-Tính chất hóa học của nhôm: Nhôm có những tính chất hóa học của kim loại nói chung tác dụng với phi kim, dung dịch axit, dung dịch muối.. 2.Kĩ năng -Học sinh biết dự đoán tính chất hóa
Trang 1Soạn: Ngày 19 tháng 10 năm 2014
Tiết 24, Bài 18 NHÔM
I.Mục tiêu
1.Kiến thức
-Giúp học sinh nắm được tính chất vật lí của kim loại nhôm: Nhẹ, dẻo, dẫn điện, dẫn nhiệt tốt
-Tính chất hóa học của nhôm: Nhôm có những tính chất hóa học của kim loại nói chung( tác dụng với phi kim, dung dịch axit, dung dịch muối) Ngoài ra nhôm còn phản ứng với dung dịch kiềm giải phóng khí hđro
2.Kĩ năng
-Học sinh biết dự đoán tính chất hóa học của nhôm dựa trên tính chất hóa học chung của kim loại, biết làm thí nghiệm để kiểm tra dự đoán
-Dự đoán nhôm có phản ứng với dung dịch kiềm không và kiểm tra dự đoán -Viết được các phương trình phản ứng biểu diễn tính chất hóa học của nhôm trừ kiềm
-Bước đầu làm được bài toán hóa học về kim loại(Nhôm phản ứng với một dung dịch muối)
II Phương tiện dạy học
- Bài giảng sử dụng công nghệ thông tin
- Máy chiếu vật thể dùng để chiếu kết quả học tập của học sinh
-Các dụng cụ thí nghiệm và hóa chất làm thí nghiệm tính chất vật lí, tính chất hóa học của nhôm:
+ Ống nghiệm, cốc thủy tinh 100ml, bút thử điện, ống hút, thìa thủy tinh, bìa cứng,ống thủy tinh đầu vuốt nhọn có gắn nút cao su, kéo, đèn cồn, bật lửa, kẹp sắt, kẹp gỗ
Trang 2+ Al bột, Al lá đã được làm sạch lớp oxit nhôm,ddHCl,ddH2SO4 (l), dd AgNO3, ddCuCl2,dd Ca(OH)2, dd NaOH, HNO3đ/ng, H2SO4đ/ng
- Một số hình ảnh ứng dụng của nhôm
- Hình ảnh đồ vật bằng nhôm đựng vôi, vữa bị ăn mòn
- Hình ảnh vỡ đê hồ thải quặng boxit Tân Rai – Lâm Đồng(8/10/2014)
- Hình ảnh lũ bùn đỏ Hung-ga-ri (4/10/2014)
-Hình ảnh nhà máy boxit Tân Rai- Lâm Đồng
-Hình ảnh nhà máy boxit Nhân cơ- Đắc Nông
- Sơ đồ tinh chế quặng boxit
- Phiếu học tập
- Bài giảng tham khảo tư liệu tạp chí KH-CN số 7/10/2014 Nghệ An
-Sách giáo khoa hóa học 9, sách giáo viên hóa học 9,sách bài tập nâng cao hóa học 9
III.Hoạt động dạy học
1.Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
Câu1: Kim loại có những tính chất hóa học nào?Lấy thí dụ và viết các phương trình hóa học minh họa
Câu2: Viết dãy hoạt động hóa học của kim loại và nêu ý nghĩa?
3.Bài mới
Hoạt động1: Vào bài
-GV: Chiếu một số hình ảnh vật làm
bằng kim loại nhôm
? Với hình ảnh trên gợi em liên tưởng
đến kim loại nào?
?Các em hãy đưa ra những câu hỏi cần
tìm hiểu về kim loại nhôm?
HS quan sát
-Nhôm
- Nhôm có những tính chất vật lí và hóa học như thế nào?
Trang 3-GV: Để trả lời câu hỏi của các em
chúng ta học tiết 24: Nhôm
? Cho biết kí hiệu hóa học và nguyên tử
khối của nhôm
Hoạt động 2
-GV: Trong giờ học hôm nay cô đã
chuẩn bị những dụng cụ thí nghiêm vá
hóa chất sau:
- Trong tự nhiên nhôm có ở đâu?
- Nhôm có ứng dụng gì? Sản xuất nhôm trong công nghiệp như thế nào?
