skkn nâng cao chất lượng vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật theo phương pháp mới quy trình vẽ theo nhạc lớp 4

Qua thực tế tôi đã ngiên cứu ở một số trường Tiểu học trong tỉnh dạy thựcnghiệm phương pháp mới trong thời gian 3 năm gần đây và tôi đã áp dụng từ tháng 11 năm 2014 áp dụng quy trình VẼ

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: Nâng cao chất lượng tiết dạy vẽ tự do, tạo dáng và trang trí

đồ vật theo phương pháp mới quy trình VẼ THEO NHẠC lớp 4.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Mĩ Thuật

3 Tác giả:

Họ và tên: Nguyễn Thị Quyên Nam (nữ): NữNgày tháng/năm sinh: 23/07/1983

Trình độ chuyên môn: ĐHSP Mĩ thuật

Chức vụ, đơn vị công tác: GV Mĩ Thuật trường TH Đông Xuyên

Điện thoại: 01694 900 500

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường Tiểu học Đông Xuyên

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường Tiểu học Đông Xuyên

6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

7 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Từ năm học 2014 - 2015

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến.

Để khơi dậy cho học sinh khả năng sáng tạo trong giờ học vẽ tự do, tạodáng và trang trí đồ vật đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảngdạy và tạo được cho học sinh sự lôi cuốn, đam mê trong giờ học mỹ thuật mà cụ

thể là việc tạo ra“phương pháp dạy học mới nhằm nâng cao chất lượng tiết dạy vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật ”.

2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến

Qua thực tế tôi đã ngiên cứu ở một số trường Tiểu học trong tỉnh dạy thựcnghiệm phương pháp mới trong thời gian 3 năm gần đây và tôi đã áp dụng từ

tháng 11 năm 2014 áp dụng quy trình VẼ THEO NHẠC vào giảng dạy học sinh

khối 4 ở trường tôi với các dạng bài như vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồvật đã đem lại kết rất tốt sau mỗi tiết dạy và học

3 Nội dung sáng kiến.

Như chúng ta đã biết theo sách hướng dẫn giáo viên và sách giáo khoa thìmôn mĩ thuật có 5 nội dung là: Tập nặn tạo dáng, Thường thức Mĩ thuật, Vẽtranh, Vẽ trang trí, Vẽ theo mẫu Mỗi dạng bài lại có các hoạt động dạy và họckhác nhau để phù hợp với từng bài dạy đem lại kết quả cao bên cạnh những ưuđiểm mà phương pháp cũ đem lại thì còn có một số nhược điểm như:

- Lớp học thường trầm

- Học sinh ít được làm việc nhóm, khả năng phối hợp các thành viên trongnhóm kém

- Tất cả các bài vẽ đều đi theo quy trình là vẽ hình trước vẽ màu sau

- Sản phẩm được tạo ra chưa phong phú về hình dáng và đặc biệt về màusắc

Vì vậy tôi mạnh dạn vận dụng sáng kiến đưa quy trình VẼ THEO NHẠC

vào các tiết dạy vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật, với mong muốn học sinh

có thể vẽ tùy ý các màu em thích với hướng dẫn của giáo viên trên nền nhạc nhẹnhàng du dương, có lúc lại chọn nhạc có tiết tấu nhanh dần để các em vẽ được

nhiều nét mạnh, nhẹ khác nhau trên nền giấy A3 Từ bản vẽ màu khổ rộng đó,các em có thể lựa chọn cho mình một mảng màu yêu thích kết hợp với sự tưởngtượng của các em để vẽ được các sản phẩm khác mang tính thẩm mĩ cao nhưbưu thiếp, tranh vẽ với các nội dung khác nhau

Từ khi áp dụng sáng kiến này kết hợp cùng một số phương pháp cũ tôinhận thấy chất lượng tiết dạy và học vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật thuđược kết quả tốt như:

- Lớp học sôi nổi hơn

- Tiết kiệm hơn về thời gian và kinh tế vì các sản phẩm làm ra ở các tiếttrước lại chính là ngân hàng hình ảnh có thể tái sử dụng lại để tạo thành tranh theo ý tưởng của học sinh vào các tiết sau

- Khuyến khích học sinh phát triển các kỹ năng thẩm mỹ Sản phẩm màcác em học sinh tạo ra phong phú hơn về kiểu dáng độc đáo hơn về màu sắc màđều mang được đặc trưng riêng cá tính riêng của từng em

- Thay đổi các bước vẽ là đi từ vẽ màu nền trước rồi vẽ, cắt dán hình ảnhchính, phụ sau Sản phẩm làm ra chỉ có một không có hai giống nhau về màusắc

- Tạo sự hứng thú cho học sinh các kỹ năng thẩm mỹ Học sinh hứng thú

hơn với môn học

- Thúc đẩy khả năng tập trung cuả học sinh, tạo học sinh các cơ hội học tậpcùng nhau Học sinh hoạt động nhóm nhiều và hiệu quả hơn Thông qua đó tạođược tinh thần đoàn kết, tác phong làm việc nhóm tốt ở các em học sinh

- Kết hợp các tác phẩm Mĩ thuật với thức tế Giúp học sinh mở rộng nhậnthức, trải nghiệm và liên hệ với bản thân, cuộc sống và xã hội

- Tạo ra một diễn đàn để học sinh thảo luận và giải quyết vấn đề Giáo viênchỉ là người hướng dẫn học sinh là trung tâm Giáo viên tích lũy được khả năngđiều hành học sinh

MÔ TẢ SÁNG KIẾN.

