I Lí do chọn đề tài Lịch sử báo chí thế giới đã phát triển qua một chặng đường dài lâu của lịch sử loài người nói chung. Được manh nha từ những hình thức truyền khẩu – hình thức thông tin cổ xưa và bản năng nhất của loài người, tiến bộ trong những bản chạm khắc đơn sơ đánh dấu sự phát triển trong tư duy nhận thức của con người, đến những tờ giấy, những giọt mực in đầu tiên trên thế giới tạo nên những tờ truyền đơn viết tay, cho tới khi tờ báo đầu tiên “Relation” (Anh) ra đời, ấy cũng là chặng đường gian lao của nhân loại để có thể định hình được loại hình phương tiện truyền thông đại chúng thiết yếu cả con người – BÁO CHÍ. Cho đến nay, lịch sử báo chí thế giới đã trải qua nhiều thời kì khác nhau, gắn liền với những giai đoạn, những biến động của lịch sử. Ở mỗi chặng đường nó đã đi qua, báo chí phác họa nên bức tranh tổng thể các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. Chứng kiến sự thay đổi xã hội, con người, báo chí lưu giữ lại trong tấm gương hiện thực của mình – những gì nó đã phản ánh. Báo chí thế giới chẳng những đặc thù cho mỗi thời kì lịch sử mà còn riêng biệt cho mỗi vùng miền, quốc gia. Bởi báo chí tuy tồn tại độc lập tương đối và phản ánh khách quan nhưng không bao giờ tách rời môi trường nó phản ánh, ngược lại còn có bị tác động sâu sắc bởi các yếu tố tự nhiên và xã hội của môi trường ấy và tác động trở lại làm thay đổi cấu trúc hiện thực ấy. Qua sự phát triển của báo chí, ta thấy được trình độ kinh tế xã hội văn hóa giáo dục của mỗi đất nước trong tổng quan xu hướng phát triển của khu vực và thế giới. Ví dụ khi nghiên cứu đặc điểm báo chí châu Á và châu Mỹ, nhất là sự thực hiện tự do báo chí, ta dễ dàng so sánh được đặc điểm chính trị của hai khu vực này: châu Á chính trị tập trung, chi phối toàn bộ các lĩnh vực, nhất là khi ở khu vực này có các nước chỉ một đảng cầm quyền, còn châu Mỹ sự chi phối của chính trị có khuynh hướng đảng phái, phục vụ cho chế độ đảng. Khi nghiên cứu lịch sử báo chí các khu vực, báo chí Châu Phi đã để lại cho tôi nhiều suy nghĩ – một nền báo chí nền báo chí mang những đặc điểm riêng rõ nét về một nền báo chí kém phát triển gồm nhiều thành phần, đa sắc tộc và gắn liền với những diễn biến phức tạp của chính trị. Đứng bên cạnh các khu vực khác, báo chí châu Phi nhỏ bé, đến mức mọi so sánh đều là khập khiễng. Tuy nhiên chính vì điều này mà tôi quyết tâm nghiên cứu đề tài “NHỮNG RÀO CẢN ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA BÁO CHÍ CHÂU PHI”. Hi vọng rằng với những tìm tòi của mình phần nào có thể lí giải được những đặc điểm và xu thế của nền báo chí khu vực này.
Trang 1BÀI TẬP LỚN Môn: LỊCH SỬ BÁO CHÍ THẾ GIỚI
Đề tài: NHỮNG RÀO CẢN ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA
BÁO CHÍ CHÂU PHI
Trang 2
Lêi nãi ®Çu
Châu Phi như một con số bí ẩn mà loài người vẫn chưa giải đáp được hết, một miền đất hứa khơi dậy trí tò mò, sự ưa trải nghiệm, muốn khám phá Báo chí châu Phi là phần của cơ thể sống ấy, cũng không hề giản đơn, cũng chuyển mình theo những biến hóa của con
số kia Nằm trong sự vận động của lịch sử báo chí thế giới, lịch sử báo chi châu Phi có rất nhiều điểm đáng lưu tâm Đề tài này mong rằng sẽ khám phá được một bộ phận của ẩn số châu Phi, bằng những nhận định khách quan, cứ liệu xác thực, những phân tích, so sánh logic
Trang 3A.Mở đầu
I- Lí do chọn đề tài
Lịch sử báo chí thế giới đã phát triển qua một chặng đường dài lâucủa lịch sử loài người nói chung Được manh nha từ những hình thứctruyền khẩu – hình thức thông tin cổ xưa và bản năng nhất của loài người,tiến bộ trong những bản chạm khắc đơn sơ đánh dấu sự phát triển trong tưduy nhận thức của con người, đến những tờ giấy, những giọt mực in đầutiên trên thế giới tạo nên những tờ truyền đơn viết tay, cho tới khi tờ báođầu tiên “Relation” (Anh) ra đời, ấy cũng là chặng đường gian lao củanhân loại để có thể định hình được loại hình phương tiện truyền thông đạichúng thiết yếu cả con người – BÁO CHÍ
Cho đến nay, lịch sử báo chí thế giới đã trải qua nhiều thời kì khácnhau, gắn liền với những giai đoạn, những biến động của lịch sử Ở mỗichặng đường nó đã đi qua, báo chí phác họa nên bức tranh tổng thể cáclĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội Chứng kiến sự thay đổi xã hội, conngười, báo chí lưu giữ lại trong tấm gương hiện thực của mình – những gì
nó đã phản ánh
Báo chí thế giới chẳng những đặc thù cho mỗi thời kì lịch sử màcòn riêng biệt cho mỗi vùng miền, quốc gia Bởi báo chí tuy tồn tại độclập tương đối và phản ánh khách quan nhưng không bao giờ tách rời môitrường nó phản ánh, ngược lại còn có bị tác động sâu sắc bởi các yếu tố
tự nhiên và xã hội của môi trường ấy và tác động trở lại làm thay đổi cấutrúc hiện thực ấy Qua sự phát triển của báo chí, ta thấy được trình độkinh tế - xã hội - văn hóa - giáo dục của mỗi đất nước trong tổng quan xuhướng phát triển của khu vực và thế giới Ví dụ khi nghiên cứu đặc điểmbáo chí châu Á và châu Mỹ, nhất là sự thực hiện tự do báo chí, ta dễ dàng
so sánh được đặc điểm chính trị của hai khu vực này: châu Á chính trị tậptrung, chi phối toàn bộ các lĩnh vực, nhất là khi ở khu vực này có các
Trang 4nước chỉ một đảng cầm quyền, còn châu Mỹ sự chi phối của chính trị cókhuynh hướng đảng phái, phục vụ cho chế độ đảng.
Khi nghiên cứu lịch sử báo chí các khu vực, báo chí Châu Phi đã đểlại cho tôi nhiều suy nghĩ – một nền báo chí nền báo chí mang những đặcđiểm riêng rõ nét về một nền báo chí kém phát triển gồm nhiều thànhphần, đa sắc tộc và gắn liền với những diễn biến phức tạp của chính trị.Đứng bên cạnh các khu vực khác, báo chí châu Phi nhỏ bé, đến mức mọi
so sánh đều là khập khiễng Tuy nhiên chính vì điều này mà tôi quyết tâmnghiên cứu đề tài “NHỮNG RÀO CẢN ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂNCỦA BÁO CHÍ CHÂU PHI” Hi vọng rằng với những tìm tòi của mìnhphần nào có thể lí giải được những đặc điểm và xu thế của nền báo chíkhu vực này
II- Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tìm hiểu về báo chí châu Phi mà tập trung vào “những ràocản” đối với báo chí khu vực này
III- Mục đích nghiên cứu
1 Hiểu rõ thêm về đặc điêm của báo chí châu Phi
2 Hiểu và chỉ ra được những nguyên nhân của những đặc điểmđó(thiên về khó khăn)
3 Đề xuất hướng đi cơ bản để phát triển báo chí châu Phi
IV- Phương pháp nghiên cứu
1 Thảo luận (trên lớp, nhóm)
2 Khảo sát ý kiến (bạn bè, các thành phần xã hội khác)
3 Tài liệu (sách, báo, các phương tiện thông tin đại chúng)
4 Phân tích, so sánh
Trang 5B.Nội dung
I- Diện mạo chung của khu vực châu Phi
Châu Phi có diện tích khoảng
30.244.050 km2, dân số 800.000.000
người Châu Phi được chia thành hai
phần: Bắc Phi (phía Bắc sa mạc
Sahara) là nơi sinh sống của người
Ả-rập, Nam Phi (phía Nam sa mạc
Sahara) nơi sinh sống của lực lượng
dân cư khác chi phối, được gọi là
người Phi hạ Sahara
Châu Phi có khoảng 800 triệu người chiếm 1/7 dân số thế giới, sinhsống tại 54 quốc gia với nhiều màu da, ngôn ngữ, nền văn hóa pha tạp lẫnnhau Ngoài ra châu Phi là một quốc gia đa tôn giáo: khoảng 40% dân sốchâu Phi theo đạo Kitô, khoảng 40% theo đạo Hồi, khoảng 20% theo cáctôn giáo châu Phi bản địa, một số nhỏ theo tín ngưỡng của Do Thái Giáo
Châu Phi là “cái nôi” đầu tiên của loài người, tuy nhiên châu Phi lại
là châu lục bị thực dân phương Tây xâm chiếm lâu nhất Hầu hết cácnước châu Phi đều trở thành thuộc địa (trừ Liberia và Ethiopia) Đếnnhững năm 60 của thế kỉ XX, các nước châu Phi đã giành được độc lậptuy nhiên xung đột sắc tộc vẫn diễn ra và ngày càng gay gắt hơn
Kinh tế châu Phi thuộc hàng kém phát triển nhất thế giới, tốc độtăng trưởng kinh tế chậm, thường xuyên xảy ra nạn đói, dịch bệnh Tuymột số nước trong khu vực có nguồn thu từ nguồn tài nguyên giàu có
Trang 6(dầu mỏ, vàng, đá quý ) nhưng hầu hết vẫn chịu sự kìm kẹp của cácnước tư bản lớn và thiếu công nghệ nên dù kinh tế có lực thì cũng khó có
cơ hội phát triển nhảy vọt Thêm vào đó thiên tai hoành hành, nội chiến
và xung đột sắc tộc làm cho tình hình châu Phi càng bất ổn hơn
Từ những cứ liệu cơ bản trên đây có thể nhận định chung rằng
châu Phi là một châu lục chồng chất khó khăn, những bất lợi này sinh
ra, ràng buộc những bất lợi khác tạo thành vòng luẩn quẩn trong mọi lĩnhvực, tạo nên tình trạng kém phát triển và bất ổn chung cho màu sắc châuPhi Những điều kiện như vậy ảnh hưởng rất lớn đến nền báo chí của lụcđịa này
II- Đặc điểm của nền báo chí châu Phi
Báo chí châu Phi có xu hướng phát triển riêng ở mỗi nước nhưngmang những đặc điểm chung cơ bản như sau:
1 Lịch sử phát triển của báo chí gắn liền với lịch sử phát triển phức tạp của chính trị
Như đã nêu ở trên, lịch sử châu Phi là quãng thời gian triền miên
bị xâm lược, thuộc địa bởi thực dân phương Tây như Anh, Pháp, Bồ ĐàoNha Ngay khi “đánh hơi” được châu lục này, các nước thực dân đãráo riết xây dựng những cơ sở kinh tế đầu tiên Năm 1482, người Bồ ĐàoNha đã thiết lập trạm thương mại đầu tiên (trong số nhiều trạm như thế)dọc theo bờ biển Guinée ở Elmina Mới đầu chỉ là mục đích về kinh tếkhai thác nguồn tài nguyên giàu có tiến tới áp đặt và nô dịch về kinh tếđối này với châu lục về sau thực hiện cai trị hệ thống chính trị nơi đây.Thực dân phương Tây sớm sử dụng báo chí như một công cụ để bànhtrướng xâm lược thuộc địa ở đây
Trang 7Các ông chủ thực dân chủ yếu là các ấn phẩm truyền đạo như IneIrohi, Nigieria (1860-1867).
Họ cho thành lập những tập đoàn báo chí độc quyền như AfricaStandart (1902) nhằm chi phối thông tin, “phục vụ cho lợi ích” của nhândân, thể hiện sự “quan tâm” của nhà nước thực dân
Về sau khi các đảng chống thực dân được thành lập, nhận thứcđược vai trò của báo của trong sự nghiệp đấu tranh, họ đã cho ra đờinhững ấn phẩm phục vụ cách mạng Tại Dagomee, Đảng Liên minh tiến
bộ đã cho xuất bản 8 ấn phẩm thường kì, Liên minh Dân chủ Châu Phi có
2 ấn phẩm, các đảng khác là 5 và công đoàn cho ra 9 ấn phẩm Báo chí đãbắt đầu len lỏi và đóng góp tích cực vào đời sống và cuộc đấu tranh năm
1960 và hàng loạt những thắng lợi tiếp theo
Có thể nói nền báo chí châu Phi chỉ thực sự bắt đầu từ đây mới thật
sự bắt đầu dù gặp vô vàn khó khăn – nền báo chí non trẻ, thiếu kinhnghiệm, thiếu phương tiện kĩ thuật lại chịu tư tưởng thống trị lâu dài củathực dân Để khắc phục những khó khăn này, các nước châu Phi đã nỗ lựcxây dựng các ấn phẩm bằng tiếng dân tộc, các hãng thông tấn quốc gia vàcác tổ chức báo chí xuyên quốc gia: Liên đoàn các nhà báo châu Phi, Liênđoàn các hãng thông tấn Ả-rập để chống lại sự áp đặt thông tin của cácquốc gia phương Tây
Trong thập niên 70 của thế kỉ XX, đài phát thanh là phương tiệntruyền thông được ưa chuộng nhất châu Phi Bên cạnh đó là sự hoạt độngcủa các loại hình khác Đặc biệt là sự ra đời của hệ thống truyền thôngPANA – Phi (PANAAFTEL), Liên hiệp các công ty phát thanh và truyềnhình quốc gia, Liên minh quốc tế các nhà báo châu Phi (MSAJ) để tậptrung nguồn lực quốc gia và các khu vực trên lĩnh vực truyền thông Tuyvậy những khó khăn như tình trạng thiếu nhân lực có trình độ chuyên
Trang 8môn, tỉ lệ dân mù chữ cao, thiếu thốn các phương tiện kĩ thuật hiện đại,giá thiết bị tăng làm cho nhiều tờ báo phải xuất bản bản tin thay chobáo hằng ngày thậm chí phải đóng cửa vì không trụ được Tình trạng nàyvẫn tiếp diễn ở thập niên 80 Châu Phi chỉ nổi lên một vài nền báo chí lớnnhư Algieria , Ai Cập, Tuynidi, Ma-rốc
Từ khi chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai bị lật đổ ở Cộng hòaNam Phi , đồng thời Hội đồng tối cao về báo chí , chịu trách nhiệm theodõi “sự trong sạch” của báo chí cũng bị giải, nhà báo không còn bị đe dọavào tù vì từ chối tiết lộ thông tin, bạn đọc có quyền phản hồi thông tin,nghĩa là đã có bước tiến mới trong “tự do báo chí” – tiêu chuẩn của nềnbáo chí hiện đại
Như vậy, từ việc bị chính trị hóa báo chí, bị thực dân áp đặt báo
chí, các nước châu Phi đã cố gắng và dần thoát ra khỏi sự áp đặt ấy, biếtdùng báo chí để làm chính trị Tuy nhiên sự biến động phức tạp của chínhchính trị chủ yếu vẫn gây những khó khăn cho báo chí châu Phi
2 Báo chí châu Phi không đồng đều và nhìn chung là kém phát triển
Sự phát triển chênh lệch biểu hiện ở chỗ trong số 54 nước trongkhu vực thì chỉ có một vài nước có nền báo chí “đáng được nhắc đến”, đó
là : báo chí Angieria, Ai Cập, Ma-rốc, Tuynidi
Báo chí Agieria
Là một nước giành độc lập khá sớm, cùng với tiềm năng dầu mỏ