- Kí hiệu hóa học:Al
- Nguyên tử khối: 27
I Tính chất vật lí
Dụng cụ TN Hóa chất
Ống nghiệm, cốc thủy tinh 100ml, bút thử
điện, ống hút, thìa thủy tinh, bìa cứng,ống
thủy tinh đầu vuốt nhọn có gắn nút cao su,
kéo, đèn cồn, bật lửa, đế sứ, kẹp sắt, kẹp gỗ
Al bột, Al lá ddHCl, ddH2SO4 (l)
dd AgNO3, ddCuCl2 ddNaCl, dd Ba(NO3)2
dd Ca(OH)2, dd NaOH HNO3đ/ng, H2SO4đ/ng
-GV: mỗi nhóm lựa chọn chất và dụng
cụ thí nghiệm để thí nghiệm một số tính
chất vật lí của nhôm
-GV: Sau khi làm thí nghiệm xong kết
hợp thông tin (sgk) các nhóm hoàn thiện
vào phiếu học tập
-GV: phát phiếu học tập cho các nhóm
- Chọn:Nhôm lá, bút thử điện, kéo
- Các nhóm quan sát màu sắc, làm thí
Trang 4-GV: Thu kết quả phiếu học tập của 2
nhóm bất kì, chiếu kết quả nhóm qua
máy chiếu vật thể và yêu cầu các nhóm
khác nhận xét, bổ sung
GV chốt kiến thức đúng và gọi một học
sinh lên bảng trình bày tính chất vật lí
của nhôm bằng sơ đồ tư duy
Hoạt động3
-GV đặt câu hỏi
? Dựa vào tính chất hóa học chung của
kim loại kết hợp với hiện tượng thực tế
hãy dự đoán về tính chất hóa học của
nhôm
-Nếu trường hợp học sinh không dự
đoán nhôm phản ứng với kiềm, giáo
viên sẽ chiếu hình ảnh vật làm bằng kim
loại nhôm bị vôi ,vữa ăn mòn
? Với hiện tượng trên làm em suy nghĩ
gì?
-GV muốn biết dự đoán của các em có
đúng không, các nhóm thảo luận chọn
hóa chất, dụng cụ thí nghiệm cho nhóm
mình
-GV trình chiếu bảng dụng cụ và hóa
nghiệm về tính dẫn điện của nhôm Dùng keó cắt hay dùng tay uốn lá nhôm để tìm hiểu tính dẻo của kim loại nhôm
- Học sinh bổ sung
2 Tính chất hóa học
-Học sinh dự đoán
- Nhôm phản ứng với vôi, vữa từ đó dự đoán nhôm phản ứng với kiềm
Trang 5chất
( như ở phần trên ) và yêu cầu học sinh
chọn đúng, đủ
-GV phân công nhóm 3,5 làm thí
nghiệm giống nhóm 1 Nhóm 4,6 làm
thí nghiệm giống nhóm 2
Riêng thí nghiệm nhôm phản ứng với
clo học sinh sẽ được quan sát trên video
clip
-GV hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm
nhôm phản ứng với oxi và một số các
thao tác thí nghiệm cơ bản, phát phiếu
học tập cho các nhóm
-GV quan sát, nhắc nhở các nhóm làm
thí nghiệm.Với những nhóm làm thí
nghiệm nhôm tác dụng với Narihđroxit,
giáo viên hướng đốt khí thoát ra để
chứng minh đó là khí hđro
- Cho học sinh quan sát videoclip:
Nhôm tác dụng với clo
-GV thu phiếu học tập của các nhóm,
trình chiếu kết quả của hai nhóm có thí
nghiêm khác nhau,gọi đại diện hai
nhóm đó lên trình bày kết quả của nhóm
mình
GV gọi học sinh nhận xét, bổ sung cho
Đại diện nhóm 1 chọn trước Nhóm 2 chọn hóa chất không giống nhóm 1
- Các nhóm làm thí nghiệm và ghi kết quả vào phiếu học tập
-Học sinh khác nghe, nhận xét, bổ sung
Trang 6nhóm bạn.
? Từ kết quả thí nghiệm của các nhóm
kết hợp với video clip nhôm tác dụng
với clo em hãy rút ra kết luận chung về
tính chất hóa học của nhôm ?
-GV gọi hai học sinh lên bảng, một học
sinh hoàn thiện tính chất hóa học của
nhôm trên sơ đồ tư duy, học sinh khác
viết phương trình phản ứng minh họa
cho tính chất hóa học bạn đang viết
- Các phương trình phản ứng minh họa
cho tính chất hóa học của nhôm :
? Theo em nhôm có phản ứng với oxi ở
điều kiện thường không ?
-GV: Nhôm phản ứng với oxi ngay ở
điều kiện thường sinh ra Al2O3 mỏng
bao bọc bên ngoài nhôm nên nhôm rất
bền trong môi trường không khí và
nước
-Nhôm có đầy đủ tính chất hóa học của kim loại
-Nhôm phản ứng với kiềm
-Nhôm không phản ứng với HNO3đ/ng, H2SO4đ/ng
- Hai học sinh lên bảng trình bày, các học sinh khác hoàn thiện vào vở
1 4Al + 3O2 2Al2O3
2 2Al + 3Cl2 2AlCl3
3 2Al + 6HCl 2AlCl3 + 3H2
4 2Al + 3CuCl2 2AlCl3 + 3Cu
-Học sinh trả lời
t 0
t 0
Trang 7? Dựa vào tính chất hóa học của nhôm,
khi sử dụng các vật dụng bằng nhôm
cần chú ý gì ?
