TẮC RUỘT DO UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG Ở BỆNH NHÂN CAO TUỔI ThS.. • Ở những bệnh nhân cao tuổi, nhiều bệnh lý đi kèm, suydinh dưỡng…làm tăng tỉ lệ tai biến và tử vong.. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C
Trang 1TẮC RUỘT
DO UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG
Ở BỆNH NHÂN CAO TUỔI
ThS BS HỒ HỮU ĐỨC ThS BS TRẦN VĂN QUẢNG PGS TS LÊ VĂN QUANG
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
• Ung thư đại trực tràng vẫn là nguyên nhân chủ yếu gâytắc ruột (40%)
• Phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị hiệu quả nhất
• Ở những bệnh nhân cao tuổi, nhiều bệnh lý đi kèm, suydinh dưỡng…làm tăng tỉ lệ tai biến và tử vong
• Chọn lựa phương pháp phẫu thuật vẫn còn tranh cãi
Trang 4PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Phương pháp: hồi cứu cắt ngang, thống kê mô tả
• Đối tượng: bệnh nhân cao tuổi (≥ 65 tuổi) bị tắc ruột doung thư đại trực tràng được phẫu thuật tại bệnh việnThống Nhất Tp HCM
• Thời gian: từ 1/2010 đến 10/2013
• Thu thập và xử lý: Epi-info và Stata 10.0
Trang 6NGƯỜI CAO TUỔI
• Theo Irvin, tiên lượng người cao tuổi khác biệt không ýnghĩa với người trẻ tuổi phẫu thuật theo chương trình
• Waldron và Jensen cho thấy tỉ lệ tử vong chu phẫu là18% ở những trường hợp phẫu thuật chương trình và38% ở những trường hợp cấp cứu
Prediction of postoperative mortality in elderly patients with colorectal cancer Diseases of the Colon & Rectum 2006, Vol 49, No 6: 816-822
Trang 7NGƯỜI CAO TUỔI
• Theo Leong, tuổi cao thì ít
có ý nghĩa hơn so với sinh
lý theo tuổi
• Bệnh nhân cao tuổi thường
yêu cầu điều trị ít đi và từ
chối hóa trị hoặc xạ trị
The United Kingdom national bowel cancer project – Epidemiology and
surgical risk in the elderly European journal of cancer 2007, 43: 2285-94.
Emergency colorectal resections in Asian Octogenarians: Factors impacting surgical outcome Surg Today 2009, 39: 575-579.
Trang 8NGƯỜI CAO TUỔI
• Theo Khot, bệnh nhân cao tuổi bị tắc ruột do u đại tràngthuộc nhóm nguy cơ cao, tăng tỉ lệ biến chứng và tửvong sau mổ Tỉ lệ tử vong 30%-70%
• Tuổi cao và bệnh lý đi kèm, thể trạng già yếu, rối loạncân bằng nước điện giải làm tăng tỉ lệ biến chứng và tửvong bệnh viện
Results of surgery for colorectal carcinoma with obstruction Langenbecks
Arch Surg 2009, 394: 49-53.
Trang 9BỆNH ĐI KÈM
• 59,62% có bệnh tim mạch như
tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim,
nhồi máu cơ tim.
Trang 10The United Kingdom National bowel cancer projet – Epidemiology and surgical risk in the elderly European journal of cancer 2007, 43: 2285-94.
Trang 11BỆNH ĐI KÈM
• Những bệnh lý đi kèm như: tiểu đường, tăng huyết áp,bệnh mạch vành, suy thận có thể làm giảm khả năngmiễn dịch và dinh dưỡng gây nguy hiểm cho phẫu thuật
Emergency colorectal resections in Asian Octogenarians: Factors impacting surgical outcome Surg Today 2009, 39: 575-579.
Trang 12BỆNH ĐI KÈM
• Sự hiện diện của những yếu tố hệ thống như: đái tháođường, suy thận, bệnh tim mạch, cao huyết áp liên tục,tổn thương hệ miễn dịch và suy dinh dưỡng có thể gâynguy hiểm quá trình lành miệng nối
Emergency Hartmann’s procedure: morbidity, mortality and reversal rates
among Asians Tech Coloproctol 2008, 12: 12-25.
Trang 13LÝ DO NHẬP VIỆN
Trang 14• 96,15% có làm MSCT.
• 88% ung thư đại trực
tràng người cao tuổi có
dấu hiệu tắc ruột.