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến.

Môn mỹ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trìnhgiáo dục Với môn học, học sinh biết cách cảm nhận cái đẹp, yêu cái đẹp từ đóbiết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc pháthuy óc sáng tạo, tính độc lập của mình Môn mỹ thuật đã góp phần cùng với cácmôn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức - Trí – Lao - Thể -Mỹ

Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh rất ham thích học vẽ Nếu như chúng

ta xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không khí thoải mái khi họcthì sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất

Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em, từng

độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng em Vậykhông thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng một biện phápnhư nhau Có học sinh giáo viên phải tác động từ từ, có học sinh phải vừa trựctiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía mới nắm bắt được Có học sinh chỉ cần tácđộng ít lâu đã nắm bắt ngay được nội dung bài học Nếu như không có sự gợi

mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có sự ham thích tìm tòi họctập

Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trìnhgiảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi hình thức và phươngpháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêucâu đổi mới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” và để các em học sinhcảm nhận được cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanhmình qua đó phát huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thị hiếuthẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài học mĩ thuật

Là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạocủa học sinh bằng nét vẽ rất khó khăn Đặc biệt là tiết vẽ tranh tự do Vì thếtrong khi học và khi học sinh thực hành rất dễ gây ra tình trạng chán nản, mất

hứng thú vì tiết vẽ tự do đòi hỏi sự sáng tạo, sự tìm tòi,… đưa ra ý tưởng củamình như thế nào cho hợp lý

Vậy để khơi dậy cho học sinh khả năng tư duy, óc sáng tạo trong giờ học

vẽ tự do có tính sáng tạo trong việc sắp xếp các hình ảnh theo trí tưởng tượng, rèn kĩ năng sống và kĩ năng thuyết trình của học sinh đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và tạo được cho học sinh sự lôi cuốn, đam mêtrong giờ học mỹ thuật mà cụ thể là việc tạo ra phương pháp giúp học sinh học tốt nội dung vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật qua đó rèn kĩ năng thuyết trìnhcho các em nhằm thực hiện đúng mục tiêu giáo dục là phát triển con người toàn diện Với những suy nghĩ này đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và tạo được cho học sinh sự lôi cuốn, đam mê trong giờ học mĩ thuật

mà cụ thể là việc tạo ra phương pháp dạy học mới nhằm “Nâng cao chất lượng tiết dạy vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật theo phương pháp mới quy

Có nhận xét từng tháng, học kỳ, cuối năm Vì vậy, trong giáo dục mục tiêu giáodục thẩm mĩ đặt lên hàng đầu Cụ thể là:

- Học sinh tiếp thu, làm quen với cái đẹp trong thiên nhiên

- Tạo ra cái đẹp bằng khả năng cảm nhận, sáng tạo và trí tưởng tượng của cácem

- Vận dụng được những khả năng hiểu biết về phục vụ trong cuộc sống sinh hoạthằng ngày

- Ngoài ra qua môn học giáo dục các em kĩ năng sống, lồng ghép tích hợp bảo

vệ môi trường, hình thành khả năng thuyết trình cho các em… Nên tôi đã sử

dụng phương pháp dạy học mới của Đan Mạch để Nâng cao chất lượng tiết

dạy vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật theo phương pháp mới quy trình

VẼ THEO NHẠC lớp 4.

2.2 Cơ sở thực tiễn:

Môn mĩ thuật là môn rèn luyện trí thẩm mĩ và rèn luyện tư duy sáng tạo chohọc sinh, làm cho các em hồn nhiên, vui tươi, nhận thấy được cái hay cái đẹptrong cuộc sống xung quanh qua nhiều đề tài Học sinh rất say mê trong giờ học

mĩ thuật

Với cách sắp xếp bài dạy theo chủ đề có thể dồn ba đến bốn tiết như bâygiờ thời gian thực hành được nhiều hơn và các em được làm việc nhóm trên nềnnhạc sẽ kích thích sự sáng tạo

Vậy làm cách nào để cho tiết dạy và học được sôi nổi gây hứng thú học tậpcho HS và đạt được nhiều sản phẩm đẹp, rèn kĩ năng sống cho Hs tôi áp dụngphương pháp mới trong Mĩ Thuật của Đan Mạch nhằm gây được hứng thú họctập cho HS ở một số nội dung như vẽ tựu do, tạo dáng và trang trí đồ vật…

