Một vấn đề cụ thể hơn được đặt ra là làm thế nào để quản lý hoạt động học của học sinh qua sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình vì kết quả được đánh giá trong nhà trường là học tập..
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
………… o0o…………
VÀ GIA ĐÌNH TRONG VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG
Trang 3M ỤC LỤC
6
MỤC LỤC6 3
6
PHẦN MỞ ĐẦU6 6
6
6
6
6
6
6
6
6
9
6
6
6
1.2.1 M ục tiêu đào tạo của trường trung học phổ thông6 13
6
1.2.2 Ho ạt động học tập6 13
6
1.2.3 Vai trò c ủa hoạt động học tập trong việc thực hiện mục tiêu:6 20
6
6
1.3.1 Qu ản lý:6 21
6
1.3.2 Vai trò c ủa nhà trường trong sự phối hợp:6 26
6
TRƯỜNG6 29
6
1.4.1 Nhi ệm vụ của cha mẹ:6 29
6
1.4.2 Nh ững tác động của gia đình lên việc học tập của con cái khi ở nhà.6 30
6
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI THỰC TRẠNG
HUYNH6 36
6
Trang 46
2.2.1 K ết quả phân tích kết quả chung việc sử dụng thời gian của học sinh.6 44
6
2.2.2 K ết quả phân tích chung việc sử dụng thời gian của học sinh theo giới tính6
46
6
2.2.3 K ết quả phân tích việc sử dụng thời gian của học sinh theo lớp học6 49
6
CON:6 54
6
6
6
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ PHỐI HỢP NHÀ TRƯỜNG VÀ GIA ĐÌNH6 64
6
64
6
3.1.1 Th ống nhất mục đích giáo dục:6 64
6
3.1.2 Th ống nhất nội dung giáo dục:6 65
6
3.1.3 Th ống nhất yêu cầu trong giáo dục:6 65
6
3.1.4 Th ống nhất phương pháp giáo dục:6 65
6
6
3.2.1 H ội cha mẹ học sinh:6 66
6
3.2.2 H ội đồng giáo dục địa phương:6 67
6
3.3 ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG VÀ TĂNG CƯỜNG SỰ PHỐI HỢP GIỮA
TRƯỜNG6 68
6
3.3.1 Phát huy vai trò c ủa Ban giám hiệu:6 69
6
3.3.2 Phát huy vai trò h ạt nhân của giáo viên chủ nhiệm:6 69
6
6
3.4 1 Ph ổ biến kiến thức sư phạm cho cha mẹ học sinh:6 70 3.4.2 Hình thành câu l ạc bộ giáo dục gia đình: 71
Trang 53.4.4 Tư vấn giáo dục:6 73
6
3.4.5 H ọp cha mẹ học sinh:6 73
6
KẾT LUẬN6 76
6
KI ẾN NGHỊ6 77
6
TÀI LI ỆU THAM KHẢO6 78
Trang 6PH ẦN MỞ ĐẦU
4
Việc phối hợp giữa các lực lượng giáo dục nhà trường, gia đình và xã hội
đã mang lại nhiều kết quả khích lệ nhất là về phương diện giáo dục nói chung
Một vấn đề cụ thể hơn được đặt ra là làm thế nào để quản lý hoạt động học của
học sinh qua sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình vì kết quả được đánh giá trong nhà trường là học tập
4
Hoạt động học tập của học sinh có nhiều mặt Do đó, việc quản lý toàn
diện là một vấn đề không thể nghiên cứu trong một công trình Thực chất việc
quản lý hoạt động học tập của học sinh qua sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình là việc quản lý giờ giấc của các em cũng như việc tạo điều kiện để các em
có thời gian tham gia học tập ở trường cũng như ỏ gia đình
4
Việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình cũng có nhiều mặt Trong đó
mặt nhận thức và thái độ là quan trọng, vì khi có nhận thức đúng thì mới có được thái độ đúng và khi có thái độ đúng thì giúp cho nhận thức ngày càng sâu
sắc Do đó, tìm hiểu sự phối hợp giữa hai lực lương cũng là tìm hiểu nhận thức
và thái độ của phụ huynh đối với việc học của con em được thể hiện ở một số hành động cụ thể của họ đối với hoạt động này
4
