Thuốc thú y t 1 nguyễn hữu ninh, bạch đăng phong pdf

Xeu lieu chongựa là 1 thi liều cho các loại gia súc khác.. nairi eaebonat, axil- sunCuric các muối của axit S1III- f uric Kết lủa Bo»zoat thảnh can xi benzoat kẽt lũa Cồn, muối xalix

N G 1 V Í N NINH - BẠCH ĐĂNG PHONG

THUỐC THỨ Y

T Ạ P ỉ

NHÀ XUẤT BẲN NỐNG NGHIỆP

HÀ NỘI - 1985

c h ọ n t h u ố c n ha nh dó r'ap Cirt! ũoạè c h o n g dị c h ki n t hoi c h o

gia súc gia can:.

Vó i l ò n g m o n g l i mó n a m p c á c hạn ¡ l ong n g h i ệ p t i m nhái

ià c á c l i ạn thi ng c o n g l ac (V Clic t r u n g l ủm g i ó n g gi a s á c , c á c (l ỏng

t r ư ờ n g v ù trụi c h á n nuò i e ó l ai licti t h a m kh a o ứn g d u n g ,

c h ú n g ' tói bi en s oun CUÕI1 « T l m ò o t h u t ’» IÙ1V í i i i ám c u n g c á p

c h ơ c á c han n h ù n g ki rn l l i ửc c an thi ef cỏ be t h ô n g V(' í l mù e

I h ù \ ■

( ’.ác ỊIƯIII- co n g h e c ha n IHIUÌ phat t ri en Iroi i g ŨỊi i i ãm gàn đ: \ y, H I n i l nhi ê u t h a n h l ựu V i; n g h i ẻ n c ứ u t ỉ mòc Ị i m \ 'vinrnu

d o k h u ô n khó sací i c ó hạn, c h ú n g lôi c hi c hon de g i ới t hi ệu

n h ũ n g t h u o c d t r o c em- t)ạn d ỏ n g n g h i ệ p t hu V nutre ta I ht i ong

d ù n g , í d i ú n g toi \ é p t i mbe t hu V t he o tac d ụ n g tibe! t hực cua

c h ú n g , n g h ĩ a Ik l l i co kcl (Ịiia l a m í hav doi cu nang cua c o tile má c h ú n g dạt d ư ợ c , ki Ịè d o Iiiòl sò t h u o c thrọt' nhác ìại

n h i ê n l àn, do c h ủ n g tac d ọ n g tiling t h o i v à o líhiõii co 11 ãII ị ;

l i oỵc l á o Iigii\ én IIhà 11 gílv h ệ n h mà k h ô n g gil V mh h ươ n g

t r ực t i ẽp d e n mô! c o nâ n g n a o ella cơ (he-

('.ách gi oi Illicit l l mbc ntnr Sau : Lull dill! chit \ i’ll gian Illicit

k h á i quAt (lirọc p h à m do r oi nói d e n mộ! sò lí nh c h á t và !ac

d ụ n g cổ l i e n ( pl an dell lie time má d u ọ c p h ầ m d ư ợ c sap l è

p-N’h t i n g l un n h ấ c Vồ s a u h ù s u n g c á c t i n h c h ú t v à t á c d ụ n g m ớ i

n h ằ m l ù m c h o s ự ¡lien hi e l ve d ư ợ c [)h;'im d ó đ ư ợ c di ì y íl ủ hull-

De lí i én d ạ t v è riội d u n g ch II vè !1 m ô n , c h ú n g Ini d à n g c á c

i h u ụ ì n g ữ c ù a h a i n g i l n h V Vi\ đ ư ợ c là n h ữ n g n g i ì n h có mô i (ỊII.ÌÍI hệ mạ t t h ici v ó i n g ù n il I h n y.

S á c h d i r ực Aunt h ằ n l à m d l ậ p \ (Vi nội d u n g n h u sail ;

T á p 1 v à l ậ p ỉ ĩ : Gi ới t h i ê u n h ữ n g l oại t h u h e tliú V c h ủ v é n

(lè c h u a heni l chí) gi a súc gia hill] t r o n g (ló n à n cụ Ihd t í n h

c u r o ' M i !

