Đề tài Điều tra khảo sát di sản kiến trúc Văn Miếu Quốc Tử Giám để phục vụ du lịch

Sự cần thiết Nguyễn Mạnh Cường- Đáp ứng nhu cầu môn học chúng em muốn tìm hiểu về lịch sử kiến trúcViệt Nam, nguồn gốc ra đời và phát triển của Văn Miếu - Quốc Tử Giám - Đây là một trong

MỤC LỤC

Đề Tài 1

I Sự cần thiết 1

1 Mục đích 1

2 Đối tượng ngiên cứu và phạm vi nghiên cứu 1

II Nội dung 2

1 Mô tả 2

2 Bố cục Văn Miếu –Quốc Tử Giám 4

3 Kiến trúc 6

4 Thực trạng của Văn Miếu – Quốc Tử Giám 12

5 Hạn chế 13

5.1 Về kiến trúc cảnh quan 13

5.2 Về cơ sở vật chất - hạ tầng 16

5.3 Về môi trường 19

6 Giải pháp đề xuất 20

6.1 Về kiến trúc cảnh quan 20

6.2 Về cơ sở vật chất - hạ tầng 21

6.3 Về môi trường 21

III Kết Luận 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

I Sự cần thiết (Nguyễn Mạnh Cường)

- Đáp ứng nhu cầu môn học chúng em muốn tìm hiểu về lịch sử kiến trúcViệt Nam, nguồn gốc ra đời và phát triển của Văn Miếu - Quốc Tử Giám

- Đây là một trong những di sản văn hóa đặc trưng của dân tộc, có lịch sửhàng ngàn năm Cho đến ngay nay, qua hàng chục thế kỷ chống giặc giữnước Văn Miếu - Quốc Tử Giám ít nhiều đã xuống cấp cần được gìn giử,bảo tồn và phát triển

- Văn Miêu - Quốc Tử Giám là di sản bất diệt của ngàn năm văn hiến - lànơi tham quan của du khách trong và ngoài nước đồng thời cũng là nơi khentặng cho học sinh xuất sắc và còn là nơi tổ chức hội thơ hàng năm vào ngàyrằm tháng giêng Đặc biệt, đây còn là nơi các sĩ tử ngày nay đến "cầu may"trước mỗi kỳ thi

Chính vì thế mà nhóm em đã chọn Văn Miếu Quốc Tử Giám làm đề tàitiểu luận nghiên cứu

1 Mục đích

Tìm hiểu một cách rõ nét nhất lối kiến trúc, cách xây dựng để từ đó biếtđược bố cục, hình, màu sắc của điêu khắc, kiến trúc, trang trí… trong nghệthuật truyền thống của mỹ thuật cổ truyền Việt Nam

Nhằm:

- Tôn vinh nét đẹp tinh hoa kiến trúc của dân tộc

- Bảo tồn và phát triển di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám

- Quảng bá hình ảnh, phát triển du lịch cho khu di tích

2 Đối tượng ngiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Là quần thể di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám bao gồm Văn miếu thuộcphường Văn Miếu, và Hồ Văn (đối diện Văn Miếu) thuộc phường Quốc TửGiám quận Đống Đa, Hà nội

II Nội dung

1 Mô tả (Nguyễn Thế Hưng)

* Vị trí

Nhìn tổng thể thì Văn Miếu - Quốc Tử Giám nằm trên khu đất với diệntích khoảng 54000m2 được bao quanh bởi một khu tường gạch vồ, xưa thuộcđất thôn Minh Giám tổng Hữu Nghiễm huyện Thọ Xương, nay thuộcphường Văn Miếu và phường Quốc Tử Giám quận Đống Đa Hà Nội

* Hướng

Văn Miếu - Quốc Tử Giám nằm giữa bốn dãy phố

+ Phía Bắc giáp phố Nguyễn Thái Học chạy dài gần 90m

+ Phía Đông giáp phố Văn Miếu chạy dài gần 350m

+Phía Tây giáp phố Tôn Đức Thắng, chạy dài gần 330m

+Phía Nam giáp phố Quốc Tử Giám chạy dài gần 150m

Hồ Văn nằm bên kia đường Quốc Tử Giám đối diện Văn Miếu

- Lối vào cổng chính nằm ở phố Quốc Tử Giám

- Trục hoàng đạo theo hướng Bắc – Nam

Sơ đồ vị trí khu Văn Miếu - Quốc Tử Giám

- Năm 1075 triều đình mở khoa thi đầu tiên để chọn nhân tài Đó làkhoa thi đầu tiên của triều Lý và cũng là khoa thi đầu tiên của lịch sử khoa

cử Việt Nam

- Năm 1076, nhà Quốc Tử Giám được xây kề sau Văn Miếu, ban đầu lànơi học của các hoàng tử, sau mở rộng thu nhận cả các học trò giỏi trongthiên hạ

