Tiết 42: PHÂN LOẠI PHẢN ỨNG TRONG HOÁ HỌC VÔ CƠ Trong các loại phản ứng đã học, số oxi hoá của các nguyên tố có thay đổi hay không?. - Khí SO2, SO3 gọi chung là SOx, là những khí thuộc l
Trang 1Bài 26
PHÂN LOẠI PHẢN ỨNG TRONG HÓA HỌC VÔ CƠ
TRƯỜNG THPT SƠN TÂY
LỚP 10LÝ
Trang 2Tiết 42: PHÂN LOẠI PHẢN ỨNG TRONG HOÁ
HỌC VÔ CƠ
Trong các loại phản ứng đã học, số oxi hoá của các nguyên tố có thay
đổi hay không ?
Thế nào là phản ứng toả nhiệt, thế nào là phản ứng thu
nhiệt?
Trang 3I PHẢN ỨNG CÓ SỰ THAY ĐỔI SỐ OXI HOÁ VÀ PHẢN ỨNG KHÔNG CÓ SỰ THAY ĐỔI SỐ OXI HOÁ
Trang 4Phản
ứng? Phương trình hóa học
Có sự thay đổi
số oxi hoá
Không có
sự thay đổi số oxi hoá
A + B AB
S + O2 SO2CaCO3 + CO2 + H2O Ca(HCO3)2
AB A + B
2HgO 2Hg + O2CaCO3 CaO + CO2
Trang 5Phản
ứng? Phương trình hóa học
Có sự thay đổi
số oxi hoá
Không có
sự thay đổi số oxi hoá
Phản ứng
hóa hợp
A + B AB
S + O2 SO2 XCaCO3 + CO2 + H2O Ca(HCO3)2 X
Phản ứng
phân hủy
AB A + B
2HgO 2Hg + O2 XCaCO3 CaO + CO2 X
Trang 6SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ THAY ĐỔI
- Khí SO2, SO3 được sinh ra từ quá trình đốt nhiên liệu có chứa diêm sinh như than, dầu FO,
DO Khí SO2 là loại khí không màu, không cháy, có vị hăng cay, do quá trình quang hoá hay do
sự xúc tác khí SO2 dễ dàng bị oxi hoá và biến thành SO3 (2SO2 + O2 -> 2SO3) trong khí quyển.
- Khí SO2, SO3 gọi chung là SOx, là những khí thuộc loại độc hại không chỉ đối với sức khoẻ con người, động thực vật, mà còn tác động lên các vật liệu xây dựng, các công trình kiến trúc Chúng là những chất có tính kích thích, ở nồng độ nhất mực có thể gây co giật ở cơ trơn của khí quản Ở nồng độ lớn hơn sẽ gây tăng tiết dịch niêm mạc đường khí quản Khi tiếp xúc với mắt chúng có thể tạo thành axit.
- Hầu hết dân cư sống quanh khu vực nhà máy có nồng độ SO2, SO3 cao đều mắc bệnh đường hô hấp SOx bị oxi hóa ngoài không khí và phản ứng với nước mưa tạo thành axit sulfuric hay các muối sulfate gây hiện tượng mưa axit, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thực vật.
- Sự có mặt của SOx trong không khí nóng ẩm còn là tác nhân gây ăn mòn kim loại, bê-tông và các công trình kiến trúc SOx làm hỏng, làm thay đổi tính năng vật lý, làm thay đổi màu sắc vật liệu xây dựng như đá vôi, đá hoa, đá cẩm thạch; phá hoại các tác phẩm điêu khắc, tượng đài Sắt, thép và các kim loại khác ở trong môi trường khí ẩm, nóng và bị nhiễm SOx thì bị han gỉ rất nhanh SOx cũng làm hỏng và giảm tuổi thọ các sản phẩm vải, nylon, tơ nhân tạo, đồ bằng da và giấy …
- Khí SO2, SO3 được sinh ra từ quá trình đốt nhiên liệu có chứa diêm sinh như than, dầu FO,
DO Khí SO2 là loại khí không màu, không cháy, có vị hăng cay, do quá trình quang hoá hay do
sự xúc tác khí SO2 dễ dàng bị oxi hoá và biến thành SO3 (2SO2 + O2 -> 2SO3) trong khí quyển.
- Khí SO2, SO3 gọi chung là SOx, là những khí thuộc loại độc hại không chỉ đối với sức khoẻ con người, động thực vật, mà còn tác động lên các vật liệu xây dựng, các công trình kiến trúc Chúng là những chất có tính kích thích, ở nồng độ nhất mực có thể gây co giật ở cơ trơn của khí quản Ở nồng độ lớn hơn sẽ gây tăng tiết dịch niêm mạc đường khí quản Khi tiếp xúc với mắt chúng có thể tạo thành axit.
- Hầu hết dân cư sống quanh khu vực nhà máy có nồng độ SO2, SO3 cao đều mắc bệnh đường hô hấp SOx bị oxi hóa ngoài không khí và phản ứng với nước mưa tạo thành axit sulfuric hay các muối sulfate gây hiện tượng mưa axit, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thực vật.