I - KI I ÁI NI ỆM €()■ BẢN VE D ư ợ c P HA M T H Ú \

Dirạc p h âm thú-y là loại vật (‘hất d ù n g (le phòng

b ện h và c h ữ a b ện h cho gia súc gia cầm

1 N g u ồ n g ố c c ủ a đ ư ự c p h ầ m t h ú - y

blinde thú-v !à ke! qua sáng lạo của con n gư ời trong

q u á trì nil lao dộng va d ấu iranh vứi hộnlì tạt của gia súc Chúng kh ùn g ng ửn g d ư ợ c bồ sung dê ngày càng thêm ị)hong phú

T h u ố c Ihú-y hiện nav có nguồn góc :

Vĩ/' l ỉ ìự r I'ậỉ : (die bien lư các loại câv (re cà nil

lá, h o a, q uá \ (), n h ự a ) vá các loại cò

Ví dụ : h oàng liên, cam thảo (rè cà y) ; mà lien (qua);

t hu ố c phiện ( n h ự a q u a ) ; co nhọ nòi eó mã de rau

má, càv bò cõng anh

— T ừ (ỈỘIUỊ cự/ ; dieu clic lu các khi quan và lo

ch ứ c của CƯ the

Vi d ụ : (lau gan cá t h u ; inxul m lấy lử luyén tlurọngthận

— 7'ừ k h o á n g n ò i : Ví dụ : can xi, nhôtpho iỏl, magịè,

dỏng, sắt, eôbnn

— T a ai siniì aậl : t h ò n g q u a q u á tr inh t r ao đ ô i chái

của một SC I n ấ m do c hẽ ra tliuỏc Yi dụ penixilin,

■vlrcptomixin

— T ù hỏa h ục: T ò n g h o p n h à n tạo n h ữ n g vốu tó

hỏa họí' do chõ ra íhudo Ví (iụ d ipí or ex, suní'nmil, tu i

2 T á c (l ụn;' c ù a ( Iuự(’ p h à m t h ú - v

T h u ố c là môi vũ khí q u a n tr ọng do ph òn g b ệ n h và

c h ữ a b ệ nh Xó ỉa dicu kiện và nguyĩm nh àn bòn ngoài bai b uộ c phải t hô n g q ua viộe ehuxí m hỏa bòn t r o n g

C O ’ tho m ó i p h át h u v d i r oc táo dụng Do dó m u ố n cho

t hu ốc có hiộu lực c a o thi phái biot sử d ụ n g c h ú n g

ch i nh xáo - dong thòi có p h ư o n g 'pháỊ) n á n g cao s ú c

g âv hại n gh iê m t r ọ n g cho con vật thì gọi là tác d ụ n g gàv dộc

Nguvòn tắc ( lùng thuỗo c h ừ a b ệ n h ỉá phá! h u y ral

c a o tác d ụ n g dieu trị của thuốc, hạn nhố lác d ụ n g phụ ngăn c h ặ n tác (lụng gâ V dộc

l á o đ ụ n g đ iê u trị cúa thuốc có Iho khái q u á t t hà n h

ba l o ạ i :

— T ác (lụng dièu Hct c ò ng n ũ n g : làm cho c á c phân

của CO' thê bị tòn i h i r o n g hoặc bị phá hoại phục hòi

ì r õ lại

f>

T r o n g quá trinh trị bệnh, một sổ còng n ă ng th ường bi? 11 hiện q n á r a o hoặc quá thấp, r á c dụ n g của thuổc

là íàm cho còng n ă n g (lã bị fon t h ư ơ n g t rờ lại t rạng thái bình th ư ờn g Ví dụ thán kinh q u á h ư n g phấn thì

d ù n g thuổc ức chẽ Than kinh veil thỉ dù n g thuốc kích lliieh cho hưn g plíấn

T í n h mẫ n c ả m vói thuốc eìm các tồ chức cơ the động

v ậ t ' ùng khác nhau Một sb bộ p h ận của CO' q u a n nội tạng rat mẫ n cảm với một só loại thuốc Ví dụ thuốc cường tim chỉ tác dộn g v ào cơ lim (lác d ụ n g này gọi là tác d ụ n g c họ n lọc của thuòc) Nó r ất thuận lọi cho vice chữa bệnh theo triệu chứng

