t€ trong hi�n t�i ding nhu nhftng dg bao ve S\f phat tri�n Va bi€n d<)ng Cua h� th6ng nghe nghi�p la dieu

1 7 · · -1

cfrn thiet mang tinh chien luqc cua m6i hQc sinh trong quyet dinh ngh€ nghi�p tuong lai cua ban than minh

* Nh�n th.re v� th� gi6i ngh� nghi�p va nhftng yen cAu d'c tnrng cuangh� co d11 djnh I11a chqn

Ngh€ nghi�p xufrt hi�n cimg v6i xa h<)i loai nguai, no Ia m()t hi�n tuqng xa h()i, n6 c6 quy lu�t v�n d()ng rieng cua n6 so v6i nhfrng hi�n tuqng xa h()i khac va S\l tf>n t�i CUa nhfing quy lu�t nay khong ph\l thUQC vao XU hu6ng noi Chung Va nhu cAu n6i rieng cua con nguai Con gia tri ngh€ nghi�p chi c6 th€ t6n t�i trong m6i lien h� v6i nhu cAu cua con nguai Ngh€ nghi�p v6i con nguai c6 hay khong c6 gia tri tuy theo vi�c con nguai c6 hay khong c6 nhu cAu d6i v6i ngh€ nghi�p d6

Cung v6i sµ bien d6i xa h<)i, nhu cAu xa h<)i d6i v6i ngh€ nghi�p cting co sµ thay d6i tuong trng Ch�ng h� each day 1 5 - 20 nam, xet v€ m�t thu nh�p, ngh€ d�y hQc duqc x€p vao cu6i h�ng so v6i nhi€u ngh€ khac Song, hi�n nay n6 la ngh€ duqc xa h9i quan tam ca v€ tAm quan tr9ng cua no ct6i vai vi�c dao t�o ngu6n nhan lµc va ca v€ tinh 6n dinh trong thu nh�p v�t ch�t, nguqc l�i, ciing vao khoang thai gian d6, xa h()i danh gia cao d6i v6i nhfrng nguai lam cong tac nghien crru khoa hQc

ca ban, thi hi�n nay, hfru nhu rfrt it nguai quan tam t6i llnh V\l'C nay, hue tranh qua tai thi sinh vao cac truang d�i hQC t6ng hqp cua 20 nam v€ tru6c da duqc xufrt hi�n d6i v6i cac truang SU ph�m, lu�t, kinh t€, quan h� qufic t€ vao giai do�n hi�n nay Tuy nhien cfrn phai th�y r�ng sµ dinh gia d6i v6i cac ngh€ cua xa h<)i c6 th€ c6 sµ bi€n d6i theo thai gian v€ m�t nay hay v€ m�t khac (thu nh�p cao hay thfrp, nhan h� hay vfrt va, danh gia hay th�p hen ) song gia tri dich thµc cua m6i ngh€ qua sµ thang trAm cua thai gian vfrn duqc luu giu

Vi�c nh�n thuc th€ gi6i ngh€ nghi�p v€ v�t ch�t ho�c tinh thfin v6i S\l' bien d<)ng theo dong phat tri�n cua ljch SU xa h<)i va nhii'ng yeu cAu d�c trung cua nghS nghi�p se giup hQc sinh c6 duqc ca bS r<)ng (nhan quan nghS nghi�p) vS m�t s6 luqng thong tin ngh€ nghi�p va ca v€ chi€u sau ( d�c di�m cua ngh€, tinh hii'u dvng cua ngh€, gia tri kinh te xa h()i ma ngh€ dem l�i cho ban than) cua luqng thong tin do

1 8

•

'

* Nh�n thlfc v� nhfrng d�c di�m ca nhan

De c6 the ch9n m()t ngh<� nao d6, m6i nguai tru&c tien phai "hieu minh" de

CO dUQ'C m()t buc tranh toan canh ve chinh minh, tir d6 CO dUQ'C S\l' can nh�c ky cang

ve S\l' phu hqp hay khong phu hqp gifra nhfrng gi vBn CO Va nhu cfru doi hoi cua nghe nghi�p

Nhu cdu, nguy�n v9ng cua ca nhan dBi v&i vi�c chi8m linh m()t nghe nao d6 c6 the tra thanh hi�n thgc khong chi phv thu()c vao vi�c nh�n bi8t nghe ma cling v&i n6, ca nhan phai hieu ring nghe nghi�p d6 d�t ra nhfrng dieu ki�n nao ve the ch�t,

ve tam ly, ve nang lgc, ve ky nang, ve phAm ch�t d<;io due ma chinh minh cfin phai c6 va n8u chua c6 thi phai c6 sg n6 lgc b6 sung cho ddy du M6i h9c sinh Ia chu the cua sg lga ch9n, song nhfrng gi dang t6n t<;ii trong chinh cac em l<;ii la dBi tuQ'Ilg dUQ'C nghe nghi�p "xem xet" de dua t6'i nhfrng phan quy8t ve S\l' phu hqp hay khong phu hgp trong lga ch9n nghe cua cac em Bai v�y h9c sinh cdn c6 sg hieu bi8t cdn thi8t ve nhu cdu nang lgc, khi ch�t, cac net tinh each hu&ng m}i ho�c hu&ng ngo<;ii

