Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của sinh viên tại trường đh lao động xã hội CSII

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ……o0o…… NGUYỄN THỊ THÚY HIỀN THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

……o0o……

NGUYỄN THỊ THÚY HIỀN

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG VÀ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG ĐH LAO ĐỘNG XÃ HỘI CSII

L UẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

……o0o……

NGUYỄN THỊ THÚY HIỀN

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG VÀ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG ĐH LAO ĐỘNG XÃ HỘI CSII

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 05 LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS NGUYỄN THỊ BÍCH HỒNG

Thành phố Hồ Chí Minh 2013

TRANG GHI ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn thạc sĩ Khoa học Quản lý giáo dục, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tận tình của quý Thầy Cô, gia đình, đồng nghiệp và bạn đồng học

Xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, phòng Sau đại học, khoa Tâm lý giáo dục -trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh và Quý Thầy Cô tham gia giảng dạy lớp cao học Quản lý giáo dục khóa 21

Xin cảm ơn Thầy Giám đốc Bùi Anh Thủy và Quý Thầy Cô đồng nghiệp khoa Công tác xã hội trường ĐH Lao động Xã hội CSII đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, xin được gửi lời biết ơn sâu sắc đến Cô giáo hướng dẫn của tôi – TS Nguyễn Thị Bích Hồng đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin tỏ lòng biết ơn đến gia đình lớn và gia đình nhỏ của tôi, những người luôn động viên, giúp đỡ và đồng hành bên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Dù đã rất cố gắng, nhưng không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được

những ý kiến đóng góp của quý Thầy Cô, bạn bè đồng nghiệp và các bạn đồng khóa để luận văn được hoàn thiện hơn

Tp.Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2012

Tác giả Nguyễn Thị Thúy Hiền

M ỤC LỤC

TR ANG GHI ƠN 3

MỤC LỤC 4

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 8

DANH MỤC CÁC BẢNG 10

DANH MỤC PHỤ LỤC 13

PHẦN MỞ ĐẦU 14

1 Lý do chọn đề tài 14

2 Mục đích nghiên cứu 15

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 15

4 Giả thuyết khoa học 16

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 16

6 Phương pháp nghiên cứu 16

7 Phạm vi nghiên cứu 18

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG VÀ SÁNG TẠO CỦA NGƯỜI HỌC 19

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 19

1.1.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới 19

1.1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước 21

1.2 Hoạt động dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 22

1.2.1 Hoạt động dạy học 22

1.2.2 Hoạt động dạy học ở trường Đại học 23

1.2.3 Hoạt động dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học hay “dạy học lấy người học làm trung tâm” 30

1.3 Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 36

1.3.1 Quản lý hoạt động dạy học 36

1.3.2 Quản lý hoạt động dạy học Đại học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 46

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG

VÀ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO

ĐỘNG XÃ HỘI CSII 55

2.1 Vài nét về Trường Đại học Lao động Xã hội CSII 55

2.1.1 Cơ cấu, quy mô 56

2.1.2 Tổng quan về đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên 58

2.1.3 Về kết quả dạy học 58

2.1.4 Về cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ dạy & học 59

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của sinh viên tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII 59

2.2.1 Mẫu khảo sát 59

2.2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý và giảng viên trường ĐH Lao động Xã hội CSII về công tác quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của sinh viên 59

2.2.3 Thực trạng quản lý việc xây dựng nội dung, chương trình dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 62

2.2.4 Thực trạng quản lý việc phân công giảng dạy cho giảng viên theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 65

2.2.5 Thực trạng quản lý việc lập kế hoạch và chuẩn bị giờ lên lớp của giảng viên theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 67

2.2.6 Thực trạng quản lý việc thực hiện kế hoạch và chương trình giảng dạy theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 71

2.2.7 Thực trạng quản lý giờ lên lớp của giảng viên theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 73

2.2.8 Thực trạng quản lý việc đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 77

2.2.9 Thực trạng quản lý hoạt động sinh hoạt chuyên môn theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 81

2.2.10 Thực trạng quản lý việc phát triển chuyên môn, nghiệp vụ cho giảng viên theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo cho sinh viên 86

2.2.11 Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 92

2.2.12 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, phương tiện và thiết bị dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 96

2.3 Nguyên nhân của thực trạng 101

2.3.1 Nguyên nhân khách quan 104

2.3.2 Nguyên nhân chủ quan 104

2.3.3 Nguyên nhân từ phía đội ngũ giảng viên 105

2.3.4 Nguyên nhân từ điều kiện cơ sở vật chất 105

Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG VÀ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG ĐH LAO ĐỘNG XÃ HỘI CSII 108

3.1 Cơ sở đề xuất các biện pháp 108

3.2 Một số biện pháp nâng cao công tác quản lý HĐDH nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của SV tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII (ULSA2) 109

3.2.1 Biện pháp 1: Tăng cường sự tự chủ nhiều hơn cho ULSA2, hướng tới đưa Cơ sở II trở thành một trường Đại học độc lập 109