và khí thiên nhiên nên Algieria có nền kinh tế khá phát triển Nhờ đó sựđầu tư cho báo chí khá đáng kể
Hệ thống truyền thông bao gồm 25 đài phát thanh AM, 1 đài phátthanh FM, 8 đài phát sóng ngắn (1998), 46 đài truyền hình và 216 trạmphát lại (1995)
Trang 9Algeria có hơn 45 nhật báo xuất bản bằng tiếng Pháp và tiếng Ảrập Tổng số phát hành hơn 1,5 triệu bản Tờ báo lớn nhất bằng tiếng Ảrập là El Masaa.Tờ lớn nhất bằng tiếng Pháp là El Moudjahid Không có
tờ báo nào xuất bản hoàn toàn bằng tiếng Anh mặc dù mỗi tờ báo tiếngPháp đều có một trang bằng tiếng Anh
Truyền hình vệ tinh khá phổ biến Các kênh truyền hình củaPháp và châu Âu luôn được đón nghe rộng rãi
Luật pháp đổi mới những điều khoản về tự do báo chí nhưngnhìn chung vẫn đặt báo chí dưới sự kiểm soát gắt gao của chính phủ
Phát thanh cũng là loại hình truyền được ưa chuộng Ngoài cáckênh phát thanh thông tin và giải trí: Arab Republic of Egypt GeneralService, Voice of the Arabs, Holy Koran Service và Greater Cairo
Radio, Ai Cập còn có 2 kênh phát thanh tư nhân được phép hoạt động
trên đài băng tần FM là Nijoom FM- phát các bài hát tiếng Ả rập và Nile
FM – phát các bài hát tiếng anh
Báo chí Ma-rốc
Trang 10Ma-rốc sở hữu 430 tờ báo tiếng Ả-rập, 199 tờ báo tiếng Pháp, 8báo tiếng Berber, 6 báo tiếng Anh và 1 báo tiếng Tây Ban Nha Nổitiếng nhất là tờ Le Matin (tiếng Pháp) và L’economiste (báo 32 trangxuất bản 5 ngày/tuần, mỗi ngày 32000 bản bằng tiếng Pháp).
Số lượng nhà báo tăng (từ 400 lên 1200 giai đoạn 1987-1997)
Khả năng và nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân rất cao, cứ
3 người có 1 đài phát thanh và 6 người có 1 tivi
Hai kênh truyền hình lớn của Ma-rốc là RTM và 2M Television
Ma-rốc được đánh giá là quốc gia có nền báo chí khá tự do, năngđộng, trang bị kĩ thuật khá hiện đại, có nhiều cố gắng trong việc xâydựng một xã hội thông tin
Báo chí Tuynidi
Tuynidi có 245 tờ báo và tạp chí, trong đó có 8 nhật báo, 15 tuầnbáo in bằng nhiều thứ tiếng khác nhau
Có 973 nhà báo chuyên nghiệp hoạt động ở nước này
Có khoảng 865 cơ quan báo chí và các loại báo chí nước ngoàihoạt động trên lãnh thổ
Khoảng 1 triệu người dùng Internet Hầu hết các báo và tạp chíđều có bản phát hành trên mạng
Hãng phát thanh và truyền hình Tuynidi (ERTT) có hệ thống kênh
đa dạng, rất được ưa thích
Báo chí Tuynidi được cho là năng động và có xu hướng phát triểnhiện đại
Trang 11Tuy vậy, dù là những nền báo chí phát triển nhất khu vực châu Phi
nhưng mức độ tập trung và quy mô vẫn không thể nào đứng ngang vớibáo chí các châu lục khác
Còn lại các nước khác trong khu vực báo chí đều manh mún vàkhông được chú trọng, nhất là các nước cộng đồng Trung Phi, Mônitani,Kênia
Ở châu lục này đã có các liên minh báo chí để củng cố sức mạnhnhư Liên hiệp các công ty phát thanh và truyền hình quốc gia, Liên minquốc tế các nhà báo châu Phi nhưng trên thực tế hoạt động còn rời rạc,không mấy hiệu quả và ý nghĩa
Sự không đồng đều còn thể hiện ở bản thân cấu trúc truyền
thông
