Bệnh viện FV hưởng ứng Ngày thế giới phòng chống Viêm Gan

Ngày thế giới phòng chống Viêm Gan siêu vi • Là một sự kiện được sáng lập bởi Hội Viêm Gan thế giới WHA & chứng thực bởi Tổ chức Y tế Thế giới WHO.. • Ngày Viêm gan thế giới được ph

BS NGÔ VĂN HUY, Phó Khoa Tiêu Hoá-Gan Mật Bệnh Viện FV ,

Created by

Ngày thế giới phòng chống Viêm

Gan siêu vi

• Là một sự kiện được sáng lập bởi Hội

Viêm Gan thế giới (WHA) & chứng thực bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

• Ngày Viêm gan thế giới được phát động vào 28-07 hàng năm nhằm nâng cao ý thức cộng đồng phòng chống bệnh Viêm Gan B & C

VIÊM GAN SIÊU VI

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

Nội Dung

• Tổng quát và khái niệm

• Dịch tể học

• Lây lan virut Viêm Gan B/C & nguy cơ

• Biểu hiện bệnh & diễn biến bệnh

• Chẩn đoán

• Hậu quả

• Phòng ngừa

Tổng quát về GAN

Vị trí:

• Cơ quan lớn nhất

của cơ thể

• Phần bụng trên bên phải,

(Hạ sườn phải)

Chức năng của Gan

Vai trò là nhà máy lọc & tinh chế với hơn 500 chức năng:

• Tiêu hóa thức ăn, tổng hợp các prô-tê-in( chất đạm), mật cần thiết cho tiêu hóa

• Dự trữ vitamin, khoáng chất & đường

• Lọc chất độc & bài tiết chất độc

• Chuyển hoá các thuốc thành dạng có thể dùng được

• Chức năng miễn dịch, giúp cơ thể khoẻ mạnh

Đặc thù & khả năng phi thường

của gan

*Tính độc đáo: Gan có khả năng tái tạo & phục hồi

* Vẫn có thể đảm bảo duy trì hoạt động

chức năng khi 75 % lá gan bị bệnh hoặc hỏng nặng mà người bệnh không thấy

biểu hiện gì

Khái niệm

Virut viêm gan B & C

HBV

HC

V HCV

Khái niệm

• Bệnh Viêm gan: là tình trạng sưng gan

• Vi-rut hay siêu vi

• Viêm gan siêu vi B, C là viêm gan do vi rút B, C gây ra, gọi tắt là

VIÊM GAN B,C (Bs ghi VG B, C hay nhiễm/VG HBV/HCV)

• Nhiễm siêu vi B, C: siêu vi đi vào cơ thể, vào Gan gọi là nhiễm

trùng- mang mầm bệnh

• Viêm gan B, C cấp/mãn là gì?

• ->Sau khi bị nhiễm, trong 6 tháng đầu gọi là “Cấp”- viêm gan cấp; một số nhiễm trùng cấp tự khỏi.Tuy nhiên, nếu như siêu vi ở trong

cơ thể kéo dài trên 6 tháng, nhiễm trùng cấp tính trở thành mãn tính –kéo dài kinh niên, suốt đời, gọi là nhiễm siêu vi mạn tính

• VIÊM GAN dẫn đến tế bào gan chết gây sẹo tại gan, rồi xơ gan, suy gan, ung thư gan( xơ gan cổ chướng, hôn mê, ói ra máu, )

Diễn biến nhiễm siêu vi C

Vàng mắt vàng da

Xơ gan cổ chướng

Dịch tể học-tình hình mắc bệnh

Tình hình mắc bệnh chung

• Khoảng 2 tỉ nhiễm B & C trên toàn cầu

• Hiện nay thế giới trên 500 triệu người sống chung mãn tính với SV B/C (350 triệu HBV,170 triệu HCV)

• Tức trong 12 người sẽ có một người mang virus này kinh niên

• TÔI có phải là số 12, nhưng ở VN tỉ lệ là 1/6 người

• Và 1 trong 4 người nhiễm B mạn tính sẽ chết do hậu quả xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan (k gan)

• Người bị nhiễm B mạn,nguy cơ bị ung thư cao gấp 200 lần

Tình hình ở Việt Nam

• Tỉ lệ nhiễm B là 10 - 15% & C từ 2-4%, tức là có khoảng

12 triệu người nhiễm B và 4 triệu người nhiễm C

• Tỉ lệ nhiễm khoảng 1/6, vì vậy “ TÔI có phải là số 6 ?”