- Năm 1243 triều đình cho tu sửa Quốc Tử Giám

- Năm 1414 Văn Miếu bắt đầu được lập ở các châu, huyện trong cả nước

- Năm 1484,Lê Thánh Tông có sáng kiến muốn khắc tên những người đỗTiến sĩ vào bia đá dựng ở Văn Miếu để lưu danh, biểu dương nhân tài củađất nước

- Năm 1865, Văn hồ đình được xây dựng

- Ngày 24 – 11 – 1906, Toàn quyền Đông Dương đã xếp hạng khuvực Văn Miếu –Quốc Tử Giám là di tích lịch sử văn hoá

- Năm 1947, giặc Pháp đã nã đại bác vào khu vực này làm sập

đổ nhà Khải Thánh, chỉ còn trơ cái nền, hai cột đá và bốn nghiên đá

- Ngày 28 –4 –1962, Bộ Văn hoá đã công nhận xếp hạng đây là khu ditích lịch sử cấp Nhà nước

- Ngày 25 –4 –1988, thành lập Trung tâm hoạt động văn hoá khoa họcVăn Miếu –Quốc Tử Giám

- Năm 1991: Tu bổ điện Đại Thành và cải tạo toàn bộhệ thống thoátnước

- Năm 1992: Nạo vét bốn hồ nhỏ ở khu vực thứ nhất và thứ hai của VănMiếu

- Năm 1993: Tu bổ thảm cỏ cây xanh, thay đất trồng lại cỏ, xây dựng nhà

vệ sinh, nhà kho ở sau dãy Hữu vu phía Tây

- Năm 1994: Xây dựng lại tám nhà che bia, sắp xếpbia Tiến sĩ

- Năm 1995: Lắp đặt hệ thống đèn neon chiếu sáng, tu bổ tường bao từkhu thứ nhất đến khu thứ tư của Văn Miếu, tu sửa nhà Bái đường, cổng ĐạiTrung, cổng Đại Thành, Khuê Văn Các, cổng Thái học, sơn son thếp vàngtoàn bộ các cột, cổng, hoành phi câu đối của khu di tích

- Ngày 13 –7 –1999, khởi công xây dựng khu Thái Học trên nền cũ batoà nhà theo kiến trúc cổ truyền

- Ngày 8 –10 –2000 hoàn thành Đây là công trình kỷ niệm 990 nămThăng Long –Hà Nội

2 Bố cục Văn Miếu –Quốc Tử Giám (Nguyễn Thế Hưng)

Văn Miếu –Quốc Tử Giám nằm ở phía Nam thành Thăng Long (nay là

Hà Nội) quay mặt về hướng Nam, có diện tích: 54.331m2

+Vườn Giám+Nội tựTrong đó khu Nội tự bao gồm 5 khu:

- Khu thứ nhất: bắt đầu từ Văn Miếu Môn đến Đại Trung Môn

- Khu thứ hai: từ Đại Trung Môn vào đến Khuê Văn Các

- Khu thứ ba: hồ Thiên Quang Tỉnh, khu nhà bia tiến sĩ

- Khu thứ tư : tòa nhà Bái đường và tòa nhà Thượng cung

- Khu thứ năm: là đền Khải Thánh

Quần thể Văn Miếu – Quốc Tử Giám được bao quanh bằng tường gạch

vồ, có bố cục đăng đối từng khu, từng lớp theo trục Bắc Nam, mô phỏngtổng thể quy hoạch khu Văn miếu thờ Khổng Tử ở quê hương ông tại KhúcPhụ, Sơn Đông, Trung Quốc Tuy nhiên, quy mô ở đây đơn giản hơn, kiếntrúc đơn giản hơn và theo phương thức truyền thống nghệ thuật dân tộc

3 Kiến trúc (Đào Viết Cường - Nhóm trưởng)

1.Khái quát chung về kiến trúc Văn Miếu- Quốc Tử Gíam

Văn Miếu – Quốc Tử Giám là quần thể di tích đa dạng và phong phúhàng đầu của thành phố Hà Nội Văn Miếu – Quốc Tử Giám nằm ở phíanam kinh thành Thăng Long thời nhà Lý Trước kia là nơi dựng các tấm biaghi tên những người đỗ tiến sĩ (xem thêm bài Trạng nguyên Việt Nam) vàthu nhận cả các học trò giỏi Nay là nơi tham quan của người trong và ngoàinước và nơi khen tặng quà cho học sinh thi đỗ điểm cao và học giỏi xuất sắc

và còn là nơi các sĩ tử ngày nay đến “cầu may” trước mỗi kỳ thiQuần thểkiến trúc Văn Miếu – Quốc Tử Giám được bố cục đăng đối từng khu, từnglớp theo trục Bắc Nam, mô phỏng tổng thể quy hoạch khu Văn miếu thờKhổng Tử ở quê hương ông tại Khúc Phụ, Sơn Đông, Trung Quốc Tuynhiên, quy mô ở đây đơn giản hơn, kiến trúc đơn giản hơn và theo phươngthức truyền thống nghệ thuật dân tộc

Phía trước Văn Miếu có một hồ lớn gọi là hồ Văn Chương, tên cũ xưagọi là Thái Hồ Giữa hồ có gò Kim Châu, trước đây có lầu để ngắm cảnh

Hồ VănNgoài cổng chính có tứ trụ, hai bên tả hữu có bia “Hạ Mã”, xung quanh khuvực xây tường cao bao quanh Cổng Văn Miếu xây kiểu Tam quan, trên có 3chữ “Văn Miếu Môn” kiểu chữ Hán cổ xưa

Trong Văn miếu chia làm 5 khu vực rõ rệt, mỗi khu vực đều có tường ngăncách và cổng đi lại :

Khu thứ nhất: bắt đầu với cổng chính Văn Miếu Môn đi đến cổng ĐạiTrung Môn, hai bên có cửa nhỏ là Thành Đức Môn và Đạt Tài Môn

Cổng Văn Miếu MônKhu thứ hai: từ Đại Trung Môn vào đến khuê Văn Các (do Đức TiềnQuân Tổng trấn Bắc Thành Nguyễn Văn Thành cho xây năm 1805) KhuêVăn Các là công trình kiến trúc tuy không đồ sộ song tỷ lệ hài hòa và đẹpmắt Kiến trúc gồm 4 trụ gạch vuông (85 cm x 85 cm) bên dưới đỡ tầng gácphía trên, có những kết cấu gỗ rất đẹp Tầng trên có 4 cửa hình tròn, hànglan can con tiện và con sơn đỡ mái bằng gỗ đơn giản, mộc mạc Mái ngóichồng hai lớp tạo thành công trình 8 mái, gờ mái và mặt mái phẳng Gác làmột lầu vuông tám mái, bốn bên tường gác là cửa sổ tròn hình mặt trời toảtia sáng

Hình tượng Khuê Văn Các mang tất cả những tinh tú cua bầu trời toảxuống trái đất và trái đất nơi đây được tượng trưng hình vuông của giếngThiên Quang Công trình mang vẻ đẹp sao Khuê, ngôi sao sáng tượng trưngcho văn học Đây là nơi thường được dùng làm nơi thưởng thức các sáng tácvăn thơ từ cổ xưa tới nay Hai bên phải trái Khuê Văn Các là Bi Văn Môn vàSúc Văn Môn dẫn vào hai khu nhà bia Tiến sỹ.

Khuê Văn Các

Khu thứ ba: gồm hồ nước Thiên Quang Tỉnh (nghĩa là giếng soi ánh mặttrời), có hình vuông Hai bên hồ là khu nhà bia tiến sĩ Mỗi tấm bia đượclàm bằng đá, khắc tên các vị thi đỗ Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa,Hoàng giáp, Tiến sĩ Bia đặt trên lưng một con rùa Hiện còn 82 tấm bia vềcác khoa thi từ năm 1442 đến năm 1779

Hồ Thiên Quang

Nhà bia Tiến Sĩ

Khu thứ tư: là khu trung tâm và là kiến trúc chủ yếu của văn Miếu, gồmhai công trình lớn bố cục song song và nối tiếp nhau Sau toà ngoài nhà làBái đường, toà trong là Thượng cung

Tòa nhà bái đường

Khu thứ năm: là khu đền Khải thánh, thờ bố mẹ Khổng Tử, liên hệ vớikhu vực thứ 4 qua Khải Thành môn Khu này mới được xây dựng lại

Đền khải thánh

Ngày nay, Khuê Văn Các ở Văn Miếu-Quốc Tử Giám đã được công nhận làbiểu tượng của thành phố Hà Nội và là điểm đến tham quan du lịch củanhiều du khách.

