Khảo sá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nâng cao hứng thú học kỹ thuật cho giáo sinh cao đẵng sư phạm đà lạt

Phttdng phap nghien cll'u 6.1 Nghien cll'u tai lit$u 6.2 Phuong phap di€u tra vie't : Dlfa tren nhfi'ng ye'u to' d~c tn.tng ciia hung thu va phan tich ciia TS Tam ly h9c Marozova v€ nhfi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

2000

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

TS ĐỖ VĂN DŨNG

03/2000

coo GI.Ao sJNH CAO oA.NG su PJl4M DALAT

Chuy~n nganh : SU PH~M KY THU,; T

LU-4.N VAN '1114C SI KllOA HQC

SKC · o fJ o 3 8 5

Ho va ten : KS NGO THI THU HUONG Nganh hoc Cao hoc : SU PH~M KY THU~ T

Khoa hoc : 6 (1998 - 2000 )

MA SO : 5.07 00

Khao sat thllc tr11ng va de xua't cac giai phap nang cao hung tho hoc ky thu~t cua giao sinh Cao ding SU' ph11m Da 1111

Giao vien hliong dAn : TS E>6 Van Dung Thai gian thl,ic hi~n : 15 I 02 12000 den 15 / 08 / 2000

•

«

•

'

I DONG TRI

Lu~n van nay la k~t qua bao cong sue cua quy thay

co, quy th4n nh4n, 4n nhan va b~n huu Xin ghi long t$C d$ c0ng on quy thay c0 da an can d~y d6 va hudng din trong nhung ngay thang qua

E>~c bi•t xin cam on TS D6 Vin Dung da khfch 1• va

chT din t~n Unh, cung quy thay phong Quan ly khoa hQc truong E>HSP Ky Thu~t va TS L6 Thi Hoa da cung c'p cho nhung tai li•u va thong tin quy gia

Xin dl.IQc bay to t'm long bi~t on sau sAc d~n voi quy than nhan va an nhAn da thuong y6u giup do bAng ca v~t

ch't va tinh than

Sau cung, xin dl.IQC cam on b~n huu gan xa da nhi4t Unh giup do bAng mQi each trong khi lu~n van nay dl.IQc bi6n

SO$n

Ml)C LUC

Trang

1 Ly do chQn de tai • 1

2 Muc dfch nghien cuu 4

3 Nh~m vu nghien cuu 4

4 DO'i tuc;Jng va khach thEf nghien cuu 4

5 Gidi han de tai 5

6 Phudng phap nghien cuu 5

CHUONG 1 NGHIEN 1 Lich su viln de nghien cuu 6

1 1 0 nude ngoai 6

1 2 0 ViE;t Nam 7

2 Cd sCI ly lu~n cua de tai 9

2.1 Khai ni~m hung thu 9

2.1.1 Quan ditfm cua cac nha tam IY hQC phudng tay 9

2.1.2 Quan diEf m cua cac nha tam ly hQC mac Xit 11

2.2 Di)c diEf m cua hung thu 14

2.3 Vai tro cua hung thu 18

2.4 Cac loai hung thu 19

2.5 HU'ng thu nh~n thuc 23

2.5.1 Khai quat 23

2.5.2 D~c ditf m cua hung thu nh~n thuc 25

2.5.3 Cac giai doan phat triEf n 26

2.5.4 NhOng chi tieu cua hung thu nh~n thuc 28

2.5.5 Vai tro cua hung thu nh~n thuc trong hQC tap 30

2.5.6 Cac yeu t6 anh huClng 31

2.6 Hung thu hoc kY thu~t 37

"

CHl10NG2

TO CHltC NGHIEN cuu

1 Thcli gian nghi6n ci.tu 39

2 f)~c di&m cac hf dao t~o giao vi&n ti&u hQC 39

3 Ph1.1ang phap nghi&n ci.tu 40

3.1 Nghi&n cll'u tai lif u 40

3.2 Phudng phap quan sat 40

3.3 Ph1.1ang phap tro chuyf n 41

3.4 Phuang phap di6u tra 41

3.5 Phuang phap toan th6ng k& ' 41

4 Khach th4 nghi&n cll'u 42

5 T6 chuc thiJc hifn 42

CHl10NG3 KET auA NGHIEN c1Ju 1 Rung d()ng nhtn thuc cua giao sinh d6i vdi mOn kY thutt 44

1.1 Trong tuang quan vdi cac mOn hoc khac 44

1.2 E>6i vdi mOn kY thutt 47

2 M()t s6 bi&u h~n v4 hllng thu nh•n thuc 52

3 Cac yfu t6 anh huong 57

3.1 NhO'ng yf u t6 kfch thrch hllng thu 58

3.2 NhO'ng ylu t6 phan kfch thrch 67

4 M6i li&n hf giO'a hll'ng thu va kit qua hQC t$p 72

5 M()t s6 b~n phap kfch thlch hll'ng thu 73

KET LUAN vA v KIEN ae XUAT 1 K't lutn 76

2 Y kiln d4 xuit ." 77

Summary Tai lifu tham khao Ph1,1 l1,1c

~ ~ ~

PHAN MO DAU

1 Ly do chQn d~ tai

"M9i hoc;it dqng phong phu d€u doi hoi c6 hang thu" (Dewey)

Hung thu la m()t hi<$n tuqng tam ly phuc t(;lp nhung c6 y nghia Ion dO'i voi ca nhan, n6 la ngu6n d()ng llfc quan tr9ng thuc d~y ho(;lt d()ng cua con nguoi, giup con nguoi vu'qt qua m9i trd ng(;li d~ di de'n ke't qua Cac nha tam ly h9c tren the' giOi d~u nha"n m(;lnh tfim quan tr9ng d~c bi<$t cua hung thu n6i chung, va hung thu nh~n thuc n6i rieng, dO'i voi ho(;lt d()ng cua con ngu'oi Theo hQ, hung thu giil' m()t vai tro quye't dinh d~ nang cao tinh ti ch cl{c tu' duy' cha"t lu'qng va hi<$u qua

cua n6 Nha tam ly hQc Covaliop ding cho ding hung thu c6 y nghia

quan trQng trong doi sO'ng va ho(;lt d()ng cua con ngu'oi, con ngu'oi cam

tha"y sO'ng dfiy du va h(;lnh phuc khi hQ c6 nhil'ng hung thu Cung voi

nhu cfiu, hung thu kich thich ho(;lt d()ng va lam cho con ngu'oi trd nen

tich cl{c Cong vi<$c nao c6 hung thu thl se dlfdc thl{c hi<$n m()t each d~

dang va c6 hi<$u qua [l] Tie'n sI Ph(;lm Minh H(;lc ding c6 y kie'n tu'dng

tl{: "khi du'QC lam Vi<$c VOi hung thu CUa mlnh, du phai Vu'Qt qua muon van kh6 khan ngu'oi ta v~n cam tha"y thoai mai va thu du'qc nhi~u ke't qua "[7]

Nhu v~y, y nghia d~c bi<$t cua hung thu la dem l(;li ni~m vui cho con nguoi trong m9i ho(;lt d()ng Ni~m vui se lam cho con nguoi khong chi yeu lao d()ng hdn ma con c6 kha nang lam vi<$c nhi~u hdn, ho(;lt

d()ng c6 hi~u qua hdn Ni~m vui d6 la ngu6n lao d()ng sang t(;lo, la ngu6n Ive d(;lt tOi nhil'ng thanh cong moi trong mQi Hinh vl{c ho(;lt d()ng

:JaUw_ ui1 Liuµ fn/-ntJ lulng llui oft ill zud1 g11d pJuip, - 1

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

Ho~t d(>ng hQc ~p ciing khong ra ngoai quy lu~t d6 Tie'n sl tam

ly hQc N.G Marozova nh~n xet: ne'u thie'u hltng thu do'i vdi mon hQc thi khong chi c6 cha't lu<;1ng tri thltc bj giam silt, ma ca clm hieu bie't ciia tre ciing trd nen ngheo nan va tre kh6 tie'p tl;lc rmh h(>i du<;1c nhilng tri thttc mdi [3] K.D Usinxki ciing choring: "trong hQc ~p khong c6 hltng thu ma chi dung sltc m~nh CUa Sf/ cui'Jng ep Se lam cho 6c sang

~o cua nguC1i ta ngay cang thC1 d vdi lo~i hinh ho~t d{mg nay" HQC sinh n6i chung, giao sinh su ph~m n6i _ rieng, khong chi la do'i tu<;1ng Cua qua trinh giao d\IC ma con la chu the tich Cf/C CUa qua trinh ff y; chinh hltng thu nh~n thltc se la d(>ng cd quan trQng khie'n cac em trd thanh chii the thrfc Sr/, hQC ~p m(>t each tr/ giac va d(>c l~p Do d6, vic$c nghien ct1u Va phat trien hltng thu ddi vdi cac mon hQC se g6p ph'n tich Cf/C VaO vic$c thuc d'y tinh tich Cf/C hQC ~p CUa CclC em, g6p ph'n quan trQng de nang cao cha't lu<;1ng l1nh h(>i tri thltc, ctlng nhu giao d\lc tinh sang ~O trong hQC ~p

E>di vdi giao sinh SU ph~m, di~u nay cang d~c bic$t quan trQng

La m(>t giao vien tieu hQC, ho~t d()ng lao d(>ng cua cac em se la m(>t lo~i hinh lao d(>ng d~c thu - ho~t d(>ng ciia mQt ong th'y tdng the: cac

em Se phai cbju trach nhic$m toan dic$n V~ Sr/ phat trien Cua m(}t ldp hQC sinh, phai d~y tfft ca cac mon hQC, W chltc tfft Ca CaC ho~t d(}ng cho hQc sinh ldp minh ph\l trach Do d b~c hQc tieu hQc, vic$c cung ca'p tri thltc va hinh thanh ky nang cho hQc sinh c6 vai tro quan trQng nhu nhau, nen nguCli giao Vien tieu hQC khong chi lam to't Cong tac giao d\IC tri tuc$ cho hQC sinh ma con phai lam tdt cac m~t giao d\IC khac nhu : giao d\lc lao d(>ng, giao d\lc ky thu~t, giao d\lc th'm my E>e dap ttng dUQC yeu C'U d6, vic$c nim vifng cac mon hQC, trong d6 c6 mon Ky Thu~t - m(>t b(> mon g6p ph'n hinh thanh Sr/ toan dic$n cho