Ca ba m�t neu tren trong nh�n thuc nghe nghi�p cua h9c sinh c6 lien quan ch�t che va b6 sung cho nhau t<;io thanh tinh tr9n v�n cua nh�n thuc nghe nghi�p Tri thuc ve th€ gi&i nghe nghi�p va nghe djnh ch9n se t<;io nen cam xuc ve cai hay, Cai d�p Cua nghe, hinh thanh d()ng CO loi cuBn ban than d8n VcYi nghe, giup cho S\l' lga ch9n nghe di dung hu&ng, phu hqp v&i nhfrng d�c diem v6n c6 cua ban than

2.3.2 Djnh hmmg thai dq dAi vOi ngh� nghi�p

.Hanh vi lga ch9n nghe cua tufii tre c6 lien quan nhieu t&i thai d() cua h9 Thai d{> dBi v&i nghe nghi�p la S\l' danh gia chung mang tinh lau dai cua ca nhan ve gia tri nghe nghi�p Thai d() d6 c6 the la khuynh hu&ng phan anh tich C\l'C ho�c tieu C\l'C cua con nguai dBi v&i nghe nghi�p M9i thai d() d6i v&i nghe nghi�p deu bao g6m 3 y8u tB sau:

- Y�u t6 tinh cam: Bao g6m cac cam xuc ch�p nh�n ho�c tha a v&i nghe nghi�p

- Y8u tB nh�n thuc: La quan ni�m va hieu bi8t cua ca nhan ve m()t nghe C\l the nao d6 ma h9 c6 dg dinh lga ch9n

19

"'

"

- Yeu t6 hanh vi: La SlJ the hi�n quan ni�m va tinh cam cua minh thanh hanh d{mg Hanh d()ng nay c6 the la cht'.i y h9c t6t nhfrng mon c6 lien quan t&i SlJ lga

· ChQn nghe, tim dQC cac tai li�u n6i ve nghe d6, tu yen truyen nghe d6 cho be b�n

Thai d() nghe nghi�p la m()t thu()c tinh cftu thanh nhan each, n6 bieu thj s�c thai tinh cam ve muc d() say me cua ca nhan d6i v&i ho�t d()ng nghe nghi�p D�c trung CO' ban nhftt CUa thai d() nghe nghi�p dUQ'C bieu hi�n truac tien thong qua d()ng CO' ChQn nghe

* Nhu ciu va dqng ca h.ra ch9n ngh�

Tftt ca m9i SlJ lga ch9n nghe deu c6 xuftt phat diem Ur nhu cAu ca nhan, khi hQ thfty rfuJg trong tinh tr�g hi�n t�i cua ban than con c6 m()t khoang tr6ng: chua c6 nghe nghi�p, chua c6 m()t vi the xa h()i dich thgc, chua c6 nhfing di€u ki�n v�t chftt de thgc hi�n hoai bao, Tuy nhien, cAn phan bi�t gifra nhu cAu va u&c mu6n nghe nghi�p, uac mu6n la sg lga ch9n t6ng qua d€ thoa man m()t nhu cdu C\l th€ ( chfulg h� nhu cdu la vao Khoa Toan - Tin va u&c mu6n la vao Truang D�i h9c Su ph�)

Nhu cAu la m()t khai ni�m vuqt ra ngoai gia trj v�t chftt cua nghe nghi�p, la m()t yeu t6 rftt quan tr9ng ma nha SU ph�m cAn hieu ro de tac d()ng dung D()ng CO' tht'.ic ddy SlJ lga ch9n thuang phan anh nhu cAu ch9n nghe han Ia phan anh cac gia trj do nghe dem l�i: ta ch9n nghe d�y h9c dan thuAn vi cht'.ing ta ch9n m()t ho�t d()ng dem l�i cho cht'.ing ta luang va ph\l cftp hang thang, con vi gia trj xa h()i va d�o due cua nguai thAy giao dem l�i cho ta thi mai ve sau chung ta mai hieu

