Chúng ta luôn bên nhau, lúc nào c ng mình đây, ta đóqu n quýt.
Trang 1I TR NG TÂM KI N TH C VÀ PH M VI RA :
1 Hoàn c nh sáng tác, nh ng bi u hi n c a tính dân t c trong n i dung và hình th c c a bài th
2 Giá tr, ý ngh a c a l i x ng hô “mình-ta”, hình th c đ i đáp dân gian và th th l c bát trong bài th
3 C m nh n đ c các đo n th tiêu bi u
4 N i nh “nh ng hoa cùng ng i và v đ p c a b c tranh t bình qua b n mùa đ c đáo
5 Nét n đ nh và bi n đ i trong n i dung và hình th c c a th T H u, c ng nh phong cách ngh thu t c a nhà th
6 Phong v dân gian trong bài th Vi t B c (Có th so sánh v i T ng t c a Nguy n Bính)
7 Tình c m đ i v i đ t n c và nhân dân, ân tình ân ngh a v i Cách m ng và kháng chi n trong bài th (Có
th so sánh v i Bên kia sông u ng c a Hoàng C m, t n c c a Nguy n ình Thi, Ti ng hát con tàu c a
Ch Lan Viên, trích đo n t n c trong M t đ ng khát v ng c a Nguy n Khoa i m…)
8 Th th l c bát trong Vi t B c c a T H u (Có th so sánh v i T ng t c a Nguy n Bính)
II KI N TH C C B N:
o n th :
“ắa v i mình, mình v i ta
… Chày đêm, nên c i đ u đ u su i xa”
a Ng i ra đi kh ng đ nh lòng chung th y và tình c m thi t tha v i c i ngu n cách m ng:
“Ta v i mình, mình v i ta Lòng ta sau tr c m n mà đinh ninh Mình đi, mình l i nh mình
Ngu n bao nhiêu n c, ngh a tình b y nhiêu”
- đo n đ u c a bài th , ng i Vi t b c trong n i ni m c a ng i l i: S ng i ra đi tr v thành th s quên m t mình (Sáng đèn có nh m nh tr ng gi a r ng) Ni m ph p ph ng y đ c di n t b ng m t câu
h i: “Mình v mình có nh …”, “Mình đi có nh … “ Vì v y 4 câu th trên là câu tr l i, s kh ng đ nh
c a ng i ra đi
- L i th óng , d u dàng, tình t v i l i x ng hô thân m t, ng t ngào c a ca dao, dân ca “ta - mình” N i
nh c a ng i cách m ng v quê h ng Bi t B c gi ng nh n i nh c a nh ng đôi l a yêu nhau S s p
x p t li n đôi, thành c p trong câu đã có đ o tr t t t “Ta v i mình, mình v i ta” v a g i ra s b n r n, l u luy n, qu n quýt không mu n r i xa c a “ta” và “mình”, v a khéo léo kh ng đ nh t m lòng c a “ta” c ng
gi ng nh “mình”
- Nh ng t ng ch th i gian mãi mãi “sau, tr c” ch tình c m tr c sau nh m t, không nh t phai, đinh ninh “m n mà” xu t hi n liên ti p trong m t câu th đã kh ng đ nh m t cách ch c ch n lòng son s t c a
nh ng ng i kháng chi n v xuôi Câu th “Lòng ta sau tr c m n mà” đinh ninh v a là l i an i, v v v a
là l i th th y chung sâu n ng
- M n cách so sánh, ví von quen thu c c a ca dao đ giãi bày n i nh da di t, không v i c n:
“Ngu n bao nhiêu n c, ngh a tình b y nhiêu”
VI T B C (PH N 3)
Giáo viên: PH M H U C NG TÀI LI U BÀI GI NG
ây là tài li u đi kèm v i bài gi ng Vi t B c (Ph n 3) thu c khóa h c Luy n thi THPT qu c gia PEN-C: Môn Ng v n