— T ác dụng c hõn g n h i ễ m t r ù n g : x ỏ giúp váo việc

c h ữ a n h ữ n g bệnh do vi sinh vật gâ}T ra Dùng loại thuốc n à v ức chế vi sinh vật gày b ệ n h rồi thông qua

cơ n ă n g phòng vé cua r ơ the mà tiêu diệt và đ ầy cluing ra ngoài, làm cho con vật khỏi bệnh

— Tác d ụng bồ sung vật chất- Cơ the Ihicu nhữ ng

chà! càn third cớ the phát sinh bệnh Vi d ụ : hò s ữa

c a o sân mắc bệnh sỗt sữa sau khi đẻ do ihiếu canxi cấp tinh, lợn con bị bệnh bail huyết do thicu sắt.Xgươc lại, một sỗ bệnh cũng gày ra thiếu c hat cho

ra íhieu sắt do hbng r au bị phá h ú y hàng loạt Bệnh dái (lường làm cho CO' the mát nhiều glueỏ Bệnh ỉa

c ha y làm cho cơ the mat n ư ớ c nghiêm trọng

Bd s un g n hữ n g vật chất inh eo the tỉúẽu là p hư ơng ph/ip ph òn g trị b ệ nh kíiòng the thiếu dược

Tác d ụ n g trị b ệ n h chia t h à n h 2 loại :

T r ị bệnh theo triệu c h ứ n g

— Tr ị b ện h th e o nguyên n h ả n

3 L i e u ỉ i r ọ n í Ị t h u ố c t h ú - y

Liều l ư ợ n g ả n h h ư ơ n g r á t rỡ d c n tác d ụ n g ciki Ihuòc :

T r o n g một p h ạ m vi n h á t đ ị n h , liều l ư ợ n g càng c a o thi lác d ụ n g c â n g m ạ n h , n h ư n g nếu v ư ợ t q u á p h ạ m vi

n ày thi l ư ợ n g b iến (tồi sẽ k éo thoo chất biển dồi, gáy

r a p h ả n ứng dộc h ại c h o <•(>• the Cho nen người thàv thuốc c ần n ắ m v ữ n g liều 1 trọng d ư ợ c p h é p d ù n g cho

Mỗi ioạỉ llmdc d ề n t hô n g q u a nghiên cửu t r o n g phòng' thí n g hi ệ m và ứ n g d ụ n g t r o n g t h ụ c tien c h ữ a bẹnh de xác đ ị n h liều h r ọ n g có hĨ£U q u a nhất

Li èu l ư ợ n g ghi t r o n g các sách t h ú - y t h ư ờ n g la liêu

l ư ợ n g d ù n g c h o gia súc t r ư ở n g t h à n h , hiền thị bằng liều d ù n g m ộ t lăn, một ngàv ho ặc cho mỗi kilô the

8

d ư ứ L d a là thuốc a n t h a n của chó, Ịại kích thích n g ụ a ; bcl adol tươi không có tác d ụ n g (lối vói thd và chim 1)0 càu, n h ư n g có ả nh h ư ở n g n h ẹ đổi vói dò, cửu và CI) the gày dộc v à làm chẽt n h ữ n g con vật khác.

T h ô n g t h ư ờ n g licu l ư ợ ng cho hò c ao hơn cho ngựa

Do đỏ khi th ấ v ghi Hoe Iưivng cho gia súc lớn thì licu cao nhát là d ùn g c h o hò

Do tam vóc của các loạj gia súc trương thành khácnha u nè 11 licu l ư ợ n g cùn g khác nhau Xeu lieu chongựa là 1 thi liều cho các loại gia súc khác tính theo

tỷ lệ nh ư sau :

'vv.r a (the trọng 300 kg) 1

Tr âu, hò (the trọng 300 kg) 1 đen í 1/2

Lửa (the tr ọn g ỈÕO kg) 1*3 (lẽn í /2

i Dè cừu (the trọng 10 kg) ! ã dến L0

■Lọn

L.hó (the tr ọ ng lõ kg) 1/lu (lẽn 1/10

(lia câm (the trọng 1.0 kg) 1/120 dến 1/■10

Tỷ lộ ti cn không pìihi là tuyệt doi không; phai hai

c ứ loại thuốc nào cũn g theo iv lệ trôn mà lính toan

Có m ột sổ thuốc bắt buộc phải t h ô n g q u a t h ự c tiễn

c h ữ a b ệ n h c h ứ n g m i n h mới q u y ế t đ ị n h đirợc liều l ượng

— Tlừ’ t rọ ng

The t r ọ n g cỏ vai t r o q u a n t r ọ n g đỗi s ó i n h ữ n g gia súc c ùn g loại và c ù n g một lửa tuồi Cùng một l ư ợ n g tlmoe dòi v ó i con n g ự a c ó thẽ t r ọ n g lởn thì k h ô n g ilủ

n h u n g với con n g ự a ¡he t r ọ n g n ho thì có thề bị (lòe

An tiịnh ỉieu l ư ợ n g một vị t huố c đổi với 1)0, n g ự a vá dối vói chó, m è o k h ô n g p h ả i là ỈM ót việc d o n giản vi the t r ọ n g c ủ a c h ủ n g c h ê n h lệch q uá nhiẽu N g u ô i ta

C ũ r g có t r ư ờ n g h ạ p d ù n g thuốc đe tr ộ n vào th ú c

ăn h o ặ c n ư ớ c u ố n g thì liêu l ư ợ n g k h ố n g tinh t he o the

t r ọ n g con v ậ t mà tính t h e o kilô (hoặc tăn) t h ú c ăn hoặc lít n ư ớ c uổng P h ư ơ n g p h á p (lịnh licu n à v rất tiện lọi dối với việc p h ò n g b ệ n h c ho n h ù n g q u ầ n the |Ớ!I

ga c õ n g nghiệp No d a n g d ư ợ c vận d ụ n g de ph òn g ì)ệnii c h o n h ữ n g d a n lợn nuôi tập t r u n g q uy mô vừa

va lớn

- '/’nòi

(lía súc n on và gia súc già r ó the t r ọ n g niu;, dè mà n

c âm với t hu ốc n ê n 1 leu điẽu trị phải giảm so với gia

•OI,- t r ư ở n g t há n h , iá eu c ho gia súc n o n b ằ n g 1/8 ríen

I I liều của gia súc t r ư ở n g t h ả n h N h ữ n g con [ớn hơnHI

n h ư n g v ẫ n c h ư a dạ! íuơi t r ư ả n g I h ành thỉ lièu hồng 1/2 c u a liều gia súc t r ư ở n g t hà n h C ùng c à n nói thom

là liều c h o c o n n o n k h ô n g p h ả i chí !à sụ giảm h ó t th e o

tỷ lệ c ủ a lièu con vật t r ư ả n g t h à n h vì con non có sự

m ẫ n c ả m d ạ c b iệ t vó i m ộ t sổ loại thuốc

Dổi v ó i gia súc ỏ l ửa tudi k h á c n ha u, có the c ă n c ú vào b a n g d u ó i d â v de tính liều ỉ ư o i ig ( hảng I)

— C á c h (lun(Ị t h u ố c

Cách d ù n g thuốc k h á c nh au có the a n h lìirdng (lèn í ác

d ụ n g m ạ n h VCII, n h a n h c hậ t n của ihudc

Q ua d ư ở n g t ĩ n h mạ ch, khí qu ản Ị)húc mạc (iưỡi da

t h u b c đ ư ợ c h ấ p thụ n h a n h va toàn bộ, do d ó vói I1ÌÔÍ ỉicu nhd h o n liều c h o u ổ n g cũn g có the d ạ t d ư o c một kết q u ả Itrưng tự