• Theo Hội Ung thư thế giới, VNam đang đứng thứ 2 về ung thư gan & 90% căn bệnh nguy hiểm này do siêu vi B gây ra

• Và mỗi năm có khoảng 10.000 bệnh nhân mắc bệnh ung thư gan

Viêm gan B ’’Kẻ giết người thầm lặng”

HBV is a “silent killer”

• “Cứ khoảng 30 giây, trên toàn cầu có

một người bị cướp đi mạng sống do

viêm gan siêu vi B”

• Không dùng khái niệm người lành mang

trùng, mà là người nhiễm siêu vi B mạn

tính

• “Healthy carrier” -> chronic HBV carrier/infection

Tình hình dự trữ thực phẩm ở VN

• Thói quen người dân trữ thực phẩm không tốt

• Thực phẩm được dự trữ ở môi trường

nóng và ẩm dễ sinh ra một loại nấm gọi là Aspergillus flavus,

• Loại nấm này sinh ra Aflatoxin, là chất gây ung thư mạnh, nguy cơ 60 lần

LÂY LAN BỆNH

Lây lan VG B, C giống nhau

• Do tiếp xúc với máu hay dịch tiết của người có

• HBV: tính lây nhiễm mạnh hơn HCV 10 lần, hơn HIV 100 lần

HBV lây lan

Lây truyền qua 04 đường chính

• - Mẹ lây sang con: trẻ sơ sinh, con của bà mẹ bị nhiễm B Ðây là

đường lây chính hay gặp nhất ở Việt Nam, trong khi HCV: < 5 %

• - Ðường tình dục: cùng giới đồng tính nam hoặc khác giới với người nhiễm B

• - Truyền máu hoặc chế phẩm máu nhiễm siêu vi, các thủ thuật y tế

có sử dụng dụng cụ nhiễm khuẩn , dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo râu, kềm cắt móng tay châm cứu, cắt lể không được vô

trùng,kim chích xăm mình hay xỏ lỗ tai,cạo gió không đảm bảo vô trùng Nhân viên y tế bị tai nạn chạm phải kim tiêm nhiễm siêu vi

• - Tiêm chích ma túy: dùng chung kim tiêm có nhiễm siêu vi

Không lây qua đường tiếp xúc thông thường như dùng chung đồ dùng ăn uống như bát đũa,ly uống nước,…

Nguy cơ, ai dễ bị nhiễm?

• Tất cả chúng ta ngồi đây: Việt Nam vùng lưu hành HBV, HCV cao

• Đặc biệt nhân viên y tế

• CDC (Trung tâm kiểm soát & ngừa bệnh Hoa Kỳ): bảng đánh giá nguy cơ

Biểu hiện bệnh

Biểu hiện mơ hồ

• Đa số trường hợp là không biểu hiện, hoặc thầm lặng, mơ hồ

có thể giống cảm cúm… mệt mỏi, biếng ăn,

• Một số ít bị viêm gan cấp có vàng mắt vàng

da

• Vì vậy bệnh thường được phát hiện muộn: gan đã xơ kèm, hay không kèm ung thư

gan

Xơ gan cổ chướng

Được chẩn đoán

ở giai đoạn mất bù

hay thời kỳ cuối

CHẨN ĐOÁN

Hậu quả

• Hiện nay VN :10.000 bệnh nhân K gan/năm

• Giảm sức khoẻ lao động, chất lượng cuộc sống

• Gánh nặng gia đình, xã hội, rút ngắn tuổi thọ

• Bia rượu & thuốc lá là các yếu tố làm tăng nguy

cơ xơ gan & K gan

ĐIỀU TRỊ

Bệnh viêm gan B mãn tính

- Điều trị bằng thuốc: Interferon & các thuốc chống virút khác

- Kiểm soát virut, giảm thiểu hậu quả,

- Chưa có thuốc chữa khỏi

• Tuy nhiên việc điều trị là rất tốn kém và

việc tiếp cận điều trị vẫn còn hạn chế ở

nhiều nước đang phát triển như VN

Khó khăn điều trị viêm gan B

Điều trị Viêm gan C

• Có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm

• Phác đồ kết hợp Interferon và Ribavirin vẫn là những loại thuốc chính, then chốt