Từ những lý do trên đề tài "Nghiên cứu sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trường việc quản lý hoạt động học tập của học sinh trường trung học
phổ thông Bà Rịa - Vũng Tàu " được thực hiện
4
Đề tài này tập trung nghiên cứu sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu
Trang 7Căn cứ vào kết quả điều tra đề suất một số tác động hợp lý trong giáo dục gia đình và một số giải pháp quản lý của cán bộ quản lý trường học nhằm nâng cao kết quả học tập cho học sinh THPT trong tỉnh
4
Tim hiểu cơ sở lý luận của sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình qua
việc quản lý hoạt động học tập của học sinh
4
Phân tích thực trạng của sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình nhằm
quản lý việc học tập của học sinh
4
Nêu lên một số giải pháp quản lý sự phối hợp nhằm nâng cao kết quả học
tập của học sinh
4
Việc giáo dục học sinh là kết quả của sự phối hợp của nhiều lực lượng giáo dục, đặc biệt là sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường; nên nếu có các
biện pháp quản lý thích hợp tạo lập được mối quan hệ giữa nhà trường và phụ huynh thì sự phối hợp nhà trường-gia đình tác động tích cực đến kết quả học tập
của học sinh
4
Đối tương nghiên cứu : các hoạt động học tập của học sinh và biện pháp
phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc quản lý học táp của các em
4
Khách thể nghiên cứu : phụ huynh học sinh và học sinh của các trường: THPT Trần Văn Quan Huyện Long Đất, THPTBC Nguyễn Trãi Huyện Châu Đức, THPT Vũng Tàu TP Vũng Tàu Thuộc Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
4
Việc nghiên cứu được tiến hành ở một số trường THPT ở các huyện Long Đất, Châu Đức và thành phố Vũng Tàu
4
Phương pháp chủ yếu được sử dụng trong đề tài này là:
Trang 8• 4Phương pháp phân tích tài liệu : giúp phân tích các cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu khả năng sư phạm và giáo dục
• 4Phương pháp khảo sát: dùng làm công cụ đo nghiệm trong công trình nghiên
cứu
• 4Phương pháp thống kê : áp dụng trong nghiên cứu tâm lý học và giáo dục học dùng để xử lý số liệu gồm:
• 4Chi bình phương (XP
2 P
)
• 4Kiểm nghiệm t
• 4Kiểm nghiệm F
• 4Tương quan nhị phân (Biseral Correlation)
• 4Tương quan Pearson
• 4Phân tích yếu tố
Trang 9CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG CỦA ĐỀ TÀI
1
Trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách nói chung, của từng giai đoạn cuộc đời nói riêng, những nhà tâm lý học và giáo dục học Mácxít đã khẳng định có nhiều yếu tố tham gia vào quá trình đó: bẩm sinh di truyền, môi trường
và giáo dục
1
Bẩm sinh di truyền là những mầm mông mang ý nghĩa sinh học tạo tiền đề quan trọng cho quá trình phát triển, nó không đóng vai trò quyết định hoàn toàn trong việc tạo ra các phẩm chất,năng lực của cá nhân
1
Những tài năng xuất hiện liên tục trong một lĩnh vực nào đổ ở một số gia đình qua nhiều thế hệ, phần lớn không chỉ do di truyền những tư chất nhất định,
mà còn phụ thuộc vào môi trường sống và sự dìu dắt của các nhà sư phạm
1
Lý luận của khoa học giáo dục hiện đại đã chỉ ra rằng yếu tố môi trường hoàn cảnh và yếu tố giáo dục có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển nhân cách của mỗi con người Môi trường gia đình, nhà trường và môi trường xã