LU~N VAN TH~C Si KHOA HOC

Ia mij.c du diem so' mon ky thu~t a tntong ra't cao nhu'ng ke't qua khi di thlfc t~p (j tru'ong tieu h9c l~i khong tu'dng xung, th~m chi c6 nhi€u em ra't lung tung trong vic$c huong dan h9c sinh th\(c hanh, khong t6 chuc dlfdc cac hanh d{)ng h9c t~p mang tinh tich c\(c cho h9c sinh D6 la chu'a n6i de'n th\(c te' d cac tru'ong tieu h9c hic$n nay, vic$c giang d~y mon ky thu~t it nhi€u con mang tinh cha't qua loa, ap dij.t do chinh giao vien khong ndm vii'ng he$ tho'ng cac thao tac mang tinh giao khoa cua mon hQC

Xua't phat tll' y nghia va tftm quan tr9ng cua hung thu do'i voi vic$c thuc dffy tinh tich c\(c, sang t~o trong m9i ho~t d(mg, xua't phat tll' nhii'ng thanh t\l'U moi CUa tam ly hQC - giao d1;lC hQC hic$n d~i v€ phat huy tinh chu the cua hQC sinh trong qua trlnh d~y hQC, Va XUfft phat tll' thlfc te' giao sinh su' ph~m t~i tru'ong Cao D~ng Su' Ph~m Dalat chu'a hQc t~p tich c\(c do'i voi mon ky thu~t, chu'a t\( giac d{)c l~p suy nghi, sang t~o trong khi h9c t~p, chung toi c6 nguyc$n v9ng tlm hieu th\(c cha't hung thu hQc bQ mon ky thu~t cua giao sinh Cao f)~ng Su' Ph~m Dalat, phat hic$n cac nguyen nhan, tll' d6 d€ xua't cac bic$n phap nham nang cao tinh tich C\(C nh~n thuc CUa giao sinh dQ'i voi mon hQC

Qua qua trlnh tlm hieu, tham khao va voi kha nang cho phep trong m{)t thoi gian nha't dinh, chung tOi m~nh d~n nghien cll'u va'n d€:

? , '~ ,,.:' " ' , , ? ,,

"KHAO SAT THlJC TRANG VA DE XUAT MOT SO GIAI PHAP

J(h/uj_ uiL IJuµ fn/luJ, luOu,J tJui oft ill ~ g1/d plui.p - 3

LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

•

DANG Su' PHAM DALAT", nhhm ht$ tho'ng hoa m()t so' va'n d€ ly

lu~n v€ hung thu va hung thu nh~n thuc, khao sat hit$n tr(;lng hung thu h9c bQ mon ky thu~t cua giao sinh khoa ti€u h9c tru'ong Cao Ding Su' PhC;lm Dalat, phat hit$n cac ye'u to' anh hu'dng va d€ xua't m()t so' giai phap nhhm nang cao hung thu hQC ky thu~t CUa giao sinh

2 M\IC dich nghi@n cilu

Khao sat thlfc tr(;lng hung thu h9c ky thu~t cua giao sinh Cao Ding Su' PhC;lm Dalat, tren cd sd d6 d€ xua't m()t so' bit$n phap trong vit$c nang cao hung thu h9c ky thu~t cho giao sinh

3 Nhi~m V\1 nghi@n cilu :

D€ tai giai quye't m()t so' nhit$m vv sau :

3 1 Lam ro n()i ham cua m()t so' khai nit$m c6 lien quan

3.2 Khao sat thlfc tr(;lng hung thu hQC ky thu~t CUa giao sinh nam

II va III - khoa ti€u h9c, tru'ong CDSP Dalat ciing nhu' cac ye'u to' anh

3.3 D€ xua't m()t so' giai phap nhhm nang cao hung thu h9c t~p

ky thu~t

4 Dol tlif1ng va khach th@ nghi@n CUu

4.1 Bili tll(lng nghien cuu:

Hung thu h9c ky thu~t cua giao sinh Cao Ding Su' Ph(;lm Dalat

4.2 Khach thi nghien cuu

- 325 giao sinh nam II va III - khoa ti€u h9c -, tru'ong Cao Ding Su' Ph(;lm (CDSP) Dalat

:xw.u, uiL tJuµ bt'PUJ- hWu,J tlui tJ.ti di zrulL g1.ld pluip - 4

LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

6 Phttdng phap nghien cll'u

6.1 Nghien cll'u tai lit$u 6.2 Phuong phap di€u tra vie't :

Dlfa tren nhfi'ng ye'u to' d~c tn.tng ciia hung thu va phan tich ciia TS Tam ly h9c Marozova v€ nhfi'ng bi€u hit$n ciia hung thu

nh~n thuc, chung toi so~n ht$ tho'ng cau hoi nh~m phan anh thlfc tr~ng

hung thu Va nguyen nhan d~n toi hung thu hQC ky thu~t cua giao sinh

D€ tlm hi€u sau hon v€ cac nguyen nhan anh hu'dng de'n hung thu h9c ky thu~t, chung toi ciing da so~n ht$ tho'ng cau hoi nh~m

tham khao y kie'n cac giao vien d~y ky thu~t t~i m(}t so' tru'ong su' ph~m

6.3 Phuong phap quan sat, nghien CUu ke't qua hQC t~p 6.4 Phuong phap tro chuyt$n, phong va'n

6.5 Phuong phap tho'ng ke, xfr ly s6 lit$u

:JaW.o_ ui1 auµ_ UtpU,J h.tmg tJui oil ill ;null gild pluip - 5

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

•

~1

co so LY LU!N cuA vAN o:E NGHIEN cUu

1 Lich stl va'n d~ nghien cw

Hung thu la m<)t d~ tai hff p dftn do'i voi cac nha tam ly hQc Cac hQc gia tu' san da du'a ra quan diSm cua mlnh v~ hung thu tu the' ky 19 Nhii'ng phat minh cua Dewey, Montesory, Decroly da chung to nhii'ng tu' tu'dng v~ lao d<)ng dlfa tren hung thu da c6 san mffm mo'ng trong to an b<) khoa tam ly hQc cuo'i the' ky 19 [24]

Cac cong trlnh nghien cll'u v~ hung thu da dlfdc thlfc hic$n theo nhi~u huong khac nhau, c6 thS phan chia nhu' sau :

- Trong mo'i quan hf vui nhiin each :

Ban dff u, hung thu du'qc xem nhu' m<)t hic$n tu'qng tam ly, m<)t thu<)c tinh cua nhan each nhu' nhu cff u Slf gffn giii giua hung thu va nhu cff u da lam cho m<)t so' nha Tam ly hQc khing dinh : hung thu la m<)t nhu cffu c6 y thuc Sau nay, S.L Rubinstein da phan bic$t slf khac

' nhau giii'a nhu cff u va hung thu Ia C1 ch6 : nhu cff u biSu thi slf xung d<)t cai gl cffn, con hung thu Ia slf llfa ch9n do'i tu'qng - hic$n tu'qng trong the' gioi xung quanh

Mo'i lien he$ giua hung thu voi slf phat triSn nhan each n6i chung, VOi tfnh tich ClfC hQC t~p CUa hQC sinh noi rieng, da dlfdC d€ C~p rfft nhi€u trong cac cong trlnh nghien cll'u cua N.D Levitop, N.Ph E>obrunhin , cac tac gia tren da phan tich nhung di~u kic$n va kha nang giao dt;tc hung thu trong qua trlnh hQC t~p Va lao d<)ng CUa hQC sinh [24]

JaWo- ui1 llr¢'- 1nµtg 1u1ng tlui oa ill ~ g1ti1 phap, - 6

LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

•

•

- Trong moz qUlln hi vdi qua trinh nh{j,n thuc :

Nam 1971, G.I Sukina trlnh bay cong trlnh nghien CUu v€ "va'n d€ hung thu nh~n thuc trong khoa h9c giao dvc", nhung nam sau d6, dlfa tren ke't qua nghien CUu ciia mlnh, cung voi Maxima, tac gia da khai quat ly lu~n d()ng cd trong ph<J.m vi hung thu nh~n thuc ciia h9c sinh 1976 c6 cong trlnh nghien cll'u ciia Moracova v€ "tac dvng ciia vi<$c giang d<J.y neu va'n d€ do'i voi hung thu nh~n thuc ciia h9c sinh " Cac tac gia da coi hung thu nh~n thuc la m()t trong nhung d()ng cd h9c

t~p c6 y nghia nha't Slf nghien CUu nay m()t phffn lam sang to them

nh~n djnh ciia nha tam ly h9c X.L Rubinxetin rhng : hung thu Ia m()t thu()c tinh ciia nhan each [29]

- Hung thu doz vdi cac mon h{JC C(I, the":

Cac cong trlnh nghien cll'u ciia A.F Beliaep, V.I Ivanop, N.D Levitop, N.S Lukin thl l<J.i chu y de'n slf phat tri€n hung thu nh~n thuc VOi CaC mon hQC C\J th€, Vada VCJ.Ch ra ht$ phu'dng phap nhhm lam nay sinh va cling co' cac hung thu Cac cong trlnh nghien CUu ciia L.I Boziovich, U.A Kruchetxki, Andreas Helmke da di sau vao giai quye't dijc di€m hung thu ciia tung lua tu6i h9c sinh va chi ra nhung bie'n d6i

cd ban di~n ra trong ph<J.m vi hung thu [12]

Trong nhii'ng nam gffn day, N.G.Marozova, L.X.Xlavina, Renninger ciing da xem xet hung thu nh~n thuc voi tu' each la d()ng

(J Viit Nam, tu nhung nam 1960 da c6 nhung cong trlnh nghien cll'u v€ hung thu h9c t~p ciia h9c sinh Vi<$t Nam, dijc bi<$t Ia cong trlnh nghien cll'u ciia Le Ng9c Lan (1969) v€ hung thu h9c toan va ki€m nghi<$m bi<$n phap giao dvc ciia DC)i Thie'u Nien ti€n Phong trong nha tru'ong, nhhm g6p phffn nang cao hung thu do'i voi mon toan MC)t so'

