Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh: - Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tự trường đầu tiên trong đời.. Trong đoạn 2 có thể chia làm nhiều đoạn nhỏ tư
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 1 - TIẾT 1: VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC
- Thanh
Tịnh-I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tự trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
II Chuẩn bị
- Giáo viên: soạn bài
- Học sinh: Đọc và soạn bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
2 Bài mới
Trong cuộc đời mỗi con người những kỷ niệm về tuổi học trò, đặc biệt là những kỷ niệm về buổi tựu trường đầu tiên thường được lưu giữ lâu bền trong trí nhớ Trong tiết học hôm nay, chúng ta sẽ được ôn lại những kỷ niệm đó cùng nhân vật “tôi” trong văn bản “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC
- Giới thiệu vài nét về tác giả Thanh Tịnh?
Ông có gần 50 năm cầm bút sáng tác Sự
nghiệp văn học của ông đa dạng và phong
phú Nổi bật nhất có thể kể là các tác phẩm:
Quê mẹ, Ngậm ngải tìm trầm (truyện ngắn),
Đi từ giữa mùa sen (truyện thơ)
- Trình bày hiểu biết của em về VB “Tôi đi
học”?
Đây là tập văn xuôi tiêu biểu nhất của TT
- Giải thích từ: Tựu trường, lạm nhận…?
I Giới thiệu chung
1 Tác giả- Tác phẩm
* Tác giả (1911 - 1988)
- Tên thật là Trần Văn Ninh, quê ởThừa Thiên- Huế
- Thơ văn của ông đạm chất trữ tình, giàu cảm xúc, trong trẻo
* Tác phẩm
- In trong tập “Quê mẹ” (1941)
Trang 2- Truyện được kể ở ngôi thứ mấy? Ai là
người kể truyện?
- Truyện được kể theo trình tự nào?
Bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật
“tôi” Trong đoạn 2 có thể chia làm nhiều
đoạn nhỏ tương ứng với cảm xúc của NV
Giọng chậm, bồi hồi, chú ý những câu đoói
thoại giữa hai mẹ con
- GV đọc 1 đoạn → gọi học sinh đọc tiếp
- Nỗi nhớ về buổi tự trường đầu tiên của tác
giả thường được khơi nguồn vào thời điểm
nào? Vì sao?
- Khi đó NV “Tôi” có tâm trạng ntn?
- Vì sao nhân vật “tôi” Lại có tâm trạng như
vậy?
Vì ở đây có sự tương đồng, tự nhiên giữa
quá khứ và hiện tại
- Có gì đặc biệt trong việc dùng từ ngữ để
khắc hoạ tâm trạng NV? Hãy phân tích?
Những cảm xúc ấy không mâu thuẫn mà gần
gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một
cách cụ thể, sinh động tâm trạng NV khi nhớ
lại quá khứ và cảm xúc thực của NV trong
quá khứ Các từ láy đó góp phần rút ngắn
khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện
tại Chuyện xảy ra đã bao năm mà như mới
hôm qua
- Là VB nhật dụng có giá trị biểu cảm cao
2 Chú thích
3 Bố cục:
Theo dòng hồi tưởng của nhân vật
- Đoạn 1: Từ đầu → tưng bừng rộn rã ND: Khơi nguồn cảm xúc
- Đoạn 2: Cảm xúc của nhân vật “tôi” về buổi tựu trường đầu tiên
ND: còn lại
II Tìm hiểu văn bản
1 Đọc
2 Tìm hiểu văn bản
a Khơi nguồn cảm xúc của NV “tôi”
- Thời gian: Cuối thu(khai giảng)
- Cảnh vật, con người: lá dụng nhiều, mây bàng bạc, mấy em nhỏ rụt rè cùng mẹ đến trường
→ Tâm trạng: náo nức, mơn man, tưng bừng rộn rã nhớ về buổi tựu trường đầu tiên
- NT: sử dụng từ láy có giá trị biểu cảm cao
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
Trang 31 Củng cố
- Nắm được bố cục của VB: kể theo dòng hồi tưởng của NV
- Nắm được cảm xuác của NV được khơi nguồn do đâu NV có tâm trạng hòi hộp, náo nức ntn
2 Hướng dẫn về nhà
- Đọc lại VB
- Tiếp tục hoàn thiện bài soạn
TUẦN 1 - TIẾT 2: VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC
Thanh Tịnh
-I Mục tiêu cần đạt
II Chuẩn bị
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: VB “Tôi đi học được kể theo ngôi thứ mấy? Ai là người kể? Kể theo trình
tự nào?
2 Bài mới:
Ở tiết học trước, chúng ta đã đọc, tìm hiểu bố cục VB và phân tích được một phần ND Qua đó, chúng ta đã được biết thời gian, không gian gợi NV “Tôi” nhớ lại quá khứ Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ được tìm hiểu sâu hơn về cảm xúc của NV “Tôi"trong buổi tựu trường đầu tiên
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC
- Gọi học sinh đọc lại VB
- Đoạn 2 này có thể chia làm mấy đoạn nhỏ?
- Cảm nhận của T trên đường tới trường:
Buổi mai hôm ấy…trên ngọn núi
b Cảm xúc của “Tôi” về buổi tựu tường đầu tiên
Trang 4- Cảm nhận của T lúc ở sân trường:
tiếp được nghỉ
- Cảm nhận của T trong lớp học: còn lại
Thời gian, không gian của ngày đầu tiên đến
trướng được nhớ lại cụ thể ntn?