* Nhận xét

Mỗi công trình kiến trúc trong tổng thể kiến trúc Văn Miếu đều mangđậm ý nghĩa nhân văn, dù công trình nhỏ hay lớn, chính hay phụ đều toát lênnhững ý nghĩa sâu xa

Trong đó, phần không nhỏ trong ý nghĩa rất nhân văn, triết lý được gửigắm trong kiến trúc Văn Miếu, chúng ta thấy Đại Thành môn (ở phía bắc),cổng vào khu đền chính của Văn Miếu, nhìn qua, thấp thoáng hình bóngtrang nghiêm của Đại Thành điện Đại Thành môn có thể được coi là cái tiếpthu Khuê Văn (văn hóa) và ánh sáng trời (Thiên Quang), là kết quả cuốicùng (là cửa vào viên mãn của sự rèn luyện học vấn), nghĩa là, Thành Đạtlớn hay có nghĩa cổng vào của sự Thành đạt… ở đây người xưa muốnkhuyên con người hãy nhớ tới môi trường học vấn, gìn lòng, tạc dạ nét đẹptinh thần để trường học chính là nơi hội tụ giữa xã hội và loài người với tính

tự nhiên trong vũ trụ và tuân theo quy luật vận động của trời đất

Khuê Văn các, Thiên Quang tỉnh và Đại Thành môn được đặt trong mộtkết cấu kiến trúc hết sức hợp lý, khác nào văn hóa của loài người được hunđúc, được chắt lọc từ ánh sáng tuyệt diệu của trời và đơm hoa nảy trái ở đất,

mà con người là trung tâm giao hòa Nhiệm vụ của con người là đem ánhsáng, đem tri thức mà rọi đường cho cổng vào tương lai mới có thể đạt thànhviên mãn Học là học suốt đời, học lấy cái cốt, cái tinh của người xưa màphát triển phù hợp với thời nay

→Giá trị về kiến trúc, trang trí Kiến trúc Văn Miếu – Quốc Tử Giám làmột khu di tích đặc biệt của thủ đô Hà Nội, được bao quanh bởi những viêngạch vồ cỡ lớn Tổng thể công trình ẩn hiện dưới những vòm cây cổ thụ toátlên một không khí thâm nghiêm cổ kính và rất đỗi huyền bí Mỗi một đơnnguyên kiến trúc, mỗi một họa tiết trang trí vừa toát lên vẻ đẹp thâm trầm,lại vừa mang nhiều ý nghĩa cao xa! Mỗi công trình kiến trúc trong tổng thểkiến trúc Văn Miếu đều mang đậm ý nghĩa nhân văn, dù công trình nhỏ haylớn, chính hay phụ đều toát lên những ý nghĩa sâu xa.Đặc thù là công trìnhgiáo dục nên Văn Miếu-Quốc Tử Giam có đặc điểm kiến trúc trang nghiêm

4 Thực trạng của Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Nguyễn Tuấn Anh)

Phát huy giá trị của khu di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám đối với hoạtđộng du lịch

Triển vọng phát triển của Văn Miếu – Quốc Tử Giám Văn Miếu – Quốc

Tử Giám vẫn là một công trình kiến trúc cổ có giá trị của Việt Nam VănMiếu – Quốc Tử Giám là một trung tâm văn hoá – giáo dục, nơi thờ cúngKhổng Tử và các bậc Tiên Thánh, Tiên Nho; nơi học tập của các Hoàng tửthời Lý, Trần, Lê; nơi để bia Tiến sĩ của các triều đại Cho dù nhiều ngườivẫn quen gọi là Văn Miếu, nhưng ý nghĩa cao cả của nó là nơi đào tạo nhântài cho đất nước, nên ý nghĩa giáo dục của Quốc Tử Giám vẫn luôn đượcnhân dân ta đề cao và rất tự hào rằng ngay từ thế kỷ XI, chúng ta đã cótrường Đại học đầu tiên

Trung tâm đã có cán bộ hướng dẫn du lịch hiểu biết văn hoá dân tộc,thông thạo ngoại ngữ, giao tiếp lịch sự, thái độ tận tình chu đáo Nhiềunguyên thủ quốc gia, nhiều nhà hoạt động chính trị, khoa học và hàng chụcvạn khách nước ngoài tới thăm khu di tích đã biểu hiện sự trân trọng đối với

di sản văn hoá Việt Nam, gia tăng sự hiểu biết và quan hệ giữa nước ta vàcác nước trên thế giới