- Sự có mặt của SOx trong không khí nóng ẩm còn là tác nhân gây ăn mòn kim loại, bê-tông và các công trình kiến trúc SOx làm hỏng, làm thay đổi tính năng vật lý, làm thay đổi màu sắc vật liệu xây dựng như đá vôi, đá hoa, đá cẩm thạch; phá hoại các tác phẩm điêu khắc, tượng đài Sắt, thép và các kim loại khác ở trong môi trường khí ẩm, nóng và bị nhiễm SOx thì bị han gỉ rất nhanh SOx cũng làm hỏng và giảm tuổi thọ các sản phẩm vải, nylon, tơ nhân tạo, đồ bằng da và giấy …
Trang 7NGUỒN TẠO KHÍ SO x
Trang 8ẢNH HƯỞNG CỦA KHÍ SO x
Trang 91 PHẢN ỨNG HOÁ HỢP:
Ví dụ 2: CaCO+2 -23 + CO+4 -22 + H2O +2Ca(HCO-23)2
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHÔNG THAY ĐỔI
+4
TRONG PHẢN ỨNG HOÁ HỢP, SỐ OXI
HOẶC KHÔNG THAY ĐỔI
Trang 10NGUỒN TẠO KHÍ CO 2
Trang 11ẢNH HƯỞNG CỦA KHÍ CO 2
Trang 122 PHẢN ỨNG PHÂN HUỶ:
Ví dụ 1: 2HgO+2 -2 2Hg + 3O0 02
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ THAY ĐỔI
- Thuỷ ngân dễ bay hơi ở nhiệt độ thường nên nếu hít phải sẽ rất độc.
- Thuỷ ngân có khả năng phản ứng với axit amin chứa lưu huỳnh, các hemoglobin, abumin; có khả năng liên kết màng tế bào, làm thay đổi hàm lượng kali, thay đổi cân bằng axit bazơ của các mô, làm thiếu hụt năng lượng cung cấp cho tế bào thần kinh Trẻ em bị ngộ độc thuỷ ngân sẽ bị phân liệt,
co giật không chủ động Trong nước, metyl thủy ngân là dạng độc nhất, nó làm phân liệt nhiễm sắc thể và ngăn cản quá trình phân chia tế bào.
- Thuỷ ngân đưa vào môi trường từ các chất thải, bụi khói của các nhà máy luyện kim, sản xuất đèn huỳnh quang, nhiệt kế, thuốc bảo vệ thực vật, bột giấy…
- Nồng độ tối đa cho phép của WHO trong nước uống là 1mg/l; nước nuôi thuỷ sản là 0,5mg/l.
Trang 13NGUỒN GÂY Ô NHIỄM KIM LOẠI NẶNG
Trang 14ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM KIM LOẠI NẶNG
Trang 152 PHẢN ỨNG PHÂN HUỶ:
Ví dụ 2: CaCO+2 +4 -23 CaO + CO+2 -2 +4 -22
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHÔNG THAY ĐỔI
TRONG PHẢN ỨNG PHÂN HUỶ,
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ CÓ THỂ
THAY ĐỔI HOẶC KHÔNG THAY ĐỔI
Trang 163 PHẢN ỨNG THẾ:
Ví dụ 1: Cu + 2AgNO0 +1 3 Cu(NO+2 3)2 + 2Ag0
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ THAY ĐỔI
Ví dụ 2: Fe + H0 +1 2SO4 FeSO+2 4 + H02
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ THAY ĐỔI
TRONG PHẢN ỨNG THẾ, BAO GIỜ CŨNG CÓ SỰ THAY ĐỔI SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ
KẾT LUẬN:
NHƯ VẬY, PHẢN ỨNG THẾ LÀ PHẢN ỨNG OXI HOÁ - KHỬ
Trang 174 PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI
Phản ứng này cho thấy ảnh hưởng của mưa axit đến sự phá hủy các kì quan thiên nhiên, đến các hệ sinh thái, đến sự phát triển kinh
tế, đến môi trường sống của con người và sinh vật,
Ví dụ 1: CaCO3 + 2HCl+1 CaCl-1 2 + CO2 + H2O-2
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHÔNG THAY ĐỔI
+1 +2 +4 -2 -1 +2 +4 -2
Trang 184 PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI
Ví dụ 2: Ca(OH)+2 -2 +1 2 + 2HNO+1 -23 Ca(NO+2 -23)2 + 2H+12O-2
SỐ OXI HOÁ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHÔNG THAY ĐỔI
NHƯ VẬY, PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI KHÔNG PHẢI
LÀ PHẢN ỨNG OXI HOÁ - KHỬ.