(Th y Ph m H u C ng) t i website Hocmai.vn
Trang 2b N i nh thiên nhiên, con ng i Vi t B c đ c di n t c th qua nhi u k ni m:
“Nh gì nh nh ng i yêu
… Chày đêm n n c i đ u đ u su i xa”
* N i nh thiên nhiên Vi t B c:
- Hàng lo t hình nh li t kê, c th , g n g i, g i c m: tr ng, núi, n ng, khói, s ng, r ng n a, b tre, ngòi Thia, sông áy, su i Lê … làm hi n lên m t thiên nhiên th m ng, tr tình và mang đ m nét đ c tr ng c a
Vi t B c
- N i nh có hình nh, có th i gian và không gian ó là m t n i nh sâu đ m và quá đ i chân thành
* N i nh con ng i Vi t B c:
- Nét đ c s c cao quí c a Vi t B c chính là ch nghèo c c mà chân tình, r ng m , son s t, th y chung v i cách m ng:
“Th ng nhau chia c s n lùi Bát c m s n a, ch n sui đ p cùng”
- Thiên nhiên Vi t B c th m ng, tr m t nh, thâm u, con ng i Vi t B c gi n d , m c m c, dù cu c s ng lao
đ ng gian kh nh ng h l c quan yêu đ i
+ Hình nh ng i m v t v , nh c nh m nh ng m áp c m đ ng, đ u con trên l ng d i cái n ng cháy da đ
b b p nuôi b đ i:
“Nh ng i m n ng cháy l ng
u con lên r y, b t ng b p ngô”
+ Trong kí c c a T H u, Vi t B c không ch kiên c ng trong kháng chi n ch ng gi c ngo i xâm mà còn
nh n n i, c ng quy t đ ng đ u v i gi c d t êm r ng Vi t B c b p bùng đu c sáng c a nh ng l p h c i
t Ni m vui, s l c quan chi n th ng s gian nan, ng i Vi t B c v n ca vang núi đèo:
“Nh sao l p h c i t
ng khuya đu c s m nh ng gi liên hoan
Nh sao ngày tháng c quan Gian nan đ i v n ca vang núi đèo”
- Vi t B c tr thành quê h ng c a nh ng ng i kháng chi n - tình yêu đã “làm đ t l hóa quê h ng” (Ch Lan Viên) C nh ng âm thanh c a đ i th ng c ng đi vào n i nh c a ng i ra đi: đó là ti ng mõ g i trâu
v làng, ti ng chày giã g o đêm đêm:
“Nh sao ti ng mõ r ng chi u Chày đêm nên c i đ u đ u su i xa”
- N i nh d i vào n i nh , đi p t “nh ” và ki u câu b t đ u b ng “Nh sao” khi n n i nh nh tr i dài vô
t n
c K t lu n:
- o n th b c l n i nh c a ng i cách m ng v xuôi v i quê h ng Vi t B c Không ch nh thiên nhiên, nh nh ng ngày kháng chi n gian kh mà nh ng i Vi t B c ân tình, th y chung
- Ngôn ng th bình d , gi ng đi u ng t ngào tha thi t mang đ m ch t tr tình, chính tr , tính dân t c
- Tóm l i, đo n th là b n b c tranh, b n c nh s c, b n dáng đi u T H u đã thâu tóm đ c nh ng gì là
đ c tr ng nh t c a quê h ng cách m ng T t c đ u hi n lên trong đi p khúc nh th ng, m n mà, da di t
- Ngôn ng gi n d , ng t ngào, giàu tính dân t c …
Trang 3III TÀI LI U THAM KH O:
VI T B C ậ M T S CA CÓ GI NG TÂM TÌNH
(Phan Huy D ng, Tác ph m v n h c trong nhà tr ng – M t góc nhìn, m t cách đ c, nxb Giáo d c
Vi t Nam H.2009.)