Xếu c ho u dng là 1 thi cách (lùng khác tinh theo iv

1/1

í / I

l/õ d cn 2Xcí ve loe dọ h ấ p thụ í h uó e tiìi có the xếp các phươĩe»

Ngoài ra các vết t h ư ơ n g và C a e niêm mạc đẽu h á p íhụ i b u o c k h á mạ nh ( V'í dụ nịèỉìi mạc inál niê m mạc Lủ cung, nièm mạc â m dạo).

'1 r o n g làm sàng tỉiú-y n g ư ời ía !hư ờ ng d ù n g p h ư ơ n g

p h áp cho uống và liêm lluidc

P h ư ơ n g p h á p unng 1 linde thuận tiện và an toàn P h ă n ỈOI1 ÍÍU1ỎC (lược hãn tìiụ t r o n g hộ máy tiêu hóa Xói

c hu ng sau khi uống từ 30 p h ú t den í giờ dong' hí), tùy

!iuo tinh chấl của thuốc, tlìáv có tác d u n g ỏ' các súc vạ! a n t ạp và ăn thịt Ở gia súc ầ n cỏ nhất ỉà (V loài nhai lại, ổng tiêu hóa v ừ a dài v u a lán thuốc rất dẻ bị hỏa l oã n g n ê n táo (lụng cục bộ v à toàn th ả n của thuốc

bi giảm, (lo p h á n lớn Ihudc tạm thời không đ ư ợ c h ấp íhụ Vi \ ậ y dùi với loài nhai lạ.i, ngoài t r ư ờ n g h ạ p

m u ỗ n cho thuổc tác đ ộ n g c h ậ m và kéo dài ra, người ta

t h ư ờ n g t hay p h ư ơ n g p h á p uổng thuốc bằng p h ư ơ n g

p h á p tiềm thuốc

ơ loài nhai lại, nốu can cho thuốc tác đ ộ n g th ẳn g vào

r uô t k hô n g qu a d ạ cố thì phải g à y d ư ợ c p h ả n vạ đóng

r a n h thực: q u ả n n h ư s a u : vài p h ú t t r ư ớ c khi cho uỗng íhtidc cho con vật uổng bàng chai, n ử a lít n ư ở c muỗi lOplOO Khi q u a hau, n ư ớ c muỏi sẽ gàv ra phản xạ dóng

r ỉ í nh t h ự c q u ă n lức nùv c h o c o n vạt nóng thuốc thì lluiỗe

sẽ d i th ẳn g xuống r uột non

Ưu đ i ề m của p ỉ u ro ng p h áp liêm 'à thum: đ ư ợ c h ăp thụ và cỏ hiệu q u ả n h a n h : tièm d ư ớ i da tiêm b ắ p thịt thi sau ã đ en 15 phút là có lác d ụ n g ; tiêm tì nh mạch thi giin n h ư có tác dụ n g ngay

(lác p h ư ơ n g p h á p liêm t hò n g d ụ n g là liêm d ư ớ i da, tiêm b a p thịt, ti êm tình mạch

13

N h ữ n g thuíH* co ỉi nh c h ất kich thí ch m ạ n h tin k h ô n ,14

ti èm d ư ớ i da Các l oạ i d â n , các h u y ê n (lịch thi iuyẹt (161 k h ô n g ti êm N à o t ĩ n h m ạ c h 'l iêm vào h u yệ t ỉà mội

p h ư ơ n g p h á p li êm m ói kct ỈIỢỊ) c hai n c ứu với d ù n g thuốc, có ư u (lient là dom gian, d ù n g một l ư ợ n g thune nhò /nà d ạt liiẹu (¡nả cao, lại t r á n h d ư ợ c tác d ụ n g phụ Ngoài r a cò n có p h ư ơ n g p h á p lient v à o khi q u a n , vào