Emergency colorectal resections in Asian Octogenarians: Factors impacting surgical outcome Surg Today 2009, 39: 575-579.
Trang 15CHẨN ĐOÁN
• Đa số bệnh nhân có triệu chứng tắc ruột, viêm phúc mạc
• 19,2% có dấu tắc ruột; 78,9% viêm phúc mạc và 1,9%khối u vỡ
• Theo pavlidis, hình ảnh tắc ruột chỉ 83,6% và những bệnhnhân > 80 tuổi chỉ 43%
Safety of bowel resection for colorectal surgical emergency in
the elderly Colorectal Disease 2006, 8: 657-62.
Trang 16THANG ĐIỂM ASA
• 67,31% bệnh nhân có ASA=2 và 32,69% bệnh nhân cóASA=3
• Theo Leong, yếu tốt tác động đến tỉ lệ tử vong chỉ cóđiểm ASA cao
• Cả tỉ lệ tử vong và tai biến có thể tiên lượng dựa vàoASA Điểm ASA cao (III-IV) ảnh hưởng đến tỉ lệ biếnchứng
Emergency colorectal resections in Asian Octogenarians: Factors impacting surgical outcome Surg Today 2009, 39: 575-579.
Trang 17THANG ĐIỂM ASA
• Điểm ASA là yếu tố tiên lượng độc lập
đối với biến chứng nguy hiểm, trong
khi điểm APACHE II lại có giá trị cao
trong tiên lượng tử vong sau mổ
• ASA với biến chứng không có mối liên
hệ (p=0,34)
Obstructing colorectal carcinoma: outcome and risk factors for morbidity and mortality Dig surg 2005, 22: 174-81.
Trang 18Safety of bowel resection for colorectal surgical emergency in the elderly
Colorectal Disease 2006, 8: 657-62.
Trang 19PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT
• Điều trị tắc ruột do ung thư đại trực tràng là một vấn đềthách thức đối với phẫu thuật viên
• Điều quan trọng là cho phép đủ thời gian để đánh giá vàchuẩn bị phẫu thuật bệnh nhân bởi vì hầu hết bệnh nhânvới nhiều bệnh lý đi kèm và tắc ruột mới xảy ra vài ngày
Obstructing colorectal carcinoma: outcome and risk factors for morbidity and mortality Dig surg 2005, 22: 174-81.
Trang 20PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT
• Điều trị tắc ruột do ung thư đại trực tràng ban đầu vẫncòn nhiều tranh cãi
• Phẫu thuật ở những trường hợp bệnh tiến triển cho thấytăng nguy cơ biến chứng và tử vong của phẫu thuật
Obstructing colorectal carcinoma: outcome and risk factors for morbidity and mortality Dig surg 2005, 22: 174-81.
Trang 21VỊ TRÍ KHỐI U VÀ PHẪU THUẬT
Vị trí khối u
Tổng P=0,001 Đại tràng
(P)
Đại tràng (T)
Đại tràng ngang
Đại tràng Sigma
Trực tràng Cắt u lập lại
Trang 22PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT
• Phẫu thuật cắt nối một thì ở tình huống tắc ruột do ungthư đại trực tràng có thể thực hiện được mà không cầnchuẩn bị ruột
• Tuy nhiên, HMNT vẫn là lựa chọn đối với những bệnhnhân lớn tuổi có nhiều yếu tố nguy cơ bị tắc ruột
Safety of bowel resection for colorectal surgical emergency in the elderly
Colorectal Disease 2006, 8: 657-62.
Trang 23PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT
• Những bệnh nhân nằm liệt giường trước phẫu thuậtthích làm hậu môn nhân tạo vì dễ chăm sóc hơn
• Phẫu thuật Hartmann là một lựa chọn có giá trị và đóngvai trò quan trọng ở những bệnh nhân phẫu thuật cấpcứu
Emergency Hartmann’s procedure: morbidity, mortality and reversal rates
among Asians Tech Coloproctol 2008, 12: 12-25.
Trang 24BỆNH ĐI KÈM VÀ PHẪU THUẬT
Trang 25GIAI ĐOẠN BỆNH
Trang 26GIAI ĐOẠN UNG THƯ
• Nhiều nghiên cứu cho thấy tắc ruột do ung thư đại trựctràng vừa tiến triển tại chỗ vừa kèm theo di căn xa Tuynhiên có trường hợp T1 cũng gây tắc ruột
• U dạng polyp có cuống, kích thước to nhưng độ xâm lấnthì ít
Results of surgery for colorectal carcinoma with obstruction Langenbecks
Arch Surg 2009, 394: 49-53.
