- Qua quá trình tìm hiểu phân tích sâu về hậu quả của ô nhiễm môi trường không khí, học sinh có thể tự đề xuất những biện pháp phù hợp với thực tiễn nhằm giảm tình trạng ô nhiễm môi trườ
Trang 1KẾ HOẠCH DẠY HỌC TÍCH HỢP THEO CHỦ ĐỀ
I Người soạn
Giáo viên Nguyễn Thị Giang Nguyễn Trọng Giảng
Quận - TP Đống Đa – Hà Nội
II Tổng quan về bài dạy
2 Lí do lựa chọn thiết kế chủ đề dạy học tích hợp
- Đổi mới và thực hiện phương pháp dạy học tích cực luôn là vấn đề được quan tâm sâu sắc trong nền giáo dục Việt Nam hiện nay Mục đích của đổi mới và thực hiện phương pháp dạy học tích cực là nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục – đào tạo Đã có nhiều hướng đi, biện pháp đổi mới trong những năm qua, một trong số đó là dạy học theo chủ đề tích hợp đang được Bộ giáo dục quan tâm và bước đầu thực hiện, nghiệm thu kết quả đem lại nhiều hiệu quả, triển vọng
- Dạy học tích hợp theo chủ đề xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dung kiến thức liên môn vào giải quyết vấn đề thực tiễn
Trang 2- Các vấn đề thực tế đã được đưa vào chương trình dạy học trong nhà trường từ lâu nhằm mục đích dạy học lí thuyết gắn liền với thực tiễn Nhưng ở mỗi nội dung từng môn học thường đi sâu tìm hiểu ở những khía cạnh khác nhau Vì vậy nhiều khi học sinh nếu chưa biết nhìn các vấn đề thực tiễn ở mức tổng hợp vận dụng các kiến thức ở các môn học để lí giải sẽ khiến cho học sinh không hiểu hết được vấn đề Nên yêu cầu đặt ra là cần phải làm cho học sinh có một kiến thức tổng hợp, nắm được bản chất của vấn đề một cách toàn diện Dạy học tích hợp theo chủ đề có thể là chìa khóa để giải quyết yêu cầu nói trên
- Xuất phát từ thực tiễn, tôi chọn vấn đề ô nhiễm môi trường không khí làm chủ đề dạy học tích hợp như một thực nghiệm theo hướng dạy học tích hợp Vấn đề ô nhiễm môi trường đang là một vấn đề nóng trên toàn cầu Ô nhiễm môi trường đặt cả thế giới trước một nhiệm vụ chung là bảo vệ môi trường hướng tới phát triển bền vững
Ô nhiễm môi trường đã được tích hợp vào nội dung các môn học trong nhà trường theo nhiều cấp độ tích hợp khác nhau Lợi thế của vấn đề ô nhiễm không khí là nội dung vấn đề có liên quan tới nhiều môn học khác nhau trong nhà trường Học sinh có thể dễ dàng phối hợp, vận dụng được kiến thức các môn học để khai thác nội dung chủ đề
- Thông qua chủ đề giáo dục học sinh có thái độ tích cực và hạnh động thiết thực để góp phần bảo vệ môi trường chung toàn cầu
Trang 34 Các môn được tích hợp Hóa học, vật lí, sinh học, giáo dục công dân tin học… (phụ lục 9)
6 Thời gian
4 Tuần:
- Tuần 1: Giới thiệu và tìm hiểu chủ đề Giao dự án – lập kế hoạch thực hiện dự án
- Tuần 2 – 3: Triển khai dự án, tổng hợp kết quả
- Tuần 4: Tổ chức hội thảo khao học, đánh giá kết quả dự án
7 Mục tiêu bài dạy
* Kiến thức:
- Học sinh biết và hiểu được tính chất, đặc điểm của các thành phần trong môi trường không khí
- Hiểu và phân tích được vai trò của môi trường không khí đến sự sống trên Trái Đất
- Vận dụng kiến thức của các môn để phân tích được thực trạng môi trường không khí toàn cầu và những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí
- Hiểu và phân tích sâu các hiện tượng tự nhiên do ô nhiễm môi trường không khí gây ra như hiện tượng hiệu ứng nhà kính, mưa axit, thủng tầng Ozone
- Biết đánh giá, phân tích những ảnh hưởng của môi trường không khí đến sức khỏe của con người