k h ớ p x ư ơ n g , X à o g i â v c hả n g , vào d ộ n g m ạ c h , vào t r o n g

d a ; phiron-g p h á p thụt tlmỗc vào r u ộ t ; p h ư ơ n g phap

xô n g thuỏc

Xói cluing n h ư n g lieu l ư ợ n g ghi t r o n g Dirtạc (lien ttỉ 11 -

y là phu Itơp V ớ i p h ă n l ớn t r ư ờ n g h o p i y u l ì cua gia súc Khi ứ n g d ụ n g v à o t h ự c tien c h ù a lundi, c â n cai;

c ứ v à o t ừn g t r ư ờ n g h ợ p b ệ n h mà p h à n lích cho cụ ilic, nghiên c ứ u cân n h ả c l oan diện các, y ế u tó dề t ă n g hoặc giảm liều l ư ợ n g cho phù h ợ p tiu mới thu d ư ợ c kcĩ qtúi cao

a) P h à n loại ỉư ơ n t Ị 1 ,ỊJ ( xem hản g 2)

— T ư o n q /.'í/ vè vậl II): (¡nail sát hên n go ai tháy cõ 1)1011 (lòi, chủ V0 U ha hiện l ư ơ n g sau d à v :

+ P h á n / ự : sau khi hỏn hợị) hai loại (lung dịch ¡ha',

chi a t h à n h liai lớp Vi dụ d ầ u tr ộn với n ư ớc [lo kh ôn g (he t h à n h một chất d o n g d e u dtrơc \ I vạ \ dứ 11(1 thuòc

n ày thì lieu l ư ợ n g k h ô n g c h í n h xác

+ /Vií.7/ r a : thuốc k h ô n g t an t r o n g d u n g moi lang

cận h oặ c ỉàm v an d ục dung., mòi, c ù n g ả n h Ỉ M t ô n g d e n

H

độ chính xác kill (lùng thuòe Y í đ ụ trộn đảu long n ã o với n ư ớc , do long nào nít k h ỏ ỉ a n t r o n g n ư ớ c IIÌ'11 tách

ra và lắng cặn

í- C h ả y nước uù hút ù m : hai ìoại ỉlìuòc ớ the rắn

dem nghiên Irộn vói nhau, (lo ilii'in e h a y b ị h a thấp mà trỏ thành long Yi (!ụ c l o ra n ỉ rní rat nghiền tròn vói long não Hoặc hút rim mà n h à o ra Yi dụ natri caclìo- n;ìt nghiên vói axẻtat chi till mát tinh chài kế! tinh

- T ươỉìiị !;y IM' hóa h ụ t ’ : sau khi phbi ỉìop, thấy co Well (loi VC hỏa học chủ veil là õ hiện l ư ơ ng sau đàV •'

-r L i m y r ạ n : do biến dồi ve hóa học tnà th àn h mọt chất k h ô n g lan Vị dụ t r o n g d u n g dịch của tnuòi kieíiỉ

h ữ u cơ pha vào một muỗi của kim loại nặng thi ỉập tức bị kết lúa

: MU ỉ sinh ru ỈIÌII : vị dụ các mu.òi ca c bo na t trọn vói

các loại axil tlú sinh ra khí c.l)2 và làm !hav dồi tinh chai lióa hoe của fhuor

-f liièn m á n : do ả n h l urong cua phan ứng hóa học

uùt một sỏ thiíbe biến m:Tu Yi dụ các ỉoại ÍỈIUỖC kihni ỉàm cho lỏ ì 1 ội t r o tbanii màu xanh hoặc màu bong co

án h h u i n h q u a n g : dại h oà ng then thành màu dỏ thủm Dung (lịch calomon mã cho I k vào thì bien thành màu hồng

"f- T h ú y pỉuìn: Khi hòa mòt so ỉhuòc với lurửc có

the thàV xuất hiện lluìv p h á n vá mấ t (ác dụng Ví dụ pcnixiìin da hòa với n ư ứ c cất thì k h ô n g de làu dược Xcu đun Dỏng hoặc cho vào mòi t n r ờ n g axit thỉ hiện Wrong thủy p hàn xuất hiệu c à n g n h a n h hưn

nghiền vói nhau dễ gà v ra nô Axil picric cùng trọn với bột than củi đề gây ra cháy.