Ở châu Phi phát thanh là loại hình báo chí phát triển nhất bởi ítcần kĩ thuật, giá rẻ và phù hợp với truyền thống truyền khẩu của ngườidân nơi đây Algieria là nước phát triển rất mạnh nhất khu vực châu Philĩnh vực truyền thông này Tuy nhiên phải nhận thấy rằng đây là loại hìnhtruyền thông ít có tính cạnh tranh, kém năng động
Trong khi đó, truyền hình vẫn chỉ là một loại phương tiện thôngtin dành cho giới thượng lưu tại nhiều nước châu Phi xích đạo bởi chi phíxây dựng một studio truyền hình rất lớn, giá thành máy móc cao, khôngphù hợp với kinh tế của phần đông dân châu Phi
Báo in cần quá trình sản xuất phức tạp, chi phí cao nên cũng côngđáp ứng được yêu cầu này Báo in cũng là một loại hình xa xỉ
Báo mạng thật sự xa tầm với của người dân châu Phi ở Tuynidi,nơi mà 60% dân số có cuộc sống ổn định và hài lòng với chất lượng cuộcsống hay Ma-rốc nước có trình độ khoa học kĩ thuật tương đối phát triển
Trang 12thì mạng điện tử mới được sử dụng phổ biến hơn, mỗi tờ báo in đều cótrang web riêng.
III- Rào cản đối với sự phát triển của báo chí châu Phi
Với những đặc điểm như trên, có thể thấy báo chí châu Phi còn gặprất nhiều khó khăn, trở ngại trong việc phát triển Những hạn chế của nềnbáo chí châu Phi gặp do những nguyên nhân chủ quan và khách quan màđặc điểm kinh tế, xã hội quy định không chỉ là những cái đã được biểuhiện mà còn tồn tại trong sự tự vận động tất yếu của xã hội, từ quá khứđến tương lai tuy đã có cố gắng khắc phục thoát ra nhưng báo chí châuPhi vẫn phải đối mặt với những rào cản ảnh hưởng lớn tới khả năng pháttriển Những rào cản đó cụ thể ở một số điểm sau đây:
1 Kinh tế kém phát triển làm cho sự đầu tư vào báo chí bị hạn chế
a Nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thời kì nô lệ kéo dài, phụ thuộc vào nước ngoài
Từ khi bắt đầu xâm lược châu Phi, các nước thực dân châu Phi
đã thống trị nền kinh tế Kinh tế châu Phi chịu sự khai thác nặng nề,hầu như bị cướp trắng Người nô lệ châu Phi không có một phươngsản xuất riêng, hoàn toàn làm những công việc cấp thấp, những côngviệc khó khăn, nguy hiểm và thủ công nhất, trong những môi trườngđộc hại nhất như khai thác vàng, bô-xit, uranium , thậm chí bị đưasang các chiến trường làm bia đỡ đạn trong các cuộc nội chiến, trongcác cuộc thế chiến họ hoàn toàn không được làm chủ nên sản xuất,chỉ “làm theo”, thụ động, bị kìm hãm sự ham muốn đối với kinh tế.Quá trình kiểm soát về kinh tế về thực dân đã để lại một nền kinh tếkiệt quệ, phụ thuộc, không có phương hướng phát triển
Trang 13Khác với các châu lục khác trên thế giới, ở châu Phi, xu hướngphát triển đất nước không phải do sự vận động của các phương thứcsản xuất trong xã hội quyết định, mà chủ yếu do hệ tư tưởng của giớicầm quyền ở từng nước chi phối Vì vậy, suốt trong nhiều thập kỷ saukhi dành độc lập, đa số chính quyền các nước châu Phi dựa vào việntrợ, giúp đỡ từ bên ngoài để duy trì chế độ thống trị độc tài, trấn ápcác lực lượng đối lập, phục vụ lợi ích của giới cầm quyền.