S\f lga ch9n nghe cua h9c sinh bao gia ding bi chi ph6i bai m()t h� th6ng d()ng CO' nhftt djnh Nhfing d()ng CO' nay thuang b�t ngu6n tir nhfing nhu cAu htcng tht'.i, sa thich rieng cua m6i con nguai va duqc hinh thanh du&i tac d()ng hqp thanh cua d()ng CO' ben trong va d()ng CO' ben ngoai D()ng CO' ben trong c6 vai tro quan tr9ng tht'.ic ddy con nguai d�t tai nhfing m\lc tieu nhftt djnh trong qua trinh tien t&i ID\IC dich ngh� duqc h;a ch9n Nhfrng d()ng ca hen trong c6 the bao g6m nhfrng thanh t6 nhu: trinh d9 kien thuc khoa h9c, ky thu�t, cong ngh�; hung tht'.i, nguy�n VQng, nang lgc, ScJ truang CUa ban than d6i vai ngh� d6; ti�m nang nh�n biet va hieu duqc y nghia xa h()i, gia trj xa h()i cua nghe

20

* Hfrng thu dBi v6i ngh� nghi�p

La S\f bieu hi�n thai d() cua con nguai d6i v6i ITnh V\fC nghe nghi�p hay m()t nghe C\l the, n6 g6p phfin t�O nen d{)ng lµc thuc d�y ca nhan tim hieu ky luang ve nghe, lam ca sa cho vi�c thµc hi�n nguy�n v9ng nghe

Thieu hirng thu, ho�c hirng thu ma nh�t, CUQC s6ng cua con nguai se tra nen am d�m va ngheo nan M()t khi con nguai y thuc ve gia tri nghe nghi�p d6i v<Ji minh, CO dUQ'C nhfrng cam XUC va S\f say me tf ch C\fC trong lao d(}ng, hQC t�p nh�m hoan thi�n minh de d�t t6i nghe nghi�p, khi d6 a con nguai da c6 duqc hirng thu nghe nghi�p Lµa ch9n nghe nghi�p la m()t cong vi�c h� tr9ng cua tu6i hQC tro, Vi the neu a cac em CO dUQ'C S\f dinh hu6ng dung trong vi�c hinh thanh hirng thu tich C\fC df>i v<Ji ngh€ nghi�p thi Se giup cho vi�C t�O l�p 0 ban than cac

em d()ng ca m�nh me trong lµa ch9n nghe nghi�p

* Nguy�n vqng ngh� nghi�p

N guy�n v9ng nghe nghi�p cua con nguai la m()t hi�n tuqng tam ly bieu thi S\f hu6ng tai m(}t nghe nghi�p nao d6 trong the giai da d�ng Va phong phu Cua nghe nghi�p nh�m thoa man nhu cfiu duqc ho�t d()ng trong nghe nghi�p d6 Nhu v�y c6 the coi nguy�n v9ng nghe nghi�p nhu la hinh anh cua nhu cfiu da tra thanh hi�n thµc C6 duqc nguy�n v9ng xac thµc va chinh dang la vi�c kh6, bai nguy�n v9ng nghe khong chi lien quan vai nhu cfiu CUa ca nhan ma con chiu S\l' chi phf>i CUa trfr luqng hieu biet ve n()i dung, vai tro va y nghla nghe, cimg v6i nhfrng yeu cfiu cua ho�t d()ng nghe nghi�p d6i vai ca nhan Bai v�y, nguy�n v9ng nghe nghi�p la sµ xac dinh vi tri xa h{)i ma Ca nhan mong mufin VUO'll t<Ji tren CO' SO nhu cfiu Va hirng

dung d�n cua ca nhan h9c sinh du6i tac d()ng cua cac n()i dung, bi�n phap giao dvc cua truang h9c trong cong tac hu6ng nghi�p

2 1

•

2.3.3 Nang Ive ngh� nghi�p

Nang lµc la nhfing thu9c tinh cua nhan each, n6 khac v6i nhfing phAm chdt

ca nhan khac a ch6 chung khong t6n t�i d9c l�p ma chi t6n t�i trong m6i tuong quan v6i m9t ho�t d9ng nhdt dinh nao d6 Nang lµc duqc bieu hi�n a nhip dQ, chieu sau

va S\I ben vfing trong vi�c chi€m linh phuong phap Va each thuc ho�t dQng

Mfii con nguai deu tiem An nhfing nang lµc va nhfing s& truang d�c bi�t de

di t6i thanh cong, thanh tai, n€u bi€t lqi d\}ng dfry du cac ca sa dy d�c bi�t la nhfing s& truang s�n c6 d€ lµa ch9n nghe nghi�p, nghi�p V\l, nhi�m V\l c6 tinh d9t pha thi

d� mang den thanh cong d nhfing nguai thdt b�i, chinh hQ da khong danh gia duqc minh, khong tµ kiem ch€ duqc minh va khong nhin thdy s& truang cua minh nen da d�n den nhfing lµa ch9n sai lfrm ve du m9i phuong di�n

Bai v�y trong ho�t d9ng giao d\IC cua nha truang, n€u thi€u di S\I hieu bi€t hQC sinh ve m�t sinh hQC de t�o ra nhfing dieu ki�n cfrn thi€t cho S\I phat tri€n nhfing

uu th€ ve tri lµc, the lµc cua cac em thi kh6 c6 the phat hi�n va hinh thanh duqc nang lµc nghe nghi�p cho h9c sinh

2.3.4 Lva chqn ngh� nghi�p va nhfrng tinh chit cua no

Lµa ch9n nghe la m9t qua trinh Iau dai va phuc t�p, n6 duqc bieu hi�n a nhfing muc dQ khac nhau ngay trong nhfrng lap dfru cua truang ph6 thong ca sa' dUQ'C ti€p t\}C phat tri€n Va hoan thi�n dfrn a nhfing lap sau Va nhdt la a lap cuBi cdp ph6 thong trung h9c, trong cac truang, lap d�y nghe, duqc t�m coi la k€t thuc khi con nguai da c6 nhfing kha nang lao d9ng nghe nghi�p d9c l�p

V 6i tu each la m9t qua trinh ho�t d9ng, lµa ch9n nghe bao gBm nhfing tinh chdt ca ban sau:

* Tinh chu th� cua qua trinh Iva chqn

Qua trinh lµa ch9n ngh� cua h9c sinh di�n ra v6i sµ chi ph6i cua nhfrng m6i

Nhfrng m6i quan h� nay tac d<)ng t6i nh�n thuc, nhu cfiu, d9ng ca, hung thu, s&

22

•

•

thich nghe nghi�p cua h9c sinh Tuy nhien, d€ di t&i m9t quy€t djnh nghe, trong tuy�t d�i b() ph�n cac truang hgp, quy€t dinh d6 la do chu th€ dua ra va kh�ng dinh

* Tinh khach th� cua Slf 1.,a chqn

N6i t&i qua trinh lµa ch9n nghe la n6i t&i sµ k€t hgp giua nhu cfru, nguy�n v9ng ca nhan v&i yeu cfru do nghe nghi�p va xa h()i doi hoi Khong phai bdt cir nguy�n v9ng nghe nghi�p nao cua chu th€ lµa chQn cfing duqc xa h()i chdp nh�n Trong xa hQi, m6i ca nhan c6 vi tri xac dinh, v&i vi tri d6, ca nhan vira duqc huang nhiing quyen lqi nhung d6ng thai cfing cfrn c6 nhiing trach nhi�m d6i v&i c()ng d6ng va xa h()i

* Tinh ID\IC dich cua Sl! 1.,a chqn

Lµa ch9n nghe la m9t ho�t d()ng c6 d6i tuQ'llg D6i tuQ'llg a day chinh la nhiing nghe ma h9c sinh se ch9n Nghe duqc ch9n tr& thanh mvc dich ho�t d()ng lµa ch9n cua h9c sinh D€ d�t t&i mvc dich, h9c sinh cdn phai hi€u ro d6i tuQ'llg (nghe)

Sg hi€u bi€t nay cang c�n ke, sau s�c, dfry du bao nhieu thi kha nang chi€m llnh nghe nghi�p cang mau ch6ng tr& thanh hi�n thgc bdy nhieu Tuy nhien, cfrn phai hi€u r�ng khong phai ngay m()t Ilic h9c sinh hi€u ro nghe nghi�p, bi€t dfry du ve nghe minh djnh lga chQn Bai th€, mvc dich cua sµ lga ch9n nghe cfing cfrn duqc xac djnh C\l th€ tuong frng v&i tung cdp hQC, tirng trinh d(} nh�n thfrc CUa hQC sinh

* Tinh ciu true cua qua trinh llfa chqn

Trong qua trinh t6n t�i va phat tri€n, giai do�n lga ch9n nghe duqc coi la m9t b9 ph�n, m9t m�t xich trong cdu true dai s6ng con nguai Khi xac dinh cho minh m9t hu&ng di, m9t vi tri ho�t d()ng trong dai s6ng xa h()i, chinh la Ilic con nguai lµa ch9n nghe Qua trinh lga ch9n nhu ta thuang thdy, khong phai la ch6c lat, khong di�n ra m9t ldn ma nay sinh trong nhfrng m6i quan h� phfrc t�p "toi va nghe nghi�p", "toi va gia dinh", "toi va chfrc vv", .. Dieu d6 c6 nghfa la lga ch9n nghe duqc d�t trong m()t h� th6ng cac m6i quan h� gifra chu th€ (nguai h.ra ch9n) va nhfrng di€u ki�n khach quan c6 m6i quan h� trgc ti€p d6i v&i ngh€ nghi�p Hi€u ro d�c di€m nay, cong tac hu&ng nghi�p cfrn thi€t phai t�o duqc hi�u qua t6i uu cac

23