,.T

— T ư ơ m / /,7/ VC (lược l ý : Có 2 t r ư ờ n g h ọ p :

+ T á c (lụng d ư ợ c ¡ 1 / Irai nq ư ợc n h a u

Neu tr ộn h a i loại Ihuốe cỏ tính c h ấ t (Ici khán,<4 về

d ư o c lý thì tác d ụ n g d ư ợ c lý có the Ỉ)Ị triệt tiêu \ í (!ụ a t r o p i n s t mi ’aí c ù n g s ử d ụ n g với a r e c o l i n b r o t n h v -

d r a ! thi lác d ụ n g t ư ơ n g p h a n n h a u Magic s u n ỉ a t e ù n g

d ù n g VÓI, mội t h uố c có c a n x i thi sè hị triệt: tien cá hai loại thuỏe

-f Tana dộc t í n h

Một sỗ t h u ỏ c s au khi phdi hợp với nỉiau thì loại nav

cú the làm táng dội' ií1111 cua loại kia VI dụ d ù n g d i g i ­tal) h o ặ c n h ữ n g t h u d c plia c hé có digi tal in, rồi lại liêm

t hud c có c a n x i thì có t hề l à m t ă n g đ ộc t inh c ủ à dígi ta- lin rnà g â y r a t r ú n g độc

b) X h ờ n g Ijcu tố ở n h h ư ở n q d ẽ n s ự biên (lồi của việc

— Yếu lô ngoại c ả n h : đ ộ nóng, d ộ a m , đ ộ p H k h ô n g

khi, s ự tồn tại h a y k h ô n g c ủ a c ác ion kim loại nậnn

— Yếu lỗ giữa các loại I hu ỗc ph ối h ợ p : n h ư nồng độ,

— Cách t r á n h t ư ơn g k ỵ trong việc dùng thuốc

— Nghiên cứu k v tính chất lý hóa và lác d ụ n g của thudc

— Chọn lọc h ọ p lv p h ư ơ n g pháp sừ dụ ng thuốc và các d ạ n g thuốc

+ T h w j đòi d ạn g Ihuóc

Vi dụ : c an xi la cíat và na tri bieacbonnt p h a t h à n h

d n n g dịch mà d ù n g phơi h ợ p với nhứu thỉ sè t ươn g kỵ

vì đ ẫ n đốn kết tủa can xi eacbonaỉ, n h ư n g neu dùng' ở

d ạ n g bột thì t r á n h đ ư ợ c h i ệ n t ư ợ n g này

+ T h a y dôi t r ì n h tự p hôi h ợ p rác vị thuốc

Mội sỏ thuốc phối h ọ p cùng m ột lúc sỗ bị tương' ky,

n h ư n g phối h ạ p khác đi thì có thề t r á n h được

<> N ướ c chiết xuất digitalin Í80g

Nếu j)lìối hợp cù ng mội lúc sáu thuốc trên với n h a u

sẽ sinh ra kổt tủa N h u n g nếu t h a y d ổ i - t r ì n h tự phối

h ợ p n h ư s a u : phổi h ợ p r i ê n g t r o n g n h ó m 1 ba thuốc

na tri c ac bo nat , n ư ớ c cẩt, i d l ; phốihợTutiỀní» trnnơ nhnni

2 — 1 TY

2 ba t huò c còn lại Magiè su nial, g l i x í r i n ■ mrởc chíè! xuất đỉgi lai in Sau d ó m ởi phổi h ọ p n h ó m 1 và nhóm 2

Du ng d ịc h hạc hà híig

T r o n g d u n g d ị c h bạc hà b à o hóa mà cho kali b r o m u a

v ảo thi d ầ u hạc hà có the tách n ư ớ c r a , l à m c ho d u n g dịch v ẫ n đục Nếu c ho th e m một n ử a ho ặc toàn phan nưbre của d u n g d ị c h de p h a loã ng thi du ng dịch trỏ lại t r o n g n h ư t r ư ớ c