TRONG PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI,
THAY ĐỔI
KẾT LUẬN:
Phản ứng này đưa cho ta giải pháp khắc phục
độ chua cho đất do ảnh hưởng của việc bón phân lâu ngày, do mưa axit,
Trang 195 KẾT LUẬN:
DỰA VÀO SỰ THAY ĐỔI
SỐ OXI HOÁ, CÓ THỂ CHIA PHẢN ỨNG THÀNH MẤY LOẠI?
* PHẢN ỨNG CÓ SỰ THAY ĐỔI SỐ OXI HOÁ
( PHẢN ỨNG OXI HOÁ - KHỬ)
* PHẢN ỨNG KHÔNG CÓ SỰ THAY ĐỔI SỐ OXI HOÁ
(KHÔNG PHẢI LÀ PHẢN ỨNG OXI HOÁ - KHỬ)
CÓ HAI LOẠI
Trang 20II PHẢN ỨNG TOẢ NHIỆT VÀ PHẢN ỨNG THU NHIỆT
LÀ PHẢN ỨNG HOÁ HỌC GIẢI PHÓNG NĂNG LƯỢNG DƯỚI DẠNG NHIỆT
1 ĐỊNH NGHĨA:
* PHẢN ỨNG TOẢ NHIỆT:
LÀ PHẢN ỨNG HOÁ HỌC HẤP THU NĂNG LƯỢNG DƯỚI DẠNG NHIỆT
VD: PHẢN ỨNG ĐỐT CHÁY XĂNG DẦU, THAN, CỦI …
* PHẢN ỨNG THU NHIỆT:
VD: KHI NUNG VÔI
Trang 212 PHƯƠNG TRÌNH NHIỆT HỌC
NHIỆT PHẢN ỨNG, KÍ HIỆU ∆H (KJ): ĐỂ CHỈ LƯỢNG
NHIỆT KÈM THEO MỖI PHẢN ỨNG HOÁ HỌC
Trang 22- Phương trình nhiệt hóa học cho ta thấy được nguyên nhân của hiện tượng Trái Đất nóng dần lên của hiệu ứng nhà kính.
- Phương trình nhiệt hóa học cho ta thấy được ứng dụng phản ứng hóa học đối với các lĩnh vực của cuộc sống Nó tham gia vào động cơ đốt trong, nhiệt điện, sinh hoạt hàng ngày,
Trang 23H2(K) + ½ O2 (K) H2O(l ) ∆H = - 285,83 KJ
H2O(l ) H2(K) + ½ O2 (K) ∆H = + 285,83 KJ
PHƯƠNG TRÌNH PHẢN ỨNG CÓ GHI THÊM GIÁ TRỊ
VÀ TRẠNG THÁI CỦA CHẤT ĐƯỢC GỌI LÀ PHƯƠNG TRÌNH NHIỆT HOÁ HỌC
∆H < 0:
∆H > 0
PHẢN ỨNG TOẢ NHIỆT: PHẢN ỨNG THU NHIỆT
Trang 24- Phương trình nhiệt hóa học cho ta thấy được nguyên nhân của hiện tượng Trái Đất nóng dần lên của hiệu ứng nhà kính.
- Phương trình nhiệt hóa học cho ta thấy được ứng dụng phản ứng hóa học đối với các lĩnh vực của cuộc sống Nó tham gia vào động cơ đốt trong, nhiệt điện, sinh hoạt hàng ngày,
- Phương trình nhiệt hóa học cho ta thấy được quy luật của sự biến đổi lượng chất: phải có sự tích lũy về lượng mới có thể gây ra sự biến đổi
về chất
Trang 25THẢO LUẬN NHÓM
Trang 26HÓA HỌC VÀ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN
Sinh học: - Gây tổn hại đến các hệ sinh thái, sức khỏe con
người (ung thư, lao phổi, …)
- Sản ra các thuốc giúp nâng cao sức khỏe, tuổi thọ
Địa lý: - Gây biến đổi khí hậu, làm ảnh hưởng không nhỏ
Vật lý: - Giúp cải thiện và nâng cao công suất của động cơ
GDCD: Quy luật biến đổi lượng chất
Trang 27GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC HẬU QUẢ CỦA HÓA HỌC
- Nâng cao ý thức của người dân về tác động của hóa học đến với đời sống của con người, đến tự nhiên, xã hội
- Thay đổi thói quen sử dụng nguyên liệu sản xuất, sử dụng nhiên liệu hóa thạch
- Tích cực tham gia, tuyên truyền mọi người tham gia bảo vệ tài nguyên thiên và sự đa dạng sinh thái
- Tìm nhiên liệu thay thế (sạch, có khả năng phục hồi)
Trang 28GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC ẢNH HƯỞNG CỦA HÓA HỌC
Trang 29CÓ SỰ THAY ĐỔI SỐ OXH
KHÔNG CÓ SỰ THAY ĐỔI SỐ
OXH
PHẢN ỨNG TOẢ NHIỆT ∆H < 0
PHẢN ỨNG THU NHIỆT ∆H > 0
Trang 30Chân thành cám ơn thày, cô và các em!
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC