Kiến thức Sau khi học xong bài này, học sinh cần: - Trình bày được khái niệm sinh sản vô tính ở động vật.. - Phân biệt được các hình thức sinh sản vô tính ở động vật.. Thái độ - Hiểu đượ
Trang 1B – SINH SẢN Ở ĐỘNG VẬT
Bài 44
SINH SẢN VÔ TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
I Mục tiêu
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Trình bày được khái niệm sinh sản vô tính ở động vật
- Phân biệt được các hình thức sinh sản vô tính ở động vật
- Nêu được ưu điểm và hạn chế của sinh sản vô tính ở động vật
2 Kĩ năng
Học sinh rèn một số kĩ năng:
- Quan sát, phân tích, so sánh
- Khái quát hóa kiến thức
- Vận dụng kiến thức vào thực tiễn
3 Thái độ
- Hiểu được cơ sở khoa học của sinh sản vô tính và nhân bản vô tính ở động vật
- Giáo dục ý thức biết sử dụng các thành tựu khoa học vào cuộc sống
II Phương tiện,phương pháp dạy học
1 Phương tiện
- SGK sinh học 11 (cơ bản)
- Tranh hình 41.1; 41.2 và 43 phóng to
- Phiếu học tập
2 Phương pháp
- Vấn đáp trực quan, tư duy tìm tòi
- Hoạt động nhóm
III Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
- Thụ tinh là gì? Quá trình thụ tinh kép diễn ra như thế nào?
3 Nội dung trọng tâm
- Các hình thức sinh sản vô tính ở động vật
Trang 24 Bài mới
Đặt vấn đề: Giống như thực vật, động vật cũng có hai kiểu sinh sản, đó là
sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính Sinh sản vô tính gặp ở nhiều loài động vật có
tổ chức thấp, còn sinh sản hữu tính có ở hầu hết động vật không xương sống và động vật có xương sống Hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu về kiểu sinh sản đầu tiên, đó là sinh sản vô tinh ở động vật
Nội dung
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Các em hãy quan sát lên
bảng - đây là một số ví dụ về
sinh sản vô tính ở động vật
Từ một tế bào mẹ ban đầu
phân chia nhân và tế bào chất
thành tế bào hình thành vách
ngăn chia tế bào mẹ thành 2
tế bào con
1, Em có nhận xét gì về kiểu
sinh sản vô tính ở động vật
với kiểu sinh sản vô tính ở
thực vật?
- Đềulà hình thức sinh sản
không có sự hợp nhất giữa
giao tử ♂ và giao tử ♀, con
cái giống nhau và giống mẹ
2, Vậy một em hãy cho biết
đáp án đúng nhất về khái
niệm sinh sản vô tính ở động
vật trong SGK – 171?
3, Em hãy kể tên một số loài
động vật có kiểu sinh sản vô
tính?
- Trong sinh sản vô tính ở
động vật, con cái sinh ra
giống hệt cá thể mẹ
4, Vậy kiểu sinh sản vô tính ở
động vật dựa trên cơ chế
nào?
- Những ví dụ mà thầy vừa kê
tên, chúng sinh sản theo
những hình thức nào? Đặc
điểm của các hình thức đó là
gì? => II
1, Giống nhau
2, Đáp án A
- Trùng roi, trùng đế giày, amip…
4, Nguyên phân
I Sinh sản vô tính là gì?
- Khái niệm:
+ Một cá thể sinh ra một hay nhiều cá thể
+ Không có sự hợp nhất giữa giao tử ♂ và giao tử
♀
- Cơ chế: Quá trình nguyên phân
Trang 35, Em hãy cho biết ở động vật
có những hình thức sinh sản
nào?
- Để tìm hiểu về các hình thức
sinh sản ở động vật, các em
hãy hoàn thành phiếu học tập:
“Tìm hiểu các hình thức sinh
sản vô tính ở động vật” Các
em hãy quan sát tranh trên
bảng, kết hợp với nghiên cứu
thông tin SGK trang 172, 173
để hoàn thành phiếu học tập
sau trong 5 phút
- Nhận xét, khái quát kiến
thức
5, Phân đôi
Nảy chồi
Phân mảnh
Trinh sinh
- HS: Hoạt động nhóm
+ Cá nhân thu nhận kiến thức từ thông tin, tranh hình và hiểu biết thực tế
+ Thảo luận nhóm thống nhất ý kiến ghi phiếu học tập
Đại diện nhóm trình bày kết quả và lớp cùng nhận xét, thảo luận
II Các hình thức sinh sản
vô tính ở động vật.
Phân đôi
ĐV đơn bào giun dẹp
hình thành eo thắt
Cơ thể mẹ(2n) 2 phần giống nhau 2 cơ thể mới(2n)
Phân chia tế bào chất và nhân
Nảy chồi Thủy tức,
San hô
Nguyên phân
1 phần cơ thể mẹ(2n) 1 cơ thể mới(2n)
Nhiều lần
Phân mảnh Hải quỳ,
Giun dẹp
phân chia
Cơ thể mẹ(2n) Nhiều mảnh vụn
NP và phát triển
1 mảnh vụn Cơ thể mới(2n)
Trinh sinh Ong, Kiến,
Rệp
không thụ tinh
Tế bào trứng(n) Cá thể mới(n)
Thường xen kẽ với SSHT
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
6, Em hãy nêu điểm giống
nhau và khác nhau giữa các
hình thức SSVT ?
6, - Giống nhau
+ Từ 1 cá thể → nhiều cá thể mới có bộ NST giống mẹ
+ Không có sư kết hợp
Trang 47, Em hãy trả lời câu hỏi lệnh
trong SGK trang 173: tại sao
các cá thể con trong SSVT
giống hệt cá thể mẹ ?
8, Theo em, ở động vật bậc
cao có hình thức SSVT
không? Tại sao.
+ Thằn lằn đứt đuôi tái sinh
lại có phải là sinh đôi cùng
trứng không?
+ Em hiểu như thế nào về
sinh đôi cùng trứng?
- Ở động vật bậc cao ít có
hiện tượng SSVT mà đa phần
là khả năng tái sinh 1 phần cơ
thể đã mất
- Hiện tượng SSVT ở động
vật bậc cao gặp trong tự nhiên
là sinh đôi cùng trứng Trong
giai đoạn phát triển của phôi,
vì lý do nào đó phôi có thể
phân cắt ra nhiều tế bào, mỗi
tế bào phát triển thành một cơ
thể mới, về mặt bộ gen các cá
thể đó hoàn toàn giống nhau
9, Em hãy cho biết ưu điểm và
hạn chế của sinh sản vô tính
ở động vật?
giữa tinh trùng và trứng + Cơ sở là NP
- Khác nhau:
+ Phân đôi: Dựa trên phân chia đơn giản
+ Nảy chồi: Dựa trên NP nhiều lần
+ Phân mảnh: Dựa trên mảnh vụn vỡ NP → cơ thể + Trinh sinh: Dựa trên phân chia tế bào trứng
7, HS vận dụng kiến thức trả lời
8, HS vận dụng kiến thức trả lời
9, - Ưu điểm:
+ Cá thể sống đơn lẻ, độc lập vẫn có thể tạo ra con cháu, vì vậy có lợi trong trường hợp mật đọ quần thể thấp
+ Tạo ra các cá thể mới giống nhau và giống cá thể
mẹ về mặt di truyền
+ Tạo ra các cá thể thích
Trang 510, SSVT ở động vật ảnh
hường như thế nào đến đời
sống con người ?
+ Nếu là tác nhân gây bệnh
thì sao?
+ Khả năng sinh sản ảnh
hưởng như thế nào?
+ Ta có thể tiêu diệt được
chúng không?
11, Em hãy cho biết cừu Dolly
được sinh ra theo phương
pháp nào?
- Nhân bản vô tính là một
trong những ứng dụng của
SSVT ở động vật Vậy SSVT
ở động vật có những ứng
dụng nào? => mục III
12, Em hãy cho biết nuôi mô
sống được tiến hành như thế
nào ?
13, Theo em thì nuôi cấy mô
được ứng dụng với mục đích
gì?
nghi tốt hơn với môi trường sống ổn định, ít biến động
- Hạn chế:
+ Tạo ra thế hệ con cháu giống nhau về mặt di truyền
+ Khi điều kiện sống thay đổi có thể dẫn đến cá thể chết hàng loạt, quần thể bị tiêu diệt toàn bộ
10, - SSVT làm gia tăng số lượng cá thể
- Trong trường hợp cá thể
đó là tác nhân gây bệnh thì
sẽ → dịch bệnh
- Có
11, Nhân bản vô tính
12, Tách mô từ cơ thể động vật nuôi cấy trong môi trường có đủ chất dinh dưỡng, nhiệt độ giúp mô tồn tại và phát triển
13, Nuôi cấy da người để chữa cho các bệnh nhân bị bỏng da
14, Do tính biệt hóa cao của
- Tiêu diệt hàng loạt động vật gây hại
III Ứng dụng.