3.2.2 Biện pháp 2: Tăng cường bồi dưỡng về quản lý giáo dục; lý luận dạy học và nghiệp vụ quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo cho đội ngũ CBQL của ULSA2 110

3.2.3 Biện pháp 3: Bồi dưỡng chuyên đề về PPDH tích cực hay lý luận dạy học hiện đại cho cả cán bộ quản lý và mọi GV 111

3.2.4 Biện pháp 4: Bồi dưỡng kỹ năng giảng dạy và nghiên cứu khoa học cho GV 111

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học hiện đại 112

3.2 6 Biện pháp 6: Cung cấp những mẫu kế hoạch bài dạy; mẫu đánh giá chất lượng dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học 113

3.2.7 Biện pháp 7: Bồi dưỡng cho GV kiến thức về tin học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học 113

3.2.8 Biện pháp 8: Tổ chức thao giảng hoặc các cuộc thi GV dạy giỏi để tạo sân chơi cho GV trao đổi, chia sẻ, học hỏi các PPDH tích cực 113

3.2.9 Biện pháp 9: Kiểm tra bài giảng, giáo án của GV; chú ý tới định hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học 113

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 115

1 Kết luận 115

2 Kiến nghị 116 TÀI LIỆU THAM KHẢO 117

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 Bộ Giáo dục và đào tạo Bộ GD&ĐT

2 Bộ Lao động thương binh và xã hội Bộ LĐTB&XH

10 Hoạt động dạy học HĐDH

11 Học sinh sinh viên HSSV

12 Kết quả dạy học KQDH

13 Nghiên cứu khoa học NCKH

14 Phương pháp dạy học PPDH

16 Quản lý giáo dục QLGD

18 Tập thể sư phạm TTSP

19 Thành phố Hồ Chí Minh Tp.HCM

20 Tổ chức tự quản TCTQ

21

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization)

UNESCO

22 Trung học phổ thong THPT

23 Trường Đại học Lao động Xã hội Cơ sở II

(University of Labour Social Affairs)

ULSA2

DANH M ỤC CÁC BẢNG

động Xã hội CSII 48

chương trình dạy học 52

giảng dạy cho GV 55

giảng dạy cho GV 56

chuẩn bị giờ lên lớp của GV 57

hoạch và chuẩn bị giờ lên lớp của GV 59

chuẩn bị bài lên lớp

và chương trình GD 62

chương trình giảng dạy 63

chương trình giảng dạy 64

dưỡng, phát triển chuyên môn nghiệp vụ cho GV 78

dưỡng, phát triển chuyên môn nghiệp vụ cho GV 80

chuyên môn nghiệp vụ 81

giá kết quả học tập của SV 82

33 Bảng 2.30 Kết quả thực hiện công tác quản lý việc kiểm tra, đánh

giá kết quả học tập của SV 84

phương tiện và thiết bị dạy học 88

phương tiện và thiết bị dạy học 90

mua sắm trang thiết bị dạy học hiện đại 91

khó khăn đối với công tác quản lý HĐDH 92

khăn đối với công tác quản lý HĐDH 94

cao hiệu quả công tác QL HĐDH 99

DANH M ỤC PHỤ LỤC

1 Phụ lục 1 Phiếu khảo sát dành cho cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý

2 Phụ lục 2 Phiếu khảo sát dành cho giảng viên cơ hữu

3 Phụ lục 3 Báo cáo của Ban thanh tra

PH ẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục là một động lực quan trọng quyết định sự phát triển của một đất nước Ngày nay, để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế tri thức, của xã hội thông tin trên phạm

vi toàn cầu, cách mạng về giáo dục trở thành một tất yếu khách quan, mở đường cho cách mạng tri thức của thời đại Trong báo cáo nói về Giáo dục thế kỷ XXI của Jacque Delor –

Chủ tịch Hội đồng giáo dục thuộc UNESCO – một số khái niệm như “xã hội học tập, học

tập suốt đời” đã được đề cập đến như những nét đặc trưng của xã hội học tập và có tính

định hướng cho giáo dục của thế kỷ với bốn trụ cột: “học để biết, học để làm, học để

cùng chung sống và học để làm người”

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI (họp từ ngày 12 đến 19/1/2011) của

Đảng ta khẳng định: “một trong những nhiệm vụ chủ yếu để phát triển đất nước hướng tới

mục tiêu năm 2020 nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại đó là phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, phát triển nhanh chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ…; lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho sự phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững” Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI xác định rõ

mục tiêu: “Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, đổi mới mạnh mẽ nội dung,

chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp, bậc học” Nghị quyết Trung

ương lần thứ IV của Đảng cũng đã khẳng định: phải “Áp dụng những phương pháp giáo

dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề” Trước yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, sự phát

triển của kinh tế xã hội, của khoa học – công nghệ nói chung và khoa học giáo dục nói

riêng, vấn đề “đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, phát huy tính tích cực, sáng tạo

của người học” trở nên vô cùng cấp thiết

Với quan điểm “lấy người học làm trung tâm”, người Thầy thay vì chỉ truyền đạt kiến

thức một chiều, nay phải trở thành người tổ chức, điều khiển, cố vấn và cung cấp cho người học phương pháp thu thập thông tin một cách có hệ thống, biết phân tích, tổng hợp

Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng từng nói: “Trong nhà trường, điều chủ yếu không

phải là nhồi nhét cho học trò một mớ kiến thức hỗn độn, tuy rằng kiến thức là cần thiết Điều chủ yếu là giáo dục cho học trò phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp diễn tả, rồi đến phương pháp nghiên cứu, phương pháp học tập, phương pháp giải quyết vấn đề” Những thay đổi quan trọng về nội dung và phương pháp dạy học

(PPDH) nhằm đạt tới mục tiêu của chương trình là vấn đề then chốt của giáo dục Vì vậy, việc quản lý hoạt động dạy học (HĐDH) nói chung và HĐDH theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học nói riêng, cần được quan tâm và tổ chức

QL chặt chẽ, khoa học từ Hiệu trưởng đến các khoa, tổ bộ môn và GV

Trường ĐH Lao động Xã hội CSII là một trường trực thuộc Bộ Lao động Thương binh

và Xã hội Trường có nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực cho ngành Hiện nay, trường có 5 ngành chính đó là: Quản trị nhân lực; Kế toán; Công tác xã hội; Bảo hiểm

và Lao động xã hội Trong những năm gần đây, trường đã góp phần rất lớn vào đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, nhân viên của các Sở, Văn phòng trực thuộc Bộ LĐTB&XH quản

lý và các công ty, doanh nghiệp tại các tỉnh, thành phố phía Nam

Trước xu thế phát triển nhanh chóng về mọi mặt của đời sống xã hội, trường cũng phải không ngừng tìm tòi, sáng tạo và đổi mới để khẳng định thương hiệu của mình, chỗ đứng của mình Trong rất nhiều khía cạnh và những vấn đề mà trường phải quan tâm thì việc quản lý công tác giảng dạy theo định hướng phát tuy tính tích cực của người học là một nhiệm vụ quan trọng, một yêu cầu cần thiết trong công tác quản lý của nhà trường Tuy nhiên, cho đến nay thì nhiệm vụ này vẫn chưa thực sự được quan tâm và thúc đẩy đúng mức để đem lại sức bật lớn cho trường

Xuất phát từ những lý do trên, đề tài “Thực trạng quản lý HĐDH theo định hướng

hội CSII” đã được xác lập với mong muốn đóng góp một phần công sức nhỏ bé vào việc

cải tiến và nâng cao chất lượng dạy và học trong trường mà tôi đang công tác

2 M ục đích nghiên cứu

Xác định thực trạng của công tác QL HĐDH theo định hướng phát huy tính tích cực,

chủ động và sáng tạo của SV tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý HĐDH

3 Khách th ể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học ở trường Đại học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng quản lý HĐDH theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của sinh viên tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII

4 Gi ả thuyết khoa học

Công tác quản lý HĐDH theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của SV tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII có thể đã đạt được kết quả ở các nội dung như quản lý việc phân công giảng dạy cho GV, QL việc lập kế hoạch và chuẩn bị giờ lên lớp của GV, QL việc thực hiện kế hoạch và chương trình giảng dạy, quản lý giờ lên lớp của GV…, đồng thời còn hạn chế ở các nội dung như quản lý việc xây dựng kế hoạch, chương trình dạy học, QL việc đổi mới PPDH, phương tiện dạy học của GV, quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập…

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến đề tài như tính tích cực nhận thức; nội dung

quản lý hoạt động dạy; lý luận về việc “phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của

người học” hay “lấy người học làm trung tâm”

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của SV tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII

- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác QL hoạt động dạy theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của SV tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận nghiên cứu

6.1.1 Quan điểm tiếp cận hệ thống – cấu trúc

Quan điểm này giúp người nghiên cứu tìm hiểu toàn diện, nhiều vấn đề có quan

hệ với nhau về thực trạng công tác quản lý HĐDH Đồng thời qua cách tiếp cận quan điểm này, người nghiên cứu tìm hiểu được mối liên hệ chặt chẽ giữa QL HĐDH với QL các hoạt động khác của nhà trường; trong đó công tác quản lý HĐDH là một hệ thống con với các yếu tố hợp thành nằm trong hệ thống QL chung của toàn trường

6.1.2 Quan điểm tiếp cận lịch sử - logic

Quan điểm này giúp người nghiên cứu xác định phạm vi không gian, thời gian và điều kiện hoàn cảnh cụ thể, để điều tra thu thập số liệu chính xác và trình bày công trình nghiên cứu theo một trình tực logic phù hợp

Qua cách tiếp cận quan điểm này, người nghiên cứu tìm hiểu việc tổ chức thực hiện HĐDH theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học tại trường ĐH Lao động Xã hội CSII xét trong cả một quá trình từ khi bắt đầu được tổ chức thực hiện và diễn biến cho đến nay Từ đó, theo phép suy luận biện chứng logic, phát