Sự sáng tạo của hồ chí minh về sự ra đời của nhà nước sau cách mạng tháng 8 năm 1945

Sự sáng tạo của hồ chí minh về sự ra đời của nhà nước sau cách mạng tháng 8 năm 1945

BÀI THẢO LUẬN

ĐỀ TÀI: SỰ SÁNG TẠO CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ SỰ RA ĐỜI CỦA NHÀ NƯỚC

SAU CÁCH MẠNG THÁNG 8

LỜI MỞ ĐẦU        

Hồ Chí Minh – người cha già vĩ đại của dân tộc Việt nam đứng vượt hẳn

lên những người đương thời ở tầm tư duy và cái nhìn biện chứng Bôn ba khắp năm châu bốn biển, hiểu rõ ngọn ngành những tinh hoa cũng như những khuyết tật mà phong trào cách mạng đã trải qua, để khi về đến Tổ quốc, hôn nắm đất quê hương đang đói nghèo, đau khổ, Người hiểu rõ cần phải làm gì cho nhân dân mình Tiếp nhận tinh hoa của nền văn minh phương Tây mà Người đã có nhiều năm chiêm nghiệm để rồi gắn kết với bản lĩnh và tri thức cách mạng, Hồ Chí Minh thấy được những vấn đề mà có thể những người khác chưa thấy hoặc thấy chưa rõ, nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa của nhân loại để từ đó lãnh đạo thành công sứ mệnh giải phòng dân tộc, xây dựng nước một Việt Nam độc lập.

Cách mạng Tháng Tám thành công, Nước Việt

Nam dân chủ cộng hoà ra đời, đưa nhân dân ta từ

thân phận nô lệ lên làm chủ đất nước, làm chủ

vận mệnh của mình

Đó là thành quả cách mạng do Đảng

Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ

tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo, đã vận dụng

sáng tạo lý luận Mác - Lê-nin về nhà

nước kiểu mới của giai cấp công nhân,

kế thừa những tinh hoa trong truyền

thống dựng nước của dân tộc và tiếp thu

những giá trị tốt đẹp nhất của nhân loại

Chủ tịch Hồ Chí Minh

I Nhà nước Việt Nam là thành quả của sự chắt lọc, vân dụng những quan điểm tích cực khi Chủ tịch Hồ

Chí Minh tìm hiểu, khảo sát sâu sắc các mô hình Nhà nước khác.

Ngay từ những năm 20 của thế kỷ trước, trong tư tưởng Hồ Chí Minh đã hình thành những nét đầu tiên về

mô hình tổng thể của nhà nước mới Đó không thể là nhà nước quân chủ phong kiến lỗi thời hay nhà nước thuộc địa

do thực dân Pháp đặt ra ở Việt Nam, hoặc là nhà nước tư sản mà Người đã nhiều lần vạch trần bản chất xấu xa của

nó, Người xác định Nhà nước mới phải là một nhà nước dân chủ, đem lại lợi ích cho đa số nhân dân lao động Nhà nước mới là sự tiếp thu những tích cực, những tốt đẹp từ các nhà nước khác.

NỘI DUNG

Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917

dưới sự lãnh đạo của Lê Nin thành công đã mở ra thời đại

mới - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã

hội trên phạm vi toàn thế giới Chính tính chất của thời đại

mới đã tạo ra khả năng hiện thực cho những dân tộc đang

còn lạc hậu giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh giải phóng

dân tộc và từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội Những

khả năng hiện thực này đã đem lại nhận thức mới mẻ và

triệt để trong quan niệm cũng như giải pháp để giải quyết

vấn đề độc lập dân tộc.

1.1 Kế thừa và sáng tạo từ mô hình nhà nước Xô Viết

Khi xây dựng Nhà nước, trong điều kiện Đảng cầm quyền, V.I.Lênin nhấn mạnh tính tất yếu phải xây dựng Đảng cộng sản trong sạch vững mạnh, Người khẳng định: “Không có một Đảng sắt thép được tôi luyện trong đấu tranh, không có một Đảng được sự tín nhiệm của tất

cả những phần tử trung thực trong giai cấp… thì không thể tiến hành thắng lợi cuộc đấu tranh ấy được”

Yêu cầu phải xây dựng các tổ chức chính trị - xã hội khác như đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội nông dân…vững mạnh, vì các tổ chức đó đại diện cho quyền lợi của các tầng lớp nhân dân và thông qua đó để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động quan niệm của V.I.Lênin về hệ thống chuyên chính

vô sản là hết sức khoa học, đó là sự phát triển sáng tạo quan điểm của Mác và Ăngghen về chuyên chính vô sản vào tình hình mới, gắn với đòi hỏi của thực tiễn quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội trên nước Nga Quan điểmnày là được

Hồ Chí Minh vận dụng vào khi xây dựng hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa của đất nước ta.

Trong quá trình hình thành và phát triển, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác

đã đạt được những thành tựu to lớn về nhiều mặt, từng là chỗ dựa cho phong trào hòa bình và cách mạng thế giới, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Tuy nhiên, về sau do những nguyên nhân khách quan nằm trong mô hình chủ nghĩa xã hội trước đây cũng như những sai lầm chủ quan

và sự chống phá của các thế lực thù địch, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông

Âu bị sụp đổ Chứng kiến lịch sử, tiếp thu bài học kinh nghiệm từ lịch sử, Nhà nước ta tiếp tục đi lên chủ nghĩa xã hội nhưng không phải rập khuôn theo mô hình của Liên Xô

mà là mô hình mới, trên cơ sở vận dụng một cách sáng tạo và đầy đủ chủ nghĩa Mác – Lênin Người nhìn thấy ở Nhà nước Xô-viết, về bản chất, là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, là mẫu hình của Nhà nước Việt Nam mới cần xây dựng Nhưng trong tổ chức cụ thể thì Người đã vận dụng sáng tạo, linh hoạt, phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của Việt Nam

1.2 Nghiên cứu nhà nước Phong kiến và

sự vận dụng tư tưởng lấy dân làm gốc

Thời nào cũng vậy, muốn quốc gia hưng thịnh, các nhà lãnh đạo phải dựa vào nhân dân, lấy dân làm gốc, hành động theo ý dân,

vì tương lai dân tộc Đó cũng chính là tư tưởng đặt căn bản trên tinh thần quốc gia, dựa vào lập trường dân tộc và quyền tự do bình đẳng của người dân

Mạnh Tử đã có câu nói lịch sử: “Dân là quý, sau mới đến xã tắc, vua thì xem nhẹ” Tuân Tử cũng có câu nói rất nổi tiếng: “Vua

là thuyền, dân là nước, nước chở thuyền, nước cũng lật thuyền”

Từ đó, Nho gia thấy được một điểm hết sức quan trọng là: “Dân

là gốc nước, gốc vững, nước yên” Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta cũng có quan điểm tương tự như Nho gia, khi Người nói: “Trong bầu trời không có gì quý hơn bằng nhân dân Trong thế gian không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” Tuy nhiên tư tưởng lấy dân làm gốc của Người đã vượt qua những hạn chế còn tồn tai trong tư tưởng Nho giáo phong kiến.

Mục đích của Nho gia là để làm dịu mâu thuẫn giữa giai cấp thống trị và tầng lớp bị trị Giai cấp thống trị mong muốn, nếu người dân được “bề trên” “quan tâm” thì yên bề ở vị trí nô lệ của mình, không đụng chạm đến quyền lợi, địa vị của chúng.

Ngược lại, mục đích thực hiện quan điểm “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh là để giải phóng người dân thoát khỏi tình trạng bị nô lệ về chính trị, bị kiệt quệ về kinh tế, bị tối tăm về tinh thần, tư tưởng, văn hóa, giáo dục do xã hội cũ gây nên Người nói: “Tôi chỉ

có ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước

ta hoàn toàn được độc lập, dân ta hoàn toàn được tự

do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” Quan điểm “lấy dân làm gốc” hay lý tưởng sống vì dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được thể hiện bằng chính hoạt động của Người Người không chỉ nói mà còn làm Người suốt đời phấn đấu không ngừng cho lý tưởng đó

2.2 Nghiên cứu nhà nước Phong kiến và sự vận dụng

tư tưởng lấy dân làm gốc

Thời nào cũng vậy, muốn quốc gia hưng thịnh, các nhà lãnh đạo phải dựa vào nhân dân, lấy dân làm gốc, hành động theo ý dân, vì tương lai dân tộc Đó cũng chính là tư tưởng đặt căn bản trên tinh thần quốc gia, dựa vào lập trường dân tộc và quyền tự do bình đẳng của người dân

Mạnh Tử đã có câu nói lịch sử: “Dân là quý, sau mới đến xã tắc, vua thì xem nhẹ” Tuân Tử cũng có câu nói rất nổi tiếng:

“Vua là thuyền, dân là nước, nước chở thuyền, nước cũng lật thuyền” Từ đó, Nho gia thấy được một điểm hết sức quan trọng là: “Dân là gốc nước, gốc vững, nước yên” Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta cũng có quan điểm tương tự như Nho gia, khi Người nói: “Trong bầu trời không có gì quý hơn bằng nhân dân Trong thế gian không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” Tuy nhiên tư tưởng lấy dân làm gốc của Người đã vượt qua những hạn chế còn tồn tai trong tư tưởng Nho giáo phong kiến.

Nhìn lại lịch sử nhà nước phong kiến Việt Nam, dễ dàng

nhận ra tư tưởng lấy dân làm gốc luôn thấm nhuần trong

các triều đại Nhà Vua làm điều gì, nhất là những đổi thay

có thể ảnh hưởng đến tương lai của giống nòi, đều cân

nhắc chín chắn và quyết định thay đổi vì lợi ích chung của

dân tộc.

- Nhà Trần, hậu Lê (Nguyễn Trãi), bộ luật Hồng Đức….

Phong kiến đứng trên lập trường của giai cấp bó của Lê

thanhc lột Tư tưởng cũng như những triết luận của họ dù

về sau càng tiến bộ hơn nhưng nhìn chung mang tính chất

an dân, nhằm điều hòa mâu thuẫn giai cấp, bênh vực

quyền lợi và địa vị bọn thống trị Chủ tịch Hồ Chí Minh

thì đứng trên lập trường của giai cấp công nhân Người

bênh vực cho quyền lợi của nhân dân lao động Cơ sở tư

tưởng của Người là chủ nghĩa Mác – Lênin, học thuyết về

cách mạng, xóa bỏ áp bức giai cấp, đưa người dân từ địa

vị nô lệ, bị áp bức bóc lột thành chủ nhân của xã hội mới

Việc gì có lợi cho dân ta hết sức làm.

Việc gì có hại cho dân ta hết sức tránh.

Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta"

1.3 Phân tích, nghiên cứu Nhà nước Tư sản

Giai cấp tư sản xây dựng một nhà nước pháp quyền và xã hội công dân của mình với một số quan điểm cụ thể: nhà nước dân chủ dựa trên cơ sở đa nguyên về chính trị, đảm bảo xuất hiện nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau để tạo ra tự do, công khai và cân bằng quyền lực; xây dựng một xã hội công dân được thực hiện bằng một “khế ước xã hội”, đảm bảo mọi công dân đều có quyền tự do, bình đẳng, dân chủ, hạnh phúc…; thực hiện việc phân lập các quyền nhằm “lấy quyền lực ngăn cản quyền lực” Tuy nhiên, với cái nhìn toàn diện và sâu sắc, Chủ tịch Hồ Chí minh đã nhận ra rằng nếu xét về bản chất giai cấp, nhà nước pháp quyền tư sản hiện đại là công cụ chuyên chính của giai cấp tư sản độc quyền Nếu xét về hình thức, nhà nước pháp quyền tư sản hiện đại đều được tổ chức theo nguyên tắc phân quyền và dựa trên chế độ đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập, nhưng thực chất sự phân quyền chỉ là cơ chế để thực hiện quyền lực duy nhất của giai cấp tư sản Còn về hệ thống pháp luật, nhà nước pháp quyền tư sản có hệ thống pháp luật khá hoàn chỉnh và về hình thức nó mang nặng tính công quyền

Được thể hiện qua:

Về tính dân chủ

Về tổ chức Đảng

Về bộ máy Nhà nước

Về phát huy quyền con người

Trên cơ sở phân tích những ưu, nhược điểm đó,

Người đã chắt lọc và vận dụng một cách sáng

tạo, độc lập vào việc xây dựng Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Vẫn là dân

chủ, vẫn là các cơ quan Nhà nước có sự phân

công, vẫn la trân trọng phát huy các quyền con

người,…nhưng dưới tư tưởng của Người mọi

thứ đã mang màu sắc mới – đúng nghĩa và tốt

đẹp hơn.

II Sáng tạo trong quan điểm xây dựng nhà nước của dân, do dân,

quyền lực thuộc về nhân dân

Chiếm một vị trí quan trọng trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước thật sự của dân, do dân và vì dân,

mà nội dung cơ bản là quyền lực thuộc về nhân dân Hồ Chí Minh quan niệm dân chủ nghĩa là dân là chủ Theo Người, nếu vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề chính quyền thì vấn đề cơ bản của một chính quyền là ở chỗ nó thuộc về ai, phục vụ cho quyền lợi của ai.

Ngay từ năm 1927, trong tác phẩm Đường Kách mệnh, Người đã chỉ rõ: Nhà nước Việt Nam dân chủ kiểu mới là nhà nước của dân, do dân và vì dân Cơ sở xã hội của nhà nước đó là toàn thể dân tộc Việt Nam, dựa trên nền tảng liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam.

2.1 Xây dựng nhà nước của dân

Đó là nhà nước mà tất cả quyền bính đều thuộc về nhân dân, những vấn đề quan hệ đến vận mệnh quốc gia do nhân dân phán quyết, tức là nhân dân phải là người thực hiện quyền lực, hoặc là trực tiếp, hoặc là gián tiếp thông qua các đại biểu của mình Vì vậy, trong bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta (1946) do Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo, ngay từ điều 1 đã khẳng định: “Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo” Điều 32 của Hiến pháp 1946 cũng quy định: “Những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa ra nhân dân phán quyết” Thực chất đó là chế độ trưng cầu dân ý, một hình thức dân chủ trực tiếp được đề ra khá sớm ở nước ta Sau khi giành được chính quyền, nhân dân ủy quyền cho các đại diện do mình bầu ra “Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra Đoàn thể từ trung ương đến xã do dân

tổ chức nên” Đồng thời: “Nhân dân có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân”

2.2 Xây dựng nhà nước do dân

Đó là nhà nước do dân lựa chọn, bầu ra những

đại biểu của mình Nhà nước đó do dân ủng hộ,

giúp đỡ, đóng thuế để nhà nước chi tiêu, hoạt

động; Nhà nước đó lại do dân phê bình, xây dựng

Do đó, Người yêu cầu: “Tất cả các cơ quan nhà

nước phải dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với

nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát

của nhân dân” “Hễ Chính phủ nào mà có hại cho

dân chúng, thì dân chúng phải đập đổ Chính phủ

ấy đi, và gây nên Chính phủ khác” Nghĩa là khi

các cơ quan đó không đáp ứng được lợi ích và

nguyện vọng của nhân dân thì nhân dân sẽ bãi

miễn nó Theo Người, “Lực lượng bao nhiêu là

nhờ dân hết” nhà nước muốn điều hành quản lý xã

hội có hiệu quả thì phải dựa vào dân, Người nói

“dân như nước, mình như cá”, phải “đem tài dân,

sức dân, của dân làm lợi cho dân” Cho nên, Đảng

ta luôn chủ trương dựa vào dân, tạo điều kiện để

nhân dân phát huy cao nhất quyền làm chủ, tham

gia tích cực vào việc quản lý nhà nước.

Bầu cử

2.3 Xây dựng nhà nước vì dân

Đó là nhà nước mà mọi hoạt động phải xuất phát và vì lợi ích của nhân dân Trong nhà nước đó, cán bộ từ Chủ tịch trở xuống đều là công bộc của dân Vì vậy, “Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh”, chỉ có một nhà nước thực sự của dân, do dân tổ chức, xây dựng và kiểm soát trên thực tế mới có thể là nhà nước vì dân được Người chỉ

rõ, chế độ ta là chế độ dân chủ, nhân dân là chủ, Chính phủ là đầy tớ của nhân dân Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ, Chính phủ thì việc to, việc nhỏ đều nhằm mục đích phục vụ lợi ích của nhân dân Xây dựng một nhà nước vì dân là một nhà nước không có đặc quyền, đặc lợi, phục vụ nhân dân tận tụy, vì lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, thực sự trong sạch, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải xây dựng một nền chính trị liêm khiết, phải kiên quyết đấu tranh với ba thứ giặc nội xâm là; tham ô, lãng phí, quan liêu Một mặt nhà nước phải thực hành dân chủ rộng rãi với nhân dân mặt khác phải thực hành chuyên chính với mọi hành động xâm hại đến lợi ích của Tổ quốc, quyền làm chủ của nhân dân Người thường nhấn mạnh vấn đề bản chất xã hội chủ nghĩa, tính dân chủ, tính nhân dân, tính nhân đạo của nhà nước mà nhân dân ta xây dựng.