Trang 4- Qua quá trình tìm hiểu phân tích sâu về hậu quả của ô nhiễm môi trường không khí, học sinh có thể tự đề xuất những biện pháp phù hợp với thực tiễn nhằm giảm tình trạng ô nhiễm môi trường không khí và sự xuất hiện các hiện tượng cực đoan trong môi trường cũng như hạn chế tối đa những ảnh hưởng đến sức khỏe con người
- Giáo dục môi trường, hướng học sinh đến những hành động tích cực góp phần bảo vệ môi trường trong lành và luôn có ý thức để phát triển môi trường bền vững
* Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng vận dụng, tổng hợp kiến thức liên môn, đa môn để giải quyết một vấn đề khoa học
- Rèn luyện kĩ thu thập, xử lí, tổng hợp các thông tin và trình bày báo cáo về các nội dung trong từng hoạt động của đề tài nghiên cứu khoa học “Tiếng chuông cảnh báo của môi trường không khí”
- Rèn luyện, phát triển kỹ năng quan sát, phân tích, tổng hợp các tài liệu học tập Nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ hỗ trợ trong việc học tập
- Nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu, năng lực giải quyết các vấn đề phát sinh trong học tập và đời sống
- Bước đầu làm quen và biết cách tổ chức một hội thảo khoa học
- Rèn luyện kĩ năng đánh giá và tự đánh giá ở mỗi cá nhân học sinh
- Rèn luyện kỹ năng sống đặc biệt kỹ năng giao tiếp, năng lực làm việc tập thể, khả năng ngoại giao để tìm kiếm thông tin, kỹ năng trình bày, diễn thuyết trước tập thể từ đó rèn tính tự tin, khả năng hoạt động độc lập cho học sinh
* Thái độ
Trang 5- Nâng cao tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường sống bằng những hành động thiết thực của bản thân
- Có niềm tin vào khoa học, có tinh thần ham học hỏi, hứng thú tìm hiểu và giải thích các hiện tượng khoa học
8 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
Trang 6TT Nội dung
hoạt động
Tư liệu điện
hình ảnh Phiếu học tập 1
- Bảng ghi chép biết – thắc mắc ề
B1: GV phát phiếu học tập 1 (Phụ lục0)
Yêu cầu cá nhân HS quan sát hình ảnh
và ghi nhanh những vấn đề tự nhiên cần
sự quan tâm của tất cả các nước trên toàn cầu
B2: GV giới thiệu chủ đề sẽ tập trung
nghiên cứu: “Tiếng chuông cảnh báo ô nhiễm môi trường không khí toàn cầu”
B3: GV Phát bảng ghi chép biết – thắc
mắc của học sinh đến nội dung của chủ
đề (Phụ lục 3)->Từ đó biết được mong
muốn của học sinh cần đạt được khi học chủ đề “Tiếng chuông cảnh bảo ô nhiễm môi trường không khí toàn cầu”
- Động não
- Thuyết trình
Trang 7Hoạt động 2 Tìm hiểu về
khái niệm, thành phần
và vai trò của môi trường không khí
- Phiếu học tập số 2
B1: GV chia lớp thành các nhóm và
phát phiếu học tập 2 (Phụ lục0)
B2: Yêu cầu các nhóm làm việc theo
phiếu học tập số 2
B3: Đại diện một nhóm lên trình bày
các nhóm khác nhận xét, bổ sung
B4: GV sử dụng hình ảnh để chính xác
hóa nội dung
- Thảo luận nhóm: Sử dụng bằng kĩ thuật
“khăn trải bàn”
5
Ý kiến chung của cả nhóm về chủ đề
Viết ý kiến cá nhân 1
3
2
Viết ý kiến cá nhân
Kĩ thuật “Khăn trải bàn”
- Thuyết trình
Hoạt động 3 Tìm hiểu
tình hình ô nhiễm môi trường không khí hiện nay
- Phim
- Tư liệu phát tay
- Phiếu học tập số 3
B1: GV phát phiếu học tập 3, tư liệu
phát tay (Phụ lục0) và yêu cầu HS quan sát đoạn phim (Phụ lục0)
B2: Yêu cầu các nhóm HS làm việc
theo nhóm với PHT số 3
B3: Gọi đại diện HS lên trình bày, HS
khác bổ sung
B4: GV chính xác hóa nội dung bằng sơ
đồ
- Thảo luận nhóm: Sử dụng kĩ thuật
“mảnh ghép”
Nhóm chuyên gia
Giai đoạn 2
Kĩ thuật dạy học “Các mảnh ghép”
HS…
HS…
HS… HSB HSA HS… HSB HSA HS… HSB HSA
(…) Giai đoạn 1
Nhóm mảnh ghép
Trang 8- Thuyết trình
Hoạt động 4 Tìm hiểu
những hiện tượng tự nhiên và những bệnh
do ô nhiễm không khí gây ra và đề xuất các giải pháp khắc phục
- Phiếu điều tra nhu cầu của học sinh
- Bộ câu hỏi định hướng
- Bản hướng dẫn trình bày kết quả dự án
- Biên bản làm việc nhóm
B1: GV cho học sinh nêu nhanh những
hậu quả của ô nhiễm không khí đối với thiên nhiên và con người
B2: Hướng dẫn HS thực hiện hoạt động
này bằng phương pháp dự án (Phụ
lục0) B3: GV cung cấp những tài liệu tham
khảo, trang web và giải đáp những thắc
mắc của học sinh về đề tài (phụ lục 10)
B4: GV kí hợp đồng dự án với đại diện
các nhóm trong thời gian 4 tuần.(phụ
lục 4)
- Kĩ thuật tia chớp
- Dạy học dự án + Nhóm 1: Tìm hiểu hiện tượng hiệu ứng nhà kính
+ Nhóm 2: Tìm hiểu hiện tượng mưa axit + Nhóm 3: Tìm hiểu hiện tượng thủng tầng Ozone
+ Nhóm 4: Tìm hiểu những bệnh do ô nhiễm không khí gây ra
Hoạt động 5 Tổ chức hội
thảo công
bố sản phẩm, rút kinh nghiệm
- Phiếu đánh giá bài trình bày từng
nhóm ((phụ
lục 7)
- Phiếu đánh giá cá nhân
(phụ lục 8)
B1: Kiểm tra các bước chuẩn bị của HS,
mời đại biểu đến tham dự
B2: Tham dự buổi hội thảo nghiên cứu
khoa học “Tiêng chuông cảnh báo ô nhiễm không khí toàn cầu” do HS tổ chức
B3: Nhận xét, rút kinh nghiệm cùng với
các nhóm tham gia dự án
Tổ chức hội thảo
Trang 9PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC CỦA GIÁO VIÊN
1 Tên hồ sơ dạy học:
“Tiêng chuông cảnh báo ô nhiễm môi trường không khí toàn cầu”
2 Mục tiêu dạy học
a Mục tiêu bài học
* Kiến thức
- Học sinh biết và hiểu được tính chất, đặc điểm của các thành phần trong môi trường không khí
- Hiểu và phân tích được vai trò của môi trường không khí đến sự sống trên Trái Đất Vận dụng kiến thức của các môn để phân tích được thực trạng môi trường không khí toàn cầu và những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí
- Hiểu và phân tích sâu các hiện tượng tự nhiên do ô nhiễm môi trường không khí gây ra như hiện tượng hiệu ứng nhà kính, mưa axit, thủng tần Ozone
- Đánh giá, phân tích những ảnh hưởng của môi trường không khí đến sức khỏe của con người
- Qua quá trình tìm hiểu phân tích sâu về hậu quả của ô nhiễm môi trường không khí, học sinh có thể tự đề xuất những biện pháp phù hợp với thực tiễn nhằm giảm tình trạng ô nhiễm môi trường không khí và sự xuất hiện các hiện tượng cực đoan trong môi trường
Trang 10cũng như hạn chế tối đa những ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
- Giáo dục môi trường, hướng học sinh đến những hành động tích cực góp phần bảo vệ môi trường trong lành và luôn có ý thức để phát triển môi trường bền vững
* Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng vận dụng, tổng hợp kiến thức liên môn, đa môn để giải quyết một
vấn đề khoa học
- Rèn luyện kĩ thu thập, xử lí, tổng hợp các thông tin và trình bày báo cáo về các nội
dung trong từng hoạt động của đề tài nghiên cứu khoa học “Tiếng chuông cảnh báo ô nhiễm môi trường không khí toàn cầu”
- Rèn luyện, phát triển kỹ năng quan sát, phân tích, tổng hợp các tài liệu học tập Nâng
cao kỹ năng sử dụng công nghệ hỗ trợ trong việc học tập
- Nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu, năng lực giải quyết các vấn đề phát sinh
trong học tập và đời sống
- Bước đầu làm quen và biết cách tổ chức một hội thảo khoa học.