• Nhưng các thuốc này chi phí rất cao & chưa được phổ cập rộng rải cho toàn bộ bệnh nhân tại Việt Nam

PHÒNG NGỪA

• Tầm soát tất cả phụ nữ đang độ tuổi sanh đẻ

• Đối tượng sống chung với người nhiễm HBV: tầm soát sau chích, xác định nồng độ kháng thể AntiHBs >10 IU/ml, nếu không thì chích lại

• Chích càng sớm càng tốt, phác đồ chuẩn 3 mũi, theo lịch 0,1 & 6 tháng

Phòng ngừa đối tượng đặc biệt

Mẹ-lây-con: phòng được

Quan hệ lành mạnh

Sử dụng kim tiêm đúng qui cách,

dụng cụ cá nhân an toàn,

Phòng ngưà mẹ-lây-con

Chích đồng thời kháng thể chống SV B có sẵn và vắc xin

Chương trình tiêm chủng CTTC

Viêm gan B ở VN

• “Năm 2003, CTTC viêm gan B phổ cập cho trẻ

sơ sinh, diện bao phủ lên 94%

• Năm 2005: Tiêm chủng VG B trong vòng 24h

sau sinh đã đạt hơn 60%,

• Năm 2006, giảm xuống còn khoảng 20% do các trường hợp tử vong sau tiêm chủng nhưng không liên quan đến vắc xin, nhiều bệnh viện đã ngừng tiêm chủng sau sinh

• Bộ Y tế VN đã có những nỗ lực tăng cường

việc thực hiện tiêm chủng liều sau sinh và độ

bao phủ vì thế đang dần dần đựơc khôi phục”

Thực tế đời thường

• Năm 2011- 2012, thập kỷ thứ hai, thế kỷ 21,

• Tại những BV lớn, thành phố lớn

• Vẫn còn nhiều phụ nữ mang thai không được kiểm tra

VG B, nhiều bé không nhận đủ liều vắcxin sau sinh

• Nhiều bà mẹ nhiễm VB B không được trang bị đầy đủ

thông tin và chăm sóc y tế đầy đủ về phòng lây sang

con, không cho con bú, bà nội/ngoại cương quyết

không cho bú,

• Nhiều bạn trẻ, sinh viên học sinh đang lây qua hình thức

mới: nặn mụn và nặn mụn tập thể,

TÓM TẮT

VÌ MỘT THẾ HỆ KHÔNG VIÊM GAN !

Thông điệp

• Xét nghiệm tầm soát và chích ngừa VG B !

• Không có khái niệm người lành mang trùng ở

VG B !

• Ðiều tối quan trọng là tất cả những người nhiễm

B mãn tính phải đến bác sĩ khám đều đặn, ít nhất

1 lần/năm, lý tưởng là 2 lần/năm, dù có được

điều trị hay không !

• Nên thay đổi tập quán lưu trữ thực phẩm và ăn uống khoẻ mạnh !

Nguồn tham khảo

• Trung tâm kiểm soát và ngừa bệnh của Mỹ

http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hepatitis/b/index.htm

• Dữ kiện quốc gia về các bệnh tiêu hóa:

http://digestive.niddk.nih.gov/diseases/pubs/hepezindex.htm

• Hiệp hội Gan Mỹ: http://www.liverfoundation.org

• Hội Ung thư Việt Mỹ: www.UngThu.org

• Trung tâm Gan châu Á: http://liver.stanford.edu/

• Tổ chức Y Tế Thế Giới

http://www2.wpro.who.int/vietnam/media_centre/press_releases

Chân thành cảm ơn !