hội là không gian rộng lớn nuôi dưỡng đời sống vật chất,tinh thần cho con người, giáo dục gia đình, giáo dục nhà trường và giáo dục xã hội diễn ra những tác động định hướngcho quá trình phát triển nhân cách và ba lực lượng giáo dục này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, đồng thời có vai trò và vị trí khác nhau cho từng giai đoạn phát triển của mỗi con người Vì vậy trong lý luận sư phạm
học, nhiều nhà giáo dục đã quan tâm nghiên cứu mối quan bệ giữa gia đình và nhà trường nói chung, giữa cha mẹ và thầy cô giáo nói riêng vì trong thực tế sinh động của giáo dục nó có ảnh hưởng rất lớn lao đến kết quả giáo dục học sinh Từ xa xưa, cha ông chúng ta cũng đã khái quát về ý nghĩa lớn lao của mối quan hệ đó:
Trang 10"Mu ốn sang thì bắc cầu Kiều
2
Mu ốn con hay chữ thì yêu lấy thầy"
4
Về 4phương diện khoa học sư phạm, nhà giáo dục lỗi lạc, người có công to
lớn trong nền giáo dục cận đại J A Comenxki(1592-1670) là người đầu tiên nêu
ra một hệ thống lý luận chặt chẽ về tầm quan trọng và ý nghĩa lớn lao của mối quan hệ thống nhất giữa gia đình và nhà trường đối với kết quả giáo dục trẻ.J A Comenxki khẳng định: "Lòng ham học ở các em cần được kích thích từ phía bố
mẹ, nhà trường, bài vở và phương pháp giảng dạy Tất cả các bậc cha mẹ, giáo viên, nhà trường, bản thân môn học, phương pháp -dạy học phải thống nhất làm
thức tỉnh và duy trì khát vọng học tập trong học sinh” Ông còn nêu ra một số phương pháp cụ thể nhằm xây dựng mối quan hệ gắn bó, khăng khít đó như:
“Bố mẹ ca ngợi thầy giáo, ca ngợi đức tính hăng say và nhiệt tình của thầy giáo đối với học sinh Thỉnh thoảng bố mẹ bảo con mình mang một lá thư riêng hoặc
một gói quà nhỏ biếu thầy giáo Thỉnh thoảng giáo viên cũng nên mời học sinh lui tới tiếp xúc với mình, nhờ các em chuyển thư đến bố mẹ chúng v.v"
4
Trong nền giáo dục xã hội chủ nghĩa của Liên Xô cũ, nhiều nhà giáo dục
lỗi lạc như N C4 4Krupxkai (1869-1939) hoặc AX.Makarenco (1888-1939) đặc
biệt là nhà giáo dục-viện sĩ hàn lâm V.A Xukhomlinxki (1918-1970) đã nêu được ý nghĩa vô cùng quan trọng của sự phối hợp, hợp tác giữa gia đình và nhà trường trong việc (thực hiện mục đích giáo dục những người công dân chân chính trong tương lai đối với nhà nước xã hội chủ nghĩa Sự hợp tác thống nhất
giữa cha mẹ và thầy cô giáo không những nhằm mục đích định hướng mà còn là động lực giúp cho trẻ có niềm tin vững chắc trong quá trình học tập và rèn luyện Xukhomlinxki khẳng định nếu gia đình và nhà trường không có sự hợp tác để thống nhất mục đích, nội dung giáo dục sẽ dễ dàng dẫn đến tình trạng
"Gia đình một đường, nhà trường một nẻo" Nhiều công trình khác của các nhà
sư phạm trên thế giới cũng đã đề cập nhiều đến vai trò, vị trí, ý nghĩa và tác
dụng hết sức to lớn của mối quan hệ thống nhất giữa nhà trường và gia đình,
Trang 11giữa cha mẹ và thầy cô giáo trong quá trình giáo dục học sinh Phần lớn các công trình đó nhấn mạnh đến một số biện pháp như:
- 4Các bậc cha mẹ nên giữ mối liên hệ thường xuyên với thầy cô giáo nhằm
nắm rõ tình hình học tập, mức độ tiến bộ của con em
- 4Các bậc cha mẹ nên trình bày cho thầy cô giáo biết tổng quát các hoạt động mà trẻ thông thường thực hiện ở nhà đặc biệt là trong việc học tập các bộ môn có vướng mắc gì không? Thái độ của các em khi được điểm tốt và khi bị điểm xấu?
- 4Chủ động xây dựng niềm tin giữa gia đình và nhà trường trong việc giáo
dục trẻ tránh việc gia đình coi thường, khinh suất các biện pháp giáo dục của nhà trường hoặc gián tiếp chấp nhận thái độ thiếu tôn trọng, nói xấu thầy cô giáo
4
Trong quá trình phát triển hệ thống lý luận giáo dục Việt Nam nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm đến việc xây dựng mối quan hệ, sự hợp tác giữa gia đình, nhà trường và xã hội trên cơ sở tư tưởng chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về
nội dung, cách thức và phương pháp giáo dục nhằm ngày càng hoàn thiện lý
luận về giáo dục gia đình phù hợp với sự phát triển của khoa học hiện nay GS
Hà Thế Ngữ và GS Đặng Vũ Hoạt trong hai tập giáo trình "Giáo dục học "đã
tổng hợp một số quan điểm lý luận và thực tiễn về việc hợp tác giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội Những công trình khác của GS Nguyễn Đức Minh
đi sâu nghiên cứu cách thức biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả học tập của
lứa tuổi thiếu niên, nhi đồng Gần đây Vũ Thị Sơn trong luận văn tiến sĩ "Những
biện pháp cải thiện tác động của gia đình đến việc học tập của học sinh lớp 1, 2 trường tiểu học "đề cập đến những biện pháp cụ thể nhằm cải thiện tác động từ phía gia đình hướng đến việc tạo ra kết quả học tập tốt hơn cho học sinh lớp 1, 2 -tiểu học
4
Trong tác phẩm "Chăm sóc việc học của con em" Hạnh Hương đề cập đến
yếu tố môi trường và gia đình được xem như là nhân tố môi trường khách quan giúp trẻ học tốt
Trang 12Quan điểm xã hội hóa trong nghiên cứu mối quan hệ Nhà trường - Gia đình -Xã hội đã chỉ ra những khó khăn, những thuận lợi của nước ta trong điều
kiện của nền kinh tế thị trường đối với sự nghiệp giáo dục, đào tạo và trên cơ sở
đó đã khẳng R Rđịnh ý nghĩa cấp thiết cũng như tác dụng to lớn của việc xây dựng
mối quan hệ hợp tác giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục đào
tạo thế hệ trẻ thành những công dân có đủ đức - tài phục vụ cho tiến trình công nghiệp hoá-hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn hiện nay
4
Sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc quản lý hoạt động học
tập của học sinh được tiến hành từ xa xưa thông qua những hoạt động của các
hội cha mẹ học sinh Có thể ban đầu các hoạt động này mang tính tự phát và tương đối dễ thực hiện vì việc tham gia học tập của con em nhân dân lao động còn ít Tuy nhiên, do sự phát triển của xã hội, nhu cầu về lực lượng lao động có tri thức và tay nghề cao, nên việc tham gia học tập ngày càng đông Ở các nước phương tây, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường đã được nghiên cứu nhiều
và đã biến thành những ý quy định mang tính pháp chế cao
4
Ở Việt Nam, hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình được thực
hiện một cách chặt chẽ do tinh thần tôn trọng tri thức của nhân dân ta và cũng
do giáo dục là sự nghiệp của quần chúng Vì vậy, những kết quả giáo dục hiệu
quả của một trường nào đó chính là kết quả của việc biết phối hợp với gia đình
của nhà trường
4
Điều 64 Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1992
đã viết: "Cha mẹ có trách nhiệm nuôi dạy con thành những công dân tốt Con cháu có bổn phận kính trọng và chăm sóc ông bà, cha mẹ" Do vậy giáo dục là trách nhiệm pháp lý của người làm cha, làm mẹ
4
