Mục tiêu dạy học Trong CNH, HĐH đất nước hiện nay, việc khai thác quặng boxit để sản xuất nhôm mang lại nhiều tiềm năng về kinh tế, nhưng bên cạnh đó cũng đặt ra những nguy cơ thách thức
Trang 1PHÒNG GD&ĐT THƯỜNG TÍN TRƯỜNG THCS KHÁNH HÀ
HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
Tên chủ đề dạy học:
DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN QUA BÀI 18 NHÔM
Môn học chính của chủ đề:
HÓA HỌC 9
Các môn được tích hợp:
ĐỊA LÍ 9 – GDCD 9
Giáo viên: Trần Thị Bích Liên
Năm học 2014 – 2015
Trang 2PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
- Sở giáo dục và đào tạo tỉnh/thành phố: Hà Nội
- Phòng giáo dục và đào tạo (nếu là giáo viên THCS): Thường Tín
- Trường THCS Khánh Hà
- Địa chỉ: Khánh Hà – Thường tín
Điện thoại:0466868368; Email: c2khanhha-tht@hanoiedu.vn
- Thông tin về giáo viên:
Họ và tên Trần Thị Bích Liên
Ngày sinh 26/11/1975 Môn : Hóa học
Điện thoại: 0974388638; Email:
Trang 3PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1 Tên hồ sơ dạy học
TÍCH HỢP KIẾN THỨC CÁC MÔN HÓA HỌC – ĐỊA LÍ – GDCD LỚP 9
2 Mục tiêu dạy học
Trong CNH, HĐH đất nước hiện nay, việc khai thác quặng boxit để sản xuất nhôm mang lại nhiều tiềm năng về kinh tế, nhưng bên cạnh đó cũng đặt ra những nguy cơ thách thức về môi trường như: phá vỡ địa hình, xâm hại hệ sinh thái, ô nhiễm nguồn nước … đã góp phần làm biến đổi khí hậu Chính vì vậy thông qua bài 18 Nhôm tôi đã đề ra một số giải pháp vận dụng kiến thức các môn học Địa lí, GDCD để giải quyết tốt những vấn đề liên quan đến bài Nhôm
a) Kiến thức
* Môn Hóa học: Học sinh biết được
- Tính chất vật lý của kim loại nhôm: nhẹ, dẻo, dẫn điện, nhiệt tốt
- Tính chất hóa học của nhôm: Có những tính chất hóa học của kim loại nói chung
(tác dụng với phi kim, dung dịch axit, dung dịch muối của kim loại kém hoạt động hơn).
Ngoài ra còn có phản ứng với dung dịch kiềm
- Biết dự đoán tính chất hóa học của nhôm từ tính chất của kim loại nói chung và các kiến thức đã biết, vị trí của nhôm trong dãy hoạt động hóa học, làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán: đốt bột nhôm, nhôm tác dụng với dung dịch H2SO4 loãng, dung dịch CuCl2
- Dự đoán nhôm có phản ứng với dung dịch kiềm không và dùng thí nghiệm để kiểm tra dự đoán
* Môn Địa lý:
- Học sinh biết được sự phân bố trữ lượng boxit ở Việt Nam
* Môn GDCD:
- Học sinh hiểu được vị trí, vai trò và trách nhiệm của mình trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước
b) Kĩ năng
- Viết được các phương trình hóa học để biểu diễn tính chất hóa học của nhôm trừ phản ứng với kiềm
- Rèn khả năng khai thác kênh hình, thu thập thông tin, thảo luận nhóm
- Biết liên hệ thực tế
- Rèn tính cẩn thận, thao tác đúng khi làm thí nghiệm
c) Thái độ
- Biết yêu quí và bảo quản tốt các vật liệu bằng nhôm, cũng như các vật liệu khác
- Tham gia tích cực vào phong trào bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp
- Có ý thức tích cực trong hoạt động nhóm, độc lập tư duy
- Biết tiết kiệm trong thực hành hóa học
3 Đối tượng dạy học của bài học
Học sinh khối 9 của Trường THSC Khánh Hà
4 Ý nghĩa của bài học
Đối với thực tiễn dạy học:
- Nắm được tính chất vật lí và tính chất hóa học của nhôm
- Biết được ứng dụng của nhôm trong đời sống cũng như trong công nghiệp, hiểu được phương pháp điều chế nhôm
Đối với thực tiễn đời sống:
Trang 4- Học sinh hiểu được ý nghĩa của nhôm đối với đời sống và công nghiệp.
