LUẬN ÁN TIẾN SỸ - SỰ VẬN DỤNG PHÉP BIỆN CHỨNG CỦA ĐẢNG TA TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI HIỆN NAY

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xó hội được Đại hội VII của Đảng thông qua đó xỏc định: “ Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động…”. Kết luận này được rút ra từ kết của tổng kết thực tiễn sáu mươi năm thực hiện Chính cương vắn tắt, Luận cương năm 1930 của Đảng. Nhưng, theo Lênin, sợi chỉ đỏ của toàn bộ chủ nghĩa Mác chính là phép biện chứng duy vật, hiện tượng khoa học phản ánh đúng đắn biện chứng khách quan sự vật, hiện tượng. Hoạt động của con người chỉ có kết quả, khi lấy biện chứng khách quan của sự vật hiện tượng làm điểm xuất phát.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xó hội được Đại hội VII của Đảng thông qua đó xỏc định: “ Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động…” Kết luận này được rút ra từ kết của tổng kết thực tiễn sáu mươi năm thực hiện Chính cương vắn tắt, Luận cương năm 1930 của Đảng Nhưng, theo Lênin, sợi chỉ đỏ của toàn bộ chủ nghĩa Mác chính là phép biện chứng duy vật, hiện tượng khoa học phản ánh đúng đắn biện chứng khách quan sự vật, hiện tượng Hoạt động của con người chỉ có kết quả, khi lấy biện chứng khách quan của sự vật hiện tượng làm điểm xuất phát

Đảng cộng sản Việt Nam luôn luôn vận dụng sáng tạo phép biện chứng duy vật, và do đó, đó gúp phần xây dựng một cách đúng đắn các đường lối, nghị quyết phát triển đất nước Thực tiễn những thành quả vĩ đại của cách mạng nước ta do Đảng lónh đạo đó chứng minh điều đó Tuy nhiên, trong quá trỡnh lónh đạo cách mạng, đó cú lỳc Đảng ta chưa thực sự quán triệt phép biện chứng duy vật, gây hậu quả cho sự phát triển của đất nước Đó cú lỳc Đảng ta mắc phải bệnh giáo điều, kinh nghiệm, chủ quan duy ý chí, coi thường các quy luật khách quan của sự phát triển xó hội trong quỏ trỡnh hoạch định cũng như chỉ đạo đường lối phát triển đất nước

Sự nghiệp đổi mới của chúng ta diễn ra trong những điều kiện mới chưa từng có trong lịch sử nhân loại, chúng ta đang thực sự phải nhận thức và giải quyết nhiều vấn đề nhất trong lịch sử không chỉ ở nước ta, mà mang tính quốc tờ của quỏ trỡnh xõy dựng chủ nghĩa xó hội

Thật vậy, đường lối cách mạng của nước ta trước hết phải xuất phát từ hiện thực đất nước và thời đại; mặt khác, phải dựa trên nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, từ những kinh nghiệm thành công của chúng ta và của thế giới…

Xét từ phương diện thứ nhất, hiện thực khách quan mà chúng ta lấy đó làm điểm xuất phát để đề

ra đường lối đổimới, hoàn thiện và triển khai thực hiện tự chúng ta đó hết sức biện chứng, đầy mâu thuẫn Chủ nghĩa xó hội với tư cách là cái mới tiêu biểu cho xu thế phát triển khách quan của nhân loại lại đang trong cơn khủng hoảng và thoái trào Chủ nghĩa tư bản đó lỗi thời trong lịch sử phỏt triển của nhõn loại thỡ đang đứng ở tầm cao về kinh tế, khoa học-công nghệ, về thị trường và cũn nhiều tiềm năng thích nghi để phát triển Cuộc cách mạng khoa học công nghệ vừa mang lại cho con người nhiều yếu tố thuận lợi cho việc nhận thức tự nhiên, cải tạo xó hội để ngày càng có sự phát triển bền vững, xét cả từ phương diện quan hệ con người với tự nhiên lẫn quan hệ giữa con người với con người-thỡ mặt trỏi của nú cũng mang lại khụng ớt nguy cơ cho sự tồn tại của tự nhiên lẫn bản thân con người Toàn cầu hoá khiến cho cả thế giới ngày càng trở thành một thị trường, một chỉnh thể mà trong môi trường đó, mỗi quốc gia riêng biệt chỉ có thể phát triển được, khi tự đặt mỡnh là một yếu tố của cộng đồng thế giới, do vậy, xích lại gần nhau ngày càng gia tăng Mặt khác, xét từ nhiều phương diện, toàn cầu hoá hiện nay đang bị chủ nghĩa tư bản chi phối, nên mâu thuẫn dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, sự phân cực giàu nghèo ngày càng gia tăng dẫn tới sự phân ly và phân cực chưa từng thấy trong lịch sử Cũn tỡnh hỡnh đất nước như chúng ta đó biết: hơn mười lăm năm đổi mới chúng ta đó cú những thành tựu đáng kể: kinh tế có bước tăng trưởng khá; văn hoá-xó hội cú những khởi sắc nhất định; an ninh-quốc phũng được tăng cường và củng cố, độc lập-chủ quyền quốc gia được đảm bảo, đối ngoại không ngừng được mở rộng…Mặt khác, như Đại hội IX của Đảng đó nhận định bốn nguy cơ mà hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ khoá VII nêu ra đang có nhiều diễn biến phức tạp Công cuộc đổi mới càng được triển khai sâu sắc bao nhiêu, chúng ta càng phải giải quyết nhiều vấn đề mới và phức tạp bấy nhiêu: đảm bảo vai trũ lónh đạo duy nhất của Đảng ta

là tiền đề chính trị tất yếu để xác lập, củng cố, tăng cường nền dân chủ xó hội chủ nghĩa lại đang dựa trên nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần với cơ cấu giai cấp-xó hội, cơ cấu lợi ích ngày càng

đa dạng, phong phú, trong đó không chỉ có khác nhau, có cả mâu thuẫn, thậm chí mâu thuẫn đối kháng Mục tiêu cuộc cách mạng mà ta đang thực hiện là hỡnh thành một xó hội cú đầy đủ những nhân tố đảm bảo thực hiện trong thực tế lý tưởng: “Dân giàu, nước mạnh, xó hội cụng bằng, dõn chủ, văn minh” thỡ hiện thực đất nước vẫn thuộc nhóm quốc gia nghèo nhất thế giới; Sự phân cực

xó hội ngày càng gia tăng; tỡnh trạng quan liờu-tham nhũng cũn quỏ nặng nề; một bộ phận cỏn bộ, đảng viên thoái hoá, biến chất, phai nhạt lý tưởng, cơ hội về chính trị Trong khi xem nội lực là chớnh thỡ chất lượng đào tạo con người đang xuống cấp đến mức báo động, nguồn lực con người chưa có điều kiện thuận lợi để phát huy …

Xét từ phương diện thứ hai: mặc dù nhận thức của chung ta về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng đúng đắn hơn, nhưng không chỉ khuynh hướng phủ nhận một số giá trị của di sản kinh điển đó, mà cả sự xa dời, cả sự giáo điều hoá cũng chưa bị đẩy lùi; năng lực nhận thức và vận dụng sáng tạo di sản đó cũn xa so với nhu cầu thực tiến đổi mới Hơn nữa, ngày nay chúng ta đang giải quyết nhiều vấn đề mà đương thời các nhà kinh điển Mác-xít chưa gặp phải

Thực tiễn xõy dựng chủ nghĩa xó hội trong những năm qua lại làm nảy sinh hàng loạt vấn đề cần giải đáp về mặt lý luận mà khụng cú sẵn lời giải đáp từ di sản lý luận của cỏc nhà kinh điển Phải xây dựng chế độ công hữu như thế nào; với những hỡnh thức và bước đi thế nào để tạo nên sự thống nhất hữu cơ giữa sở hữu xó hội và sở hữu cỏ nhõn người lao động? Hoặc vấn đề nhà nước phải thực hiện kế hoạch hoá như thế nào để ngăn ngừa tỡnh trạng tập trung quan liờu cú xu thế quay trở lại…

Quỏ trỡnh lónh đạo sự đổi mới trong những năm qua, sự vận dụng phép biện chứng duy vật của Đảng đó cú bước trưởng thành quan trọng, đó đóng góp to lớn việc hoạch định những vấn đề hệ trọng của dân tộc

Tuy nhiên, như thực tiễn đó chứng tỏ, bệnh chủ quan, duy ý chớ khụng những chưa được loại bỏ

mà cũn ngược lại, đôi lúc nơi này, nơi khác nổi trội bởi những quyết sách và những phương pháp cũng mang tới nóng vội, thiếu cơ sở khoa học và lại được triển khai một cách vội vàng, thiếu cân nhắc, gây hậu quả nghiêm trọng trong quá trỡnh phỏt triển kinh tế-xã hội Những khuyết điểm đó là hậu quả của bệnh chủ quan nhưng trong đó chủ yếu là sự yếu kém về lý luận của Đảng Chúng ta biết rằng, bệnh chủ quan trong tư duy chính trị và bệnh giáo điều trong công tác lý luận là trở lại trực tiếp và chủ yếu đối với việc hoạch định và chỉ đạo những quyết định kinh tế, chính trị xó hội của Đảng Đến lượt mình, hoạt động hoạch định và chỉ đạo các quyết định chính trị của Đảng trở thành một nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những hạn chế, yếu kém về phát triển kinh tế-xó hội trong thời gian đổi mới vừa qua

Thực tiễn đổi mới thời gian qua cũng cho thấy sự cần thiết phải kiên quyết đấu tranh khắc phục bệnh giáo điều Cần nhấn mạnh rằng, trong lĩnh vực tư tưởng, khi chúng ta chưa khắc phục triệt để được giáo điều cũ thỡ, lại phải đối mặt với khuynh hướng giáo điều mới “ Trong Đảng vừa có những biểu hiện bảo thủ, không chịu đổi mới, vừa có khuynh hướng đổi mới nóng vội, rập khuôn cách làm của các nước…” [29.48] Chúng ta không thể đổi mới thành công nếu rời xa lập trường của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, rơi vào chủ nghĩa xét lại, bệnh giáo điều…

Như vậy, có thể nói, những vấn đề kinh tế, chính trị …nảy sinh trong quỏ trỡnh của đổi mới không thể giải quyết chỉ bằng triết học, nhưng cũng không thể giải quyết thành công nếu thiếu tư duy biện chứng Mác-xít Vỡ vậy, quỏn triệt phộp biện chứng duy vật, là một trong những điều kiện quan trọng góp phần vào thành công của sự nghiệp đổi mới

Từ trình bày trên cho thấy, việc vận dụng có hiệu quả phép biện chứng duy vật để nhận thức đúng hiện thực khách quan vốn đó biện chứng lại đang ở giai đoạn tính biện chứng đó bộc lộ ở mức phức tạp chưa từng có trong lịch sử trở thành rất bức thiết Việc nhận thức và phát triển sáng tạo di sản

kinh điển mácxít, làm giàu thêm tiềm năng của phép biện chứng duy vật – một bộ phận cốt lõi của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng sáng tạo phương pháp luận đó nhằm đưa công cuộc đổi mới tiếp tục tiến lên trở thành một vấn đề bức xúc hơn lúc nào hết

Thực tiễn đó xỏc nhận, khi nào Đảng ta nâng cao hiệu quả vận dụng những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung và phép biện chứng duy vật nói riêng thỡ khi đó cách mạng nước ta giành được thắng lợi to lớn Ngược lại, khi nào phép biện chứng duy vật không được vận dụng triệt

để, sáng tạo trong việc đề ra các quyết định chính trị và trong chỉ đạo thực hiện các quyết định đó thỡ thành quả của cỏch mạng bị hạn chế

Thực tiễn đang tiếp tục đặt ra cho giới lý luận vấn đề hết sức cấp bách, đó là đi sâu hơn nữa trong việc tỡm tũi, tiếp thu di sản cỏc nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó hạt nhân là phép biện chứng duy vật, đồng thời phát triển sáng tạo nó trong điều kiện mới của thời đại nói chung và của Việt Nam nói riêng, nhằm làm luận cứ cho Đảng ta trong hoạch định

và tổ chức thực hiện đường lối đổi mới của đất nước Do đó, việc nhận thức sâu sắc phép biện chứng duy vật cũng như hoạt động vận dụng sáng tạo phép biện chứng đó là một trong những điều kiện quan trọng để Đảng lónh đạo thành công sự nghiệp đổi mới của đất nước

Xuất phát từ những nhận thức trên đây, chúng tôi chọn vấn đề: “Sự vận dụng phép biện chứng duy vật của Đảng ta trong giai đoạn đổi mới hiện nay” làm đề tài luận án của mỡnh

2 Tỡnh hỡnh nghiờn cứu của đề tài

Liên quan đến đề tài này, đó cú nhiều cụng trỡnh nghiờn cứu ở những gúc độ khác nhau, chúng tôi chia thành hai nhóm cơ bản sau:

Nhóm thứ nhất, nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về phộp biện chứng duy vật, gồm cú một

số cụng trỡnh:

“ Phép biện chứng Mac-xít với tư cách là phương pháp luận khoa học phổ biến” của Plan-ton-lốp, Nhà xuất bản Sự Thật, Hà Nội, 1982.

“Phương pháp nhận thức biện chứng” của A.D Sép-tu-lin, Nhà xuất bản giáo khoa Mác-Lênin, 1997

“Các biện chứng với tính cách là phương pháp luận của nhận thức khoa học” của Lê Hữu Tầng, tạp chí triết học, 3/1980…v v

Trong những cụng trỡnh trờn, cỏc tỏc giả đó đạt được những kết quả trong việc khái quát nội dung, thực chất của phộp biện chứng duy vật, vai trũ phương pháp luận phổ biến của nhận thức và hoạt động thực tiễn

Nhóm thứ hai, nghiên cứu từ những góc độ khác nhau: Vận dụng lý luận của phộp biện chứng duy vật trong việc nghiờn cứu về thời kỳ quỏ độ, trong đổi mới ở Việt Nam

Hoạt động nghiên cứu lý luận được đẩy mạnh từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI Nhiều hội thảo khoa học đề cập đến những vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mỏc-Lờnin liờn quan đến công cuộc đổi mới ở nước ta đó được triển khai Chẳng hạn, năm 1988 có hội thảo mới về chủ để “ Đổi mới tư duy lý luận dưới ánh sáng nghị quyết đại hội VI của Đảng ” tại Học Viện Nguyễn ái Quốc Hội nghị đó tập trung thảo luận nội dung đổi mới tư duy lý luận làm tiền đề cho sự nghiệp đổi mới

“ Triết học với sự nghiệp đổi mới ” của tập thể tác giả : Phạm Thành, Lê Hữu Tầng, Hồ Văn Thông, NXB Sự Thật, Hà Nội, 1990

“ Một số vấn đề lý luận về thời kỳ quá độ ở Việt Nam ” của tập thể các tác giả, các nhà lónh đạo, Nhà xuất bản Tư tưởng văn hoá, Hà Nội, 1991

“ Những vấn đề lý luận cấp bách về chủ nghĩa xó hội ”, Nhà xuất bản Tư tưởng văn hoá, Hà Nội,1991 của tập thể tác giả

“ Thử vận dụng lý luận về mâu thuẫn trong thời kỳ quá độ ở nước ta ”, của Phạm Ngọc Quang, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1991.

“ Về khả năng bỏ qua một số hỡnh thỏi kinh tế xó hội ”, trong tập “ Về sự phỏt triển của xó hội ta hiện nay ” của Vũ Văn Viên, nhà xuất bản khoa học xó hội, Hà Nội,1991

“ Sự chuyển đổi mô hỡnh kinh tế ở nước ta hiện nay và quan điểm của Mác về con đường đi lên chủ nghĩa xó hội ” của Vũ Văn Viên, tạp chí triết học số 1-1993

“ Quỏ trỡnh hỡnh thành và phỏt triển quan điểm lý luận của Đảng ta về con đường đi lên chủ nghĩa xó hội ” của tập thể tỏc giả cỏc nhà khoa học trong nước, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997

“ Vai trũ lónh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới đất nước ” của Nguyễn Trọng Phúc, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998

“ Đổi mới tư duy lónh đạo của Đảng trên một số lĩnh vực cơ bản ” của Phạm Ngọc Quang, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001…v…v…

Những cụng trỡnh nghiờn cứu lý luận trờn đây đó đề cập đến nhiều vấn đề, nhiều phạm vi và cách tiếp cận khác nhau về phép biện chứng duy vật, về chủ nghĩa xó hội, về thời kỳ quỏ độ, về đổi mới mô hỡnh phỏt triển của xó hội ta và sự nghiệp đổi mới đất nước Tuy nhiên, về vai trũ của phộp biện chứng duy vật để Đảng ta hoạch định và chỉ đạo thực hiện đường lối đổi mới thỡ cũn ớt cụng trỡnh đề cập một cách có hệ thống Do đó, luận án này sẽ cố gắng trỡnh bày tương đối có hệ thống vai trũ của phộp biện chứng duy vật trong việc hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng Đồng thời, trỡnh bày thực trạng vận dụng phộp biện chứng duy vật của Đảng ta trong hơn 15 năm đổi mới vừa qua và bước đầu nêu lên những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phép biện chứng duy vật, đáp ứng sự phát triển của đất nước

3 Mục đớch và nhiệm vụ của luận ỏn.

Trên cơ sở làm rừ vai trũ của phộp biện chứng duy vật trong việc xõy dựng và triển khai đường lối của Đảng ta, những ưu điểm và khuyết điểm về việc vận dụng phép biện chứng duy vật trong những năm đổi mới vừa qua, luận án trỡnh bày một số phương pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả của việc vận dụng phép biện chứng duy vật trong giai đoạn đổi mới hiện nay

Để thực hiện được mục đích trên, luận án giải quyết mốt số nhiệm vụ sau:

-Vai trũ của phộp biện chứng duy vật trong việc xõy dựng và tổ chức thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng

-Những kết quả và hạn chế trong việc vận dụng phép biện chứng duy vật trong hơn 15 năm đổi mới vừa qua

-Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng phép biện chứng duy vật trong việc hoàn thiện đường lối đổi mới và chỉ đạo thực hiện đường lối đó

4 Cơ sở lý luận và phương phỏp nghiờn cứu

-Cơ sở lý luận của luận ỏn là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xó hội và con đường đi lên chủ nghĩa xó hội

-Luận án sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, lôgic và lịch sử, kết hợp gắn lý luận với thực tiễn để làm rừ cỏc luận cứ lý luận, thực tiễn mà luận ỏn đặt ra

5 Những đúng gúp mới của luận ỏn

Gúp phần làm rừ hơn vai trũ của phộp biện chứng duy vật trong việc xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc Nghị quyết của Đảng Trên cơ sở đó, từ giác độ phép biện chứng duy vật, khảo sát những thành tựu và hạn chế của Đảng ta trong việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện đường lối đổi mới trong

thời gian qua Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của vận dụng phép biện chứng duy vật trong hoạch định và chỉ đạo đường lối đổi mới hiện nay, góp phần đưa sự nghiệp đổi mới thành công.

6 í nghĩa lý luận và thực tiễn của luận ỏn.

- Luận ỏn gúp phần làm rừ Đảng ta vận dụng phép biện chứng duy vật trong việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện đường lối đổi mới Bước đầu đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng phép biện chứng duy vật của Đảng trong thời kỳ đổi mới đất nước

- Những kết quả của luận án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, giảng dạy cho cụm bài phép biện chứng duy vật, về vai trũ của phộp biện chứng duy vật trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam và cụm bài hỡnh thỏi kinh tế – xó hội

- Luận án cũng có ý nghĩa gợi ý đối với những người làm công tác quản lý kinh tế, xó hội về việc vận dụng phộp biện chứng duy vật trong hoạt động của mỡnh

- Luận ỏn cũng cú thể gúp phần tỡm hiểu sự phỏt triển tư duy biện chứng của Đảng ta trong quá trỡnh lónh đạo công cuộc đổi mới trên một số lĩnh vực chủ yếu

7 Kết cấu của luận ỏn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tài liẹu tham khảo, luận án gồm 3 chương, 10 tiết

Chương 1

VAI TRề CỦA PHẫP BIỆN CHỨNG DUY VẬT TRONG VIỆC XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC

THỰC HIỆN ĐƯỜNG LỐI, NGHỊ QUYẾT CỦA ĐẢNG.

Chủ nghĩa Mỏc-Lờnin, tư tưởng Hồ Chớ Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho toàn bộ

hoạt động của Đảng, của dõn tộc ta Nhưng, theo Lờnin, sợi chỉ đỏ của toàn bộ chủ nghĩa Mỏc chớnh là phộp biện chứng duy vật với tư cỏch là khoa học phản ỏnh đỳng đắn biện chứng khỏch

quan của tự nhiờn, xó hội và tư duy Sự vận động và phỏt triển của bản thõn cỏc sự vật và hiện

tượng- trong đú cú hoạt động chớnh trị – chỉ cú kết quả, khi lấy biện chứng khỏch quan của sự vật và hiện tượng làm điểm xuất phỏt.

Vận dụng quan điểm lý luận chung đú vào luận ỏn này, cú thể khẳng định rằng cỏc đường lối, nghị quyết của Đảng chỉ được xem là đỳng và nhờ vậy cú khả năng được tổ chức thực hiện

cú hiệu quả nhằm thỳc đẩy sự phỏt triển tiến bộ xó hội, khi cỏc đường lối, nghị quyết đú là kết tinh của việc phản ỏnh đỳng đắn biện chứng khỏch quan của sự phỏt triển xó hội Muốn vậy, việc quỏn triệt những quan điểm cơ bản của phộp biện chứng duy vật trong việc xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc đường lối, nghị quyết của Đảng là một trong những điều kiện quan trọng Khi giải thớch vỡ sao Mỏc và Ăngghen đó đưa ra được những đường lối chiến lược cỏch mạng

đỳng đắn cho phong trào vụ sản quốc tế, Lờnin giải thớch rằng đú chớnh là vỡ hai ụng đó “vận dụng phộp biện chứng duy vật… vào chớnh sỏch và sỏch lược của giai cấp cụng nhõn- đú là điều

mà Mỏc và Ăngghen chỳ ý nhiều nhất; đú là cống hiến căn bản nhất và mới nhất của hai ụng, và

đú là bước tiến thiờn tài của hai ụng ổ trong lịch sử tư tưởng cỏch mạng [73,tr.326-327] (tỏc giả luận ỏn nhấn mạnh)

Để nắm được tinh thần cơ bản đú, việc làm sỏng tỏ vai trũ của phộp biện chứng duy vật trong việc xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc đường lối, nghị quyết làm cho cỏc quyết định của Đảng phự hợp với bản chất biện chứng của đời sống chớnh trị thực hiện cú vị trớ cực kỳ quan trọng Nhưng trước khi làm sỏng tỏ nội dung đú thỡ việc khỏi quỏt thực chất của phộp biện chứng duy vật là lụgớc cần thiết của luận ỏn

1.1 thực chất của phộp biện chứng duy vật

Ngay từ rất sớm, trong lịch sử triết học đó xuất hiện hai phương phỏp đối lập nhau trong việc xem xột thế giới; phương phỏp biện chứng và phương phỏp siờu hỡnh

Trong thời kỳ cổ đại đó xuất hiện phộp biện chứng chất phỏc mà đỉnh cao của nú là phộp biện chứng cổ đại Hy Lạp Phộp biện chứng này được rỳt ra từ quỏ trỡnh trực quan cảm tớnh, mà kết quả của nú là đó được xõy dựng được nhiều quan điểm biện chứng khoa học Theo quan điểm biện chứng đú, thế giới là một chỉnh thể thống nhất trong tớnh toàn vẹn của nú Giữa cỏc bộ phận của nú cú mối liờn hệ qua lại, quy định lẫn nhau trong sự khụng ngừng vận động, phỏt triển.

Nhận xột mặt tớch cực và hạn chế của quan điểm biện chứng chất phỏc thời cổ đại, Ph.Ăngghen cho rằng, trong quan điểm đú chỳng ta thấy một bức tranh về sự chằng chịt vụ tận của mối liờn hệ…trong đú khụng cú cỏi gỡ là đứng nguyờn, khụng thay đổi, mà tất cả đều vận động biến đổi, phỏt sinh rồi mất đi Nhưng cỏch nhỡn ấy vẫn khụng đủ để giải thớch những chi tiết hợp thành bức tranh toàn bộ

Sau này, nhờ vào phương phỏp phõn tớch để khỏm phỏ cỏc bộ phận khỏc nhau của thế giới, trong khi khắc phục được một phần nào đú hạn chế của phộp biện chứng chất phỏc cổ đại thỡ người ta lại rơi vào khuynh hướng tuyệt đối hoỏ phương phỏp phõn tớch trong nhận thức thế giới Từ đú ra đời phương phỏp tư duy siờu hỡnh- một phương phỏp mang tớnh đặc thự của những thế kỷ XVI, XVIII

Từ giữa thế kỷ XVIII trở đi, những thành quả của khoa học tự nhiờn mang lại đó chứng minh rằng, tự nú, thế giới vốn tồn tại một cỏch biện chứng Quan điểm siờu hỡnh đó bị khoa học

tự nhiờn phủ định Nhưng sự phủ định quan điểm siờu hỡnh lỳc này lại dẫn tới sự mở đầu và sự xỏc lập của phộp biện chứng duy tõm mà đỉnh cao là phộp biện chứng duy tõm khỏch quan của Hờghen

Theo Hờghen, giới tự nhiờn và xó hội loài người chỉ là sự tồn tại khác của “ ý niệm ”, do sự tha húa của ý niệm mà thành ý niệm luụn luụn vận động và phát triển không ngừng Thừa nhận sự

phát triển (mặc dù sự phát triển theo Hêghen là sự phát triển của ý niệm)- đó là đóng góp to lớn của Hêghen trong lịch sử triết học Song do bị chi phối bởi chủ nghĩa duy tâm khách qan, Hêghen đó rỳt

ra kết luận hoàn toàn sai lầm: biện chứng của ý niệm quy định biện chứng của các sự vật và hiện tượng Và như vậy, đó là phép biện chứng “lộn đầu xuống đất” và do đó, không thể dùng được

Kế thừa cú chọn lọc những thành quả của cỏc nhà triết học tiền bối trong lịch sử, mà trực tiếp nhất là phộp biện chứng của Hờghen và quan điểm duy vật của Phoiơbắc; dựa trờn sự khỏi quỏt những thành quả mới nhất của khoa học đương thời cũng như thực tiễn lịch sử loài người, vào giữa thế kỷ XIX, C.Mỏc và Ph.Ăngghen đó sỏng lập ra triết học duy vật biện chứng, trong đú hạt nhõn là phộp biện chứng duy vật và về sau được V.I Lờnin phỏt triển

Phộp biện chứng duy vật đó khỏi quỏt một cỏch đỳng đắn những quy luật vận động và phỏt triển chung nhất của thế giới Nhờ vậy, C.Mỏc và Ph.Ăngghen đó khắc phục được những hạn chế vốn cú củ phộp biện chứng tự phỏt thời cổ đại cũng như những sai lầm của phộp biện chứng duy tõm khỏch quan thời cận đại, làm cho phộp biện chứng trở thành khoa học Phộp biện chứng duy vật cú sự thống nhất về cơ bản giữa biện chứng khỏch quan và biện chứng chủ quan Tức là cú sự thống nhất giữa biện chứng của bản thõn sự vật, hiện tượng, quỏ trỡnh tồn tại độc lập và ở bờn ngoài ý thức của con người với tư duy biện chứng của quỏ trỡnh phản ỏnh hiện thực khỏch quan vào trong đầu úc của con người

Trong mối quan hệ giữa biện chứng khỏch quan và biện chứng chủ quan thỡ: biện chứng khỏch quan của bản thõn đối tượng được phản ỏnh quy định biện chứng chủ quan Ngược lại, biện chứng chủ quan cũng cú tớnh độc lập tương đối của nú so với biện chứng khỏch quan Nghĩa là, cỏi được phản ỏnh và cỏi phản ỏnh khụng bao giờ trựng khớt với nhau hoàn toàn, quỏ trỡnh tư duy nhận thức cũn cú những quy luật vốn cú của nú

Phộp biện chứng duy vật được tạo thành từ một loạt những nguyờn lý, những quy luật

và những cặp phạm trự được khỏi quỏt từ hiện thực Cho nờn, cú khả năng phản ỏnh đỳng sự liờn hệ, sự vận động và phỏt triển của tự nhiờn, xó hội và tư duy Bởi vậy, Ph.Ăngghen đó định nghĩa: Phộp biện chứng….là mụn khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và sự phỏt triển của tự nhiờn, của xó hội loài người và của tư duy

Cú thể thấy rằng, phộp biện chứng Macxớt cú sự hơn hẳn và mới về chất so với tất cả cỏc hỡnh thức của phộp biện chứng đó cú trong lịch sử ở những nội dung cơ bản sau đõy:

Thứ nhất, phộp biện chứng duy vật cú sự gắng bú hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phộp biện chứng Nếu như phộp biện chứng chất phỏc thời cổ đại đó cú sự gắn bú giữa thế giới

quan duy vật và phộp biện chứng nhưng chỉ là sự gắn bú ở trỡnh độ thấp, trực quan, cảm tớnh chứ chưa đi vào bản chất của thế giới; cũn phộp biện chứng của Hờghen là phộp biện chứng dựa

trờn cơ sở thế giới quan duy tõm, thỡ phộp biện chứng macxit cú sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phộp biện chứng trờn cơ sở căn cứ khoa học vững chắc.

Thứ hai, phộp biện chứng duy vật cú tớnh phờ phỏn Bản thõn học thuyết của chủ nghĩa

Mỏc trong đú cú phộp biện chứng duy vật là hệ thống lý luận cú tớnh phờ phỏn Nú phờ phỏn những hạn chế, sai lầm của phương phỏp tư duy siờu hỡnh, của cỏc phộp biện chứng đó cú trong lịch sử, và do đú, trở thành khoa học và cỏch mạng Đồng thời, phộp biện chứng duy vật luụn luụn cú sự phờ phỏn chớnh mỡnh Nếu như Hờgghen coi sự phỏt triển cú tớnh giới hạn , vớ như nhà nước Phổ là giới hạn cuối cựng của sự hoàn thiện, cũng như hệ thống triết học của ụng là một hệ thống đó được hoàn tất, thỡ ngược lại, cỏc nhà sỏng lập phộp biện chứng duy vật đó nhiều lần nhấn mạnh rằng, phộp biện chứng của cỏc ụng là một hệ thống mở chứ khụng phải một cỏi gỡ đó hoàn bị, nhất thành bất biến Chớnh bản chất cỏch mạng của phộp biện chứng duy

vật đó đặt ra yờu cầu phộp biện chứng duy vật phải thường xuyờn được phờ phỏn nhằm bổ sung, điều chỉnh cựng với sự phỏt triển của thời đại.

Thứ ba,phộp biện chứng duy vật cú sự thống nhất giữa tớnh khoa học và tớnh cỏch mạng

Phộp biện chứng chất phỏc thời cổ đại tuy cú những đúng gúp nhất định, nhưng do hạn chế của mỡnh nờn chưa thực sự cú tớnh khoa học và tớnh cỏch mạng; cũn phộp biện chứng của Hờgghen

đó phản ỏnh sai lệch bản chất của thế giới cũng như quy luật vận động, phỏt triển nú Ngược lại, phộp biện chứng duy vật là phộp biện chứng phản ỏnh đỳng đắn, khỏch quan những quy luật nội tại của thế giới, do đú, phộp biện chứng duy vật trở thành khoa học, nú giữ vai trũ phương phỏp luận cho hoạt động cỏch mạng cải tạo thế giới của con người theo đỳng cỏc quy luật khỏch quan của thế giới Tớnh khoa học và tớnh cỏch mạng của phộp biện chứng duy vật đó được cỏc giai cấp, cỏc tầng lớp, cỏc lực lượng tiến bộ của loài người chứng minh bằng thực tiễn cỏch mạng

Thứ tư, phép biện chứng duy vật luôn gắn bó với sự phát triển của khoa học Khoa học tự nhiên là một trong những tiền đề xuất hiện học thuyết cách mạng của chủ nghĩa Mác nói chung và phép biện chứng duy vật nói riêng Sự gắn bó của phép biện chứng duy vật với sự phát triển của khoa học đó làm cho phộp biện chứng luụn luụn được làm giàu thêm, được mài sắc hơn.

Đồng thời, phép biện chứng duy vật ngày càng phỏt huy vai trũ phương pháp luận phổ biến của

nó đối với sự phát triển của khoa học Ngày nay, những thành tựu mới của khoa học hiện đại đang làm cho thế giới thay đổi từng ngày, từng giờ, điều đó đặt ra cho những người macxít phải thường xuyên làm giàu hơn phép biện chứng duy vật bằng những thành tựu khoa học đó.

Thứ năm, phộp biện chứng duy vật luụn được bổ sung bằng sự tổng kết thực tiễn.

Việc khỏi quỏt nội dung cơ bản thế giới quan của phộp biện chứng duy vật cho phộp rỳt ra yờu

cầu cơ bản của phương phỏp luận biện chứng duy vật là: Thứ nhất, tự nhiờn được coi như một

chỉnh thể thống nhất, trong đú cỏc sự vật, hiện tượng phụ thuộc lẫn nhau, chế ước lẫn nhau; tất

cả đều liờn hệ với nhau, tỏc động lẫn nhau Nội dung thế giới quan này đạt ra yờu cầu, muốn hiểu được bản chất của sự vật, hiện tượng thỡ trong nhận thức cũng như trong hoạt đụng thực

tiễn phải quỏn triệt quan điểm "toàn diện" Phải xem xột tất cả cỏc mặt, cỏc yếu tố, cỏc khõu

trung giao giỏn tiếp, cỏc quỏ trỡnh và tất cả cỏc mối liờn hệ đang diễn ra trờn cơ sở của thực tiễn; trong tớnh lịch sử cụ thể của vấn đề Với tư cỏch và nguyờn tắc phương phỏp luận trong hoạt động thực lờn, nguyờn lý về mối liờn hệ phổ biến đũi hỏi để cải tạo sự vật, chước ta phải bằng hoạt động thực đen của mỡnh hiện thực húa bằng nhiều biện phỏp, nhiều phương tiện

khỏc nhau Thứ hai, tự nhiờn ở trong trạng thỏi vận động khụng ngừng, biến húa và đổi mới,

trong đú luụn tuụn cú những sự vật, hiện tượng đang chết đi và biến đi, thỡ đồng thời, lại cú những sự vật, hiện tượng khỏc phỏt sinh và phỏt triển; tất cả đều vận động và biến húa Vỡ vậy, nguyờn lý thế giới quan này đặt ra yờu cầu về mặt phương phỏp luận là, muốn nắm bắt đỳng đắn khuynh hướng vận động, biến đổi và phỏt triển của sự vật, hiện tượng thỡ trong nhận thức

và hoạt động thực tiễn phải cú quan điểm “phỏt triển” Điều đú cú nghĩa ra, khi xem xột cỏc sự

vật, hiện tượng, phải đặt nú trong sự vận động, sự phỏt triển, phải phỏt hiện ra cỏc xu hướng biến đổi, chuyển húa của chỳng Liờn quan đến vấn đề này, V.I.Lờnin cho rằng, logic biện chứng đũi hỏi phải xột sự vật trong sự phỏt triển, trong sự tự than vận động ( ) trong sự biến đổi của

nú

Quan điểm phát triển với tư cách là nguyên tắc phương pháp luận để nhận thức sự vật cũng hoàn toàn đối lập với quan điểm bảo thủ, trỡ trệ, định kiến Hơn nữa, quan điểm phát triển cũng đũi hỏi khụng chỉ thấy sự vật như là cái đang có, mà cũ phải nắm được khuynh hướng phát triển trong tương lai của nó Sự phát triển của các sự vật và hiện tượng trong thực tiễn là một quỏ trỡnh biện chứng đầy mâu thuẫn Do vậy, quan điểm phát triển được vận dụng vào quá trỡnh nhận thức cũng

đũi hỏi chỳng ta phải thấy được tính quanh co, phức tạp của quá trỡnh phỏt triển như là một hiện tượng phổ biến.

Vận dụng quan điểm phát triển với tư cách là nguyên tắc phương pháp luận của hoạt động thực tiễn nhằm thúc đẩy sự vật phát triển theo quy định vốn có của nó, đũi hỏi chỳng ta phải tỡm ra mõu thuẫn của chớnh sự vật và bằng hoạt động thực tiễn mà giải quyết mâu thuẫn Đồng thời, sự phỏt triển biện chứng của cỏc quỏ trỡnh hiện thực và của tư duy được thực hiện thông qua những tích luỹ về lượng mà tạo ra sự thay đổi về chất, theo khuynh hướng phủ định của phủ định.

Khỏi quỏt ý nghĩa phương pháp luận của phép biện chứng duy vật, V.I.Lênin cho rằng, để

có tri thức đúng về sự thật, bản thân sự vật phải được xem xét trong những mối quan hệ của nó và trong sự phát triển của nó.

Tóm lại, là một học thuyết khoa học, tiến bộ và cách mạng, phép biện chứng duy vật đó vạch ra những quy luật phổ biến về sự vận động, phát triển của thế giới-tự nhiên, xó hội và tư duy Mỗi nguyên lý, phạm trự, quy luật của phộp biện chứng duy vật đều có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng Vỡ vậy, chỳng phải được vận dụng tổng hợp, linh hoạt, mềm dẻo trong nhận thức cũng như trong hoạt động thực tiễn.

Phép biện chứng duy vật, với tư cách là phương pháp luận của hoạt động cải tạo hiện thực, đũi hũi phải được vận dụng một cách sáng tạo trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể Ph Ăngghen coi

phương pháp của tư duy biện chứng như nghệ thuật vận dụng các khái niệm và thực chất của nghệ thuật đó là “ phõn tớch cụ thể mỗi tỡnh hỡnh cụ thể ”.

Nắm vững những nguyên tắc phương pháp luận của phép biện chứng duy vật không chỉ là một nhân tố cơ bản để hỡnh thành thế giới khoa học, mà cũn là một điều kiện tiên quyết cho sự sáng tạo của chính đảng cách mạng.

Cỏc nguyờn lý, cỏc quy luật, cỏc cặp phạm trự của phộp biện chứng duy vật đem lại cho con

người giá trị định hướng trong nhận thức và cải tạo hiện thực Giá trị này thể hiện ở các khía cạnh

sau:

-Nhờ có phép biện chứng duy vật, khi tiến hành nghiên cứu và hoạt động thực tiễn, con người có

thể dự đoán được những hỡnh thỏi và xu hướng vận động cơ bản của đối tượng; có thể xác định

được những nét khái quát, những mốc, những bước ngoặt cơ bản mà hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn phải trải qua.

-Phép biện chứng duy vật giúp con người trong khi tiến hành hoạt động nhận thức và cải tạo hiện thực tránh được tỡnh trạng mũ mẫm, lầm lạc, khụng cú lý luận, phương pháp luận dẫn đường Giá

trị định hướng của phép biện chứng duy vật cũn được thể hiện ở việc lựa chọn cỏc hỡnh thức, phương thức tiến hành, đồng thời có khả năng đưa ra được những dự kiến, những tỡnh huống cũng như những phương pháp tương ứng cho việc giải quyết các vấn đề được quan tâm.

-Phép biện chứng duy vật giúp chúng ta phát hiện những vấn đề mới nảy sinh trong quỏ trỡnh

nghiờn cứu và lý giải được một cách khoa học những hiện tượng mới trong thực tiễn cuộc sống Bởi vỡ, thế giới là vụ cựng, vụ tận và do đó, càng đi sâu vào nghiên cứu các đối tượng khác nhau của thế giới, càng cần phải có thế giới quan triết học khoa học, trong đó phép biện chứng duy vật giữ vai trũ hàng đầu.

Ngày nay, hơn bao giờ hết, phép biện chứng duy vật vẫn là phương pháp luận của việc xõy dựng cỏc lý thuyết khoa học và tỡm kiếm những thành tựu khoa học mới cũng như giải quyết những vấn

đề mới của sự biến đổi, phát triển tất yếu đang diễn ra trong xó hội loài người.

Chúng ta cần lưu ý rằng, cũng như bất kỳ môn khoa học nào, lý luận của phép biện chứng duy vật không phải là hệ thống giáo điều, bất biến, mà là hệ thống tri thức không ngừng phát triển và

do đó, nó đũi hỏi phải được bổ sung và hoàn thiện hơn nữa trong quá trỡnh nhận thức và hoạt

động thực tiễn của loài người Hơn nữa, phép biện chứng duy vật là phương pháp phổ biến, cho nên nó khụng thể giữ vai trũ là phương tiện duy nhất giải quyết trực tiếp tất cả các vấn đề cụ thể của cuộc sống Để giải pháp những vấn đề do thực tiễn đặt ra, người ta có thể có nhiều con đường, với những phương pháp, phương tiện tương ứng với mỗi con đường đó Tuy nhiên, con người không thể thành công nếu họ lảng tránh, hoặc coi thường những vẫn đề chung thuộc về phương pháp luận phổ biến Chỉ khi nào các nguyên lý lý luận và phương pháp luận của phép biện chứng duy vật được vận dụng một cách triệt để, sáng tạo vào thực tiễn cụ thể thỡ khi đó con người mới có thể thành công trong hoạt động của mỡnh.

Như trên đó đề cập, phép biện chứng duy vật chỉ phát huy vai trũ của nú khi được con người nhận thức và vận dụng trong thực tiễn Vận dụng quan điểm lý luận chung đó vào luận ỏn này, việc làm sỏng tỏ vai trũ của phộp biện chứng duy vật trong việc xõy dựng và thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng là hoàn toàn cần thiết

1.2.vai trũ của phộp biện chứng trong quỏ trỡnh xõy dựng đường lối, nghị quyết của đảng 1.2.1 Khái niệm về đường lối, nghị quyết của Đảng

Các nghị quyết là sự cụ thể hoá của đường lối Do vậy, để có quan niệm đúng đắn về “nghị quyết”, chúng ta không thể không chú ý làm sỏng tỏ bản thõn khỏi niệm “ đường lối”.

Đường lối chiến lược cách mạng vô sản- như Lênin đó xỏc định- là khoa học và nghệ thuật lónh đạo chính trị của giai cấp công nhân trong cuộc đâu tranh nhằm cải biến bằng cách mạng đối với

xó hội cũ, từng bước hỡnh thành xó hội mới-xó hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Nó xác định

những mục tiêu chủ yếu, những phương hướng chủ yếu trong cuộc đấu tranh giai cấp của giai

cấp công nhân, của chính đảng thuộc giai cấp đó và của các lực lượng cách mạng nói chung ở một

giai đoạn lịch sử tương đối dài.

Đường lối cũng chỉ ra những kẻ thù chủ yếu, những người bạn đồng minh của giai cấo vô sản trong cuộc đấu tranh để đạt được mục tiêu Nó cũng chỉ ra những động lực, những hỡnh thức, những phương tiện chủ yếu để đạt được những mục tiêu chiến lược của giai đoạn chiến lược cách mạng.

Độ dài lịch sử của đường lối cũng có thể rất khác nhau Chẳng hạn, đường lối cách mạng dân tộc dân chủ do Đảng ta đề xướng bao quát một thời kỳ lịch sử từ năm 1930 đến năm 1954 đối với miền Bắc, từ 1930 đến 30-04-1975 đối với miền Nam Nhưng cũng có thể có đường lối cho một giai đoạn cách mạng cụ thể Chẳng hạn, trong quá trỡnh xõy dựng chủ nghĩa xó hội cú thể cú đường lối chung cho toàn bộ quá trỡnh cỏch mạng xó hội chủ nghĩa, cũng cú thể cú đường lối cho từng giai đoạn ứng với nhiệm kỳ của từng Đại hội Đảng

Các đường lối có tính giai đoạn như vậy là sự vận dụng, sự cụ thể hoá đường lối chung của toàn

bộ quá trỡnh cỏch mạng xó hội chủ nghĩa, nhưng chúng cũng có thể là sự phát triển căn bản đường lối chung đó cho phù hợp với những điều kiện lịch sử khách quan đó thay đổi, cũng như với những nhận thức mới có tính bước ngoặt đối với tiến trỡnh cỏch mạng Song, dự độ dài ngắn có khác

nhau, nhưng mọi đường lối của Đảng đều đề cập tới những mục tiêu, nhiệm vụ có tính chiến lược

cho từng giai đoạn cách mạng, nó bao quát toàn diện tất cả các mặt của cuộc đấu tranh, nó có ý

nghĩa trong phạm vi cả nước

Cũn nghị quyết, ở cấp Trung ương, là văn kiện cô đúc về nhận định tỡnh hỡnh, quyết định chủ

trương, quan điểm, chính sách và giải pháp lớn về một hoặc nhiều lĩnh vực công tác của Đảng; ở

cấp đảng bộ các ngành, các địa phương…, nó là sự cụ thể hoá nghị quyết của Trung ương hay của đảng uỷ cấp trên thành những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho một lĩnh vực của đời sống xó hội, cho một địa bàn, khu vực của đất nước, địa phương của cơ sở…

Nghị quyết cũng có nhiều phạm vi bao quát khác nhau và được thông qua ở nhiều cấp khác nhau.

Giữa đường lối, nghị quyết có sự đồng nhất và khác nhau Với nghĩa là sự cụ thể hoá của đường lối vào một ngành, một địa phương, một cơ sở…thỡ giữa những nghị quyết Trung ương cũng như đảng bộ các cấp; các ngành và đường lối có sự tương đồng về những nội dung cơ bản Nhưng, xét

về mức độ có tính toàn diện, về tính bao quát, về phạm vi tác động, về mức độ của tính phổ biến… thỡ so với đường lối, mọi nghị quyết đều mang tính giới hạn Các nghị quyết chỉ đề cập tới những mục tiêu, nhiệm vụ, những động lực, những giải pháp…thích ứng với từng ngành, từng địa phương, từng cơ sở Phạm vi bao quát của nghị quyết cang hẹp bao nhiêu, những nội dung trên càng mang tính cụ thể bấy nhiêu.

Yêu cầu cơ bản của đường lối, nghị quyết:

Phát hiện, đúng đắn và kịp thời đề ra các giải pháp nhằm giải quyết có hiệu quả những vấn đề do thực tiễn cách mạng đặt ra góp phần thúc đẩy sự phát triển của xó hội theo đúng quy luật khách

quan của nó là yêu cầu cơ bản nhất của đường lối, nghị quyết.

Sứ mệnh lịch sử của đường lối, nghị quyết chủ yếu không phải ở giải thích thế giới đúng như nó đang tồn tại-mặc dùviệc “ giải thích ” như thế là một nội dung rất cần thiết, mà chủ yếu ở vai trũ cách mạng hoá hiện thực để xây dựng thành công chủ nghĩa xó hội và chủ nghĩa cộng sản.

Bản thân các vấn đề mà đường lối, nghị quyết hướng tới cũng không ngừng vận động, biến đổi

Do vậy, một nghị quyết được xem là đúng không chỉ khi nó phù hợp với trạng thái hiện có của vấn

đề, mà cũn phải bao quỏt được triển vọng biến đổi và phát triển của nó Không tính đến điều đó, rất có thể có nghị quyết chỉ đúng cho trước mắt, nhưng lại có hại cho tương lai Điều đó giải thích

vỡ sao Đảng ta đó nhiều lần lưu ý rằng, quỏ trỡnh thực hiện đường lối đổi mới phải quan tâm dự bỏo tỡnh hỡnh, kịp thời phát hiện và giải quyết đúng đắn những vấn đề mới nảy sinh Một chủ trương, một chính sách, một biện pháp dù là đúng đắn, trong quá trỡnh thực hiện cũng nhất định

nảy sinh những vấn đề mới, những thuận lợi và khó khăn mới Cho nên, đường lối, nghị quyết của Đảng cần dự kiến trước để chủ động ngăn ngừa, giải quyết.

Phạm vi tác động trực tiếp của nghị quyết là có hạn Nhưng ảnh hưởng của nó thường vượt ra ngoài giới hạn đó Do vậy, một nghị quyết có thể đúng cho bộ phận, nhưng có thể mang lại hậu quả tiêu cực cho toàn thể Trong trường hợp đó, các nghị quyết ấy đó sai ngay từ đầu Do vậy, để có nghị quyết đúng, phải chống tư tưởng cục bộ, phải đặt vấn đề cục bộ trong mối tương quan với toàn cục Nói cách khác, một nghị quyết đúng phải là kết quả phản ánh chính xác trạng thái hiện tồn

của sự vật lẫn triển vọng của nó; trong khi thúc đẩy sự phát triển của bộ phận, nghị quyết đó phải có

tác động tích cực đến toàn bộ ở đây, nguyên tắc tính toàn diện là yêu cầu không thể thiếu được khi thông qua một nghị quyết của cấp uỷ đảng các cấp.

Một đường lối, nghị quyết có khả năng thực hiện được hay không, điều đó tuỳ thuộc có tính quyết định vào sự đồng tỡnh của nhân dân khi tiếp nhận nghị quyết.