Qua quá trình nghiên cứu môt số trường trong tỉnh đã dạy thực nghiệm phương pháp mới thời gian 3 năm và thông qua học tập bồi dưỡng tôi áp dụng

quy trình VẼ THEO NHẠC vào giảng dạy các tiết vẽ tự do, tạo dáng và trang trí

đồ vật ở khối lớp 4 trường tôi từ tháng 11 năm 2014 Trong các nội dung dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới thì Vẽ theo nhạc có vai trò rất quan trọng Đây là phương pháp thông dụng và hiệu quả mà học sinh từ lớp 1-5 có thể áp dụng trong việc liên hệ với nội dung và ngữ cảnh Đây là phương pháp dạy học mới với mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm, kích thích tư duy sáng tạo, khám phá, biểu đạt thông qua nghệ thuật thị giác

- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện cho hoạtđộng giảng dạy và tổ chức học sinh dự thi vẽ tranh qua các đợt thi của Phòng,

Sở …tổ chức

- Hiện nay đối với môn mĩ thuật được ngành trang bị đầy đủ, sách giáokhoa, sách hướng dẫn giảng dạy cụ thể, máy chiếu, trang bị tranh cùng đồ dùngmôn mĩ thuật rất phong phú

- Môn mĩ thuật hiện nay có chương trình của từng tiết rõ ràng, có hướngdẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng của từng bài học

3.2 Khó khăn:

- Một số nhà trường chưa có phòng chức năng để dạy môn mĩ thuật, việchọc tập của học sinh sử dụng màu nước, màu bột có ảnh hưởng đến môn họckhác

- Từ nhiều quan niệm với phần lớn học sinh sẽ chú trọng vẽ thế nào chođẹp, cho giống là được Tuy nhiên điều này sẽ làm hạn chế rất nhiều khả năngcủa các em, và sẽ dẫn đến không làm ra nhiều sản phẩm phong phú có tính sángtạo Sản phẩm các em sáng tạo ra còn đơn điệu về màu sắc các hình mảng còn

“Lành” chưa thể hiện được bứt phá lớn

- Hs đã bạo dạn hơn nhưng kĩ năng nói trước đám đông chưa tốt, chưa đủ tựtin Các em học sinh ít có cơ hội làm việc nhóm, ít có diều kiện thể hiện khảnăng nổi bật của các em như khả năng quản nhóm, khả năng thuyết trình…

- Vì cách phân phối chương trình 1 tiết riêng lẻ trên 1 tuần nên việc thưchành và giới thiệu sản phẩm còn bị hạn chế và gián đoạn Sản phẩm của các tiết

ít dùng lại được làm tài liệu cho các tiết sau

- Giáo viên dạy còn phụ thuộc nhiều vào tài liệu hướng dẫn là sách giáoviên nên các hình thức tổ chức dạy học còn đơn điệu

Thực hiện nghị quyết số 29-NG/TW của Ban chấp hành Trung ương khóa

XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng nhu cầu HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập Quốc tế,

CNH-Bộ giáo dục và đào tạo được sự hỗ trợ của chính phủ Đan Mạch đã triển khai dự

thành phố hiện đại, các vùng miền khác nhau trên toàn quốc dự án đã chứng tỏtính ưu việt và sự phù hợp với nhu cầu đổi mới về phương pháp dạy học Mĩthuật mới sử dụng những quy trình dạy-học Mĩ thuật của Đan Mạch áp dụng ởtất cả các trường tiểu học trên toàn quốc

3.3 Quy trình các hoạt dộng day-học của bài vẽ trang trí theo phương pháp cũ là

1 hình Quan sát nhận xét

Giáo viên hướng dẫn cho học sinh nhận biết được các kiến thức cơ bảnnhư: mảng chính, hình mảng phụ của họa tiết, cách sắp xếp các họa tiết trongcác dạng bài trang trí Sau đó có thể tích hợp giáo dục KNS, BVMT nếu phùhợp

- B2: Tìm bố cục mảng chính, mảng phụ cho họa tiết

- B3: Vẽ hoạ tiết cho phù hợp với nội dung chủ đề trang trí và hình

- B4: Vẽ màu Tìm màu sắc cho phù hợp với nội dung chủ đề và đậm nhạt

trong các hình mảng hoạ tiết Có thể dùng các chất liệu màu sắc theo ýthích Cần quan tâm đến đặc điểm của các chất liệu màu để vẽ cho đẹp

* Vẽ màu nước, khi vẽ màu đậm phải kiên trì đợi cho màu vừa vẽ gầnkhô mới chồng màu tiếp Không pha trộn các màu bổ túc với nhau Pha trộnnhư vậy màu sẽ bị bẩn, xỉn Khi vẽ bút và nước rửa bút phải luôn sạch để đảmbảo độ trong sáng của màu

* Vẽ màu bột, trước khi vẽ bột màu cần nghiền kĩ trên bảng pha màu vớilượng kết dính vừa phải Lượng kết dính loãng hoặc ít quá khi khô màu

xẽ dễ bị bong, đặc quá màu dễ bị xỉn

* Màu sáp sẽ thích hợp hơn với các em học sinh Tiểu học vì đa số các emthường có sở thích là dùng màu gốc, khi phối hợp màu sẽ dễ hơn các màu khác.