- Rèn luyện kĩ năng đánh giá và tự đánh giá ở mỗi cá nhân học sinh
- Rèn luyện kỹ năng sống đặc biệt kỹ năng giao tiếp, năng lực làm việc tập thể, khả
năng ngoại giao để tìm kiếm thông tin, kỹ năng trình bày, diễn thuyết trước tập thể từ
đó rèn tính tự tin, khả năng hoạt động độc lập cho học sinh
Trang 11* Thái độ
- Nâng cao tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường sống bằng những hành động thiết thực của bản thân
- Có niềm tin vào khoa học, có tinh thần ham học hỏi, hứng thú tìm hiểu và giải thích các hiện tượng khoa học
b) Các kiến thức liên môn học sinh cần có để vận dụng giải quyết các vấn đề đặt ra trong chủ đề bài học
Môn Nội dung kiến thức – kĩ năng cần vận dụng
Địa lý - Vận dụng cấu trúc tìm hiểu một hiện tượng địa lí tự nhiên bao giờ cũng đi tìm
hiểu từ vai trò; thực trạng, xác định nguyên nhân và đưa ra những giải pháp
- Các thành phần tự nhiên,một số quy luật tự nhiên như: Nhiệt độ của không khí không phải nhật trực tiếp từ bức xạ Mặt Trời mà do nhiệt bức xạ trở lại của Trái Đất quy luật thống nhất và hoàn chỉnh giữa các thành phần tự chính là mối quan hệ chặt chẽ tác động qua lại giữa các thành phần từ nhiên: Ví dụ: nhiệt độ càng cao dễ xảy ra hiện tượng cháy rừng, trong không khí càng nhiểu bụi và khí
CO2 thi khả năng hấp thụ nhiệt càng lớn…
- Thành phần, vai trò và cấu trúc của khí quyển
- Những ảnh hưởng của ca hoạt động phát triển kinh tế, sinh hoạt của con người
Trang 12ở các đới môi trường đến môi trường không khí – khí hậu toàn cầu.
- Đánh giá thực trạng ô nhiễm của môi trường không khí toàn cầu hiện nay và những hậu quả to lớn do ô nhiễm môi trường không khí gây ra – Hiểu được ảnh hưởng của những hiện tượng tự nhiên như cháy rừng, bão cát, lốc xoáy, núi lửa đến môi trường không khí
- Vận dụng những kĩ năng địa lí như: phân tích bản đồ, biểu đồ, bảng số liệu và các tranh ảnh địa lí để rút ra những thông tin, kiến thức cần thiết
Hóa
học
- Đây là một môn học rất quan trọng để học sinh sử dụng giải thích, phân tích sâu về những nguyên nhân gây ra thực trạng và hậu quả của ô nhiễm môi trường không khí
- Đối với môn hóa học, học sinh cần sử dụng kiến thức kĩ năng như:
+ Cách tiến hành thí nghiệm để tìm hiểu các khí có trong môi trường không khí và tính chất hóa học của các chất khí đó
+ Viết được các phương trình hóa học: Như phương trình gây hiện tượng mưa axit, hiệu ứng nhà kính; suy giảm tầng Ozon, sự phân hủy các chất hưu cơ + Tính chất của khí CO2, các khí nhà kính và khí O3…
Sinh
học
- Cũng là một môn cung cấp rất nhiều kiến thức cho học sinh trong quá trình giải quyết các nội dung của chủ đề bài học và dự án
Trang 13- Đối với môn này học sinh sử dụng những kiến thức như:
+ Vai trò của môi trường sống đến sự sinh trường và phát triển của con người cũng như các sinh vật trên Trái Đất
+ Đặc điểm cấu tạo các hệ cơ quan người như: Hệ hô hấp, hệ tiêu hóa, hệ tuần hòa, hệ bài tiết và da…
+ Cơ chế gây ra các bệnh hô hấp, tiêu hóa, mắt, da … do ô nhiễm môi trường không khí
+ Ảnh hưởng của quá trình phân hủy của sinh vật ảnh hưởng đên môi trường không khí