Với tư cách là một phạm trù tư tưởng, “ đồng tỡnh ” lại do mối quan hệ lợi ích quy định “ Lý tưởng mà xa rời lợi ích, thỡ lý tưởng tự bôi nhọ mặt mỡnh ”( Mỏc ) Đường lối, nghị quyết dù có hay đến mấy, có vẽ ra một triển vọng huy hoàng bao nhiêu, mà không thể thực hiện được lợi ích chính đáng của nhân dân, đều không thể giành được sự hưởng ứng của họ Khi đó mọi nghị quyết

sẽ “tắt ngấm” do gặp phải sự thờ ơ, lónh đạm của nhân dân Bởi vậy, việc thực hiện nghị quyết đó

sẽ chỉ là ảo tưởng của người lónh đạo mà thôi Điều đó giải thích vỡ sao trong Cương lĩnh mới nhất của Đảng ta khẳng định: “ Mọi chủ trương, chính sách của Đảng phải xuất phát từ lợi ích của nhân dân, kết hợp hài hoà các lợi ích”.

Nghị quyết phải thể hiện được ý chớ, nguyện vọng của nhõn dõn Nhưng với tư cách là lực lượng lónh đạo, Đảng không thể hạ mỡnh xuống mức giỏ ngộ trung bỡnh của quần chỳng Mọi nghị quyết của Đảng phải trở thành công cụ nâng cao trỡnh độ của nhân dân lên tầm của đội tiên phong cách

mạng Thực tế chứng minh rằngư, cả sự theo đuôi quần chúng lẫn “ duy ý chớ ” vượt quá xa tầm của quần chúng đều làm mất động lực thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng.

Như vậy, nét đặc trưng của đường lối, nghị quyết là ở chỗ chúng phải bắt nguồn từ thực tiễn cuộc

sống, phản ánh đúng hiện thực khách quan, vượt trước quần chúng để định hướng cho họ đáp ứng

kịp thời lợi ích chính đáng ( cả trước mắt và lâu dài ) của nhân dân.

Trong chặng đường hiện nay của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xó hội ở nước ta, khi cũn tồn tại một cơ cấu lợi ích đầy mâu thuẫn, thậm chí có cả đối kháng,các nghị quyết của Đảng cần trở thành công cụ kết hợp hài hoà các lợi ích chính đáng đối lập nhau đó vỡ thắng lợi của chủ nghĩa xó hội Chỉ trong chừng mực như vậy, các nghị quyết mới có thể đi vào mọi tầng lớp nhân dân, động viên được sự nỗ lực của mọi người thực hiện có hiệu quả các nghị quyết của Đảng Bất kỳ sự cường điệu lợi ích của một số bộ phận cư dân đều làm nguy hại tới lợi ích chính đáng của các bộ phận khác, và do đó, hạn chế khả năng thực hiện nghị quyết.

Con đường xây dựng chủ nghĩa xó hội, như Lênin nói, không bao giờ thẳng tắp như đại lộ xki Trái lại, trên đường đi tới đích, cách mạng phải không ngừng đấu tranh với vô vàn những khó khăn khách quan và chủ quan, phải khắc phục những cản trở từ bên ngoài lẫn những yếu kém từ bên trong của chính lực lượng đang tiến hành cách mạng Do vậy, nghị quyết của Đảng phải làm sao phát huy được tinh thần cách mạng tiến công, tinh thần tự lực tự cường của nhân dân Đảng lónh đạo chính quyền không chỉ cần động viên nhân dân bằng một triển vọng huy hoàng mà cách mạng sẽ mang lại, hay bằng những thành công đó đạt được ngày hôm qua- đành rằng đó cũng là những vấn đề rất cần thiết, mà cũn phải làm sao cho nhõn dõn thấy cả những khú khăn đang và sẽ phải nếm trải Sự chuẩn bị đầy đủ về tư tưởng như vậy có ý nghĩa quan trọng nhằm chống chủ nghĩa chủ quan- khi cỏch mạng mới giành được thắng lợi, lẫn sự bi quan, thất vọng- khi cách mạng tạm thời gặp khó khăn.

Nép-Tựy theo phạm vi lónh đạo, các nghị quyết của cấp uỷ đảng khác nhau có cấp độ bao quát khác nhau Tính đúng đắn của nghị quyết, do đó, cũng được đo bằng mức độ phù hợp với khuôn khổ sự vật mà nghị quyết tác động Mặc dù vậy, trong bất kỳ trường hợp nào, một khi nghị quyết của tổ chức đảng cấp trên đó được xác định đúng đắn, nghị quyết của tổ chức đảng cấp dưới dứt khoát không được đối lập lại, vỡ điều đó sẽ làm tiêu tan hiệu lực của nghị quyết cấp trên Đó cũng là một nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ-một quy luật tồn tại và phát triển quan trọng nhất của chính đảng Mác-Lênin.

1.2.2.Quán triệt những yêu cầu của phép biện chứng trong việc xây dựng đường lối, nghị quyết

Xây dựng đường lối, nghị quyết là công việc gắn bó hữu cơ cới chức năng lónh đạo của Đảng Bởi vỡ, trong quỏ trỡnh lónh đạo nhằm cải biến xó hội luụn xuất hiện những vấn đề mới mà cơ quan lónh đạo cần giải quyết để thúc đẩy xó hội tiến lờn Xõy dựng đường lối, nghị quyết là hành động tất yếu của cơ quan lónh đạo, việc thực hiện có hiệu quả nghị quyết đúng đắn sẽ cho phép chuyển “ trạng thái hiện có ” sang “ trạng thái cần phải có ” theo quy luật phỏt triển nội tại của

xó hội.

Khi đó trở thành lực lượng lónh đạo đối với toàn xó hội, đường lối, các nghị quyết của Đảng trở thành cơ sở cho mọi nghị định, chủ trương của chính quyền các cấp, mọi đường lối, nghị quyết của Đảng đều tác động trực tiếp tới đời sống của nhân dân, tới tương lai, hạnh phúc của họ Do tầm quan trọng như vậy, Lênin nhấn mạnh rằng vỡ chớnh trị là vấn đề có liên quan tới “ vận mệnh của hàng triệu con người ” [85, tr.150], cho nên Đảng “ không được phạm sai lầm về chính trị

”[90,tr.136].

Để điều đó được thực hiện trong thực tế, đường lối, các nghị quyết của Đảng phải được luận chứng một cách khoa học và đáp ứng những lợi ích sống cũn của nhõn dõn Việc quán triệt những

yêu cầu cơ bản của phép biện chứng duy vật vào xây dựng đường lối, các nghị quyết của Đảng là một trong những cơ sở để có những đường lối, nghị quyết đúng đắn.

Phép biện chứng duy vật đóng vai trũ hết sức quan trọng trong việc xõy dựng đường lối, các nghị quyết của Đảng được thể hiện ở chỗ:

Một là, giúp phát hiện ra những mâu thuẫn, những động lực của sự phát triển xó hội Nhờ đó, có thể xác định được chiều hướng chung của sự phát triển lịch sử cũng như vai trũ và thỏi độ của các lực lượng xó hội chủ yếu Tất cả những điều đó tạo thành cơ sở xuất phát để xây dựng và tổ chức thực hiện các nghị quyết của Đảng.

Thật vậy, muốn có đường lối, nghị quyết đúng, trước hết phải phản ánh chính xác thực trạng tỡnh hỡnh, nhận thức đúng lĩnh vực hiện thực mà đường lối, nghị quyết cần tác động để thúc đẩy sự phát triển của nó Trong khi đó, như Lênin đó núi, “ Điều kiện của một sự nhận thức về tất cả các quá trỡnh của thế giới trong sự “ tự vận động ” của chúng ta, trong sự phát triển tự phát của chúng, trong đời sống sinh động của chúng là sự nhận thức chúng với tư cách là sự thống nhất của các mặt đối lập ” [77,tr.379] Điều khẳng định đó của Lênin có ý nghĩa phương pháp luận đặc biệt quan trọng, trong khi chúng ta đặt vấn đề làm sao nhận thức đúng trạng thỏi khỏch quan của xó hội ở từng nấc thang phỏt triển tương ứng – cái tạo thành cơ sở chủ yếu nhất để đề ra đường lối, chính sách được luận chứng một cách khoa học nhằm thúc đẩy sự phát triển của đất nước nói chung, của các ngành, các địa phương nói riêng.

Mở rộng hơn nữa tư tưởng vừa nêu, Lênin cho rằng trong quá trỡnh đưa ra các quyết định chính trị, Đảng phải phân tích đến biện chứng khách quan của sự vật Về vấn đề này, Người viết: “ ở từng giai đoanh phát triển, trong từng lúc, sách lược của giai cấp vô sản phải tính đến biện chứng khách quan ” của xó hội [83,tr.92].(Tỏc giả luận ỏn nhấn mạnh).

Trong phép biện chứng, lý luận về sự thống nhất của các mặt đối lập là hạt nhõn của nú “ Tớnh biện chứng của sự phỏt triển xó hội, như Lênin đó khẳng định, diễn ra trong mâu thuẫn và thông qua các mâu thuẫn”[71,tr.77-78] Nhận thức được những mâu thuẫn của xó hội, tỡm ra những phương hướng đúng đắn để giải quyết mâu thuẫn cũng như tổ chức hoạt động để giải quyết các mâu thuẫn một cách thực tế tạo thành thực chất của mọi quyết định chính trị và việc tổ chức thực hiện chúng trong quá trỡnh cỏch mạng xó hội chủ nghĩa núi chung, quỏ trỡnh đổi mới ở nước ta hiện nay nói riêng.

Mục tiêu của mọi quyết định chính trị ( đường lối, nghị quyết ), như trên đó núi, là chuyển “ trạng thỏi hiện cú” sang “ trạng thỏi cần cú ” theo quy luật phỏt triển nội tại của xó hội Trong khi

đó, mâu thuẫn biện chứng lại là nguồn gốc của mọi vận động và phát triển Cho nên, việc biến “ trạng thái đang có ” thành “ trạng thái cẩn phải có ” sẽ không thể thực hiện được, nếu không phát hiện đúng những mâu thuẫn khách quan hiện đang tồn tại cũng như những lực lượng, biện pháp và phương tiện để giải quyết các mâu thuẫn đó.

ở đây, việc phát hiện ra những mâu thuẫn chủ yếu trong từng thời kỳ trong phạm vi cả nước cũng như ở từng ngành, từng địa ph ương, từng cơ sở ý nghĩa quyết định Khẳng định sự cần thiết của việc làm đó khi xây dựng các quyết định chính trị của đảng cộng sản, Lênin viết:

Trong mỗi thời kỳ đặc biệt, cần phải biết tỡm cho ra cỏi mắt xớch đặc biệt mà người ta phải đem toàn lực ra nắm lấy để giữ vững được toàn bộ cái xích và chuẩn bị để chuyển vững chắc sang mắt xích kế bên; hơn nữa trỡnh tự nối tiếp,hỡnh thức, mối liờn hệ của cỏc mắt xớch và những đặc điểm khác nhau của mắt xích này với mắt xích khác trong cái xích những sự biến lịch sử đều không giản đơn, và cũng không phải sơ sài như trong cái xích thường do bàn tay người thợ rèn làm

ra [83,tr.252],[97,tr.279] (xem thêm tập 44, tr 279).

Từ thực tiễn lónh đạo cách mạng Nga, Lờnin rỳt ra bài học kinh nhgiệm: “Toàn bộ nghệ thuật quản lý và cỏch mạng là ở chỗ phải kịp thời tớnh toỏn và nhận rừ đâu là nơi cần tập trung những lực lượng chủ yếu và sự chú ý của mỡnh” [85,tr.98] Cho nờn, khi lý giải những thắng lợi to lớn mà cách mạng Nga đạt được trong quá trỡnh chống sự can thiệp của nước ngoài, đè bẹp sự phản kháng mónh liệt của cỏc thế lực phản động trong nước, giải quyết có hiệu quả những vấn đề kinh tế cấp bách sau chiến tranh… Lênin cho rằng, chính nhờ Đảng Bôn-sê-vích đó xỏc định đúng mâu thuẫn chủ yếu, trên cơ sở đó, làm nổi bật nhiệm vụ cấp bách nhất và quy tụ sức mạnh của toàn dân vào việc giải quyết nhiệm vụ đó Người viết: “ Chúng ta đó cú thể chiến thắng được, vỡ chỳng ta xỏc định đúng đắn nhiệm vụ cấp bách nhất, cốt lừi nhất, núng hổi nhất và đó thật sự tập trung tất

cả lực lượng của toàn thể những người lao động, của toàn thể nhân dân vào nhiệm vụ đó”

Khi việc gỡ cú mõu thuẫn, khi phải tỡm cỏch giải quyết cú vấn đề Khi đó cú vấn đề, ta phải nghiên cứu cho rừ cỏc mõu thuẫn trong vấn đề đó là gỡ Phải điều tra, phải nghiên cứu mâu thuẫn

đó Phải phân tích rừ ràng cú hệ thống Phải biết cỏi nào là mõu thuẫn chớnh, cỏi nào là mõu thuẫn phụ Phải đề ra những nghị quyết [58,tr.302] (Tác giả luận án nhấn mạnh).