3 Thực hành

- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài theo cá nhân hoặc tập thể theo nộidung từng bài

4 Nhận xét đánh giá

- Giáo viên hướng dẫn học sinh nhận xét bài vẽ

+ Một số bài tạo dáng và trang trí đồ vật của học sinh khi chưa áp dụng sángkiến

3.4 Quy trình dạy-học của bài vẽ tranh theo phương pháp cũ là:

1 Tìm chọn nội dung đề tài

Mục tiêu chính là giáo viên hướng dẫn học sinh tìm chọn được nội dung

vẽ theo đúng đề tài của tiết học Sau đó có thể tích hợp giáo dục KNS, BVMTnếu phù hợp

2 Hướng dẫn cách vẽ

- B1: Sau khi tìm chọn được nội dung vẽ theo đề tài thì chia mảng chính,mảng phụ của bưc tranh

- B2: Vẽ hình ảnh chính vào mảng đã chia cho rõ trọng tâm

- B3: Vẽ hình ảnh phụ thêm cho sinh động nhưng cần phù hợp với nộidung

Giáo viên hướng dẫn học sinh nhận xét bài theo cảm nhận riêng của từng

em Như vậy cả hai nội dung vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật đều là vẽ cầnxác định nội dung vẽ trước sau đó vẽ hình ảnh chính, hình ảnh phụ sau Vẽ hìnhtrước và vẽ màu sau Chính vì vậy màu sắc chưa phong phú, nội dung chưa sángtạo, các hình ảnh còn đơn điệu chưa ngộ nghĩnh Học sinh ít được làm việcnhóm cho nên các sản phẩm các em làm được chưa phong phú về nội dung ýtưởng

+ Một số bài vẽ tranh khi chưa áp dụng sáng kiến

Rõ ràng ở phương pháp cũ tạo ra nhiều sản phẩm đẹp nhưng màu sắc cònđơn điệu, chưa có sự bứt phá lớn Có thể sao chép tranh được, hơn nữa học sinh

ít có cơ hội được thuyết trình, làm việc nhóm, khả năng đóng vai theo trí tưởngtượng của các em theo nội dung bức tranh

Vậy làm cách gì để giải quyết các vấn đề trên chúng tôi áp dụng sáng kiến

đưa quy trình VẼ THEO NHẠC vào giảng dạy kết hợp cùng phương pháp

dạy-học cũ ở các tiết dạy vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật để khắc phục nhữngtồn tại trên

4 Các giải pháp, biện pháp thực hiện.

4.1 Các quy trình dạy học mĩ thuật mới của Đan Mạch gồm:

4.1.1 Quy trình Vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện:

Đây là quy trình mà học sinh được trải nghiệm vẽ cùng nhau, được kí họangười hoặc vật tạo ra ngân hàng hình ảnh để xây dựng câu chuyện Quy trìnhnày giúp học sinh biết vẽ những sự kiện đời sống hàng ngày Từ những sự kiện

đó, học sinh tự tạo lại các dáng đang làm việc, học tập, vui chơi,…Kết quả làhọc sinh tạo ra ngân hàng hình ảnh từ những hình ảnh sẵn có đó Các nhóm cùng

tư duy, cùng thảo luận tạo ta câu chuyện vui hay buồn hoặc để cùng nhau xâydựng câu chuyện theo ý tưởng Quy trình này tạo cho các em phát triển tư duy,các em được tự do diễn thuyết tăng khả năng sức biểu cảm từ các câu chuyệncủa cuộc sống

Các bước thực hiện:

Bước 1: ( Hoạt động 1) Vẽ theo quan sát

Bước 2: ( Hoạt động 2) Trưng bày ngân hàng hình ảnh

Bước 3: ( Hoạt động 3) Sáng tác tranh theo chủ đề

Bước 4: ( Hoạt động 4) Chia sẻ nội dung câu chuyện

Bước 5: ( Hoạt động 5) Tô màu làm phong phú câu chuyện

Bước 6: ( Hoạt động 6) Tổ chức trưng bày và thuyết trình về bức tranh

4.1.2 Quy trình Vẽ biểu cảm:

Mục đích của vẽ biểu cảm là vẽ không giống mẫu, có thể vẽ người hoặc

vật, Khi vẽ, học sinh chủ yếu tập trung ở mắt và tay, học sinh cố gắng khôngnhìn xuống giấy vẽ, vẽ bằng cảm xúc, bằng tưởng tượng để tạo ra bức vẽ mangtính ấn tượng và có thể hài hước Kết quả là có những bức vẽ chân dung chỉnhận ra đặc điểm của một số bộ phận như mắt, mũi, tóc, vv Hay với bài vẽ đồvật, học sinh chỉ vẽ được dáng dấp một số đặc điểm của đồ vật mình vẽ Vẽ biểucảm giúp các em tăng khả năng quan sát, sáng tạo Các hình ảnh này sẽ giúp các

em dễ tưởng tượng và nhớ lâu hơn

Các bước thực hiện:

Bước 1: ( Hoạt động 1) Quan sát và vẽ không nhìn giấy

Bước 2: (Hoạt động 2) Thảo luận về các đường nét biểu cảm

Bước 3: (Hoạt động 3) Thể hiện tranh biểu đạt bằng màu sắc

Bước 4: (Hoạt động 4) Thảo luận về nội dung, trưng bày kết quả

4.1.3 Quy trình Vẽ theo nhạc:

Âm nhạc và mĩ thuật luôn có mối liên hệ vô hình Thông qua âm nhạc,học sinh không chỉ làm quen kĩ thuật vẽ mà còn được cảm nhận cảm xúc của cácmạch âm nhạc của từng tác phẩm âm nhạc và giai điệu nhạc Âm nhạc luôn gâyhứng thú cho học sinh, nó có thể làm cho học sinh năng động hơn Học sinh vừanhảy muá trong quá trình vẽ Mĩ thuật và âm nhạc được kết hợp với nhau giúpcho học sinh tăng trí tưởng tượng, tăng sự sáng tạo trong bài vẽ trang trí, vẽtranh con vật hay đồ vật, Học sinh vừa cảm thụ tiết tấu âm nhạc vừa đưa màusắc theo giai điệu nhanh, chậm, trầm, bổng,… Từ bài vẽ của các em, học sinhtiếp tục phát triển tư duy để có thể trang trí một đồ dùng bất kì, hay sáng tạo ratem thư, bìa sách,…vv

Các bước thực hiện:

Bước 1: ( Hoạt động 1) Nghe nhạc hoặc các nhịp điệu và vẽ theo giai điệu

Bước 2: ( Hoạt động 2) Từ vẽ tranh đến thưởng thức, cảm nhận về màu sắcBước 3: ( Hoạt động 3) Lựa chọn hình ảnh trong thế giới tưởng tượng

Bước 4: ( Hoạt động 4) Tạo sản phẩm trang trí mới

Bước 5: ( Hoạt động 5) Trình bày, thảo luận, đánh giá sản phẩm

4.1.4 Quy trình Xây dựng cốt truyện:

Học sinh nắm được chủ đề, biết xây dựng cốt truyện dựa trên mới quan hệcác yếu tố, sự kiện nhân vật, địa điểm kết hợp các hình đơn lẻ thông qua chủđiểm để thành một bức tranh Giáo viên giúp học sinh hiểu được vai trò củanghệ thuật tạo hình để học sinh thể hiện được các bài vẽ, xé dán, nặn Học sinhlấy những vật tìm được có trong cuộc sống để tạo thành tác phẩm Thổi hồn chocác nhân vật, biến các nhân vật trong truyện có hình ảnh, có tính cách, có nhâncách, Yếu tố cơ bản trong xây dựng cốt truyện tạo cho học sinh lối kể chuyện

mở, tạo cấu trúc lôgic để kết nối tiết học và kiến thức, kí năng trong các bài tậpvẽ.

Các bước thực hiện:

Bước 1: (Hoạt động 1) Tạo hành dạng hình học cho nhân vật

Bước 2: (Hoạt động 2) Giới thiệu các nhân vật tưởng tượng có tính cách

Bước 3: (Hoạt động 3) Từ hình tượng độc lập liên kết thành một nội dung chủđề

Bước 4: (Hoạt động 4) Hoàn thiện, sáng tạo và làm rõ nội dung chủ đề

Bước 5: (Hoạt động 5) Trình bày và đánh giá

4.5 Quy trình Tạo hình 3D - tiếp cận với chủ đề (Tạo hình từ vật tìm được):

Quy trình này giáo viên giúp học sinh hiểu các hình khối được tạo ra từvật tìm được như dây thép, đất nặn, giấy bồi, vỏ hộp,… được kết nối với nhautrong một không gian nhất định Có rất nhiều chủ điểm phổ biến để học sinh cóthể thực hiện khám phá và phản ánh lại cuộc sống bằng nghệ thuật như ngôi nhà,

xe đạp, đồ chơi, ô tô, thuyền, của hàng,…vv

Các bước thực hiện:

Bước 1: (Hoạt động 1) Khám phá chủ điểm

Bước 2: (Hoạt động 2) Vẽ và tô màu theo trí nhớ

Bước 3: (Hoạt động 3) Tạo sản phẩm mới bằng những vật dụng tìm được

Bước 4: (Hoạt động 4) Hoàn thiện sản phẩm mới

Bước 5: (Hoạt động 5) Hoạt động mở rộng

4.1.6 Quy trình Nghệ thuật sắp đặt/ hoạt cảnh biểu diễn/ sắm vai.

Các nhân vật được học sinh làm ra từ các vật dụng tìm được với các phếliệu bỏ đi qua sự sáng tạo của học sinh như giấy, sỏi, dây thép, chai, lọ,…vv các

em có thể làm thành đồ chơi hay những câu chuyện mang tính biểu đạt cao Từnhững hình ảnh thân thuộc, các em sáng tạo, các em sắp đặt tạo thành hoạt cảnh,trình diễn cho các bạn xem, không những thế học sinh có thể sắm vai, hóa thânthành nhân vật Mỗi hoạt cảnh là một nhân vật có hình dáng, tính cách,… khácnhau dựa trên các hình khối tương tác tạo ra ý nghĩa câu chuyện

Các bước thực hiện:

Bước 1: (Hoạt động 1) Quan sát vật tìm được

Bước 2: (Hoạt động 2) Từ hình tĩnh chuyển sang hình động

Bước 3: (Hoạt động 3) Tạo cho hình khối trở nên sống động

Bước 4: (Hoạt động 4) Sắp đặt các hình khối theo chủ đề

Bước 5: (Hoạt động 5) Hoạt động mở rộng

4.1.7 Quy trình Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn:

Trong văn họca dân gian Việt Nam con rối đóng vai trò quan trọng, cómặt ở nhiều loại hình nghệ thuật như múa rối nước, múa rồng, vv Thông quahai loại hình nghệ thuật chính này, những câu chuyện dân gian, câu chuyện cổtích đđược truyền tải một cách sống động và gần gũi với con người Đặc biệt,những con rối ấy được các nghệ nhân thổi hồn vào bằng cách xây dựng nhữngcâu chuyện cụ thể, có nghĩa Thông qua hình ảnh con rối giááo viên và học sinh

có thể nói chuyện với nhau gần gũi hơn như những người bạn Từ những hìnhảnh con rối, học sinh thấy tự tin hơn khi luyện tập thuyết trình Đôi khi các emkhông tự tin vì sợ mắc lỗi khi nói trước lớp nhưng nếu sử dụng con rối thì các

em nghĩ đó là lời con rối nói chứ không phải em học sinh nói Vì vậy, các emthấy thoải mái hơn, tự tin hơn khi đứng trước đám đông để thuyết trình

Các bước thực hiện:

Bước 1: (Hoạt động 1) Tạo sơ đồ tư duy với chủ điểm “Trình diễn múa rối”Bước 2: (Hoạt động 2) Tạo hình con rối

Bước 3: (Hoạt động 3) Diễn tập, biểu diễn và đánh giá buổi trình diễn múa rối

Trong đó mục tiêu của quy trình VẼ THEO NHẠC là:

Thông qua quy trình dạy-học mĩ thuật VẼ THEO NHẠC học sinh sẽ học

được

- Cách lắng nghe và vận động, di chuyển theo giai điệu của âm nhạc

- Chuyển âm thanh và giai điệu thành những đường nét từ sự hứng khởi

- Phát triển trí tưởng tượng trong quá trình tạo ra sản phẩm

- Sáng tạo những sản phẩm mới từ bức tranh nhiều màu sắc được tạo ra theo giaiđiệu của âm nhạc

- Biết chọn lọc và sử dụng hình ảnh từ bức tranh lớn để trang trí, giao tiếp.

Vì thế cần xác định rõ mục tiêu cuả từng nội dung trong Mĩ thuật như vẽtranh theo đề tài là vẽ nội dung tranh theo chủ đề, vẽ màu hoặc cách sắp xếp,màu sắc vẽ theo ý thích của mình nhưng phải phản ánh đúng theo chủ đề củatừng bài học Vẽ tranh là nội dung tổng hợp tất cả các kỹ năng khác của môn Mĩthuật như: Kỹ năng vẽ theo mẫu, kỹ năng trang trí, kỹ năng sử dụng màu sắc vv

Vì trong tranh đòi hỏi làm rõ hình tượng trong tranh mà khi nhìn vào người tahiểu ý đồ của người vẽ thông qua các hình tượng ấy là con vật, đồ vật, conngười, cha, mẹ, cô giáo, học sinh, nông dân, chú bộ đội Ngoài hình tượng conngười, còn có cảnh vật xung quanh như quê hương, nông thôn, thành thị, miềnnúi, miền biển hay cảnh sông nước…

Màu sắc trong tranh cũng rất quan trọng vì thông qua màu sắc sẽ lột tảthêm hình ảnh chính, phụ trong tranh Qua đó cũng phản ánh tâm trạng, độ tuổicủa người vẽ

Vẽ tranh không lập lại khuôn mẫu mà đòi hỏi có sự sáng tạo, mỗi em cómột nội dung và cách thể hiện bố cục cũng như màu sắc khác nhau Tuy nhiên ởbậc tiểu học không đòi hỏi cao về cách vẽ hình có đúng tỉ lệ, quy luật đường tầmmắt, sự sắp xếp bố cục quá nhiều cũng như là về cách phối hợp màu sắc khi cóánh sáng… Mà ở tranh các em Tiểu học trong tranh các em bao giờ cũng thểhiện sự ngây thơ đúng với độ tuổi của các em

Vì thế vẽ tranh là nội dung khó đối với người dạy và học, đòi hỏi có sự kếthợp hài hòa của tất cả những hiểu biết về môn Mĩ thuật đều được vận dụng vàthể hiện tạo được bức tranh có hình, bố cục, màu sắc đẹp

Vẽ trang trí đồ vật là nội dung khá hay và rộng đòi hỏi tính sáng tạo, trítưởng tượng cao và khả năng sử dụng phối hợp màu sắc hài hòa, nhuần nhuyễn.Cũng như ở phân môn vẽ tranh theo đề tài ở đây cũng cần xác định rõ là trangtrí đồ vật nào? Có hình dáng ra sao? Trang trí vị trí nào của đồ cần trang trí Như áp dụng các cách trang trí cũ thì sản phẩm đưa ra còn đơn sắc, chưa phongphú về hình dáng nhưng áp dụng quy trình vẽ theo nhạc thì sản phẩm trang trí sẽ