Những hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình từ trước đến nay đã được tổng kết và cũng đưa ra được những kinh nghiệm quý báu, nhưng việc áp
dụng các kinh nghiệm ấy vào những hoàn cảnh cụ thể là một việc khó khăn vì các điều kiện, hoàn cảnh khác nhau Kết quả của công trình này sẽ đóng góp
Trang 13vào việc tìm ra những mặt phối hợp giữa nhà trường và gia đình một cách rõ ràng hơn
1.2.1 M ục tiêu đào tạo của trường trung học phổ thông
4
Việc giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ ở bậc phổ thông trung học là nhằm hình thành nhân cách để phục vụ đất nước, phục vụ chế độ Những đặc điểm nhân cách này được phản ánh trong mục tiêu đào tạo của trường trung học phổ thông (THPT) Sau đây, ta hãy nghiên cứu mục tiêu này Mục tiêu đào tạo của trường trung học phổ thông (THPT) đã được xác định
2
động và tư thế sẵn sàng lao động, có sức khỏe, có thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh,
trường cá nhân để bước vào cuộc sống tự lập của người lao động năng động,
đình, yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương và đất nước, góp phần
1.2.2 Ho ạt động học tập
4
Là hoạt động chủ yếu của lứa tuổi THPT
4
+ Học tập là một trong những hoạt động đặc thù của con người:
4
Theo Leonchiev: Hoạt động là phương thức tồn tại của con người vì nhờ
có hoạt động, con người mới hình thành và phát triển tâm lý, ý thức, nhân cách
Trang 14Một đứa trẻ từ khi mới sinh ra cho đến lúc trưởng thành, trở thành một nhân cách nhất định, trẻ phải học nhiều thức "Học ăn, học nói, học gói, học
mở"; học ở mọi nơi, học bằng nhiều cách và học ở nhiều thời điểm khác nhau
4
Trong thực tế, có hai cách học phổ biến: học theo phương thức nhà trường
và học trong cuộc sống Theo các nhà tâm lý học, giáo dục học, cách học trong
cuộc sống giúp con người tiếp nhận phần lớn những tri thức có liên quan nhiều đến nhu cầu vật chất trực tiếp của bản thân người học Vì vậy, cách học này
phải mất nhiều thời gian mới mang lại cho người học những tri thức hệ thống
4
Hoạt động học tập là khái niệm dùng để chỉ việc học diễn ra theo phương
thức đặc thù (phương thức nhà trường) nhằm lĩnh hội các tri thức mới, kỹ năng,
kỹ xảo mới
4
Khi nghiên cứu hoạt động học tập, các nhà nghiên cứu đã xem xét hoạt động học tập hoặc có liên quan đến quá trình nhận thức (I.B Itenxơn, N.V.Cudơmin, D.B.Encônhin .) hoặc liên quan đến động cơ học tập (A.N.Leonchiev, P Ia Ganperin, N.Ph.Talưdina .) hay liên quan với tư duy (V.V.Đavưđôv, A.V.Pêtrôvxki, D.N.Bôgôiavlenxki và N.A.Mentrinxcai) Mặc
dù chưa có sự thống nhất hoàn toàn trong việc quan niệm về hoạt động học tập nhưng các nhà nghiên cứu vẫn đưa ra những điểm chung của hoạt động học tập như: có mục đích tự giác, có ý thức về động cơ và trong hoạt động học tập có
diễn các quá trình nhận thức Nói cách khác, các nhà nghiên cứu đã đi đến sự
thống nhất về quan niệm hoạt động học tập của con người
4
Bản chất của hoạt động học tập được biểu hiện trong 5 vấn đề sau:
4
a Đối tượng của hoạt động học tập là tri thức, là những kỹ năng kỷ xảo tương ứng với tri thức ấy Có thể nói, người học thực hiện hoạt động học tập là
nhằm chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của xã hội, biến chúng thành tài sản riêng của cá nhân mình
4
b Hoạt động học tập là hoạt động hướng vào làm thay đổi chính chủ thể
của hoạt động này Để lĩnh hội được những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của xã hội