Vi t B c đ c in trong t p th cùng tên xu t b n n m 1954 ây là m t đ nh cao ngh thu t c a T
H u th i k kháng chi n ch ng th c dân Pháp đ ng th i c ng là m t tác ph m l n c a n n th cách m ng
Vi t Nam
Bài th đ c vi t vào tháng 10 n m 1954, gi ng nh l i hát giã t c n c đ a cách m ng sau 15 n m
g n bó Bài th c ng mang tính ch t c a m t b n t ng k t l ch s (d nhiên là theo ki u c a ngh thu t)
nh m khép l i m t th i k cách m ng và h ng v m t ch ng đ ng m i c a l ch s dân t c
C bài th đ c bao b c trong m t n i nh n ng nàn, tha thi t Ch trong đo n trích c a sách giáo khoa, ta đã th y có đ n 35 l n t nh đ c nh c t i i u này ch ng t n i dung c m xúc chính c a bài th
là n i nh - m t n i nh h ng t i nhi u đ i t ng c th , khác bi t mà th ng nh t v i nhau Nói c th
h n, n i nh trong bài h ng v ba đ i t ng chính: nh Vi t B c - quê h ng cách m ng; nh m t th i kháng chi n gian kh mà hào hùng; nh công n Bác và ng đã đ a dân t c đi t i b n b th ng l i T t nhiên, t nh trong bài th không ch mang hàm ngh a h i t ng v m t cái gì đã qua Trong nh còn hàm
ch a s đánh giá, ghi công, s nh c nh nh ng ng i Vi t Nam yêu n c hãy đ ng quên bao n m tháng
đ p đ đã t m mình trong cu c s ng cách m ng Vì v y, nói nh c ng là đ h ng ý th c xã h i nhìn v cái
t ng lai v n đã đ c xây đ p n n móng v ng ch c t quá kh Do đ c p nh ng v n đ l n, nh ng tình
c m l n, nh ng l s ng l n c a c c ng đ ng, bài th Vi t B c mang tính ch t s thi r t rõ
Bài th có ngh thu t đ m đà tính dân t c v i m y bi u hi n n i b t:
Th th l c bát truy n th ng đ c s d ng r t thành công Gi ng đi u th có đo n m c m c, gi n d
nh ca dao, có đo n điêu luy n, trau chu t nh Truy n Ki u (đ c bi t là đo n t c nh b n mùa Vi t B c)
i u đáng chú ý khác là tác gi đã đ a vào th l c bát v n có đ c tr ng m m m i cái h i th anh hùng ca, khi n kh n ng bi u đ t c a th th này t ng lên đáng k (đo n miêu t đêm Vi t B c trong mùa chi n d ch
là m t ví d tiêu bi u)
Bài th v n d ng r t sáng t o l i k t c u đ i đáp quen thu c c a các bài ca tr tình dân gian L i h i
và l i đáp c luân phiên m t cách đ u đ n cho đ n h t bài, th hi n sâu s c tâm tình c a c ng i đi (nh ng cán b kháng chi n) l n k (Vi t B c) Nh hình th c đ i đáp, gi ng đi u bài th có đ c s chuy n đ i linh ho t và nhà th có c h i k đ c nhi u v các k ni m kháng chi n b ng nh ng l i l tràn đ y tình
c m g n bó, yêu th ng
Bài th dùng r t đ t các đ i t x ng hô mình, ta v n xu t hi n nhi u trong ca dao tình yêu Nh khéo
l i d ng kh n ng thay th và hoán đ i v trí cho nhau c a hai đ i t này, tác gi đã kh ng đ nh đ c m t
đi u r t có ý ngh a: mình và ta, k và ng i đi, Vi t B c và ng i cán b kháng chi n tuy hai nh ng là
m t V i hai đ i t mình và ta, bài th Vi t B c có dáng d p c a m t khúc ca tình yêu dù tác ph m chuyên
ch n i dung chính tr và cách m ng