+ Thai'ị đoi h oác bỏ di m ộ t sỗ t h à n h p h a n

T h a y đồi t h ả n h p h â n c ủa thuốc là thay hoạe hỏ di

m ột sỗ vị t h uố c t r o n g đ ơ n đ ề t r á n h l ư ơ n g kỵ n h ư n g

v ẫn g i ữ n g u y ê n tác d ụ n g c ỏ a thuốc

18

Bảng 2 : MỘT s ố THƯOC TUÍ >Y T H Ư Ờ N « C Ặ P V À c u CHAT TƯƠNG KỴ CỦA CHÚNG

ị TT l ẽ n Uiuõc D ạ n g ị ThAt U r < T H g k y Ị Bien ! i o i ( l o t n u D g k y

\ ư ức

Nưức

Idem KOH» NaOIl Kali huac

g;\y no XinVc x;\ phöng, iol, d o

ciie chat oxy hoa

(iiani liicu lire

Fanin cac Joai kiem

(.an si clorua Ket tun eanxi ben/oat

! *> 3

9 Cansí íjliuonaf N'iróc

Nước 10

Níitii bicacbonat nairi

eaebonat, axil- sunCuric

các muối của axit S1III-

f uric

Kết lủa

Bo»zoat thảnh can xi benzoat kẽt

lũa Cồn, muối xalixilal

Sáccarô: linh bôl Biên mâu

Các loại lliuốc toan

tínl), các loại kiem

s i n h vật n hu nia h o à n g

Két tủa

rç-('.ốc m u ố i c ù a iíxit Ị líkm t h à n h h u v ò t SÙI’ lỏ

s u wf u r i v ; I có chứ:) lu II h u ỳ n h Các loại í h u i V Civ: cúc ị

< ; ũ 1 ■ loai axit phân giài làm bốc khí clo

oxy hóa, két tủa

Các loại thuốc cỏ tính

cliài oxy hóa (thuốc tím,

bạc nitrat); các muỗi vô co

K.'fini rnạnh phân hủy mát lác dụng

Gốc loại axit và muối

cùa axil.

trứng hòa hoặc làm mất tác dụng-

Dung dich iốt ; cồn iốt c.ó the găv nồ

D dạng nước dề lâu bị phân hủv diìn làm

mẫt tíre dụng

De lftu hoặc (lun nf ng thảnh màu đen

Axit nitric vả các loại sau khi hỏn hợp có thè oxy hóa g á y cl ì áí hoặc nô Các loại muôi cùa axil

NaOH và cacbonaf ki?m tao ra khí NIIa

Phèn chua : IK ’• calomi-n:

axâtat chi

hót tủa

2\ I ỉòđòíoo Bội

0 5 ; lot và h o p cbẵt có iỗt ; Nước

!

Các chát kiẽm thảnh các muối của iòt

("ác muối của kim loại

Natri hiposunf it ; tanin biõn máu

-Dằu động vậl, dầu bay

lì o i

phản hủv mất tác dụng

Tim gentian r>(Tiuiri h i ẻ u lưc

! i

Ị

*’ 1 i Ị

( J ’

Axil ctohvilrio loilnjí vả

oáo muôi Olía axil 11 Í!V.

l)iòn màu fililí phóng oáo ion iỏt t ự đo.

Chat kiõm sinh vạt k01 t Ùa

Cáo loại đàu bay hơi hoa hợp với nhau

Các loại 0 Xy luja íach iì)t ra

Cu lo mon t ăng độc Hat)

Cáo loại ki?!» ; axil boric :

M nối caobo» a ! : muỗi của

axit xalixilic k õt tủa

Can xi olorua

Kim losu ki?m ; XaOÍI ;

Jkòt tua

muối Cliobonat : tani n vã ị kót tủa

cáo loai ỉhnỗc oó tanin.

LỌ

Nưóc

30 Phèn chiiH

Ị '