:Khlto- uiL iJut-e IRµrg luin.q, tJui oa ill zad.t ,,,uu pluip, - 7

LUAN VAN TH~C ST KHOA HOC

cac man hQC Ra't nhi€u cang trlnh di sau nghien CUu hung thu h9c t~p

tll"ng b() man cv th~ d h9c sinh ca'p 2 : hung thu h9c van ciia Ph<J.m Ng9c Quynh (1977) , D6 Thi Tuye't (1981), Vii Thi Nho (1988) Gftn day nha't la cang trlnh nghien cll'u ciia Nguy~n Thi Thao nhhm khao sat thlfc tr(J.ng h9c Van ciia h9c sinh m()t s6 tntong ca'p 2 d thanh ph6 Bien Hoa

Nhln chung, vi~c nghien cll'u hung thu n6i chung, hung thu nh~n

thuc n6i rieng d Vi~t Nam phftn nao da du'qc giai quye't kha phong phu trong nhi€u khfa C<J.nh khac nhau ciia n6 Chung tai khang c6 tham VQng d~t vffn d€ nghien CUu CUa mlnh hoan toan moi me VOi nhfi'ng va'n d€ da du'QC cac nha tam ly hQC Vi~t Nam giiii quye't, ma c6 th~ n6i nhfi'ng cang trlnh nghien cll'u ciia hQ da giup ich cho chung tai ra't nhi€u v€ m~t ly lu~n va phu'dng phap nghien CUu Cai khac va moi trong cang trlnh nghien cll'u ciia chung tai la nghien cll'u hung thu tren d6i tu'qng giao sinh su' ph<J.m d m()t tinh thu()c cao nguyen mi€n Trung, voi m()t b() man nAm trong h~ th6ng chu'dng trlnh dao t<J.o nhAm dao

t<J.o ngu'oi giao vien ti~u h9c toan di~n Bdi vl, d~ nang cao hi~u qua giang d(J.y Va hQC t~p, vi~c tlm hi~u hung thu nh~n thuc tren cac d6i tu'qng h9c sinh khac nhau, d nhfi'ng b() man khac nhau, nhAm d€ xua't cac phu'dng phap giang d<J.y t6t nha't, v~n la m()t lanh vl;l'c cftn du'qc quan tam, VOi ly do : "neu hang thu khong phai la mf:tC dfch CUa giao df:lC, thz no Cung phai la phitdng phap duy nhdt di cung co' ket qua Cua

Jarlm- ui1 tJuµ mµu,, 1u1ng tJui oa ill tJeUfil g1ld pJuip - s

LUAN VAN THl:\C Si KHOA HOC

2.1 Khai niim hung thu

Hung thu la m<)t khai nic$m tam ly kha phuc tc;ip, nghien CUu cua cac tac gia khac nhau cho tha'y thu~t ngii' "hung thu" duqc sti' dvng kha r<)ng rai

2.1.1 Quan dilm cua cac nha tam ly h9c phztang tay :

M<)t s6 tac gia nhu I.Ph Shecbac da coi hung thu nhu m<)t thm)c tinh bfim sinh cua con nglfoi, v James va s Klaparet thl cho hung thu c6 ngu6n g6c sinh v~t Trong cong trlnh nghien cll'u "tam ly h9c tre em

va giao dvc h9c thlfc nghic$m" nam 1946, Klaparet kh~ng dinh : hung thu la dffu hic$u CUa nhu cffu, ban nang khat VQng doi hoi dlfQC thoa man

M()t s6 tac gia khac lc;ii xem xet hung thu nhu m<?t truong hc;lp rieng cua thien huong Sukina giai thich hung thu la thien huong, Ia XU

the' ChQn hfa CUa chu y, la tinh tich ClfC trong Hinh VlfC ma con nglfoi hung thu, Va la XU the' CUa con nglfoi hQC dlfdC mQt sd mon d€ dlfdC cai vui do ban than qua trlnh h9c t~p mang lc;ii [29]

E.K Strong, cho rhng hung thu duqc bi€u hic$n trong XU the' cua con nguoi mu6n h9c duc;lc m<)t s6 d6i tlfc;lng nha't dinh, yeu thich m()t vai loc;ii hoc;it d<)ng va dinh hlfong tinh tich clfc nha't dinh vao nhii'ng hoc;it d<)ng d6 [40]

D.E Super lc;ii khong tan thanh quan nic$m d6, nhung ciing khong dua ra duqc m<)t khai nic$m ro rang hdn ve hung thu Tac gia vie't : hung thu khong phai la thien hlfong, khong phai la net tinh each ca nhan; d6 Ia m<)t cai gl d6 khac, rieng re voi thien huong, rieng re voi tinh each, rieng re voi ca nhan [37]

:K.hllo- ui1 IJu/e mµu,, h.Ung, tlui 00 ill zud1 gM1 plui.p - 9

Bang chu y la cong trlnh nghien CUu ciia nhfi'ng nam 30 va 60 a

the' ky 20 ciia nha tam ly h9c ngu'oi Bue Charlotte Buhler, chung cho phep ta tha'y du'qc slf tie'n tri6n trong each nhln nh~n va'n d~ hung thu ciia ba Tho~t tien, ba cho hung thu la m()t hi~n tu'qng phuc t~p chu'a dlfdc xac dinh va Ia m()t ca'u true bao g6m cac nhu cfiu Be'n 1962, trong cong trlnh "tam ly h9c trong doi so'ng a thoi d~i chung ta"' ba vfin tie'p we coi hung thu la ye'u to' c6 sue m~nh VO cling to ldn trong

ho~t d()ng nhu'ng vfin chu'a hoan toan dlfdc lam sang to; theo ba, hung thu la ngu6n go'c tinh thffn ciia ti'.nh ti'.ch clfc di~n d~t tai li~u, d6i moi tai li~u, trlnh bay tai li~u khac voi nhu' la n6 vo'n c6 Tuy Buhler da c6 quan sat ra't tinh te' v~ vai tro cua hung thu trong slf phat tri6n ciia con ngu'oi, ba vfin chu'a chi ra dlfdc nhfi'ng thu()c ti'.nh d~c tru'ng ciia hung thu d6 giup chung ta d~ dang phan bi~t chung voi nhfi'ng d~ng khac ciia ti'.nh ti'.ch clfc nhu' nhu cfiu, chu y, khuynh hu'ong

Theo Helmke, hung thu duqc hi6u nhu' la "nhfi'ng xu hu'ong nh~n

thuc ", Ia m()t thanh to' trung tam ciia hanh d()ng, n6 du'qc xem nhu' la

ti~n d~, d6ng thoi la CaC m\JC tieu CUa hanh d{)ng Va CUa Slf phat tri6n Trai voi d()ng Cd d~t thanh ti'.ch, cac ye'u to' nhu' d~c thu n()i dung quan

h~ VOi do'i tu'qng Va d{)ng Cd n{)i t~i la cac d~i lu'qng trung tam quye't dinh hung thu" [13] Quan di6m nay c6 nhi~u di6m tu'dng d6ng voi quan di6m v~ hung thu ciia cac nha tam ly h9c Xo vie't

MC)t so' tac gia (Hunt, Carroll E.lzard, Maslow) thl xem hung thu

la d()ng cd ciia ho~t d()ng: ht$ d()ng cd clfc ky quan tr9ng trong slf phat tri6n cua ky xao, tri thuc Va tri' tu~, Va la tr~ng thai d()ng Cd chie'm u'u the' trong ho~t d()ng hang ngay ciia m()t con ngu'oi blnh thu'ong Theo Carroll (1992) : hung thu la cam xuc ti'.ch ClfC du'qc trai nghit$m thu'ong xuyen nha't

J(JW.o_ ui1 tm/e lllµtg, hang tJui tUi ill zullL g1iU pJuip, - 10

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

•

•

•

2.1.2 Quan dilm cua eek nha tam ly h9c Macxit

Cac nha tam ly h9c, giao dl;lc h9c xa h(>i chti nghia cho r~ng khai ni~m "hung thu" khong trll'u tu'c;lng Hung thu khong phai la nhii'ng thUQC tinh san CO trong nqi te;ii con ngu'oi ma la ke'°t qua S\l' hlnh thanh nhan each ctia ca nhan Hung thu nh~m phan anh mqt each khach quan

thai dQ dang t6n te;ii CJ Ca nhan, thai dQ do XUftt hi~n do ke't qua CUa Sl.f anh hu'CJng qua le;ii giii'a di€u ki~n so'ng va hoe;it dqng ctia ca nhan Chinh vl the' ma nguyen nhan ctia hung thu ra't da de;ing, khie'n cho

nhi€u tac gia khac nhau c6 nhi€u each giai thich khac nhau v€ hung

thu

MC)t so' tac gia nhu' T Ribo, N.Ph E>obru'nhin coi hung thu bi€u hi~n ra nhu' Ia khuynh hu'dng l\l'a ch9n ctia ca nhan, ctia chu y ctia ca nhan B.M Cheplop cho hung thu Ia XU hu'dng u'u tien chu y vao mqt

khach th€ nao d6 A.V Daparogiet quan ni~m : hung thu la khuynh hu'dng chu y tdi nhii'ng do'i tu'qng nha't djnh, la nguy~n v9ng tlm hi€u

chung mqt each cang ti mi cang hay Con S.L Rubinstein xac djnh:

hung thu luon c6 tinh cha't quan h~ hai chi€u, ne'u nhu' m()t v~t nao d6

lam toi chu y' thl c6 nghia la v~t d6 ra't thich thu do'i vdi toi

Hai tac gia nay da coi hung thu bi€u hi~n ra nhu' Ia khuynh

hu'dng tac dqng mqt each c6 y thuc vdi cac khach th€ ma ca nhan djnh

hu'dng vao; Ia thai dq c6 ch9n l\l'a ctia ca nhan do'i vdi do'i tu'c;lng vl y

nghia CUQC so'ng Va tinh hftp dfrn CUa no ( 4]

MC)t so' tac gia khac nhu' A.A Liubinxkaia, V.G Ivanop, A.G Ackhipop, A.N Leonchiep le;ii coi hung thu Ia thai d() nh~n thuc ctia ca nhan do'i vdi hi~n th\l'c Theo Leonchiep thl hung thu la m()t thai d()

nh~n thuc dij.c bi~t do'i vdi do'i tu'qng hay hi~n tu'qng ctia th\l'c te' khach quan Liubinxkaia da vie't: "hung thu, d6 la thai dq nh~n thuc ctia con