đa dạng về màu sắc hơn và khó có thể giống nhau…Sản phẩm được làm ra cóthể là sự kết hợp rất nhiều màu khác nhau nhưng đem lại hiệu quả thẩm mĩ c

4.2 Các biện pháp thực hiện:

Thông qua âm nhạc, học sinh không chỉ làm quen kĩ thuật vẽ mà cònđược cảm nhận cảm xúc của các mạch âm nhạc của từng tác phẩm âm nhạc vàgiai điệu nhạc Âm nhạc luôn gây hứng thú cho học sinh, nó có thể làm cho họcsinh năng động hơn Học sinh vừa nhảy múa trong quá trình vẽ Mĩ thuật và âmnhạc được kết hợp với nhau giúp cho học sinh tăng trí tưởng tượng, sự sáng tạotrong bài vẽ trang trí, vẽ tranh con vật hay đồ vật, Học sinh vừa cảm thụ tăngtiết tấu âm nhạc vừa đưa màu sắc theo giai điệu nhanh, chậm, trầm, bổng,… Từbài vẽ của các em, học sinh tiếp tục phát triển tư duy để có thể trang trí một đồdùng bất kì, hay sáng tạo ra tem thư, bìa sách,…vv

Vì thế, dạy vẽ tranh và vẽ trang trí, giáo viên phải có nhiều tranh minh hoạ,

để học sinh quan sát, phải nhiều tranh minh hoạ cho một bài

Cần phải có tranh của HS năm trước vẽ đẹp và chưa đẹp để HS nhận xét,tham khảo và rút ra kinh nghiệm trước khi vẽ

Học sinh hiểu vẽ tranh tự do là tranh vẽ theo một đề tài mở của tiết học từ

đó các em tìm ra được đề tài mình yêu thích và tìm hình ảnh có và hình ảnh phụ

có liên quan làm sinh động cho bức tranh trong bài vẽ của các em là gì

Mục đích của vẽ tranh tự do và vẽ trang trí là nhằm rèn luyện và phát triển

ở học sinh trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo, khả năng phối hợp màu sắc giúp chocác em nhận thức về cái hay cái đẹp của thế giới xung quanh Màu sắc và cảm xúc của bản thân Qua đó các em yêu thích cái đẹp và mong muốn thể hiện nó qua cuộc sống

Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề trong sáng kiến Nâng cao

chất lượng tiết dạy vẽ tự do, tạo dáng và trang trí đồ vật theo phương pháp

mới quy trình VẼ THEO NHẠC lớp 4.

Trước tiên GV cần chuẩn bị:

+ Lấy một tờ giấy để lót bảng trước khi vẽ, điều này giúp làm sạch dễ dàng sau

+ Âm nhạc: Vẽ khi có âm nhạc, băng, đĩa hát Trong trường hợp không có băng,đĩa hát, giáo viên hướng dẫn học sinh tự chuẩn bị bài hát tập thể.

+ Giáo viên hướng dẫn cho học sinh cách vẽ theo nhạc là các em vẽ các nétkhông có chủ định bằng màu lên tờ giấy đã chuẩn bị Vẽ nét nhẹ trên nền nhạcnhẹ, nét đậm trên nền nhạc mạnh dần Các nét vẽ này đan xen lên nhau tạothành một bức tranh màu hòa sắc

Hoạt dộng 1: Nghe nhạc hoặc nhịp điệu, tiết tấu và vẽ theo giai điệu

Mục tiêu:

+ Tập trung và nghe nhạc

+ Sử dụng âm nhạc, xúc giác và các giác quan quan thẩm mỹ

+ Trải nghiệm âm nhạc và giai điệu tạo cảm xúc

+ Trải nghiệm mối quan hệ giữa giai điệu hoạt động cơ thể và hình ảnh

+ Yêu thương quy trình dạy học và hợp tác

Gv tạo nhóm sao cho phù hợp với điều kiện của lớp học khoảng 5 đến 7học sinh trên nhóm vẽ ra giấy A3 hoặc vẽ nhóm theo tổ, Khi hướng dẫn vẽ màucần lưu ý hướng dẫn cách sử dụng các chất liệu màu (màu dạ, sáp màu, màunước, màu bột ) Cùng với việc hướng dẫn cách sử dụng là việc hướng dẫn vẽmàu và phối hợp màu cho phù hợp với bố cục và nội dung của bức tranh cũngnhư bài trang trí Khi vẽ theo nhạc với chất liệu là sáp màu mà phần lớn học sinhtiểu học sử dụng thì hướng dẫn các em vẽ màu sáng trước màu tối sau và hạnchế dùng màu đen vì sẽ làm bài trang trí bị xỉn màu Các em vẽ nét nhẹ trên nềnnhạc nhẹ nhàng du dương và vẽ nét mạnh, đậm dần khi nền nhạc tăng mạnh dầnhoạt động này các em vẽ trong vòng từ 5 đến 7 phút

Thường thì học sinh Tiểu học rất thích vẽ màu nguyên chất và khi vẽ màucác em thường vẽ theo bản năng Nếu sự tác động của giáo viên không đúng lúc,đúng chỗ thì sẽ ảnh hưởng không tốt và làm mất đi những màu sắc các trongsáng và ngây thơ của các em Chính vì thế việc hướng dẫn cho học sinh vẽ màucần khéo léo và mang tính chất gợi ý, động viên khích lệ, tránh ép buộc em vẽmàu