+Vai trò quá trình quang hợp của cây xanh đến môi trường không khí
Vật lí
- Dùng những kiến thức của môn vật lí như bức xạ nhiệt để giải thích mô hình hiện tượng hiệu ứng nhà kính
- Phương pháp chế tạo nguồn năng lượng sinh học và vài trò của nguồn năng lượng sinh học đến môi trường không khí
Giáo
dục
công
dân
Trong quá trình học chủ đề về môi trường học sinh cần biết rõ trách nhiệm của con người đối với môi trường sống xung quanh Ý thức cùng nhau bảo vệ và giữ gìn môi trường xanh – sạch – đẹp
Tin - Học sinh phải biết các kiến thức tin học tối thiểu để làm bài như: biết sử dụng
Trang 14máy tính cầm tay, máy vitính; máy chiếu; cách sử dụng một số phần mềm soạn thảo văn bản word, phần mềm, Powerpoint hay một số kiến thức tin học phức tạp hơn như: xử lý hình ảnh, các đoạn video…
- Sử dụng máy tính kết nối Internet để tìm kiếm, thu thập xử lí các thông tin, tài liệu học tập
Văn
học
Học sinh phải vận dụng kiến thức văn học để trả lời và làm báo cáo dự án như: cách
sử dụng ngôn ngữ, các diễn đạt ý, cách trình bày một văn bản báo cáo nghiên cứu khoa học, cách thuyết trình một vấn đề…
Các
môn
học
khác
Ngoài ra HS có thể sử dụng kiến thức kĩ năng của các môn khác như: công nghệ, mĩ thuật, âm nhạc, để diễn kịch, hát các bài về môi trường, thiết kế các mẫu thời trang hoặc chế tạo các sản phẩm tái chế từ rác, kiến thức môn toán học để xử lí những số liệu đơn giản về lượng khí thải hằng năm, tốc độ thu hẹp diện tích băng ở hai cực, diện tích đất liền, độ rộng của lỗ thủng tầng Ozon theo thời gian…
3 Đối tượng dạy học của bài học
- Học sinh lớp 9 trường THCS Nguyễn Trường Tộ; số lượng 30 học sinh Phần lớn các em
đều học tốt, chăm ngoan và rất hứng thú về đề tài cũng như các phương pháp dạy học mới (VD: Phương pháp thảo luận theo kĩ thuật mảnh ghép, khăn trải bàn; phương pháp dự
Trang 15án…) Tuy nhiên là lớp chuyên Pháp các em phải học cả ngày nên thời gian bị hạn chế để tìm hiểu nghiên cứu đề tài, đặc biệt tìm hiểu điều tra thực tế ở viện môi trường hoặc gặp các chuyên gia nghiên cứu
4 Ý nghĩa của bài học
Việc thực hiện dự này có ý nghĩa lớn đối với thực tiễn dạy học cũng như thực tiễn đời sống:
- Trong thực tiễn dạy học: Thông qua chủ đề tích hợp học sinh được cung cấp thêm những kiến thức cơ bản về vấn đề ô nhiễm môi trường không khí toàn cầu để từ đó có ý thức trách nhiệm, tuyên truyền mọi người cùng chung tay bảo vệ, giữ gìn môi trường bằng những hành động cụ thế Đặc biệt qua việc thực hiện dự án học sinh được làm việc độc lập, chủ động tìm ra các kiến thức mới phục vụ cho bài học, từ đó củng cố và khắc sâu hơn những kiến thức đã được học Ngoài ra việc học chủ đề môi trường theo hướng tích hợp không chỉ là cơ hội để học sinh được rèn luyện khả năng tổng hợp vận dụng kiến thức ở nhiều môn học khác nhau trong khi giải quyết vấn đề học tập mà còn là dịp để học sinh học tập, rèn luyện kĩ năng tự tổ chức một buổi hội nghị hội thảo, biết cách thức triển khai các dự án học tập như thế nào…
- Trong thực tiễn đời sống: Rèn cho học sinh nhiều kỹ năng sống (kỹ năng tư duy: Tìm kiếm và xử lí thông tin; kỹ năng nghiên cứu khoa học; kỹ năng giao tiếp: làm việc tập