Những năm qua tại khu di tích đã tổ chức nhiều hoạt động khoa học như:Hội thảo kỷ niệm danh nhân, nói chuyện chuyên đề, sinh hoạt câu lạc bộ,lớp học Hán Nôm, lớp học Thư pháp, khuyến học và đón hàng nghìn lượtkhách nước ngoài và trong nước đến tham quan, tạo nên sinh khí mới chokhu di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám cũng là nơi thể hiện truyền thốngvăn chương hiếu học của dân tộc ta nên đã được Thủ đô Hà Nội chọn làmnơi tổ chức lễ trao bằng tốt nghiệp và biểu dương các thủ khoa của cáctrường Đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội; lễ trao tặng danh hiệu “Vinhdanh nước Việt”… Ngày 19 – 8 – 2008 vừa qua, tại Văn Miếu đã tổ chức lễvinh danh 99 thủ khoa trong kỳ thi tuyển sinh vào các trường đại học – caođẳng tại Hà Nội năm 2008

Đặc biệt là từ rằm tháng Giêng năm 2003 trở lại đây, lễ Thượng Nguyên(rằm tháng Giêng âm lịch, còn gọi là tết Nguyên tiêu) được tổ chức thànhngày thơ Việt Nam (theo đề xuất của Hội Nhà văn Việt Nam) và được tổchức thường niên ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám Hiện nay khu di tích đãđược lắp đặt hệ thống chiếu sáng, sân vườn và các công trình kiến trúc đãđược trùng tu, tôn tạo có khả năng phục vụ khách tham quan vào buổi tối.Khi vào tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám, du khách có thể mua quàlưu niệm được bày bán tại hai dãy Đông Vu và Tây Vu, được thưởng thứcchương trình ca nhạc dân tộc do anh chị em nghệ sỹ thuộc khu di tích biểu

khu văn miếu của các tỉnh thành khác.

- Nằm trong tua du lịch hà nội của nhiều đoàn khách nước ngoài

- Gía vé vào cửa: người lớn là 30.000d/người.và học sinh, sinh viên là15.000đ/người

5 Hạn chế (Cả nhóm)

5.1 Về kiến trúc cảnh quan.

- Phía trong các văn bia bị tác động bởi thời gian và con người khiến bị

hư hại,nứt gãy

- Hồ Văn nằm trong quần thể khu di tích nhưng khách tham quan ít biếttới và nằm ở vị trí không thuận lợi cho việc di chuyển tham quan do trụcđường Quốc Tử Giam rất đông phương tiện qua lại

- Khu vườn giám có diện tích rất rộng nhưng chưa được khai thác sửdụng hợp lý.(làm bãi đỗ xe và cho người dân xung quanh tập thể dục ăn mặcthiếu mỹ quan).

- Khu nhà vệ sinh bố trí chưa hợp lý, xây quá gần với nhà bếp

- Sơn ở các cấu kiện ở 1 số công trình đã bong chóc, bảng chỉ dẫn bị vỡ

- Khu vực phía ngoài Văn Miếu- Quốc Tử Giam,góc giao giưã đườngTôn Đức Thắng và Nguyễn Thá Học người dân vẫn đốt vàng mã, cúng khấn

- Bốn hồ nước ở khu vực thứ nhất và khu thứ hai còn bẩn do du khách vứtchai,lọ một số hồ không sen, súng gì, hoặc đã chết.

Chai lọ và hoa dưới hồ đã chết

5.2 Về cơ sở vật chất - hạ tầng,

Có một số hạng mục hư hỏng nhưng chưa thay mới ví dụ như đèn trangtri sân vườn hư hỏng,lưới điện chằng chịt phía đường phố văn miếu

Đèn chùm trong vườn bị vỡ Đường dây điện

- Khu di tích chưa xây dựng được chỗ giữ xe hợp lý Bãi giữ xe ô tôđang chiếm dụng vỉa hè bên phố Văn Miếu Sử dụng khu vực bên hồ Văn vàvườn Giám làm bãi giữ xe hon-đa

Để xe trái phép Đi xe trên vỉa hè

- Tuyến đường Quốc Tử giám rất đông phương tiện vao giờ caođiểm,nhiều xe du lịch lớn vào tận tuyến đường,đậu trước cổng khu di tíchgây tắc nghẽn đường

- Tuyến phố Văn Miếu,vỉa hè giáp tường bao của khu di tích làm chỗ để

-Trước cửa bên ngoài khu vực Văn Miếu, tại phố Quốc Tử Giám lúc nàocũng xuất hiện các gánh quà rong, một số người bán đồ lưu niệm thường níukéo khách du lịch Đó còn là nơi các lái xe ôm tụ tập chào mời khách.

Bán hàng rong Bán nước vỉa hè trên phố Văn Miếu

- Tình trạng có dịch vụ kinh doanh gây mất thẩm mỹ trước cổng Văn MiếuMôn