Khởi động: GV bật nhạc nhẹ nhàng, Hs lắng nghe và cảm nhận giai điệucủa âm nhạc HS bắt đầu vẽ những nét màu trên giấy theo thứ tự từ sáng đếnđậm các màu từ sáng đến đậm Nếu sử dụng màu bột nghiền hoặc màu nước thìchú ý hạn chế màu đen vì màu này dễ làm cho bức tranh bị xỉn màu Âm nhạctăng dần sang tiết tấu nhanh tạo cảm xúc mạnh mẽ cho HS Các em chuyển động

cơ thể và vẽ theo giai điệu của âm nhạc Thực hiện quy trình này cần linh hoạt

và sáng tạo với nhiều chất liệu màu, kích cỡ giấy, âm nhạc… theo điều kiện củatrường Có thể thay nhạc bằng hát hoặc tiết tấu gõ đệm nhẹ nhàng, từ tiết tấuchậm đến nhanh, sôi nổi, mạnh mẽ…

Ở hoạt động này giáo viên cần khuyến khích học sinh tập trung và nghenhạc với sự hứng khởi của mình

Hoạt động 2: Từ vẽ tranh đến thường thức, cảm nhận về màu sắc.

Mục tiêu:

+ Chia sẻ kinh nghiệm từ ý kiến cảm nhận

+ Tập trung, giai tiếp và lắng nghe nhau

+ Hiểu biết nhiều nhiều hơn về màu sắc, đường nét

Khi kết thúc, học sinh trưng bày và thường thức bức tranh vừa tạo ra từ khổgiấy lớn vẽ theo nhóm Các em quan sát bức tranh và suy nghĩ, đưa ra nhữngnhận xét chia sẻ cảm nhận về hoạt động vừa thực hành

+ Em có cảm nhận như thế nào trong suốt quá trình di chuyển xung quanh bàn

và vẽ màu?

+ Em nghĩ thế nào về bức tranh tập thể này? Em thích gì trong bức tranh đó?+ Em có nghĩ là bức tranh này lộn xộn không? Em có hứng thú với hoạt độngvừa thực hiện không?

+ Trong khi quan sát tranh em liên tưởng tới hình ảnh gì, nội dung nào?

+ Từ những hình ảnh đó em nghĩ đến những đề tài nào?

Giáo viên khuyến khích học sinh phản hồi và ghi chép lại ý kiến thành bàn

đồ tư duy ở trên bảng Giáo viên có thể tập trung vào màu sắc và lần lượt giớithiệu về một số khái niệm màu như màu sáng, tối, nóng, bổ túc, tương hòa…

Hoat động 3: Lựa chọn hình ảnh trong thế giới tưởng tượng

Mục tiêu:

+ Phát huy trí tưởng tượng của mình

+ Tự tìm hình ảnh trong bức tranh lớn

+ Khuyến khích các em phát triển câu chuyện từ một mảng nhỏ của các bức tranh.

+ Thúc đẩy hình thức thuyết trình, tập trung lắng nghe

Mỗi học sinh dùng một khung giấy theo các hình tùy ý được trổ từ khổ giấyA4 và dịch chuyển trên bức tranh lớn để tìm kiếm phần màu sắc, đường nétmình thích rồi dán khung giấy vào vị trí đó trên bức tranh lớn Học sinh tưởngtượng và lần lượt kể trước lớp về câu chuyện trong bức tranh mình lựa chọn Ví

dụ về một câu chuyện tưởng tượng:

Ngày xửa ngày xưa có một con chim…

Giáo viên chuẩn bị một khung tìm hình được trổ ra từ ra từ giấy cho từnghọc sinh hoặc để các em tự làm các khung hình của riêng mình tùy vào sở thíchlứa tuổi của học sinh

Với ví dụ trên, mỗi học sinh sẽ tìm con chim đặc biệt đó Các em suy nghĩ

và tự tìm ra cho mình những câu chuyện để kể Các em sẽ lần lượt kể câuchuyện đó cho cả lớp khi kết thúc mỗi câu chuyện, người kể sẽ chỉ định bứchình tiếp theo của bạn khác để trình bày và cứ thế tiếp tục, các em đều có cơ hội

kể câu chuyện của mình

Hoạt động 4: Tạo sản phẩm trang trí mới

+ Tạo cơ hội cho học sinh vận dụng kiến thức trang trí vào sản phẩm

Đặc biệt trong từng nội dung thì giáo viên cần có phương pháp phù hợp khihướng dẫn cách thực hành cho các em như trên và đối với những phân môn khácnhư: vẽ trang trí, vẽ theo mẫu, …Giáo viên hướng dẫn và hỗ trợ các nhóm trangtrí sản phẩm của mình với các câu hỏi mang tính chất gợi ý mở để Học sinh chủđộng, sáng tạo theo ý thích và khả năng riêng Học sinh tự làm các sản phẩm củariêng mình một cách sáng tạo Các em sẽ viết các chữ cái trang trí trên những