Trên cơ sở phát hiện ra tỡnh “huống cú vấn đề” (những quyết định chính trị đi vào phân tích chúng, xác định tính chất của nó là tính chất mâu thuẫn), mức độ gay gắt, trỡnh độ chín muồi (cũng tức là mâu thuẫn đó) Tiếp theo, nghị quyết làm rừ phương pháp, biện pháp giải quyết vấn đề ( cũng tức là phương hướng, biện pháp mâu thuẫn) Cuối cùng, nghị quyết cũng đề cập đến vấn đề

“tổ chức thực hiện” là việc xác định trách nhiệm của từng loại cụ thể, loại thiết chế…giải quyết mâu thuẫn.

Qua đó có thể khẳng định rằng, dù có nói tới mâu thuẫn nhưng thực chất toàn bộ quá trỡnh xõy dựng cỏc quyết định chính trị là quá trỡnh phỏt hiện mõu thuẫn; xỏc định tính chất, trạng thái chính của mâu thuẫn; tỡm ra những phương thức, những biện pháp, những lực lượng để giải quyết mâu thuẫn trên lĩnh vực tương ứng Để nắm vững và vận dụng nhuần nhuyễn lý luận về mõu thuẫn

là một ý nghĩa quan trọng trong quỏ trỡnh xõy dựng cỏc quyết định chính của Đảng; nó trở thành một nhân tố đảm bảo tính đúng đắn, tính khoa học hiệu quả có quyết định chính trị.

Hai là, phép biện chứng duy vật giúp giai cấp vô sản giải quyết một cách khoa học mối quan hệ giữa mục tiêu và phương thức thực hiện kiên trỡ mục tiờu mà nghị quyết đó nờu ra là cú thể linh hoạt thay đổi phương pháp, phương tiện hoạt động tuỳ thuộc điều kiện lịch sử cụ thể.

Liên quan tới vấn đề này, Lênin đó để lại cho chúng ta nhiều chỉ dẫn quan trọng Lênin cho rằng Đảng cách mạng chỉ biết đưa ra đường lối đúng đắn mà không biết xác định rừ những phương pháp tươn ứng để làm cho đường lối đó thành hiện thực thỡ sẽ biến đường lối đó thành lời nói suông vô bổ Về vấn đề này, Lênin viết:

Trong khi đánh giá những thời kỳ cách mạng, nếu chúng ta chỉ đóng khung trong việc xác định đường lối hoạt động của các giai cấp khác nhau mà không phân tớch những hỡnh thức đấu tranh

của những giai cấp đó, thỡ lập luận của chỳng ta, đứng về phương diện khoa học mà nói, sẽ không đầy đủ, không biện chứng và đứng về phương diện chính trị- thực tiễn mà nói, sẽ biến thành một lối thuyết giáo cứng nhắc [70,tr.51].

Trong lónh đạo cách mạng, điều cốt tử là phải kiên định những vấn đề mang tính nguyên tắc, dù tỡnh thế cú biến đổi phức tạp như thế nào đi chăng nữa cũng phải biết cách vượt qua những khó khăn, phức tạp để tiến tới mục tiêu mang tầm chiến lược của từng giai đoạn tương ứng “ Vấn đề là

ở chỗ phải nhận thức rừ những mục đích cách mạng chân chính của giai cấp vô sản,- Lênin viết, và biết theo đuổi những mục đích đó qua tất cả mọi hoàn cảnh, mọi đoạn đường quanh co và thoả hiệp” [69, tr.12] Người cho rằng, người chỉ cách mạng nào không biết thoả hiệp khi tỡnh thế bắt buộc, “thỡ những người đó không hiểu điều sơ đaqửng của chủ nghĩa Mác” [69, tr.11] Từ đó có thể thấy rằng, tư tưởng trung tâm trong phép biện chứng là quan hệ giữa mục tiêu và phương tiện, hỡnh thức hoạt động đạt mục tiêu Quan điểm biện chứng, một mặt cần thấy vai trũ chi phối của mục tiờu so với phương tiện, hỡnh thức hoạt động đạt mục tiêu, mặt khác, cần hết sức hết sức mềm dẻo trong sách lược của mỡnh trong phương thức và hỡnh thức hoạt động để đạt mục tiêu đă đặt

ra, phải kết nhanh chóng thay thế hỡnh thức hoạt động này bằng hỡnh thức hoạt động khác khi điều kiện thay đổi, phải biết kết hợp mọi hỡnh thức cú thể cú – toàn bộ vấn đề là tuỳ thuộc hoàn cảnh Liên quan tới vấn đề này, chúng ta chú ý tới lời dạy sau đây của Lênin: “Tinh thần tuyệt đối trung thành với lý tưởng chủ nghĩa cộng sản phải được kết hợp với nghệ thuật biết thực hành tất cả những thoả hiệp thực tiễn cần thiết, tất cả nhữgn sự qunh co, lựa chiều, ngoắt ngoéo chữ chi, dung hoà và rút lui…” [86, tr.100]

Bỏ qua những tính quy định khách quan của hoàn cảnh để rồi tuyệt đối hoá một hỡnh thức, một phương pháp cách mạng nào đó là xa rời bản chất biện chứng cách mạng của chủ nghĩa Mác Khi phê phán nhữgn cực đoan như vậy Lênin viết:

Chủ nghĩa giáo điều hữu khuynh cứ khăng khăng chỉ thừa nhận những hỡnh thức cũ… Chủ nghĩa giỏo điều tả khuynh lại khăng khăng tuyệt đối không thừa nhận những hỡnh thức cũ… Nhiệm vụ của những người cộng sản chúng ta là phải nắm lấy hết thảy những hỡnh thức đó Học cách lấy hỡnh thức này bổ sung hết sức nhanh chúng cho hỡnh thức khỏc, lấy hỡnh thức này thay thế cho hỡnh thức khỏc, vận đụng sách lược của chúng ta cho thích hợp với mọi biến chuyển [85, tr.112] Chẳng hạn, khi xác định vai trũ khỏc nhau cảu phương pháp cải lượng và phương pháp cách mạng, giới hạn lịch sử của việc áp dụng các phương pháp đó để tiến tới mục tiêu, Lênin đó chỉ ra:

Trước khi giai cấp vô sản giành được thắng lợi thỡ cải lương là sản phẩm phụ của cuộc đấu tranh giai cấp cách mạng Sau khi giành được thắng lợi, nếu quả những nước giành được thắng lợi phải

trải qua một thời gian đấu tranh hết sức khẩn trương, mà thực lực rừ ràng là không đủ lượng để

dùng thủ đoạn cách mạng vượt qua một giai đoạn quá độ nào đấy thỡ cải lương (…) cũn là một thủ đoạn tất yếu và chính đáng để giành lấy một thời cơ tạm nghỉ [89, tr.283-284]

Cỏch mạng là phải tiến cụng Điều khẳng định đú là đỳng về mặt nguyờn tắc Nhưng việc tuõn thủ nguyờn tắc cơ bản đú lại đũi hỏi người cỏch mạng khụng được sa vào sự tuõn thủ một cỏch

mự quỏng, sự tuõn thủ như thế lại cú thể búp chết cỏch mạng Trong quan hệ cụ thể, chớnh vỡ trung thành với mục tiờu đó lựa chọn mà chỳng ta cần biết rỳt lui cú trật tự để tạo điều kiện cho cuộc tấn cụng mạnh mẽ hơn, cú hiệu quả hơn khi điều kiện cho phộp Chỉ trờn nhận thức như vậy, chỳng ta mới thấy tầm biện chứng sõu sắc trong quan niệm sau đõy của Lờnin: “Cỏc đảng cỏch mạng phải hoàn thành nốt việc học tập của mỡnh Họ đó học được cỏch tấn cụng Nay họ lại phải hiểu rằng khoa học ấy cần được bổ sung bằng một khoa học khỏc là: phải rỳt lui như thế nào cho đỳng” [86, tr.12]

Ba là, phộp biện chứng duy vật cũng giỳp chỳng ta phõn định rừ ràng ranh giới giữa tớnh nguyờn tắc với chủ nghĩa giỏo điều, bệnh dập khuụn mỏy múc; giữa tớnh linh hoạt đỳng đắn với

chủ nghĩa cơ hội, xột lại; giữa việc xuất phỏt từ khỏch quan với viờc phỏt huy vai trũ năng động của nhõn tố chủ quan.

Trờn bỡnh diện tổng quỏt, Lờnin khẳng định rằng: “Chỉ cú chủ nghĩa Mỏc mới quy định được một cỏch chớnh xỏc và đỳng đắn mối quan hệ giữa cải lương và cỏch mạng” [89, tr.282]

Cuộc sống đó xỏc nhận lời tiờn đoỏn của Lờnin, khi ụng cho rằng, chỉ đảng nào được một lý luận tiờn phong hướng dẫn thỡ mới cú khả năng làm trũn vai trũ chiến sĩ tiờn phong “Lý luận tiờn phong” mà Lờnin núi ở đõy chớnh là chủ nghĩa Mỏc, trong đú triết học duy vật biện chứng là

cơ sở triết học của nú

Triết học duy vật biện chứng mang lại những nguyờn tắc phương phỏp luận quý giỏ cho hoạt động thực tiễn nhằm cỏch mạng hoỏ hiện thực Trong đú, cỏi cú ý nghĩa bao trựm trong việc xõy

dựng và tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng là phộp biện chứng giữa khỏch quan và chủ quan.

Đường lối, nghị quyết của Đảng biểu hiện ý chớ của Đảng và nhõn dõn trong việc cải tạo tự nhiờn và xó hội Những cỏi đú thuộc vào phạm trự nhõn tố chủ quan của quỏ trỡnh cỏch mạng Song, thực tế chứng minh rằng, nghị quyết của bất kỳ cấp uỷ đảng nào cũng chỉ được thực hiện theo hướng thỳc đẩy sự phỏt triển xó hội, khi, một là, nú khụng một chỳt coi nhẹ vai trũ của ý chớ, của tỡnh cảm trong quỏ trỡnh cỏch mạng, hai là - và là mặt căn bản nhất – cỏc nghị quyết đú phải phự hợp với điều kiện khỏch quan, là kết tinh của việc phản ỏnh đỳng đắn điều kiện khỏch quan, phản ỏnh đỳng yờu cầu của quy luật khỏch quan Lờnin kiờn quyết phờ phỏn tất cả những

ai định xõy dựng sỏch lược cỏch mạng dựa trờn tỡnh cảm Người đũi hỏi, khi xõy dựng sỏch lược cỏch mạng, người cộng sản phải hết sức khỏch quan Yờu cầu của chủ nghĩa Mỏc, theo Lờnin, đối với bất cứ một chớnh sỏch nghiờm chỉnh nào là “chớnh sỏch đú phải căn cứ vào, dựa vào những sự thực cú thể kiểm nghiệm được một cỏch khỏch quan, chớnh xỏc” [81, tr.163]

Trong số những cơ sở khỏch quan để hỡnh thành nghị quyết cũng như phương thức tổ chức thực hiện nú, Lờnin làm nổi bật mối quan hệ giữa cỏc giai cấp ễng cho rằng, chỉ cú nghiờn cứu một cỏch khỏch quan toàn bộ những mối quan hệ qua lại giữa cỏc giai cấp trong một xó hội nhất định cũng như quan hệ giai cấp trờn phạm vi quốc tế, và do đú, liờn kết được trỡnh độ phỏt triển chung của xó hội ấy và mối liờn hệ qua lại giữa nú với cỏc xó hội khỏc mới cú cơ sở cho một sỏch lược đỳng đắn của một giai cấp tiờn phong Bởi vỡ, theo ụng, một cuộc cỏch mạng thực sự mỏc-xớt phải là cuộc đấu tranh giữa cỏc lực lượng xó hội trong những điều kiện khỏch quan nhất định Về vấn đề này, Lờnin viết:

Nếu khụng cú tỡnh cảm cỏch mạng trong quần chỳng, khụng cú những điều kiện thuận tiện cho tỡnh cảm ấy phỏt triển thỡ khụng thể làm cho sỏch lược cỏch mạng biến thành hoạt động được … người ta khụng thể chỉ dựa trền tỡnh cảm cỏch mạng mà định ra một sỏch lược cỏch mạng được Khi định ra sỏch lược, phải trầm tĩnh, phải hết sức khỏch quan, tớnh đến tất cả mọi lực lượng giai cấp ở trong một nước nhất định (cũng như trong cỏc nước chung quanh và trong tất cả cỏc nước, trờn phạm vi toàn thế giới) và cả đến kinh nghiệm cỏc phong trào cỏch mạng [86, tr.59]

Hơn nữa, để cú đường lối, nghị quyết đỳng, quan hệ giữa cỏc giai cấp phải được xem xột trong trạng thỏi động của nú Lờnin đó rỳt ra vấn đề này từ chớnh hoạt động chớnh trị – thực tiễn của Mỏc

Mỏc căn cứ chặt chẽ vào tất cả những tiền đề của thế giới quan duy vật biện chứng của mỡnh

mà xỏc định nhiệm vụ căn bản cho sỏch lược của giai cấp vụ sản Chỉ cú nghiờn cứu một cỏch khỏch quan toàn bộ những mối liờn hệ qua lại giữa cỏc giai cấp trong một xó hội nhất định, khụng trừ một giai cấp nào, và do đú hiểu biết được trỡnh đọ phỏt triển khỏch quan của xó hội

ấy vào những mối liờn hệ qua lại giữa xó hội ấy với những xó hội khỏc, thỡ mới cú thể cú cơ sở

cho một sỏch lược đỳng của giai cấp tiờn phong được Ngoài ra, mọi giai cấp và mọi nước đều được nhận xột theo phương diện động chứ khụng phải theo phương diện tĩnh, nghĩa là trong trạng thỏi vận động [75, tr.91].(Tỏc giả luận ỏn nhấn mạnh).

Ngoài quan hệ giai cấp cụ thể, cơ sở khỏch quan để xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc nghị

quyết của Đảng cũn là những điều kiện khỏch quan, những quy luật của chớnh quỏ trỡnh mà nghị

quyết đú sẽ tỏc động

Nghị quyết của Đảng khụng chỉ xỏc định mục tiờu cải biến hiện thực, nú cũn đề cập tới những phương phỏp chủ yếu để thực hiện những mục tiờu đú Phương phỏp hành động nhằm thực hiện mục tiờu do nghị quyết đề ra thuộc vào phạm trự nhõn tố chủ quan Nhưng, mọi phương phỏp tổ chức thực hiện nghị quyết chỉ mang lại hiệu quả, khi chỳng phự hợp với bản chất khỏch quan của quỏ trỡnh

Để xõy dựng đường lối, cỏc nghị quyết của mỡnh, Đảng cần quỏn triệt quan điểm “Chõn lý là

cụ thể”, “Nguyờn lý cơ bản của phộp biện chứng là: Khụng cú chõn lý trừu tượng, chõn lý bao giờ cũng cụ thể” [64, tr.486] Lờnin đó nhiều lần nhấn mạnh vấn đề này

Mọi đường lối, nghị quyết của Đảng đều giải quyết những vấn đề cụ thể do thực tiễn đặt ra Những vấn đề như vậy khỏc nhau về cấp độ bao quỏt, về mục tiờu và phạm vi tỏc động, về ý nghĩa của nú đối với sự phỏt triển xó hội Hơn nữa, những vấn đề như vậy cũn khỏc nhau về điều kiện nảy sinh, về thời điểm giải quyết

Tớnh đa dạng của vấn đề quy định tinh đa dạng của nghị quyết và phương thức để thực hiện chỳng Chẳng hạn, trạng thỏi hiện cú của nền kinh tế thị trường định hướng xó hội chủ nghĩa, những quy luật vận động nội tại của nú … là cơ sở xuất phỏt chủ yếu để Đảng ta xõy dựng cỏc đường lối, nghị quyết về kinh tế Những căn cứ để xõy dựng cỏc nghị quyết về văn hoỏ, cỏc

vấn đề chớnh trị… sẽ được xuất phỏt từ những tiền đề khỏch quan khỏc, phương thức thực hiện cũng khỏc.

Tớnh cụ thể của nghị quyết chỉ đạt được, khi chủ thể cỏch mạng – trước hết là Đảng cộng sản

- cú tinh thần sỏng tạo

Tớnh sỏng tạo khi xõy dựng đường lối, nghị quyết biểu hiện tập trung ở chỗ: trờn cơ sở phõn tớch tỡnh hỡnh cụ thể của mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi cơ sở trong những khụng gian và thời gian nhất định, Đảng đề ra được những nghị quyết đỳng đắn Trong nghị quyết đú, một mặt, bảo đảm sự chi phối của những vấn đề cú tớnh quy luật chung; mặt khỏc, thể hiện tớnh đặc thự của ngành, địa phương và cơ sở mà nghị quyết sẽ tỏc động Như vậy, sự sỏng tạo trong xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc nghị quyết của Đảng rất xa lạ với sự giỏo điều Sự sỏng tạo chõn chớnh khụng loại trừ, mà cũn đũi hỏi người cỏch mạng phải biết sử dụng cú hiệu quả những quan điểm lý luận chung, những kinh nghiệm quý bỏu do lịch sử để lại như là một trong những

cơ sở quan trọng để xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc nghị quyết của mỡnh Nhưng điều đú khụng cú nghĩa “lặp lại một trong những khẩu hiệu đó bị tỏch ra khỏi toàn bộ những điều kiện sinh ra khẩu hiệu đú” [69,tr.92] và bảo đảm cho nú thắng lợi, và đem ỏp dụng vào những điều kiện khỏc về căn bản Sự lầm lẫn giữa hai phương diện khỏc nhau đú nhất định sẽ đưa nghị quyết tới thất bại Khi phờ phỏn những kẻ giỏo điều như vậy, Lờnin cho rằng đối với những kẻ

đú, chắc chắn Mỏc sẽ dựng lời lẽ sau đõy của Hainơ để phờ phỏn họ: “Tụi đó cho ấp trứng nhưng lại nở ra toàn loài bọ cạp” [62,tr.15]

Để xõy dựng cỏc đường lối, nghị quyết của Đảng, việc nắm vững phộp biện chứng giữa cỏi riờng và cỏi chung cũng cú một vị trớ quan trọng đặc biệt

Đối với cỏch mạng xó hội chủ nghĩa ở một nước, cỏi chung là những quy luật khỏch quan của

sự phỏt triển xó hội, những quy luật phổ biến của quỏ trỡnh hỡnh thành và hoàn thiện chủ nghĩa

xó hội… Đối với mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi cơ sở, cỏi chung cũn là những quy luật và tỡnh quy luật chung và những đường lối chung, chớnh sỏch chung của Đảng và Nhà nước.

Việc quỏn triệt phộp biện chứng giữa cỏi riờng và cỏi chung trong quỏ trỡnh xõy dựng cỏc đường lối, nghị quyết của Đảng đũi hỏi phải thấy rằng: mọi đường lối, nghị quyết đều chỉ được thực hiện thụng qua hoạt động cụ thể của ngành, địa phương và cơ sở Khi đú, trong quan hệ với đường lối chung, chớnh sỏch chung, thỡ cỏc nghị quyết của những tổ chức cơ sở đảng cỏc cấp biểu hiện ra thành cỏi đặc thự cả về nội dung và phương thức thực hiện ở đõy, sự sỏng tạo trong việc xõy dựng đường lối, nghị quyết khụng gỡ khỏc hơn là tỡm ra hỡnh thức biểu hiện cụ thể của đường lối, chớnh sỏch chung trong điều kiện của ngành, địa phương, cơ sở mỡnh nhằm giải đỏp đỳng đắn những vấn đề cụ thể của ngành, của địa phương và cơ sở đặt ra Để cú sự sỏng tạo như vậy, cần nắm vững những nguyờn lý chung, đường lối và chớnh sỏch chung; mặt khỏc, phải nắm rất chắc thực tế của ngành, của địa phương và cơ sở của mỡnh Chỉ trong chừng mực như vậy, mới tỡm được hỡnh thức biểu hiện đặc thự của đường lối, chớnh sỏch chung trong từng trường hợp riờng

Để tỡm ra hỡnh thức biểu hiện đặc thự đú, một là, phải nắm vững tỡnh hỡnh thực tế của ngành, của địa phương; hai là, cú tư duy khoa học cao; ba là, cú kinh nghiệm thực tiễn phong phỳ

1.3 vai trũ của phộp biện chứng duy vật với việc tổ chức thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng

1.3.1 Tổ chức thực hiện đường lối, nghị quyết và những yờu cầu cơ bản của nú

Vai trũ lónh đạo của Đảng được thể hiện khụng chỉ bằng việc đưa ra đường lối, nghị quyết mà cũn được bảo đảm bằng “biết tiến hành cụng việc” (Lờnin) Kinh nghiệm cho thấy, một nghị

quyết được luận chứng một cỏch khoa học nhất vẫn cứ nằm trờn giấy, nếu theo sau chỳng khụng

cú một cụng tỏc tổ chức rành rọt và cần thiết để thực hiện những nhiệm vụ cỏch mạng của chỳng ta, chớnh là để cho những nhiệm vụ đú khụng cũn là một điều khụng tưởng hay là một ước vọng ngõy thơ, mà sẽ thật sự trở thành hiện thực, để cho những nhiệm vụ đú được thực hiện ngay lập tức, chớnh vỡ mục đớch đú mà bõy giờ chỳng ta phải tự đề ra cho chỳng ta cỏi nhiệm vụ hàng đầu, trước mắt và chủ yếu này, tức là tiến hành cụng tỏc tổ chức với ý thức thực tiễn và đầu úc thiết thực; khụng được dừng lại ở việc ra những nghị quyết chung chung mà cần chỳ trọng hơn tới những biện phỏp tổ chức thực tiễn

Phải hết sức bớt những sự chỉnh đốn chung chung, Lờnin viết, phải cú thật nhiều cỏc biện phỏp, phương phỏp, phương thức, ý kiến chỉ dẫn thiết thực, đó được ỏp dụng thử trờn thực tiễn, đó được kiểm tra qua những kết quả đó thu được, để đạt tới mục đớch chủ yếu [85, tr.164]

Từ sự chỉ dẫn trờn đõy của Lờnin, cú thể khẳng định: nguyờn tắc quan trọng nhất, cỏi quy định tớnh hiệu quả trong tổ chức thực hiện nghị quyết là sự thống nhất giữa lời núi và việc làm, giữa việc ra nghị quyết và việc tổ chức thực hiện

Thực tiễn chứng minh rằng nghị quyết tốt, được cõn nhắc một cỏch khoa học là cơ sở của thành cụng Nhưng nếu tưởng rằng, chỉ bằng việc ra những nghị quyết như vậy là tất cả đó được giải quyết, thỡ thật là sai lầm Đối với những ai cú sự ngộ nhận như vậy đều bị Lờnin xem

là những kẻ mang “tớnh kiờu ngạo cộng sản”[89,tr.217] Lờnin phờ phỏn một cỏch gay gắt tất cả những cỏn bộ chỉ biết đưa ra nghị quyết, đề xuất kiến nghị, nhưng lại khụng cú khả năng thực hiện chỳng Người cho rằng, trong những trường hợp như vậy, người cụng nhõn chất phỏc nhất

chắc chắn sẽ cười chỳng ta và núi rằng tại sao cỏc anh cứ núi mói là anh muốn xõy dựng như thế nào: hóy cho chỳng tụi thấy cụ thể là anh biết cỏch xõy dựng như thế nào thỡ hơn Nếu anh

khụng biết xõy dựng, thỡ chỳng ta sẽ khụng thể cựng đi với nhau được, anh hóy đi đi cho rảnh Lờnin cho rằng người ta núi như vậy là đỳng.