- Biết phương pháp sản xuât nhôm và đề ra các biện pháp bảo vệ môi trường
- Qua bài dạy tích hợp liên môn giúp giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc kiến thức
bộ môn môn mình dạy mà còn không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh và hiệu quả
- Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ tích cực, tư duy sáng tạo và có trách nhiệm với môi trường sống của mình
5 Thiết bị dạy học, học liệu
* Giáo viên:
- Máy chiếu, máy ảnh, clip thí nghiệm đốt nhôm trong khí Clo, clip sản xuất nhôm và một số hình ảnh ứng dụng của nhôm, một số hình ảnh gây ô nhiễm môi trường
- Dụng cụ: bảng nhóm, bút dạ, bộ dụng cụ thí nghiệm và hóa chất gồm đèn cồn, giá ống nghiệm, ống nghiệm, kẹp gỗ, panh sắt, diêm, lá nhôm, bột nhôm, dd H2SO4 1:5, dd NaOH 10%, dd CuSO4 5%, ống hút
* Học sinh: nghiên cứu kỹ tính chất lí hóa học của kim loại, dãy hoạt động hóa học của kim loại và ý nghĩa Tìm hiểu ứng dụng của nhôm, sự phân bố quặng boxit ở Việt Nam
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
Đối với bài Nhôm, giáo viê thực hiện theo các bước sau:
1/ Giới thiệu
bài mới. - Hôm nay chúng ta sẽ tìmhiểu về một nguyên tố phổ
biến thứ ba trong vỏ trái đất
và có rất nhiều ứng dụng trong đời sống và sản xuất.
Vậy nguyên tố đó là gì?
- Chiếu một số hình ảnh ứng dụng
Quan sát hình ảnh, đoán tên bài.
I Tính chất
Vật lí Hoạt động 1: Tìm hiểu tính chất vật lí của nhôm- Mục tiêu: HS nắm được tính chất Vật lí của nhôm
- Phương pháp: Trực quan, phát vấn
- Cho HS quan sát lá nhôm, bột nhôm Nêu tính chất Vật lí của nhôm.
- Bổ sung khối lượng riêng,
độ dẫn điện, nhiệt độ nóng chảy.
Chiếu slide
Quan sát mẫu hóa chất
Nêu tính chất Vật lí của nhôm.
II Tính
ch
ất hóa học
1 Nhôm có
những tính
chất hóa học
của kim loại
không?
Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất Hóa học của nhôm
- Mục tiêu: Biết dự đoán tính chất hóa học của nhôm từ tính chất của kim loại nói chung và các kiến thức đã biết, vị trí của nhôm trong dãy hoạt động hóa học, làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán: đốt bột nhôm, nhôm tác dụng với dung dịch H 2 SO 4
loãng, dung dịch CuCl 2 , dd NaOH.
- Phương pháp: Làm thí nghiệm, hoạt động nhóm, làm việc cá nhân.
GV : Nhôm có đầy đủ tính
chất hóa học của kim loại nói chung hay không ? HS : dự đoán tính chất hóa học của của nhôm HS làm các TN để kiểm tra tính chất hóa học
của nhôm.
- HS đốt bột nhôm trong KK
Trang 5a) Phản ứng
của nhôm
với phi kim.
+ PƯ của
nhôm với oxi.
+ PƯ của
nhôm với phi
kim khác.
b/ PƯ của
nhôm với dd
axit
c PU của
nhôm với dd
muối
2 Nhôm có
tính chất
hóa học nào
khác ?
GV: Hướng dẫn HS làm TN:
Đốt bột nhôm trên ngọn lửa đèn cồn.
YC: QS và nêu hiện tượng, viết phương trình PƯ
? Ý nghĩa của lớp Al 2 O 3 ?
GV: Nhôm có phản ứng với
phi kim khác không ? Chiếu clip TN đốt dây nhôm trong khí clo.
Y/C HS quan sát nêu hiện tượng và viết PTPU.
Nêu kết luận về tính chất nhôm phản ứng với phi kim?
- GV: hướng dẫn HS làm thí nghiệm 2 theo nhóm và rút ra nhận xét
TN: Al + H 2 SO 4 loãng
Al + H 2 SO 4 đặc nguội
GV nhấn mạnh: Nhôm không tác dụng với H 2 SO 4 đặc nguội và HNO 3 đặc nguội
GV: hướng dẫn HS làm thí nghiệm 3, Q sát, nhận xét viết PTPU và rút ra kết luận.
GV: Liệu nhôm còn có những tính chất hóa học nào khác ? cho HS làm thí nghiệm 4.
Al +NaOH
Fe + NaOH
GV cung cấp PTPU.
2Al + 2NaOH +H2O à 2NaAlO2+2H2
GV: Liên hệ
Có nên dùng chậu nhôm đựng kiềm không?
HS quan sát hiện tượng, giải thích và rút ra nhận xét, viết PTHH.
-HS quan sát, nêu hiện tượng và viết PTHH
-HS nêu kết luận
HS làm thí nghiệm rút ra nhận xét và viết PT.
HS : làm thí nghiệm của Al tác dụng với CuSO 4
và rút ra KL viết PT.
Kết luận : Nhôm có những tính chất hóa học của kim loại.
HS làm TN
HS Qsát
- Hiện tượng có khí không màu (H2) thoát ra, nhôm tan dần
- Nhận xét : Nhôm có phản ứng với dd kiềm
Không nên dùng vì nhôm tan ra trong dd kiềm, nên chậu thủng.