Vi t B c ch a đ ng r t nhi u thi li u c a th truy n th ng, đ c bi t là th dân gian Nh ng hình nh
nh chi c áo, v ng tr ng, mái đình, cây đa, nh ng cách dùng t , dùng n d , t d , hoán d đ c bi t Vi t Nam đã th c s đ a t i cho bài th m t v thân quen, g n g i, r t d ti p nh n đ i v i đ i chúng
*
* *
Nh đã nói, bài th Vi t B c đ c t ch c d a trên chu i l i đ i đáp c a hai nhân v t h c u, m t bên đ i di n cho Vi t B c và m t bên đ i di n cho nh ng ng i kháng chi n[1] Tuy các đ i t mình, ta đã
đ c dùng m t cách đ c đ a trong bài th , nh ng đ c gi không th y có nhu c u phân đ nh xem k và
ng i đi, ai là nam, ai là n , mà phân đ nh c ng không đ c vì r t khiên c ng Chính n i dung các l i đ i đáp đã t o nên quy c ng m đó Ph i nói r ng đây là đi m h t s c đ c đáo trong ngh thu t th T H u, trên ph ng di n ti p nh n nh ng kinh nghi m ngh thu t phong phú c a n n th dân gian
B c vào th gi i ngh thu t c a bài th , ta g p ngay nh ng câu h i d n d p, thi t tha mà Vi t B c nêu lên cho ng i ra đi Nh ng câu h i đó m t m t t o nên áp l c tình c m, m t khác t o c cho ng i ra đi
bi u hi n bao n i nh đang trào dâng trong lòng mình N u trong l i c a k xu t hi n liên t c hai t có
nh bi u th s b n kho n, nh c nh , thì trong l i ng i đi, theo m t quan h hô ng nh p nhàng, các c m t
Trang 4nh t ng, nh sao đã có m t đ d t khoát kh ng đ nh tình c m sâu n ng c a nh ng ng i kháng chi n đ i
v i quê h ng cách m ng
Nh gì nh nh ng i yêu
Tr ng lên đ u núi, n ng chi u l ng n ng
Nh t ng b n khói cùng s ng
S m khuya b p l a ng i th ng đi v
Nh t ng r ng n a b tre
Ngòi Thia, sông áy, su i Lê v i đ y
Dòng đ u tiên c a đo n th v a trích có m t so sánh đáng chú ý Không ph i nhân v t tr tình đang
bi u l n i nh ng i yêu mà bi u l n i nh đ i v i Vi t B c Nh ta đã bi t, th T H u h u nh không nói v tình yêu trai gái, nh ng đi u đó không có ngh a là c m xúc trong th ông không đ t t i đ ngây ng t,
m n n ng Chi m tr n s chú ý c a ông là nh ng v n đ l n, nh ng tình c m l n h ng v đ t n c, nhân dân Khi th hi n nh ng v n đ , nh ng tình c m y, ông đã nói b ng ngôn ng c a m t tình nhân say đ m
nh t Qu th c, đ ng sau câu th , ta v n nh n ra đ c n i nh nhung d u ng t nh n i nh nhung c a nh ng
ng i yêu nhau N i nh nhung y c l ng l , ám nh hoài tâm trí c a ng i đi, khi n ng i đi không nén
đ c, ph i th t lên m t câu n a nh c m thán, n a nh nghi v n ch a đ ng m t v g i c m r t đ c bi t Trong 5 dòng th ti p đó, nh ng c nh s c thân thu c c a quê h ng Vi t B c đã đ c tái hi n b ng bút pháp ch m phá Qu th c, nhà th đã không t cái gì th t chi ti t mà ch làm vi c nh c g i i v i đ c
gi , nh t là nh ng ng i trong cu c, ch ng y c ng đ khi n h b i h i Hình nh tr ng lên đ u núi có th đánh đ ng ký c v m t bu i g p g , h n hò; n ng chi u l ng n ng thì g i nh v nh ng kho nh kh c