Đường lối và nghị quyết (núi chung hơn, quyết định chớnh trị) của Đảng trước hết và chủ yếu liờn quan tới phạm trự tư tưởng, lý luận, nhận thức, ý muốn và nguyện vọng của chủ thể Dự đỳng đắn đến đõu, tự bản thõn nú cũng khụng thể thay đổi được hiện thực Để gúp phần cải biến hiện thực, cỏc quyết định chớnh trị đú phải được đưa vào cuộc sống, thấm vào triệu triệu người dõn, làm cho chỳng cú được sức mạnh của nhõn tố hoạt động thực tiễn của chớnh nhõn dõn Điều đú liờn quan tới quỏ trỡnh tổ chức thực hiện cỏc quyết định chớnh trị (đường lối, nghị quyết)

Trong việc tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng, một yờu cầu khụng thể thiếu là kết hợp chặt chẽ giữa sự kiờn trỡ, bền bỉ trong việc đạt mục tiờu đề ra, biết tiến hành cụng việc tới cựng đến khi đạt kết quả cụ thể với sự nhạy bộn trong việc sử dụng những biện phỏp, hỡnh thức tổ chức thớch hợp cho phộp động viờn tối đa mọi lực lượng vào việc thực hiện sỏng tạo những nghị quyết đú.

Đành rằng, phương thức tổ chức thực hiện được quy định một cỏch tất yếu bởi tớnh chất, nội dung và mục tiờu của đường lối, nghị quyết, nhưng nú cũng cú tớnh độc lập tương đối Để đi tới một điểm cú thể bằng nhiều con đường khỏc nhau, để đạt mục đớch cũng cú thể bằng những phương phỏp, cỏch thức khỏc nhau Toàn bộ vấn đề tuỳ thuộc vào chỗ hỡnh thức tổ chức, phương phỏp họat động đú cú cho phộp đạt được hiệu quả tối ưu hay khụng? Hỡnh thức tổ chức thực hiện cũn tuỳ thuộc vào trỡnh độ, trạng thỏi tõm trạng của quần chỳng, vào trỡnh độ tổ chức, vào năng lực hoạt động của cỏn bộ

Để tổ chức thực hiện cú hiệu quả đường lối, nghị quyết của Đảng, người lónh đạo cũn cần hiểu rừ nhiệm vụ cụ thể của mỡnh với một kế hoạch được cõn nhắc kỹ lưỡng Lờnin cho rằng,

khụng thể làm được việc, nếu khụng cú kế hoạch dài hạn và cú thể mang lại thành tựu đỏng kể Trong kế hoạch đú, cần chỉ ra những điều mà rốt cuộc chỳng ta phải đạt tới, cỏch thức đạt mục tiờu đú, những đũn bẩy để thực hiện Cũng trờn tinh thần đú, khi núi chuyện tại Hội nghị phổ biến kế hoạch nhà nước năm 1965, Hồ Chớ Minh cho rằng, đặt được kế hoạch tốt, sỏt thực tế

là cần Song để kế hoạch đú khụng dừng lại trờn giấy, phải cú biện phỏp thớch hợp, phải cú

năng lực chỉ đạo tương xứng Người cũng đũi hỏi khi đặt kế hoạch phải nhỡn xa Cú nhỡn xa mới cú quyết định đỳng Lại phải thấy rộng Cú thấy rộng mới đặt cỏc ngành hoạt động một cỏch cõn đối Khi tổ chức thực hiện, phải tỉ mỉ, chu đỏo, sỏt cơ sở.

Tớnh khoa học của việc tổ chức thực hiện cũng đũi hỏi phải cú sự phõn cụng hợp lý,sự phõn

định rành mạch quyền hạn và nghĩa vụ, trỏch nhiệm giữa cỏc cấp khỏc nhau Chỉ bằng cỏch đú mới khắc phục được cả tỡnh trạng giẫm chõn lờn nhau lẫn tỡnh trạng bỏ trận địa của chớnh mỡnh

Hiệu quả của tổ chức thực hiện cũn phụ thuộc một cỏch quyết định vào cuộc đấu tranh chống bệnh hỡnh thức và quan liờu.Bệnh phụ trương hỡnh thức thu hỳt mọi tõm lực của người ta vào việc tạo ra những phong trào rầm tộ nhất thời hơn là hiệu quả thực tế của nú Bệnh quan liờu trong tổ chức thực hiện ngăn cản việc kịp thời phỏt hiện những sự khụng ăn khớp, kộm hiệu quả của cỏc hỡnh thức, biện phỏp đó được đưa ra; đồng thời, khụng nhanh chúng nắm được những sỏng tạo mới được nảy sinh từ chớnh phong trào quần chỳng

Những hạn chế đú làm giảm đỏng kể hiệu quả tổ chức thực hiện nghị quyết, làm cản trở tới tiến trỡnh phỏt triển của cỏch mạng Điều đú giải thớch vỡ sao Lờnin xem kẻ thự bờn trong tệ hại nhất của chỳng ta, chớnh là anh chàng quan liờu

Trong lĩnh vực tổ chức thực hiện để thực hiện đường lối, nghị quyết, việc tổng kết kinh nghiệm chớnh trị thực tiễn sẽ mang lại những thụng tin cú giỏ trị nhất về đối tượng tỏc động của

đường lối trong cả mục tiờu cũng như phương thức hoạt động để thực hiện nghị quyết đú Bởi vậy, Lờnin đó kờu gọi phải chuyển cỏc cuộc đại hội và hội nghị bàn bạc cỏc vấn đề chung, sang

cỏc cuộc Đại hội, Hội nghị tổng kết kinh nghiệm thực tiễn… tập hợp tất cả những cỏi gỡ cú giỏ

trị để xỏc định một số biện phỏp thực tiễn sắp tới và vụ luận thế nào cũng phải thực hiện cho bằng được những phương phỏp đú

Việc tổng kết thực tiễn, dựa vào những kinh nghiệm thực tiễn – thiết thực cũng trở thành điều kiện bảo đảm tớnh cụ thể, tớnh thiết thực, tớnh khả thi của phương phỏp thực hiện nghị quyết Tiếc rằng trong thực tế chỳng ta vẫn cũn một số những nghị quyết được thực hiện một cỏch vội vàng, bằng những phương phỏp thiếu lý lẽ Những phương phỏp đú đó thay thế việc phõn tớch bằng những thụng kờ, núi quỏ nhiều đến việc phải làm gỡ những lại thiếu những lời khuyờn nờn làm thế nào Như thường thấy, cỏc văn kiện đú được tụ điểm bằng những lời kờu gọi chung chung như “nõng cao”, “tăng cường”, “làm tốt hơn” cũn cỏc phương phỏp vạch ra lại mờ nhạt

và thiếu căn cứ Sinh thời Lờnin khuyờn phải lập một ban đặc biệt để thanh toỏn một số đề ỏn chung, đề nghị thưởng cho những nghị quyết tốt, sẽ trả thưởng sau một năm thực hiện quyết

đinh cú kết quả, đồng thời tớnh theo phần trăm của kết quả(100% kết quả =100% giải thưởng,

1% kết quả = 1% giải thưởng)

Tớnh khỏch quan, quan điểm toàn diện, chỳ ý tới kinh nghiệm thực tiễn… trong tớnh tổng hợp của chỳng sẽ cho phộp hạn chế tối đa chủ nghĩa duy ý chớ khi tổ chức thực hiện nghị quyết Chỳng ta cũng cần chỳ ý thờm rằng, chống chủ nghĩa chủ quan duy ý chớ khụng mõu thuẫn mà cũn đũi hỏi phải phỏt huy cao độ tớnh năng động của nhõn tổ chủ quan, của nhiệt tỡnh cỏch mạng khụng chỉ trong việc tổ chức thực hiện đường lối mà cả trong việc xõy dựng đường lối Một quan điểm đỳng đắn tạo thành cơ sở phương phỏp luận quan trọng nhất định bảo đảm tớnh đỳng đắn của đường lối là biết kết hợp chặt chẽ giữa những điều kiện khỏch quan và nhõn tố

chủ quan Chớnh đú là nhõn tố bảo đảm tớnh cú trọng lượng, tớnh thuyết phục, tớnh khả thi của đường lối.

Việc tổ chức thực hiện cũng cú tỏc động tớch cực trở lại nghị quyết ở đõy, cú thể xem mối quan hệ giữa nghị quyết với việc tổ chức thực hiện như là mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn.Thụng qua việc tổ chức thực hiện nghị quyết mà phỏt hiện ra những chỗ chưa được hoàn

chỉnh của nghị quyết; từ đú, bổ sung, hoàn thiện hơn nữa, làm cho nghị quyết ngày càng chuẩn xỏc

Trong tổ chức thực hiện, việc tổng kết kinh nghiệm cũng giữ một vị trớ quan trọng Nú cung

cấp cơ sở hoạch định nghị quyết và gúp phần nõng cao chất lượng tổ chức thực hiện cỏc nghị quyết tiếp theo

Núi chung, mọi nghị quyết của Đảng đều là sản phẩm tổng kết kinh nghiệm quốc tế, kinh nghiệm của ngành, của địa phương và cơ sở Hơn nữa, nú là kết quả tổng kết cả kinh nghiệm thành cụng và khụng thành cụng trong việc xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc nghị quyết trước đú; nhờ vậy, chỳng ta cú điều kiện để đạt được những bước tiến trong việc xõy dựng và tổ chức thực hiện cỏc nghị quyết ở giai đoạn sau Lờnin cho rằng, sức mạnh của chỳng ta là ở chỗ, xem xột một cỏch hoàn toàn tỉnh tỏo những thất bại nặng nề nhất để rỳt ra những bài học kinh nghiệm… Khụng thể học cỏch giải quyết những nhiệm vụ của mỡnh bằng những phương phỏp mới của ngày hụm nay, nếu như kinh nghiệm ngày hụm qua khụng mở mắt cho chỳng ta thấy sai lầm của những phương phỏp cũ

1.3.2 Vai trũ của phộp biện chứng trong việc tổ chức thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng

Việc nắm vững và vận dụng đỳng đắn, sỏng tạo phộp biện chứng duy vật mà hạt nhõn của nú

là lý luận về mõu thuẫn cũng cú vai trũ quyết định đến hiệu quả tổ chức thực tiễn để hiện thực hoỏ mọi đường lối, nghị quyết của Đảng

Thật vậy, nhỡn nhận vấn đề từ giỏc độ mõu thuẫn, cú thể thấy quỏ trỡnh tổ chức thực hiện cỏc quyết định chớnh trị cũng là quỏ trỡnh phải giải quyết hàng loạt mõu thuẫn nhằm đi tới giải quyết được những mõu thuẫn (“tỡnh huống cú vấn đề”) mà quyết định chớnh trị đó phỏt hiện ra Muốn vậy, việc tổ chức thực hiện quyết định chớnh trị đũi hỏi sự nghiờn cứu khoa học cụng phu, sỏng tạo … nhằm huy động cỏc lực lượng xó hội tương ứng; nhằm vận dụng những điều kiện

và những nhõn tố vật chất khỏch quan theo một cơ chế, một trỡnh độ nhất định.Từ đú, việc giải quyết mõu thuẫn đạt kết quả phự hợp với mục tiờu đó đề ra trong quyết định chớnh trị của Đảng

Mọi quyết định chớnh trị đều mới chỉ nờu ra được những mục tiờu cơ bản, những phương thức chủ yếu để cải tạo hiện thực Để thực hiện được trong thực tế, khõu đầu tiờn của quỏ trỡnh tổ chức thực hiện là cụ thể hoỏ quyết định chớnh trị đú thành những chủ trương, những biện phỏp, những chỉ tiờu, bước đi cụ thể phự hợp với ngành, địa phương và cơ sở

Để việc cụ thể hoỏ diễn ra đỳng hướng, cần nắm vững nội dung cơ bản của đường lối, nghị quyết chung; hiểu đầy đủ tớnh đặc thự của ngành, của địa phương; chỳ ý năng lực tổ chức thực hiện của cỏn bộ và trỡnh độ chớn muồi của nhõn dõn Song khụng vỡ những đặc thự đú mà “cỏi

là sự cụ thể hoỏ” lại hoàn toàn khỏc, thậm chớ ngược lại với “cỏi được cụ thể hoỏ” ở đõy, việc chỳ ý sự thống nhất và mõu thuẫn giữa “cỏi là sự cụ thể hoỏ” và “cỏi được cụ thể hoỏ” là hết sức quan trọng Liờn quan tới vấn đề này, việc bảo đảm vai trũ chi phối của đường lối, nghị

quyết chung, trong khi cú tớnh toỏn đầy đủ tớnh đặc thự của ngành, địa phương và cơ sở vẫn là vấn đề cú tớnh nguyờn tắc