Jai.IUJ- ui1 tJuµ, ~ lu1ng_ tJui Oti ill delldL gM1 pluip - 11

•

•

•

•

ngu'oi do'i voi xung quanh, do'i voi m<)t m~t nao d6 cua n6, do'i voi m<)t

linh vlfc nha't djnh ma trong d6 con ngu'oi muo'n di sau hon" [18] Giao su' Tie'n sI tam ly h9c P.A Rudich da coi "hung thu la bi€u hit%n xu hu'ong d~c bit%t cua ca nhan nham nh~n thuc nhung hit%n tu'qng nha't dinh cua CUQC so'ng xung quanh, d6ng thoi bi€u hit%n thien hu'ong tu'ong do'i co' djnh cua ca nhan do'i voi cac lo(;li ho(;lt d<)ng nha't djnh" [28]

Gordon cho rang hung thu la slf ke't hqp d<)c dao cua cac qua trlnh tlnh cam, y chi va ho(;lt d<)ng tri tut%, khie'n tinh tich eve nh~n thuc va ho(;lt d<)ng cua ca nhan dlfoc nang cao [29] Con S Biule l<;!i giln hung thu voi nhu c~u, Biule cho rang hung thu la ke't ca'u bao g6m nhi€u nhu

~

cau

Nha tam ly h9c A Kossakovski m<)t m~t chu y tdi tinh llfa ch9n CUa hung thu, m~t khac nh§n m(;lnh de'n tfnh tfch ClfC cua ca nhan do'i voi do'i tu'qng c6 y nghia Theo ong, hung thu hu'ong tinh tich clfc tam

ly VaO nhung do'i tu'qng nhfft djnh voi ml;lC dich nh~n thuc Chung, tie'p thu nhung tri thuc va nilm vung nhung ho(;lt d<)ng phu hqp Hung thu bi€u hit%n m<)t mo'i quan ht% c6 tinh cha't llfa ch9n do'i voi moi tru'ong va kich thich con ngu'oi quan tam tdi do'i tu'qng, tlnh huo'ng, hanh d<)ng quan tr9ng - c6 y nghfa do'i voi mlnh hon la toi nhung do'i tu'qng va hanh d<)ng khac Covaliop ciing d6ng y giln hung thu voi slf djnh hu'ong cua ca nhan vao do'i tu'qng, hit%n tu'qng xac djnh Theo ong,

"hung thu la thai d<) d~c thu cua ca nhan do'i voi do'i tu'qng nao d6, do y nghia cua n6 trong doi so'ng va do slf hu'ong dftn vs tlnh cam cua n6" [3]

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

TU' cac quan ni~m tren ctia cac tac gia, chung ta c6 th€ rut ra hai n9i dung cd ban cho khai ni~m hung thu nhu' sau :

- Cai gay ra hung thu (la nhfi'ng s\f v~t -hi~n tu'qng, gQi chung la dO'i tu'qng ctia ho<;J.t d9ng) phai du'qc chti th€ ho<;J.t d9ng nh~n thuc, hi€u

ro y nghia ctia n6 dO'i voi doi sO'ng rieng ctia mlnh

- Cai d6 (dO'i tu'qng) phai gay ra (1 ca nhan m9t tlnh cam d~c

bi~t

N6i each khac, d~c tru'ng n6i b~t ctia hung thu la c6 tinh y thuc

va l\fc ha'p ddn mang mau sclc xuc cam

Do khai ni~m ''hung thu" da du'qc sti' d\}ng kha r9ng rai, tam ly hQC hi~n d<;J.i da CO khuynh hu'ong nghien CUu hung thu khong tach roi toan b9 ca'u true tam ly ca nhan Trong nhfi'ng nam gffn day, cac nha tam ly hQC thffy cffn phai phan bi~t cac giai do(;ln phat tri€n khac nhau CUa hung thu d cung mQt con ngu'oi; tuc la phai lam sang to d giai do(;ln phat tri€n va voi nhfi'ng di€u ki~n nao ctia hung thu, thl m9t m~t, m9t d~c di€m nao d6 ctia hung thu d\fdc nay sinh, va c6 nhfi'ng ye'u tO' nao

la chung cho m9i giai do<;J.n phat tri€n ctia hung thu

Phan tich ca'u true ctia hung thu, Tie'n si tam ly hQc Marozova tha'y it nha't c6 3 ye'u tO' belt bu9c d~c tru'ng cho hung thu :

- C6 thai d9 xuc cam dO'i voi dO'i tu'qng

- C6 khia C<;J.nh nh~n thuc ctia xuc cam nay (d\fdc tac gia gQi la ni€m vui tlm hi€u va nh~n thuc)

:xwu, .ui1 tJu/e b<t/.luJ- It.Ung, tJui oa ill zw1L g11d pJuip, - 13

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

.•

- C6 d()ng cd tr\l'c tie'p xua't phat tu ban than ho~t d()ng, tuc la

ho~t d()ng t\l' n6 lOi cuo'n va kich thich, khong phl;l thu()c vao cac d()ng

cd khac Cac d()ng cd khac (tinh thffn nghia V\l, trach nhi~m, ke't qua )

CO th€ h6 trq, lam nay sinh Va duy trl hung thu, nhu'ng nhii'ng d()ng Cd

nay khong XaC djnh d\l'dC ban chfft CUa hung thu (12]

Bfft ky m()t hung thu nao ciing d€u c6 khia c~nh nh~n thuc, ciing d€u bao ham thai d() nh~n thuc CUa ca nhan do'i VOi do'i tu'qng d mQt muc d() nao do; VI khi ngu'oi ta hung thu VOl m()t S\l' V~t - hi~n tu'qng nao, ngu'oi ta luon muo'n hi€u bie't n6 ky hdn, sau sa'.c hdn Khong c6

ye'u to' nh~n thuc thl khong c6 hung thu b€n vii'ng, va ngu'qc l~i, hung thu la di€u ki~n d€ nh~n thuc do'i tu'qng m()t each Cd ban Va sau sa'.c Tuy nhien, khong th€ quy hung thu v€ thai d() nh~n thuc, bai vl ngoai nhii'ng hung thu tf\l'C tie'°p (hung thu VOi qua trlnh nh~n thuc), con ngu'oi con c6 hung thu gian tie'p (hung thu t~p trung vao ke't qua ho~t d()ng); hdn nfi'a, a con ngu'oi con c6 hung thu nhAm do~t Iffy S\l' v~t va do'i tu'qng nhu' nhii'ng lo~i hung thu v~t chfft

Thai d() xuc cam do'i voi d6i tu'qng la m()t thai d() khong th€ thie'u dlfdc cua hung thu Thai d() nh~n thuc khong th€ thay the' cho xuc cam Phai c6 S\l' ke't hqp chclit che giii'a thai dQ nh~n thuc va thai d() xuc cam cua ca nhan d6i voi do'i tu'qng moi c6 th€ c6 hung thu b€n vii'ng

Vl the', khong phai bfft ky thai d() cam xuc nao ding gay nen hung thu: ni€m vui nhfft thoi di~n ra trong cho'c lat chu'a phai la bi€u hi~n cua hung thu "Chi co nhii'ng bi€u hi~n cam xuc tich C\l'C b€n vii'ng cua ca nhan do'i voi do'i tuqng moi c6 th€ trd thanh m()t dff u hi~u khong th~ thie'u du'qc, m()t mcllt cua hung thu" [3]

2.2 Dij,c diim cua hung thu

:JauUJ .uiL tJut-e b<tpuJ; 1uDuJ- tJui oa ill delLdL g11d phti.p - t 4

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

•

•

E>ij.c diem tieu bieu va d~ nh~n tha'y nha't ciia hung thu la slf chu

y khong c6 y thuc xua't hi~n nhanh ch6ng, va slf chu y c6 y thuc dlfdc duy trl m{)t each d~ dang [28] Ben c~nh d6, c6 th€ xet de'n m{)t s6 dij.c diem khac:

2.2.1 Moz lien quan giua hring thu wJi cac dij,c dilm va trg,ng thai tam ly khac

- Hang thu va nhu cdu :

Gifi'a hung thu va nhu cfiu c6 m6i lien h~ qua l~i voi nhau nhu'ng khong d6ng nha't Nhu cfiu c6 the khong cfin ye'u t6 ha'p ddn, nhu'ng hung thu phai luon g~n li~n voi ye'u t6 ha'p ddn Theo S.L Rubinstein, nhu cffu lam nay sinh nguy~n VQng mu6n n~m du'<;IC dQ'i tu'qng, con hung thu the hi~n mong mu6n hi€u bie't d6f tu'qng Nhu cfiu khi da du'qc thoa man thl thoi, con slf thoa man hung thu l~i khie'n n6 hoan

thi~n them, di sau them

S~c thai cam xuc ciia nhu cfiu va hung thu ciing khac: khi nhu cfiu khong dlfdc thoa man thl con ngu'oi cam tha'y kh6 chiu, con khi khong cung ca'p cha't li~u cho hung thu thl hoij.c la ma't hung thu, hoij.c

la con ngu'oi cam tha'y chan nan

Hung thu c6 the duqc hlnh thanh tu nhu cfiu, nhung khong phili luc nao cfing v~y Thuong hung thu dlfdc hlnh thanh tu slf ha'p ddn

m~nh me ciia m{)t d6i tu'qng nao d6 d6i voi ca nhan, ca nhan cam tha'y d6i tu'qng d6 dem l~i cho mlnh m{)t mO'i cam tlnh dij.c bi~t, r6i sau d6 moi hieu bie't y nghia cua no d6i VOi CUQC s6ng Khi do hung thu CO the trd thanh nhu cfiu ca nhan

A.G Idravasu'xlop da xe'p nhu cfiu va hung thu vao cac ye'u t6

kfch thfch ben trong d6i voi ho~t d{)ng, va cho r~ng khai ni~m nhu cfiu r{)ng hdn khai ni~m hung thu Nhu cfiu la cai chung cho ta't ca cac hlnh

J(h/uJ uiL thJle UtµUJ- hHng, thti oft ill ;iemfL g1/d p.luip, - 15

•

thuc v~n d<)ng v~t cha"t, nhu cfiu luon doi hoi dlfdc thoa man, con hung thu chi b6 gc;m trong doi so'ng xa h<)i cua con ngu'oi [29]

- Hzing thu va chu y :

Chu y c6 th~ hu'ong vao d6i tlfqng ma ca nhan khong hung thu,

ca nhan chu y vao d6i tu'qng d6 chl vl hQ y thuc dlfqc tfim quan tn;mg, slf cfin thie"t cua d6i tu'qng ma thoi; nhu'ng khi ca nhan hung thu voi m()t ddi tu'qng nao thl hQ luon t~p trung Slf chu y CUa mlnh vao do

nh~m tang hit$u qua cua ho~t d()ng phu hqp voi hung thu cua mlnh Tuy nhien, khi ca nhan chu y vao do'i tu'qng, ne'u d6i tu'qng d6 du'a l~i

cho ca nhan ngay cang nhi~u slf ha"p d§n thl hung thu cling dlfdc hlnh thanh

- Hzing thu wJi xuc cdm - tznh cdm :

Thai d<? xuc cam - tlnh cam d6i voi do'i tu'qng la da"u hit$u khong th~ thie"u dlfdc cua hung thu Nhu'ng hung thu khong chl la XUC cam -tlnh cam, no con giin li~n voi Slf nh~n thuc tfim quan tr9ng cua ddi tu'qng va cua ho~t d(}ng d6i VOi CUQC s6ng Ca nhan

- Hzing thu va nhgn thllc:

Hung thu va ho~t d()ng nh~n thuc tuy c6 quan h~ voi nhau ra"t

ch~t che nhu'ng khong d6ng nha"t, bdi vl c) con ngu'oi con c6 hung thu gian tie'p, tuc la hung thu t~p trung vao ke"t qua cua ho~t d()ng ddn thufin

2.2.2 Hzing thu c6 thi dl:fdC hznh thanh mqt each tl! phdt hoij,c tl! gidc

Khi phan tich nhfi'ng hung thu da dlfdc hlnh thanh d ca nhan, cac nha nghien CUu nh~n thffy nhi~u khi ca nhan hu'ong toi Va giin b6 VOi ddi tu'qng (hay ho~t d()ng) khong phai chi do Slf hffp d§n V~ tlnh cam

:KWm uil Yuµ ~ 1u1nq, tJui oa ill <£Uif1 gM1 pluip, - t 6

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

cua d6i tu'c;lng, ma con do ca nhan nh~n thuc du'c;lc tfim quan tr9ng, gia tri cua d6i tu'c;lng (hay hanh dqng) trong doi so'ng xa hqi n6i chung, va d6i voi ca nhan n6i rieng Trong tru'ong hc;lp nay, hung thu dlfcjc hlnh

mqt each tlf giac Tuy nhien, hung thu ciing c6 th€ dlfqc hlnh thanh

mqt each tlf phat Va khong CO y thuc, do Slf V~t hffp dftn V~ tlnh cam, sau d6 moi dftn de'n nh~n thuc y nghia cua d6i tu'qng d6

2.2.3 Hang thu ca nhan phf!- thwJc vao d<:J,c dilm cua ddi titqng

va phdm chat cua nhan each

Chung ta d~u bie't rAng : mqt do'i tu'c;lng c6 th€ gay ra slf rung cam khac nhau d nhii'ng ca nhan khac nhau; hay ciing chinh d6i tu'c;lng d6, nhu'ng d nhung thoi di€m khac nhau l~i c6 th€ gay ra cho cling mqt

ca nhan nhung phan ung, nhung rung cam khac nhau Va'n d~ lad ch6 nhii'ng d~c di€m, thuqc tinh cua d6i tu'c;lng - ho~t dqng c6 dap ung hay c6 tu'dng ung voi d~c di€m rieng, phffm cha't ctia ca nhan hay khong Mile dq tu'dng ung giua d~c di€m ctia dcSi tu'c;lng voi d~c di€m, phffm cha't cua chti th€ c6 y nghia ra't quan trQng d6i voi vi~c hlnh thanh hung thu

Slf th6ng nha't giua khach th€ va chti th€ du'qc th€ hi~n ro r~t trong hung thu Hung thu luon c6 d6i tu'c;lng nha't djnh Hung thu ctia con ngu'oi da d~ng nhu' the' gioi khach quan, nhu'ng chi c6 nhung cai cdn thie't, cai moi me, cai c6 gia trj, cai c6 sue loi cu6n ha'p dftn moi la d6i tu'c;lng ctia hung thu ca nhan Theo Petrovski : "chi c6 cai gl c6 y

nghia quan tr9ng, c6 gia tri d6i voi chinh ca nhan; cai c6 lien quan toi kinh nghi~m Va Slf phat tri€n Ca nhan moi du'QC phan anh mqt each llfa ch9n trong hung thu ctia tung ca nhan" [23]

2.2.4 Hang thu ca nhan luon chju Sf! che' itcJc cua cac di€u

ki~n ljch sit xd hqi

· THL ··~ut/f: ~ -~

;\ U; ···"nKT LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

Hung thu th€ hit$n mo'i quan ht$ qua l~i giii'a chu th€ va the' gioi khach quan, th€ hit$n muc d() tu'dng ung giii'a d~c di€m cua do'i tu'cjng voi yeu cff u, kinh nghit$m va slf phat tri€n cua ca nhan; nhu'ng quan ht$ giii'a chu th€ va khach th€ khong di~n ra m()t each tach bit$t ma du'cjc

di~n ra trong m()t moi tru'ong xa h()i nha't dinh va co nhii'ng ngu'oi khac lam trung gian cho mo'i quan ht$ do Ca nhan thu'ong d~ hung thu voi cac ho~t d()ng du'cjc nhi€u ngu'oi tan thu'dng, khi tha'y no dem l~i lcji kh cho xa h()i va thoa man nguyt$n VQng cua ban than Slf phat tri€n ciia hung thu phl} thu()c vao slf phat tri€n cua san xua't noi chung va slf phat tri€n cua cac lanh vlfc van hoa noi rieng Trong lanh vlfc ngh€ nghit$p, khi san xua't xa h()i phat tri€n, nhi€u nganh ngh€ moi xua't hit$n, thl hung thu ngh€ nghit$p cua ca nhan ding phat tri€n ngay cang phong phu va phuc t~p Trong lich sii' phat tri€n cua m6i ca nhan, hung thu du'cjc hlnh thanh va phat tri€n hoan toan tuy thu()c vao ke't qua linh h()i nhii'ng thanh tlfU cua n€n van minh trong thoi d~i ca nhan do

2.3 Vai tro cua hung thu

Hung thu co vai tro d~c bit$t quan tr9ng trong mQi ho~t d()ng cua con ngu'oi:

- Hung thu t~o nen cho ca nhan m()t tr~ng thai tlnh cam d~

chiu Khi co hung thu do'i voi Hinh VlfC ho~t d()ng nao thl ca nhan luon cam thffy phffn khdi, sung Su'ong, thoai mai trong lanh VlfC ho~t d(}ng

:xJuio- ui1 lhiµ inµrg, moo,, tJui o.a ill aewfL gild p.1u1p, - 18

LUAN VAN TH~C Si KHOA HOC

•

the" ca nhan se quan sat tinh nh~y hdn, ghi nho mu ben hdn, nho l~i d~

dang va chinh xac hdn

- Hung thu lam tang sue lam vit%c, nay sinh khat VQng hanh d(mg va hanh d(mg m()t each sang t~o Khi c6 hung thu, ca nhan thu'ong lam vit%c say su'a, khong mt%t moi; khi d6 cong vit%c trd nen d~

dang hdn, t6n it sue l\fc va c6 sue t~p trung cao, th~m chi lam ngu'oi ta quen ma't ca thoi gian Ngu'QC l~i, khi bUQC phai tie"n hanh m<?t cong vit%c ma mlnh khong hung thu, ca nhan thu'ong lam vit%c m<?t each gu'qng ep, cong vit%c trd nen n~ng nh9c, kh6 khan, ca nhan ch6ng mt%t moi Va chft't lu'cjng cong vit%c giam SUt fO rt%t

- Hung thu ding la m<?t trong cac Cd sd d~ dftn de"n tai nang Mu6n hlnh thanh nang l\fc phai c6 hung thu Nang l\fc ca nhan d\fdc hlnh thanh khi dam bao hai dieu kit%n Cd ban : Ca nhan do phai nh~n

thuc du'cjc tffm quan tr9ng ctia ho~t d<?ng va ho~t d<?ng phai c6 sue ha'p dftn tlnh cam do'i voi ca nhan E>6 ding la m<?t trong nhii'ng d~c di~m ctia do'i tuqng gay nen hung thu Nhu v~y, c6 th~ n6i hung thu la m<?t trong nhii'ng ye"u to' quye't djnh vit%c hlnh thanh va phat tri~n nang l\fc

ca nhan Th\fc ti~n cho tha'y : khong m<?t nguoi tai ba UH l~c nao ma l~i

khong CO hung thu voi cong vit%c Va voi Hinh V\l'C ma mlnh ho~t dQng

2.4 Cac lof!,i hung thu

Hung thu th~ hit%n mo'i quan ht% qua l~i giii'a khach th~ va chu

th~, do v~y n6 ding phong phu nhu' th\fc te' khach quan D\fa tren cac tieu chu~n phan lo~i khac nhau, cac nha nghien cilu da phan chia hung thu ctia con nguoi thanh cac lo~i khac nhau :

- Ne'u can cu vao n<?i dung d6i tu'qng va ph~m vi ho~t d9ng cua hung thu, ta c6 th~ chia hung thu thanh cac nh6m :

JaUm uiL tht/e ~ lumg, tlui mi ill aeudL g,i/d phap - 19

LUAN v AN THAC ST KHOA HQC

+ Hung thu lao d()ng ngh€ nghic$p hung thu nong nghic$p, hung thu ky thu~t, hung thu su' ph~m

+ Hung thu xa h()i - chinh tri : hung thu d6i voi nhii'ng

hlnh thuc nha't dinh cua cong tac xa h()i, hung thu do'i voi va'n de chinh

tri, hung thu VOi thoi CUQC

- Can cu vao chi€u hu'ong cua hung thu, c6 th~ phan chia hung thu trlfc tie'p voi hung thu gian tie'p :

+ Hung thu trlfc tie'p : khi ca nhan bi chi ph6i bdi chinh do'i tu'qng ma mlnh d()ng de'n, bdi ban than cac slf kic$n hay qua trlnh

ma mlnh theo du6i Trang tru'ong hqp nay, ca nhan hung thu voi chinh qua trlnh ho~t d()ng nhu' qua trlnh nh~n thuc, qua trlnh nAm vung kie'n thuc, qua trlnh lao d()ng va sang t~o

+ Hung thu gian tie'p : khi hung thu hu'ong vao ke't qua cua ho~t d()ng, ke't qua cua slf kic$n hay qua trlnh chu khong phai ban than slf kic$n hay qua trlnh d6 Cung c6 khi ngu'oi ta g9i hung thu gian tie'p la hung thu thlfc te' ·cua ca nhan do'i voi m()t cai gl d6; vi dv ca nhan bi loi cuo'n bdi ke't qua cao, bdi trlnh d() h9c va'n cao, cu'dng vi xa h()i hay ke't qua v~t cha't cua qua trlnh lao d()ng

Ca hai lo~i hung thu trlfc tie'p - gian tie'p d€u c6 y nghia quan tr9ng Hung thu trlfc tie'p se dftn de'n slf nh~n thuc sau s3:c hdn do'i

:K hO.o- ui1 tJu.re f.n/.lul- luln.g tJui oa ill ~ gild plui.p, - 20

LU.;N VAN THAC ST KHOA HOC

tu'qng cua hll'ng thu; con hung thu gian tie'p la phu'dng tit$n tie'p thu cac tri thll'c, ky nang, ky xao d€ ho~t d()ng c6 ke't qua (j nhii'ng ca nhan dUQC giao d\IC chu dao thl trong ca'u true hung thu CUa hQ thu'CJng CO S\l'

tu'dng xll'ng giii'a hung thu trt!c tie'p va hung thu gian tie'p, vl d6 la di~u

kit$n thu~n lqi nha't cho tfnh tfch C\l'C ho~t d()ng cua ca nhan Trong Hinh V\l'C hQC t~p, S\l' ke't hqp hai hoa giii'a hung thu trt!c tie'p va hll'ng thu gian tie'p la di~u to't nha't d€ phat tri€n ca nhan va d~t ke't qua cao trong hqc t~p

- Can cu vao tinh hit$u l\l'c cua hung thu, c6 th€ phan chia thanh hll'ng thu th\l d()ng Va hung thu tfch C\l'C

+ MC)t ca nhan c6 hung thu thv d()ng khi ho~t d()ng cua anh ta chi gioi h~n (J vit$c tri giac, chiem nguang do'i tu'qng gay nen hung thu, ma khong th€ hit$n tfnh tfch C\l'C nham nh~n thuc sau S~C do'i tuqng, lam chu d\l'dc do'i tuqng d6 Ca nhan c6 th€ vua bi€u hit$n hung thu do'i voi m()t cai gl d6, d6ng thCJi du'CJng nhu' vua dong vai tro cua ngu'CJi quan sat thv d()ng, vua t\l' thoa man voi bi€u hit$n hen ngoai cua hll'ng thu

+ Hung thu tfch C\l'C con gQi la hung thu chu d()ng Trong tru'CJng hqp nay ca nhan khong chi quan sat ma con c6 hanh d()ng nham chie'm linh do'i tuqng gay hung thu va th~m chi con c6 nhii'ng ho~t

d{)ng sang t~O trong lanh VrfC mlnh thfch thu

Hung thu tfch c\l'c la ngu6n quan trqng kich thich s\l' phat tri€n nhan each Ba't ky m()t hung thu nao (J giai do~n phat tri€n cua n6 phai

la hung thu tfch crfc

- Can cu vao tfnh cha't b~n vii'ng cua hung thu, c6 th€ phan chia hll'ng thu b~n vii'ng va hung thu khong b~n vii'ng

:xhlt.0- uiL tluµ mµu,, hllng, tJui oLi ill delldl g1M pluip, - 2 f

LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

Hung thu b€n vung t6n tC;li trong m()t thoi gian dai, thudng xuyen thuc tinh slf chu y, y nghI cua ca nhan d6 Hung thu b€n vung thu'ong gan li€n VOi nang llfc CUa Ca nhan trong Hinh VlfC hung thu Va S\f nh~n thuc Sall sac CUa Ca nhan v€ nhi~m V\l Va thien hu'ong CUa ban than

Hung thu luon luon thay d6i thl tinh khong b€n vung cua chung n6i len ding ca tinh con chu'a hlnh thanh, each s6ng cua ngu'oi d6 con chu'a xac dinh

- Can cu vao chi€u sau cua hung thu, nguoi ta lC;li phan chia thanh hung thu sau sac va hung thu hoi hc;1t, b€ ngoai

Nhung ngu'oi c6 hung thu sau sac thu'ong c6 thai d() th~n tr9ng

va c6 trach nhi~m cao trong cong vi~c HQ mu6n hi€u ban cha't cua do'i tu'c;1ng nh~n thuc m()t each sau sac, nam vung hoC;lt d()ng m()t each hoan hao Ngu'c;1c lC;li, khi c6 hung thu hoi hc;1t, b€ ngoai, ca nhan thu'ong qua loa, dC;li khai trong nh~n thuc ciing nhu' trong hanh d()ng

- Can cu vao kh6i lu'c;1ng hung thu, c6 th€ n6i de'n hung thu r()ng hay hyp

Kho'i lu'c;1ng hung thu c6 th€ n6i len slf phong phu tinh thffn va tinh toan di~n trong slf phat tri€n ca nhan Song, cffn phai c6 hung thu trung tam, tuc hung thu thu hut nguoi ta nhi€u nha't, hay hung thu chu dC;lO, trong cac hlnh thuc hOC;lt d(}ng rieng Cua ca nhan do

Trong thlfc te', o m9i ngu'oi, cac d~c di€m nay c6 th€ ke't hc;1p voi nhau theo m()t each rieng tieu bi€u cho ca nhan hQ C6 ngu'oi c6 hung thu tich clfc, sau sac, nhu'ng lC;li hyp; c6 ngu'oi c6 hung thu r()ng nhu'ng lC;li hoi hc;1t Truong hc;1p ly tu'ong nha't la trong hung thu c6 slf ke't hc;1p

ch~t che giua tinh tich C\fC Va tinh b€n vung, giua chi6u sau Va b6 r()ng

:JaUm ui1 tJute mµu,_ lmng, tJui oft ill zufi1 gild pluip, - 22

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC

lanh Vlfc khac nhau cua ho(ilt d()ng nh~n thuc cua con nguoi; tinh llfa chQn cua hung thu nh~n thuc c6 nhieu muc dQ khac nhau va mang d~m

da mau sAc ca nhan Ye'u t6 d~c tntng cua hung thu nh~n thuc la n6 bao ham thai d() nh~n thuc phuc l'ilP d6i vdi d6i W<;1ng, d6i vdi kie'n thuc ve Slf V~t hi~n tlt<jng, d6i vdi nganh khoa hQC nghien CUu Slf V~t hi~n W<;1ng d6

Trong nha tntong, d6i W<;1ng ciia hung thu nh~n thuc la n()i dung cac mon hQC M~t khac, nhi~m V\l chu ye'u cua hQC sinh trong hQC ~p

Ia tie'p thu va nAm vii'ng cac tri thuc khoa h<;>c, ky nang, ky xao do n()i dung mon hQc quy djnh Do v~y, hung thu nh~n thuc khong chi nhAm vao Vi~c tie'p thu tri thuc CUa cac mon hQC trong nha tntong, kbong chi nhAm vao n()i dung mon hQC Cl} thS, ma con hudng vao qua trlnh d(ilt dlfdc nhung tri thuc d6 Bit ky m()t hung thu nh~n thuc nao dudi d(ilng phat triSn cua no d~u khong thv d()ng ma phai la hung thu tlch clfc

Qua trlnh suy nghi la h(ilt nhan ciia hung thu nh~n thuc; nhung trong hung thu nh~n thuc, cac qua trlnh suy nghJ mang mau sAc xuc cam ro r~t; m~t khac, cac hanh d()ng nh~n thuc khong dllng d muc quan sat thv d()ng ma mang tfnh chit djnh hudng tlch clfc Thai d()

nh~n thuc xuc cam d6i vdi d6i W<;1ng dlfdc llfa ch<;>n c6 trong bit ky lo(ili hung thu nao, nhling a cac hllng thu khac, ca nhan chi chu trQng tdi vi~c tlch lfiy va sit dvng thong tin ve d6i tlt<;1ng, con trong hung thu

nh~n thuc thlfc slf, ca nhan khong chi c6 nguy~n v<;>ng nAm chtic kie'n

:xJuI.o uU du/£ tRpU> lu1nt.I tJui oa: ill nu11 tJiA1 plui.p - 23

LU~N VAN TH~C ST KHOA HOC

thuc mon hQC, ma con mudn md fQng kie'n thuc CUa mon hQC mlnh thich Hon nua, vi~c md r<?ng kie'n thuc du'<Jc gAn li~n voi ho~t d<?ng tich clfc, tlm toi ra cai ban cha't, cai co ban ben trong ciia qua trlnh ciing nhu' ciia nhfi'ng slf ki~n - hi~n tu'<;lng dlfoc nghien cll'u, chu khong dung d b~ ngoai

V di y nghia do, hung thu nh~n thuc t~o ra d9ng co quan trQng nha't trong hQc t~p, va do la co sd cho thai dQ dung dAn ciia ca nhan do'i voi nha tru'ong, do'i voi kie'n thuc Khong co m<?t ky xao nao ma con ngu'oi co thS nAm du'<Jc ne'u khong co hung thu nh~n thuc b~n vii'ng [29]

Cac cong trlnh nghien CUu v~ d9ng co hQC t~p [22 va 36] da cho tha'y ho~t d<?ng hQc t~p ciia ca nhan do m<?t sfi d9ng co thuc dffy, trong

do hung thu nh~n thuc chie'm vj tri dftu tien D6ng thoi hung thu nh~n

thuc co tac d<?ng qua l~i voi cac d<?ng Cd khac Hung thu nh~n thuc gAn

li~n voi nhfi'ng xuc cam m~nh me va ni~m vui tri tu~ se lam cho nhfi'ng d9ng co khac trd nen phong phu va sau sAc hon; ngu<Jc I~i cac d9ng co khac l~i lam cho hung thu nh~n thuc trd nen sau sAc D~c bi~t do chju anh hu'dng ciia d9ng co d~o due ( tinh thftn trach nhi~m, y thuc nghia V\J ) ma ban than hung thu nh~n thuc co dlfdc y nghia to Ion hon do'i voi tam ly ca nhan [36]

Nhu the', la d9ng co h9c t~p m~nh me, hung thu nh~n thuc co tac dvng thay d6i CO ban ban than ho~t dQng hQC t~p: no anh hu'dng de'n tfnh chfft, di~n bie'n Va ca ke't qua ho~t dQng hQC t~p CUa hQC sinh

Trong qua trlnh hlnh thanh va phat triSn tam ly ca nhan noi chung, du'oi anh hu'dng CO tinh chfft ch~t che Clla d~y hQC Va giao d\}C, thai dQ nh~n thuc co xuc cam ban dftu se dt;(dc bie'n d6i va hoan thi~n dftn thanh hung thu nh~n thuc b~n vfi'ng Khi da 6n djnh b~n vfi'ng,

J(hlw .ui1 tJu/,e mµu,, hWtg, tlui tJii ill ;iemi1 gild phtip - 24

LUAN VAN TH~C Si KHOA HQC

•

hung thu nh~n thuc tra thanh m()t trong nhung ll;t'c thuc dffy chti ye'u slf phat tri€n tri tut$ va hanh vi a ca nhan [15] La m()t d~c tinh mang tinh cha't b~n vung ctia ca nhan, hung thu nh~n thuc quye't dinh tinh tich clfc cua ca nhan trong hQC t~p, trong vit$c phat huy sang kie'n nhhm d~t

du'qc m~c dich nh~n thuc, g6p phffn hlnh thanh kha nang sang t~o

trong m9i ho~t d()ng

Tu nhung phan tich tren, ta c6 th€ tom ti{t:

- Hung thu nh~n thuc la XU hu'ong ll;t'a ch9n ctia ca nhan nhhm vao vit$c nh~n thuc dl;t'dc mQt hay m()t s6 Hinh vl;t'c khoa h9c (hay cac mon h9c) a m~t n(>i dung ctia n6, cling nhu' a qua trlnh ho~t d(>ng; trong d6 ca nhan khong chi dung l~i a nhung d~c di€m hen ngoai ctia Sl;t' V~t - hit$n tu'<;lng, ma CO mong muef n di sau vao cai ban chfft ben trong ctia sl;t' v~t - hit$n tu'<;lng mu6n nh~n thuc

- Hung thu nh~n thuc la d()ng cd m~nh me ctia vit$c h9c t~p Hung thu nh~n thuc khong chi la ll;t'c thuc dffy lam cho ho~t d(>ng

nh~n thuc di~n ra them m~nh me va Iau b~n, ma con la mQt thu(>c tinh

b~n Vfi'ng CUa ca nhan, g6p phffn tac dQng vao XU hu'ong cua tam ly ca nhan

2.5.2 DiJ,c dilm cua hling thu nh<J,n thlic

La mQt Hinh Vl;t'C d~c bit$t va quan tr9ng ctia hung thu, hung thu nh~n thuc c6 dff y du nhung d~c di€m ctia hung thu n6i chung, nhu'ng hen c~nh d6 hung thu nh~n thuc con mang nhung d~c di€m khac bit$t :

- D~c di€m quan tr9ng nha't ctia hung thu nh~n thuc la nhit$m v~ nh~n thuc doi hoi ca nhan phai tich cl;t'c tlm toi hay sang t~o,

ma khong dinh hu'ong sd gian vao cai moi ba't ngo, thu'ong la trung tam ctia hung thu

JaWo uU 1Jute bttµuJ, Ir.Ung llui oa ill delllfl g11d plui.p - 25

•

•

- Cac hung thu nh~n thuc c6 th€ se chuftn bi cd sd, la ti~n d~ d€ hlnh thanh nhu cfiu moi : nhu cfiu nh~n thuc Cai ma horn nay

chi thu vi thoi thl ngay mai c6 th€ trd thanh nhu cfiu ca"p bach lam nay

sinh ra d(}ng Cd Va illl;lC dfch CUa IDQt ho(;lt d(}ng cai t(;lO Va sang t(;lO CO tffm quan tfQng V~ m~t khoa hQC Va Xa h(}i (28]

- Hung thu nh~n thuc ra"t gffn voi tinh to mo va tinh ham hi€u bie't

+ Tinh to mo la sl;t chu y mC;tnh me vao ye'u t6 ba"t ngo, cai thay d6i, cai moi xua"t hi~n d moi tntong ben ngoai Su' chu y nay

CO th€ keo dai Va dff y XUC cam, nhu'ng chi xua"t phat tu khfa C(;lnh ben ngoai ma thu'ong khong di vao ban cha"t cua d6i tu'<Jng Tinh to mo se ma"t di ne'u khong gay dl;tdc a ca nhan long mong mu6n tlm hi€u d6i tu'<Jng m()t each sau s~c hdn

+ Tinh ham hi€u bie't gffn glli hdn voi hung thu nh~n

thuc, nhu'ng tinh ham hi€u bie't lC;ti bi khue'ch tan, n6 khong t~p trung vao m()t d6i tl;tdng hay hoC;tt d()ng nha"t dinh M()t dua tre ham hi€u bie't

thu'ong hung thu voi m9i thu xung quanh nhu'ng khong c6 hung thu

sau

Nhung nghien cliu v~ hung thu khclng dinh : trong qua trlnh phat tri€n hung thu a ca th€, thl tinh to mo la bi€u hi~n dffu tien cua hung thu nh~n thuc, sau d6 tinh ham hi€u bie't xua"t hi~n Tinh ham hi€u bie't

la hlnh thuc d~ nh~n bie't cua hung thu nh~n thuc

2.5.3 Cac giai dor;m phat trifn cua hang thu nhgn thac:

Vi~c t6 chuc hoC;tt d()ng nh~n thuc cho h9c sinh nhiim hlnh thanh

Va phat tri€n hung thu nh~n thuc cffn tfnh de'n cac giai do(;ln phat tri€n sau cua chinh hung thu nh~n thuc:

:Khao- ui1 tJuµ ~ lulnq, tlui oft ill ~ g1fi.1 plui.p - 26

LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

rung d()ng d6 c6 th€ ma't di khi giO h9c ke't thuc, nhu'ng cfing c6 th€ tren Cd sa rung d()ng d6, hung thu du'cjc phat tri€n Hung thu thlfc slf xua't hi<$n khi ca nhan mong mu6n dlfdc hi€u bie't nhi€u hdn v€ mon hQC do

- Giai doq,n 2

Qua cac gio hQC, khi giao Vien khdi d~y tinh tich ClfC d ca nhan, lam cho ca nhan cung voi mlnh suy nghI va tlm toi loi giai dap cho va'n d€ da d~t ra, nhung rung d()ng dinh ky du'c;Jc l~p l~i tu Ian nay qua Ian khac, dlfdc khai quat hoa tra thanh thai d() nh~n thuc - xuc cam d6i voi d6i tu'c;Jng, tuc la hung thu dlfdc duy trl Thai d() nh~n thuc - xuc cam d6i voi d6i tu'cjng se khie'n ca nhan quan tam toi nhung va'n d€ dij.t

ra ca trong gio hQC lfrn sau khi gio hQC ke'°t thuc

C6 th€ n6i : a giai do~n nay, hung thu tht,tc Slf xua't hi<$n: c6 slf nay sinh cau hoi nh~n thuc, tlm toi va phat hi<$n

- Giai doq,n 3

N e'u thai d() tkh ClfC d6 dlfdc duy trl, cung c6; kha nang d()c l~p tlm toi a ca nhan thu'ong xuyen dlfdc khdi d~y, thl thai d() hung thu CO th€ trd thanh XU hu'ong ca nhan CJ muc d() nay, hung thu nh~n

thuc khie'n cho toan b() IO'i s6ng cua ca nhan dlfdc thay dBi: ca nhan danh thoi gian ranh r6i cua mlnh vao vi<$c tlm toi them nhung kie'n

JaW.o ui1 tluµ_ IRµuJ, luOuJ, tJui oii ill aeufiL gild phtip - 2 7

+ Nhii'ng rung dqng djnh ky chi la t£,lm thoi, ne'u nhu' Chung khong du'QC tie'p tQC phat tri€n Va duy trl d€ trCJ thanh mqt thai d9 t6ng quat trong mqt thoi gian dai

+ Sf! phat tri€n cua hung thu c6 th€ chi dung 1£,li a giai do£,ln Ia thai dq nh~n thuc - xuc cam; nhu'ng ciing c6 th€ tie'n len giai do£,ln tie'p theo Va trCJ thanh m(}t hung thu b€n Vii'ng, m(}t XU hu'ong cua

ca nhan, ne'u giao vien b6i duang du'qc cho hQc sinh thai d() hung thu rieng do'i VOi mon hQC cua mlnh, gifn bo CUQC doi Va Sf! nghi~p tu'dng lai Cua mlnh VOi mon hQC d6

Vi~c t6 chuc ho'.lt d()ng nh~n thuc nham hlnh thanh hti'ng thu nh~n thti'c cho ca nhan khong th€ thoat ly khoi cac muc d() phat tri€n cua n6 Thf!c te' giao dl;lC da cho thffy : khong it tru'ong hqp nha giao dQc da dung 1£,li rn.l'a chung trong qua trlnh hlnh thanh hung thu cho h9c sinh, vl khong thffy du'qc la chi a muc d() phat tri€n cao hung thu mdi thf!c sf! b€n vii'ng

2.5.4 Nhilng · tieu~cua di' hang thu nhgn thlic

Theo tie'n sI tam ly h9c Marozova, d€ phat hi~n ra hung thu nh~n thuc c6 th€ can cu vao ba nh6m dffu hi~u:

:x.nao .uiL Uuµ, ~ h.tmq, lJui oft ill ;;eudL g1/d plui.p - 2 8

LUAN VAN THl:\C ST KHOA HOC

•

- Nhung da"u hit%u d~c thu rieng cua hung thu, do la nhung bitiu hit%n v€ hanh vi va ho~t d(mg cua ca nhan trong qua trlnh ho~t d()ng h9c t~p tren lop

- Nhung d~c ditim hanh vi va ho~t d()ng cua ca nhan thti hit%n d ngoai giCt hQC

- Nhung d~c ditim cua toan bl) Iol sO'ng cua ca nhan xua"t hit%n do chiu anh hu'dng cua hung thu voi m()t d6i tu'qng hay ho~t d()ng nao d6

D~c tru'ng cua nh6m da"u hit%u thu nha"t la Sl/ tich Cl/C suy nghI, tich ClfC trong qua trlnh nh~n thuc CUa Ca nhan, t~p trung m~nh me vao vit%c nghien cliu tai lit%u

+ Trong m()t chung mlfc nao d6, slf t~p trung chu y khong chu dinh fa m()t bitiu hit%n cua hung thu d6i voi mon hQC Khi hung thu, ca nhan t~p trung tu' tu'dng, cham chu tri giac tai lit%u, khong xao Hing voi va"n d€ dang du'qc quan tam Ngu'qc l~i, slf phan tan chu y

CUa m()t ca nhan, Slf uti oai trong hQC t~p la dff u hit%u tieu Cl/C v€ thai d() cua ca nhan d6i voi mon h9c

Long mong mu6n dlfdc tim hitiu d6i tu'qng cang Iau cang t6t, mong cho bu6i h9c, gio h9c ch~m ke"t thuc, khong mu6n v~ng m~t hay ma"t gio h9c cua m()t mon h9c nao d6 ding la m()t chi s6 ra"t d~c tru'ng cho hung thu

+ Vit%c hang hai phat bitiu y kie"n xay dlfng bai, chit lu'qng lOi phat bitiu ciing la dff u hit%u cho tha"y ca nhan c6 hung thu

nh~n thuc

+ M(H tieu chi quan tr9ng khac dti danh gia slf xua"t hit%n cua hung thu nh~n thuc la vit%c nay sinh cac cau hoi trong qua trlnh

:Jauio ui1 f1u/£ ~ 1u1nq, tJui oa ill ~ gild pluip, - 29

LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

ho~t d9ng h9c t~p, chung to tinh nang d9ng ho~t d9ng tri tu«$ cua ca nhan, chung to khuynh hu'ong mu6n di sau vao ban cha't dO'i tu'qng

nh~n thuc d muc d9 hung thu nh~n thuc phat tri€n cao thl khuynh

hu'ong tlm kie'°m nguyen nhan CUa Slf kil$n - hil$n tu'qng trd thanh mQt nhu C~U; khuynh hu'ong d6 lam nay sinh cac cau hoi Va S\f tlm toi loi giai dap cho cau hoi d6

Nh6m da'u hil$u thu nha't con bao g6m nhung bi€u hil$n xuc cam phong phu gan li€n voi ni€m vui phat hil$n, ni€m vui tri tu«$ C1 ca nhan

Nh6m da'u hil$u thu hai cua hung thu c6 lien quan voi S\f thay d6i CUa ca nhan ngoai giO hQC : Ca nhan tranh lu~n voi b~n be v€ vffn d€ d\foc d~t ra, suy nghI v€ n9i dung bai h9c, t\l' nguyl$n nh~n th\fc hil$n nhi¢m V\l du'qc giao

Nh6m da'u hil$u thu ba lien quan de'n ho~t d9ng cua ca nhan d nha, d6 la nhung bi€u hil$n giup phat hil$n d9 b€n vung va cu'ong d9 cua hung thu nh~n thuc: a nha ca nhan sll' dl;lng thoi gian r6i nhu' the' nao ? Danh nhi€u thoi gian cho mon hQc nao? Cach thuc hoan thanh nhi¢m V\l h9c t~p d\foc giao v€ nha ra sao?

Cac tieu~y c6 lien quan qua l~i voi nhau, va chi c6 th€ d\fa tren toan bQ nhung - tieu'"!1ci6 moi danh gia du'QC muc dQ phat tri€n cua hung thu nh~n thuc d mQt ca nhan - hQC sinh

2.5.5 Vai tro cua hang thu nhqn thac trong hog,t d<Jng hqc tqp

La m9t d~ng d~c bi1$t cua hung thu, ciing nhu' hung thu, hung thu nh~n thuc c6 vai tro vo cling quan tr9ng trong ho~t d9ng h9c t~p va sang t~o

Ho~t d9ng hQC t~p voi tu' each la la m9t ho~t d9ng nh~n thuc tich C\l'C, t\f l\fc, sang t~O, la mQt qua trlnh cang th~ng, doi hoi phai n6 l\fc

LUAN VAN THl:\C Si KHOA HOC

thu'ong xuyen Qua trlnh d6 ne'u thie'u di slf hung thu thl se trC1 nen

n~ng n€ va va't vii, vi<$c h9c t~p kh6 ma d~t duqc thanh tich cao Hung thu nh~n thuc la llfc thuc dff y ben trong, n6 lam chung slf ding thing, giam slf m<$t nh9c, lam cho qua trlnh nam tri thuc trd nen d~ dang va thoai mai, lam cho ca nhan tich clfc, tlf giac, sang t~o tren con duong kham kha nhii'ng cd sC1 tri thuc

Ho~t d()ng h9c t~p ma c6 hung thu se trd thanh m()t ho~t d()ng ha'p dftn va thu vj, ca nhan se nam vii'ng n9i dung h9c t~p m()t each d~ dang, hi<$u qua ctia qua trlnh nh~n thuc se duqc tang len Cuong d() va tinh cha't nghiem tuc ctia hung thu nh~n thuc th€ hi<$n C1 ch6 ca nhan thie't tha mong muo'n nam vii'ng tri thuc nhi€u hay it, (1 ch6 ca nhan san sang gang sue thlfc hi<$n cong vi<$c de'n muc d() nao

2.5.6 Nhilng ytu td dnh huiJng den S"f/ hznh thanh va phdt triln cua hling thu nh<J,n thric

Nhu' da phan tich C1 tren : cac m~t nh~n thuc, tlnh cam, y chi, ke't hc;lp vdi nhau m()t each d()c dao, c6 quan he$ qua l~i vdi nhau ch~t che, t~o nen m()t th€ tho'ng nha't trong hung thu nh~n thuc

Trong qua trlnh phat tri€n tam ly ca nhan, c6 nhi€u ye'u to' anh hu'dng tdi Slf hlnh thanh va phat tri€n ctia hung thu nh~n thuc C6 ye'u

to' XUfft phat tu ban than ca nhan, tu Slf hoa hc;lp CUa cac m~t nh~n thuc

- tlnh cam - y chi; chinh Slf tho'ng nhfft CUa nhfi'ng qua trlnh tam ly quan tr9ng do la Cd Sd Clla mo'i quan he$ gifi'a chu th€ Va do'i tlfc;lng, anh huC1ng tdi hung thu nh~n thuc ctia ca nhan Nhung, ben c~nh d6 con c6 nhii'ng ye'u to' trung gian cho mo'i quan he$ giii'a chti th€ va do'i tu'c;lng, lam anh huC1ng tdi hung thu nh~n thuc Nhii'ng ye'u to' nay dlfctc chia lam hai nh6m :

:KhluJ- uit iJut-e btr/-ng 1u1n.g, tJui oa ill zm1t g11d pluip_ - 31

LUAN VAN THl:\C Si KHOA HOC

2.5.6.1 Ye'u to' chu quan

- Trinh dq phat triln tr{ tu~ cua ca nhan

Th\l'c cha't clia hung thu nh~n thuc la qua trlnh nh~n thuc

di sau vao ban cha't clia do'i tu'qng, la nguyt$n v9ng tu'dng do'i b€n vii'ng clia ca nhan muo'n nghien cll'u cac cd sd ly lu~n, cd sd khoa h9c, clia m()t Hinh V\l'C kie'n thuc nhfft djnh m()t each thu'ong xuyen SaU sac Va CO

cd s<l Vl the', trlnh d() phat tri€n tr! tut$ la cd sd c~n thie't d€ phat tri€n hung thu nh~n thuc, d6ng thoi la di€u kit$n quan tr9ng d€ b6i du'ong hung thu nh~n thuc Theo Marozova, trlnh d() phat tri€n tr! tut$ trudc he't giii' m()t vai tro nha't djnh trong vit$c hi€u bie't gia tri va y nghia clia ho~t d()ng d€ t~o nen nhii'ng ti€n d€ clia hung thu; sau nii'a n6 giii' vai tro nha't djnh trong vit$c giai quye't nhii'ng va'n d€ va nhit$m Vl,l nh~n thuc trong qua trlnh hlnh thanh hung thu rieng: trong qua trlnh giai quye't nhii'ng va'n d€ va nhit$m Vl,l nh~n thuc, nhii'ng bi€u tu'qng, tri thuc

Va ky nang clia ca nhan d\l'dC b6 sung, cling co' Va hoan chinh, Va nhu' the' chung ~i tr<l thanh ch6 d\l'a vii'ng chac cho s\l' phat tri€n hung thu Khi ca nhan da hi€u du'qc toan b() y nghia clia cong vit$c da lam va dang lam thl Se nay sinh thai dQ t\l' giac - tlch C\l'C trong ho~t d()ng nh~n

thuc; chlnh thai d() t\l' giac - t!ch c\l'c se la cd s<l cling co' cho hung thu nh~n thuc

M~t khac, S\l' phat tri€n tr! tut$ clia ca nhan con la cd sd d€ t~o ra thanh tich, va cung vdi n6 la XUC cam clia S\l' thanh cong Khong ai c6

th€ d~t d\l'dc thanh t!ch, khong ai c6 th€ hanh d()ng d~t ke't qua ne'u hQ khong c6 m()t trlnh d() phat- tri€n tr! tut$, ky nang <l m()t muc d() nha't djnh Thanh t!ch, ke't qua d~t d\l'dc Ia s\l' h6 trq m~nh me nha't cho hung thu, t~o nen nhii'ng rung cam dung dan, trd thanh ngu6n k!ch th!ch va

:Khim uU tJu/.e btq.ntJ, 1u1ng llui o.a ill deLUi'.t g1/d p.hdp - 32

LUAN VAN THAC ST KHOA HOC