Trang 6III Ứng dụng Hoạt động 3 Tìm hiểu ứng dụng của nhôm
Mục tiêu: HS biết được ứng dụng của nhôm với đời sông và ngành công nghiệp Quan sát hình ảnh, nêu ứng
dụng của nhôm bằng cách hoàn thành bảng nhóm.
Nhôm có những ứng dụng gì?
HS : thảo luận và hoàn thành bảng
Tính chất của nhôm Ứng dụng của nhôm Dãn điện
Dẫn nhiệt Dẻo Nhẹ
IV Sản xuất
nhôm Hoạt động 4: Tìm hiểu phương pháp sản xuất nhôm- Mục tiêu: HS biết nguyên liệu sản xuất nhôm Vận dụng kiến thức địa lí để biết
sự phân bố quặng boxit ở Việt Nam và kiến thức môn GDCD để giáo dục bảo vệ môi trường.
- Phương pháp : Vận dụng kiến thức môn địa lí, GDCDđể BVMT
GV cung cấp nguyên liệu để sản xuất nhôm
Sử dụng kiến thức môn địa lí cùng atlat khoáng sản Việt Nam cho biết quặng boxit phân bố ở đâu?
GV chiếu clip quy trình sản xuất nhôm
? Nêu phương pháp sản xuất nhôm
và viết PTHH?
GV: Nhôm oxit nóng chảy ở nhiệt
độ rất cao mà không bị phân hủy
do đó sự khử nhôm oxit để có nhôm tự do là rất khó khăn nên không thể dùng CO, H2 , C ở bất
kì nhiệt độ nào để khử Al2O3
GV: Việc khai thác boxit và sản
xuất nhôm mang lại nhiều tiềm năng về kinh tế, đáp ứng công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước nhưng cũng đặt ra những nguy cơ
và thách thức với môi trường.
GV: Chiếu những hình ảnh nguy
cơ gây ô nhiễm môi trường do khai thác và sản xuất chưa đúng quy trình
GV: Để song song việc khai thác
với bảo vệ môi trường cần có giải pháp gì?
? Là HS em đã làm gì để góp phần làm cho môi trường xanh
-HS quan sát lược đồ và trả lời
HS theo dõi
HS nêu và viết PTPU
HS lắng nghe
HS quan sát
HS: Thực hiện đúng quy trình sản xuất , xây dựng khu công nghiệp khép kín,….
- HS: Sống thân thiện với môi trường, tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường xanh -sạch - đẹp tại trường học và ở
Trang 7sạch - đẹp? địa phương nơi cư trú, tuyên truyền ,
Hãy chung tay vì một Việt Nam bền vững
Củng cố, vận
Thực hiện sơ đồ phản ứng sau:
AlCl3 Al2O3
Al2(SO4)3
Al(NO3)3 Al2S3
(1) (2)
(3) (4)
Al
Bài 2:
Có hỗn hợp gồm 3 kim loại: Al, Fe và Cu Có thể dùng phương pháp nào sau đây để nhận biết từng kim loại?
Dung dịch NaOH, HCl
A.
Dung dịch HCl, H2O
Dung dịch NaOH, H2O
B.
C.
(1) 4Al + 3O 2 t0 2Al 2 O 3
(2) 2Al + 3Cl 2 2AlCl 3
(3) 2Al + 3Cu(NO 3 ) 2 2Al(NO 3 ) 3 + 3Cu
0
t
Các phương trình hóa học xảy ra:
Hướng dẫn về
nhà Bài tập về nhà 4, 5, 6 trang 58 chuẩn bị bài sắt
7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
GV nhận xét cả ba nhóm đều hoàn thành tốt nhiệm vụ, tuy nhiên nhóm 3 đạt kết quả tốt nhất, thực hiện thực hành thí nghiệm đúng qui trình, các báo cáo rõ ràng
8 Các sản phẩm của học sinh
Phiếu hoạt động nhóm của học sinh Ảnh thao tác thí nghiệm của học sinh
Trang 8NHỮNG HÌNH ẢNH TRONG GIỜ DẠY TÍCH HỢP MÔN HÓA
Trang 11Từ kết quả học tập của các em tôi nhận thấy việc kết hợp kiến thức liên môn vào một môn học nào đó là hết sức cần thiết, điều đó thực sự mang lại hiệu quả cho học sinh Giúp các
em không những học giỏi một môn mà cần biết cách kết hợp các kiến thức liên môn học lại với nhau để phát triển thành một con người phát triển toàn diện Đồng thời việc thực hiện những dự án này sẽ giúp cho người giáo viên không ngừng trau rồi kiến thức các bộ môn khác để dạy bộ môn của mình một cách hấp dẫn hơn và hiệu quả cao hơn
Trên đây là bài dự thi Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn của tôi, mặc dù đã
hết sức cố gắng xong do năng lực, thời gian và kinh nghiệm còn có hạn nên sản phẩm của tôi còn rất nhiều thiếu sót Tôi rất mong nhận được những ý kiến góp ý quý báu từ các bạn đồng nghiệp và ban giám khảo
Xin trân trọng cảm ơn.