- Vẫn thời gian, không gian ấy nhưng hôm
nay nv “Tôi” có cảm nhận ntn?
- Vì sao nv “tôi” lại có cảm giác như vậy?
Cả tình cảm và nhận thức của cậu đã có sự
chuyển biến mạnh mẽ Cậu tự thấy mình lớn
lên nên con đường làng không còn dài và
rộng như trước nữa, cậu đã tự nhận thức
được học hành là điều rất quan trọng với bản
thân mình
- Qua đoạn văn: “Trong chiếc áo vải… lướt
trên ngọn núi” ta hiểu thêm điều gì về nhận
thức của nv “Tôi” với việc học?
- Điều này được thể hiện hiện rõ nét qua các
chi tiết nào?
- Ghì thật chặt hai quyển vở mới
- Muốn thử sức mình tự cầm bút, thước
- Qua những cảm nhận của NV “Tôi” có thể
thấy NV đã bộc lộ đức tính gì?
- Khi nhớ lại ý nghĩ: chỉ có người thạo mới
cầm nổi bút thước, tác giả đã sử dụng BPNT
gì? Hãy phân tích?
Hình ảnh so sánh So sánh một hiện tượng vô
hình là (ý nghĩ thoáng qua) với một hiện
tượng tự nhiên, hữu hình (làn mây lướt qua
ngọn núi) → khiến người đọc thấy những kỉ
niệm của NV thật cao đẹp, sâu sắc và đồng
thời đề cao sự học với con nguời
- Trong cảm nhận của nv “Tôi” ngôi trường
* Cảm xúc trên đường tới trường
- Thời gian: Buổi sáng cuối thu(một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh)
- Không gian: trên con đường làng dài và hẹp
- Cảm giác: mọi cảnh vật thân quen đều thay đổi, tự thấy mình đã lớn, có chí học ngay từ đầu
→ Háo hức, hăm hở đi học
Trang 5làng có gì thay đổi trước và sau khi đi học?
- Cảnh sân trường làng Mĩ Lí được miêu tả
có gì nổi bật?
- Rất đông người
- Người nào cũng đẹp
- Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì?
- Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội
khai trường
- Thể hiện tinh thần hiếu học của ND ta
- Nổi bật trong sân trường là hình ảnh của ai?
Được MT ntn?
- Trong đoạn văn này tác giả sử dụng BPNT
gì?
- Phép so sánh thứ nhất (lớp học như cái đình
làng: nơi thường diễn ra các sinh hoạt cộng
đồng như tế lễ, thờ cúng…) diễn tả được cảm
xúc trang nghiêm, thành kính, lạ lùng của
người học trò đối với ngôi trường
- Phép so sánh thứ 2 vừa thể hiện khát vọng
của tuổi trẻ vừa thể hiện tâm trạng
- Khi nghe thầy hiệu trưởng đọc tên từng
người nv “Tôi” có cảm giác ntn?
Sau khi gọi tên các em vào lớp, thầy giáo đã
nói gì?
“Các em phải cố…nghe chưa”
- Qua đây, em hiểu thêm điều gì về người
thầy?
- Khi ngồi trong lớp cậu cảm nhận được điều
gì?
Lạ vì lần đầu tiên được vào lớp học song lại
cảm thấy không xa lạ vì ý thức được rằng
đây sẽ là những thứ gắn bó với mình
* Cảm xúc lúc ở sân trường
- Khi chưa đi học: thấy trường cao ráo và sạch sẽ
- Khi đi học:
+ Thấy trường vùa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng → lo nghĩ vẩn vơ
+ Các cậu học trò như những con chim non, ngập ngừng, e sợ
+ Thèm vụng, ước ao thầm…
+ Cảm thấy mình chơ vơ, vụng về, lúng túng
→ NT: So sánh để diễn tả cảm giác hồi hộp, bỡ ngỡ, lo lắng
* Cảm xúc khi ngồi trong lớp học
- Nghe thầy đọc tên→ tim như ngừng đập, giật mình, lúng túng
- Cảm thấy chưa bao giờ xa mẹ như lần này
Trang 6- Những chi tiết ấy thể hiện điều gì trong tâm
hồn nv “Tôi”?
→ Yêu thiên nhiên nhưng cũng ý thức rõ
việc học hành
- Tóm lại, khi ngồi trong lớp học nv tôi đã
trải qua những tâm trạng ntn?
- Em có nhận xét gì về ngôn ngữ, cách MT
được sử dụng trong đoạn văn này?
- Hệ thống lại những đặc sắc về ND- NT của
VB?
- Mọi vật đều lạ và hay nhưng rồi lại cảm thấy không xa lạ chút nào
- Nhìn theo cánh chim nhưng
- Chăm chú nhìn thầy viết và đọc theo
→ Lo sợ, bỡ ngỡ mà lại thân quen, hồn nhiên nhưng ý thức rõ tầm quan trọng của việc học
- NT: Kết hợp MT – TS - BC, ngôn ngữ tinh
tế, giàu hình ảnh, giàu chất thơ, chất nhạc
III Tổng kết và luyện tập
1 Tổng kết
2 Luyện tập (SGK)
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
- Nắm được cảm xúc của nv “Tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
- Nắm được đặc sắc NT của VB
2 Hướng dẫn về nhà
- Học và tập trình bày phần ND- NT của VB
- Chuẩn bị trước bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