Trang 27PHẪU THUẬT VÀ GIAI ĐOẠN BỆNH
Trang 28GIAI ĐOẠN UNG THƯ
• Bệnh nhân không có tắc ruột do ung thư đại trực tràngthường thời gian sống còn tốt hơn bởi vì những khối ugây tắc ruột được cho rằng ngoài tiến triển đại chỗ thìthường có di căn xa
Results of surgery for colorectal carcinoma with obstruction Langenbecks
Arch Surg 2009, 394: 49-53.
Trang 29BIẾN CHỨNG SAU MỔ: 26,9%
Trang 32BIẾN CHỨNG SAU MỔ
• Cải thiện chăm sóc chu phẫu bao gồm: kháng sinh tốthơn, kỹ thuật gây mê, kiểm soát đau sau mổ, vật lý trịliệu hô hấp, hỗ trợ thông khí và sức co bóp cơ tim đãlàm giảm đáng kể nguyên nhân tử vong từ biến chứng
hô hấp tuần hoàn ở người cao tuổi
Emergency resection and primary anastomosis for left-siede obstructing
colorectal in the elderly Bristish Journal of Surgery 1998, 85: 1539-42.
Trang 33BIẾN CHỨNG SAU MỔ
• Thời gian phẫu thuật và tỉ lệ tử vong hoặc biến chứngkhông có mối liên quan, nhưng thời gian phẫu thuật kéodài cho thấy khuynh hướng làm tăng tỉ lệ tai biến
• Thời gian phẫu thuật và tỉ lệ biến chứng (p=0,39)
• Thời gian >150 phút, >180 phút tỉ lệ biến chứng không
có khác biệt (p=0,54; p=0,97)
Emergency Hartmann’s procedure: morbidity, mortality and reversal rates
among Asians Tech Coloproctol 2008, 12: 12-25.
Trang 34Emergency Hartmann’s procedure: morbidity, mortality and reversal rates
among Asians Tech Coloproctol 2008, 12: 12-25.
Trang 35BỆNH ĐI KÈM VÀ LOẠI BIẾN CHỨNG
Trang 37GIAI ĐOẠN BỆNH VÀ BIẾN CHỨNG
Trang 38PHẪU THUẬT VÀ LOẠI BIẾN CHỨNG
Phẫu thuật
Tổng P=0,148 Cắt u lập lại
lưu thông
Cắt u làm HMNT HMNT
Trang 39TỬ VONG
• Có 4 bệnh nhân bị tử vong (7,7%)
• Nguyên nhân là do tình trạng nhiễm trùng nhiễm độc
• 1 trường hợp bệnh nhân bị xì miệng nối, phải mổ lại
• 2 trường hợp cắt u làm hậu môn nhân tạo
• 1 trường hợp chỉ làm hậu môn nhân tạo giải ápnhưng sau mổ lại có tình trạng nhiễm trùng nhiễmđộc dẫn đến suy đa cơ quan không hồi phục
Trang 40TỬ VONG
• So với phẫu thuật chương trình, nguy cơ tử vong củaung thư đại tràng cấp cứu có mất máu là 0,5 lần; có tắcruột là 2 lần và có vỡ đại tràng là 3 lần
• Do kích hoạt hệ thống đáp ứng viêm, giải phóngcytokine tạo phản ứng viêm và những yếu tố tăngtrưởng, điều khiển tăng trưởng khối u và tổn thươngchức năng miễn dịch
The impact of blood loss, obstruction and perforation on survival in patients undergoing curative resection for colon cancer British Journal of Surgery 2006, 93: 483-8.
Trang 43KẾT LUẬN
• Đa số bệnh nhân cao tuổi đều có bệnh lý đi kèm, là yếu
tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị
• Đặc điểm lâm sàng ở tình huống cấp cứu khá đa dạng
• Phẫu thuật cấp cứu ung thư đại trực tràng là một tháchthức đối với phẫu thuật viên
• Lập lại lưu thông ruột được thực hiện ở hầu hết u đạitràng (P) HMNT được thực hiện ở những vị trí còn lại
Trang 44Xin cảm ơn quý vị!