cu i ngày đong đ y ni m xao xác; b p l a l i làm s ng d y trong tâm trí ng i đ c c nh qu n t m cúng; khói cùng s ngkh i lên n i c m th ng đ i v i nh ng b n làng chìm khu t sau mây mù C m t nh
t ng đ c l p l i hai l n nh mu n kh ng đ nh r ng ng i đi không quên b t c m t s v t nào, m t đ a
đi m nào T ngòi Thia, sông áy, su i Lê đ n nh ng b tre, r ng n a, t t c đ u có ch đ ng trong tình
c m c a ng i t ng có m t th i s ng g n bó v i n i này Su i Lê có th khi đ y, khi v i, nh ng n i nh v
su i Lê, c ng nh n i nh v Vi t B c nói chung có l lúc nào c ng c tràn b
M c dù chia xa, ng i ra đi không th nào quên m t th i gian kh đ c s ng gi a lòng dân Vi t
B c:
Ta đi ta nh nh ng ngày Mình đây ta đó, đ ng cay ng t bùi
Th ng nhau chia c s n lùi Bát c m s n a, ch n sui đ p cùng
Tình ng i sáng lên gi a hoàn c nh ng t nghèo, cam go bao gi c ng đ l i nh ng n t ng đ m đà
Vi t B c đã chia s v i nh ng ng i kháng chi n t bát c m, c s n r t c th c a đ i s ng v t ch t đ n
nh ng ng t bùi, đ ng cay khôn t xi t c a đ i s ng tinh th n Chúng ta luôn bên nhau, lúc nào c ng mình đây, ta đóqu n quýt Các chi ti t đ c nêu trong đo n th v a có ý ngh a t th c v a có ý ngh a t ng
tr ng T t c chúng đ u h ng ng i đ c t i ch nh n th c đ c cái giá tr to l n c a tinh th n “chung l ng
đ u c t”, “đ ng cam c ng kh ” mà Vi t B c cùng nh ng ng i kháng chi n t ng nêu cao Chi ti t đ p chung ch n r t g i không khí, v n đã đ c nói t i không ít l n trong th kháng chi n ch ng Pháp, gi l i
xu t hi n đây v i nh ng thông tin ngh thu t mang tính khái quát Ch n sui d nhiên ch a th ch ng l i
đ c cái rét th u x ng n i núi r ng, nh ng trên th c t , nó đã s i m đ c h n ng i, đã g n k t đ c tình ng i, c ng nh c s n dù ch a đ no lòng nh ng v n có th làm d u đi nh ng c n đói r t th t b ng mùi h ng tinh th n ng t bùi c a nó
Nh c t i nh ng khó kh n mà mình đã tr i, ng i ra đi càng th ng s v t v c a đ ng bào Vi t B c
Có cái gì th t ám nh, th t day d t trong hình nh t m l ng tr n c a ng i m vùng cao:
Nh ng i m n ng cháy l ng
u con lên r y b t ng b p ngô
Th ca lãng m n tr c cách m ng th ng thích nói t i nh ng t m l ng ong, l ng eo thon th , g i tình c a thi u n (B ng b nh mun ch y óng l ng thon – V Hoàng Ch ng) Còn đây là t m l ng s m đen, cháy n ng c a m t ng i lao đ ng Ch v i chi ti t y thôi – m t chi ti t h t s c hi n th c – tác gi đã
g i lên đ c r t chính xác c nh s ng cay c c ph i v t l n th ng xuyên v i mi ng c m, manh áo c a nh ng
ng i dân mi n núi Vi t B c
Trang 5V n ti p t c nói v m t th i gian kh nh ng các câu th sau l i nghiêng v nh n m nh tinh th n l c quan c a nh ng ng i kháng chi n:
Nh sao l p h c i t
ng khuya đu c sáng nh ng gi liên hoan
Nh sao ngày tháng c quan Gian nan đ i v n ca vang núi đèo