-Nếu học sinh không trả được, giáo viên
gợi ý
Hoạt động 4:
? Dựa vào thực tế kết hợp thông tin sách
giáo khoa cho biết nhôm và hợp kim
nhôm có ứng dụng gì trong đời sống và
công nghiệp ?
-GV viết tóm tắt ứng dụng của nhôm
trên sơ đồ tư duy
-GV chiếu một số hình ảnh ứng dụng
của nhôm và hợp kim nhôm đồng thời
nói:Hợp kim nhôm nhẹ, bền ,cứng dùng
chế tạo máy móc Hợp kim nhôm quan
trọng nhất : Đuyra
Hoạt động 5:
GV : Nhôm có ứng dụng quan trọng như
vậy theo em để sản xuất nhôm người ta
đi từ nguồn nguyên liệu nào?
? Dựa vào thông tin sách giáo khoa cho
biết nguồn nguyên liệu sản xuất nhôm
- Học sinh: Không sử dụng các vật dụng bằng nhôm đựng vôi, vữa Không dùng xoong nhôm nấu canh chua…
3 Ứng dụng
- Nhôm được dùng trong đời sống, làm dây dẫn điện, vật liệu xây dựng, chế tạo máy móc
4 Sản xuất nhôm
- Hợp chất chứa nhôm có sẵn trong tự nhiên
Trang 8và những bước cơ bản trong sản xuất
nhôm
GV chiếu sơ đồ tinh chế quặng boxit
? Nêu các bước làm sạch quặng boxit ?
? Hoàn thành phần sản xuất nhôm trên
sơ đồ tư duy
? Em cho biết nước ta có nhiều quặng
boxít ở đâu ?
GV : Theo tài liệu mới nhất trữ lượng
quặng boxit nước ta vào khoảng 2,4 tỉ
tấn, đứng trong tốp 10 trên thế giới,
trong đó Tây Nguyên chiếm 91,4 %
Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để
ngành công nghiệp sản xuất nhôm nước
ta phát triển
? Từ quy trình sản xuất nhôm cho biết
sản xuất nhôm có ảnh hưởng gì tới môi
trường? Vì sao?
- Đi từ quặng boxit có thành phần chính ( Al2O3 )
- Làm sạch tạp chất sau đó điện phân nóng chảy nhôm oxit vói Criolit trong bể điện phân
- Học sinh trả lời, học sinh khác nhận xét bổ sung
- Một học sinh lên bảng viết, các học sinh khác hoàn thiện vào vở và bổ sung cho bạn
Cao Bằng, Lạng Sơn, Tây Nguyên …
- Học sinh trả lời, học sinh khác nhận xét bổ sung
- Những nội dung học sinh cần nói
Trang 9-GV: Chiếu hình ảnh vỡ đê, hồ thải
quặng boxit Tân Rai Lâm Đồng,lũ bùn
đỏ ở Hung-ga-ri
? Con người cần làm gì để hạn chế
những ảnh hưởng trên ?
Hoạt động 6: Củng cố
-GV:Bài học hôm nay các em cần nắm
những nội dung cơ bản nào?
-GV đặt câu hỏi tiếp: sau bài học này,
em có suy nghĩ gì về nguồn tài nguyên
quặng boxit và sự phát triển công nghiệp
luyện nhôm hiện nay của nước nhà? Là
học sinh mỗi em có trách nhiệm gì?
-GV: Cho học sinh làm bài tập trắc
nghiệm củng cố về tính chất hóa học của
nhôm
- Gọi lần lượt học sinh đọc đề bài câu
1,2, chọn đáp án đúng
- Hai học sinh lần lượt làm 3,4
Hoạt động 7: dặn dò
-Học kĩ nội dung bài học So sánh tính
được:Sản xuất nhôm ảnh hưởng tới môi trường nước, đất và không khí
-Học sinh quan sát
-Học sinh trả lời, học sinh khác nghe nhận xét bổ sung
Đáp án đúng câu 1:B câu2:D
- Học sinh khác làm vào vở
Trang 10chất hóa học của nhôm và tính chất hóa
học chung của kim loại
- Làm bài tập2;5;6 (sgk/58)
-Nghiên cứu trước nội dung bài mới:
+Sắt có tính chất vật lí như thế nào?
+So sánh tính chất hóa học của sắt với
nhôm?
Duyệt của ban giám hiệu Người thực hiện
Nguyễn Thị Bích Hường