Trên thực tế, trong nhiều năm qua, nền kinh tế của các nướcchâu Phi mất cân đối nghiêm trọng, chủ yếu dựa vào khai thác, xuấtkhẩu nguyên nhiên liệu với giá rẻ, trong khi phải nhập khẩu các sảnphẩm công nghiệp, nông nghiệp và thiết bị với giá cao, tốc độ tăngtrưởng kinh tế chậm, nợ nước ngoài ngày một tăng (đến nay lên tới
400 tỷ USD)
Lối sản xuất kinh tế còn nhiều màu sắc thủ công của nền kinh tếthiếu phương thức sản xuất độc lập làm cho quá trình sản xuất báo chícũng mang tính thủ công, thiếu chuyên nghiệp Báo chí ở châu Phi lànền báo chí du nhập, chưa có khuynh hướng phát triển riêng Trướckia báo chí châu Phi không xuất phát từ nhu cầu của chính các nướcchâu Phi, không phục vụ cho người dân châu phi mà chỉ như công cụcủa của thực dân Ngày nay, khi xác định hướng phát triển riêng thì
sự vận hành của báo chí vẫn phải phụ thuộc vào nguồn vốn, sự hỗ trợcông nghệ từ bên ngoài nên không có gì để đảm bảo sự ổn định
b Tốc độ tăng trưởng chậm
Châu Phi có tốc độ tăng trưởng trung bình là 5%, lạm phát ởmức độ vừa phải, đặc biệt khu vực Nam Xa-ha- ra có thể đạt mứctăng trưởng bình quân 4% trong 10 năm tới Tình hình phát triển kinh
tế có sự khác nhau giữa các vùng, tỷ lệ tăng trưởng của các nướcCộng đồng Trung Phi chỉ đạt 1,1%, các nước khối Ma-grép gồm An-
Trang 14giê-ri, Ma-rốc, Li-bi, Mô-ri-ta-ni và Tuy-ni-di đạt 1,7%; khu vực tiểulục địa Xa-ha-ra đạt 3,3%, các nước Tây Phi đạt 3,5%; trong khi cácnước ở miền Đông và Nam châu Phi duy trì được tốc độ tăng truởngbình quân khoảng 5% năm
Các nước châu Phi đa số thuộc nhóm nước kém phát triển, thuộcnhóm các nước Thế giới thứ ba (32 nước trong khu vực thuộc nhómcác nước nghèo nhất thế giới)
Vì vậy dù ý thức được tầm quan trọng của báo chí đối với mọimặt của đất nước, nhất là góp phần vào sự thu hút đầu tư, phát triểnkinh tế và ngoại giao, nhưng các nước vẫn phải chú trọng chăm lohông cho kinh tế để trước hết làm tăng tốc độ kinh tế, do vậy, sự đầu
tư cho báo chí phải dè chừng Điều này trái ngược với Mỹ Các ôngtrùm truyền thông và cả chính phủ mạnh tay đầu tư cho ngành truyềnthông và coi đây là quyền lực thứ 4 Đặc biệt các tập đoàn truyềnthông lớn kết hợp các lĩnh vực giải trí cũng chính là một nguồn kinh
tế lớn Còn đối với các nước nghèo, đây là một “gánh nặng” thật sự
2 Xã hội bất ổn
a Nạn đói triền miên
Do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình chủ yếu là samạc, xa-van, đồng cỏ khô, khí hậu khô hạn nên rất khó khăn cho việcphát triển nông nghiệp Tình trạng thiếu lương thực phổ biến ở châuPhi như là tuyết vào mùa đông ở các các nước xứ lạnh vậy, ở châu Phikhông đói mới là điều bất thường Thêm vào đó là thiên tại và dịchbệnh hoành hành Chính phủ lại không có điều kiện kinh tế để nhậpkhẩu đảm bảo lương thực cho người dân
2/3 dân số châu phi không đủ ăn ,1/4 dân số đói kinh niên(150 triệu người )