1 Nuôi mô sống.
* Quy trình
Mô tách rời
Môi trường nuôi dưỡng thích hợp
Mô phát triển
* Ứng dụng: Thay thế, chữa bênh… ví dụ: Nuôi cấy da người để chữa cho các bệnh nhân bị bỏng da
Trang 614, Tuy nhiên, người ta chưa
tạo được cơ thể mới từ nuôi
sống của động vật có tổ chức
cao Tại sao lại như vậy?
15, Tại sao cần ghép mô vào
cơ thể ?
- GV cho ví dụ: Ông A bị
bỏng, người ta tiến hành 3 ví
dụ sau:
+ Lấy da của ông A ghép vào
chỗ bị thương của ông A
+ Lấy da của ông B ghép vào
chỗ bị thương của ông A
+ Lấy da lợn ghép vào chỗ bị
thương của ông A
16, Theo em thì 3 dạng ghép
này thì dạng ghép nào không
thực hiện được?
- Ghép da ông B có thể thực
hiện được nếu ông B có quan
hệ về mặt di truyền với ông
A
17, Em hãy cho biết nhân bản
vô tính được tiến hành như
thế nào?
- Trong những năm vừa qua
sau công trình sinh sản ở cừu
Đôly Các nhà khoa học đã
thành công trong việc nhân
bản vô tính ở ngựa, chuột, …
18, Theo các em ở người có
thể tiến hành nhân bản vô
tính không?
- Ở người có thể tiến hành
nhân bản vô tính Nhưng ngày
nay việc nhân bản ở người tại
Mỹ và 19 nước châu Âu bị
phản đối quyết liệt Nước Nga
động vật bậc cao nên chưa tạo được cơ thể mới từ việc nuôi cấy mô
15, Mô hay cơ quan trong
cơ thể bị tổn thương cần thay thế
16, Ghép da ông B
Ghép da lợn
17, Chuyển nhân của tế bào xôma(2n) vào một tế bào trứng đã lấy mất nhân
Kích thích tế bào trứng phát triển thành phôi
Phôi phát triển thành cá thể mới
18, Ở người có thể tiến hành nhân bản vô tính
2 Ghép mô vào cơ thể.
- Mục đích: Trong cơ thể
có mô hoặc cơ quan bị tổn thương cần thay thế bằng
mô hay cơ quan khác
- Có ba dạng cấy ghép mô: + Tự ghép
+ Đồng ghép
+ Dị ghép
3 Nhân bản vô tính.
- Cách tiến hành:
+ Chuyển nhân của tế bào xôma(2n) vào một tế bào trứng đã lấy mất nhân + Kích thích tế bào trứng phát triển thành phôi + Phôi phát triển thành cá thể mới
Trang 7đã đề xuất và kiến nghị tạm
dừng các công trình thử
nghiệm nhân bản ở người
trong một thời gian vì lý do
đạo đức và xã hội Nhiều
người lo ngại rằng một khi
nhân bản ở người thành công
thì thế giới sẽ trở thành ngôi
nhà chung với bao điều phức
tạp và rắc rối vì đi đâu cũng
gặp những người giống nhau
100%
19, Theo em thì nhân bản vô
tính có ý nghĩa gì đối với đời
sống? 19,Tạo ra các cơ quan mới
thay thế các cơ quan bị bệnh hư hỏng ở người
- Ý nghĩa: Tạo ra cá thể mới có đặc điểm sinh học giống nhau như TB gốc
5 Củng cố
1, Đọc phần tóm tắt SGK.
2, Trình bày ưu điểm và hạn chế của SSVT ở động vật?
6 Dặn dò
1, Học bài và trả lời câu hỏi SGK trang 174.
2, Đọc mục “Em có biết”.
3, Đọc trước bài 45: SSHT ở ĐV và so sánh sự khác nhau giữa SSHT ở thực
vật và động vật
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN
Trang 8………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Ngày ., tháng ., năm 2012