Các câu th đã đ a ra đ c nh ng chi ti t khá đi n hình v đ i s ng chi n khu : có c quan, có l p
h c, có ti ng đ c bài, có ti ng hát “khai h i”, có ánh đu c b p bùng cháy gi a đ ng khuya Tinh th n
“tr ng k kháng chi n nh t đ nh th ng l i” qu đã th m sâu vào nh n th c m i ng i, chi ph i cách t
ch c cu c s ng c ng nh tr ng thái tinh th n ph n ch n c a h Nh ng đi u đáng nói h n là ta đ c th y
đ ng sau các câu th m t tâm tr ng nôn nao khó t Hai t nh sao đ c dùng l p đi l p l i trong đo n th cho th y ng i đi đang th c s s ng trong n i nh ch không ph i ch làm cái vi c k chuy n khách quan
đ n thu n Ta có c m t ng ng i đi đang mu n kêu lên nh ng n i ni m d n ch a trong lòng
Th r i, đ t sóng th nh t c a c m xúc d n l ng xu ng, theo âm ba c a nh ng th ti ng có tính đ c
tr ng c a núi r ng Vi t B c:
Nh sao ti ng mõ r ng chi u
Chày đêm n n c i đ u đ u su i xa
Ai đã t ng s ng mi n núi h n đ u th a nh n r ng ti ng mõ trâu lúc chi u v và ti ng chày giã g o
th m thình bên su i trong đêm khuya v ng là nh ng ti ng đ ng có m t cái gì đó th t khó t , khó quên Chúng v a thân thu c l i v a hoang d i, v a g n g i bên tai l i v a nh v ng v t m t cõi nào xa l , xa
l c Câu cu i cùng có âm h ng th t hay v i s luân phiên đ u đ n c a nh ng thanh b ng, thanh tr m c
nó lên, ta t ng nghe đ c bên tai m t d khúc tha thi t
Chú thích:
[1] Th c ra, vi c chia bài th thành các ph n đ i - đáp ch có tính ch t c l , c n c vào nh ng gì xu t hi n trên b m t v n b n
Ta hoàn toàn có th nói t i m t s phân thân c a nhân v t tr tì nh trong bài th đó, anh ta v a vào vai k , v a vào vai ng i
đi Ng i đi và k , suy cho cùng, c ng ch là m t mà thôi Nh ng câu h i, do v y, th c ch t ch là nh ng câu t h i, t nh c
trong tinh th n trách nhi m, ân ngh a
Giáo viên: Ph m H u C ng Ngu n : Hocmai.vn
Trang 65 L I ÍCH C A H C TR C TUY N
Ng i h c t i nhà v i giáo viên n i ti ng
Ch đ ng l a ch n ch ng trình h c phù h p v i m c tiêu và n ng l c
H c m i lúc, m i n i
Ti t ki m th i gian đi l i
Chi phí ch b ng 20% so v i h c tr c ti p t i các trung tâm
Ch ng trình h c đ c xây d ng b i các chuyên gia giáo d c uy tín nh t
i ng giáo viên hàng đ u Vi t Nam
Thành tích n t ng nh t: đã có h n 300 th khoa, á khoa và h n 10.000 tân sinh viên
Cam k t t v n h c t p trong su t quá trình h c
Là các khoá h c trang b toàn
b ki n th c c b n theo
ch ng trình sách giáo khoa
(l p 10, 11, 12) T p trung
vào m t s ki n th c tr ng
tâm c a kì thi THPT qu c gia
Là các khóa h c trang b toàn
di n ki n th c theo c u trúc c a
kì thi THPT qu c gia Phù h p
v i h c sinh c n ôn luy n bài
b n
Là các khóa h c t p trung vào
rèn ph ng pháp, luy n k
n ng tr c kì thi THPT qu c
gia cho các h c sinh đã tr i
qua quá trình ôn luy n t ng
th
Là nhóm các khóa h c t ng
ôn nh m t i u đi m s d a
trên h c l c t i th i đi m
tr c kì thi THPT qu c gia
1, 2 tháng