Sử dụng powerpoint thiết kế bài giảng toán 2 (LV00402)

Mục đích của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào nhà trường nói chung và trường Tiểu học nói riêng là sử dụng công nghệ thông tin như là một công cụ lao động trí tuệ, giúp lãnh đạo các

và là ngành kinh tế mũi nhọn để thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ, xây dựng xã hội thông tin, rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong nhiều năm qua, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều cơ chế chính sách và tập trung nguồn lực để phát triển công nghệ thông tin và kết quả

là ngành này đã có bước phát triển khá nhanh, duy trì được tốc độ phát triển cao Kết quả này đã góp phần quan trọng vào việc duy trì tốc độ tăng trưởng

và nâng cao hiệu quả kinh tế của Việt Nam, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đẩy nhanh sự hội nhập thế giới

Một vấn đề được nhiều chương trình nghiên cứu đề cập tới một cách sâu sắc và thiết yếu đó là việc cần thiết nhanh chóng đưa tin học vào trường phổ thông theo hai hướng chủ yếu:

Một là, đưa tin học vào nhà trường phổ thông như một nội dung học tập Hai là, khai thác những thành tựu của tin học trong việc sử dụng máy vi tính như là một công cụ trợ giúp quá trình dạy học

Hiện nay trong các nhà trường phổ thông hướng thứ nhất đang được triển khai và đã được một số kết quả nhất định Với khuynh hướng thứ hai do có nhiều nguyên nhân nên việc khai thác ấy tại các trường vẫn chưa được áp dụng một cách triệt để

Tiểu học là cấp học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Với mục tiêu giáo dục nhằm giúp học sinh “hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển

đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở” (Luật Giáo dục 2005) Ngành giáo dục đã xác định quan điểm lấy phát triển ứng dụng công nghệ thông tin như là một yếu tố để nâng cao chất lượng quản lý và giảng dạy Mục đích của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào nhà trường nói chung và trường Tiểu học nói riêng là sử dụng công nghệ thông tin như là một công cụ lao động trí tuệ, giúp lãnh đạo các nhà trường nâng cao chất lượng quản lí, giúp các thầy cô giáo nâng cao chất lượng dạy học, trang bị cho học sinh kiến thức về công nghệ thông tin, học sinh sử dụng máy tính như là một công cụ học tập nhằm nâng cao chất lượng học tập, góp phần rèn luyện học sinh một số phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kì hiện đại hóa

Một trong những ứng dụng chính của công nghệ thông tin vào trong giảng dạy là sử dụng những phần mềm chuyên dụng để thiết kế các giáo án

điện tử, các bài giảng điện tử với mục đích nhằm nâng cao khả năng tiếp thu của học sinh thông qua các bài giảng mang tính trực quan sinh động hơn Hiện nay có nhiều phần mềm phục vụ cho thiết kế bài giảng trên máy vi tính như Flash, Colidotes, Violet, Microsoft Powerpoint, So với các phần mềm khác, Powerpoint là phần mềm có nhiều ưu điểm như dễ sử dụng, có khả năng

vẽ tạo ra hình ảnh trực quan, sử dụng hiệu ứng tạo ra hoạt động của đối tượng Chính vì vậy phần mềm Powerpoint đang được nhiều giáo viên lựa chọn để thiết kế các giáo án điện tử

Trong các môn học ở trường Tiểu học thì môn toán có một ý nghĩa và vị trí đặc biệt quan trọng Toán học với tư cách là một khoa học nghiên cứu một

số mặt của thế giới hiện thực nó có quy luật và phương pháp riêng Toán học

được coi là “môn thể dục của trí tuệ”, giúp rèn luyện năng lực suy nghĩ và phát triển trí tuệ cho học sinh

Vì những lí do chính như trên chúng tôi đã chọn đề tài: “ Sử dụng PowerPoint thiết kế bài giảng toán 2 để nghiên cứu trong luận văn tốt

nghiệp Thạc sĩ Giáo dục học (bậc Tiểu học)

2 Mục đích nghiên cứu

Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh Tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập, giao lưu Hình thành và rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Góp phần gây hứng thú học tập môn toán cho học sinh, nâng cao hiệu quả việc dạy học môn toán nói chung và dạy học toán 2 ở Tiểu học

Tìm hiểu về nội dung chương trình, phương pháp dạy học toán 2, từ đó xây dựng được những giáo án điện tử phù hợp

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế bài giảng và các sách tham khảo toán 2 theo chương trình toán Tiểu học năm 2000

Tìm hiểu thực tiễn dạy học toán 2 trong các trường Tiểu học

Tìm hiểu về thiết kế bài giảng điện tử và phần mềm PowerPoint

Thiết kế hệ thống bài giảng điện tử toán 2 bằng phần mềm PowerPoint và thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng, đánh giá kết quả

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Cơ sở lí luận về những đặc điểm tâm lí lứa tuổi Tiểu học, đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 2

Nội dung, phương pháp dạy học toán 2 theo chương trình toán Tiểu học năm 2000 (sách giáo khoa và sách giáo viên toán 2 năm 2007)

Giáo trình thiết kế bài giảng điện tử bằng phần mềm PowerPoint

Thực nghiệm sư phạm ở một trường Tiểu học của Thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên

5 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tài liệu: Tìm hiểu sách giáo khoa, sách giáo viên, các sách

báo tham khảo toán 2; các tài liệu sách báo, tạp chí giáo dục có liên quan đến

đề tài

Nghiên cứu thực tế: Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung

và phương pháp dạy học toán 2; tổng kết, rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học

Thực nghiệm sư phạm: Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm để

kiểm tra, đánh giá tính khả thi của đề tài

6 Giả thuyết khoa học

Dựa vào những đặc điểm tâm lí học lứa tuổi Tiểu học, kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin, người giáo viên có thể có những bước đổi mới đáng

kể trong phương pháp dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học toán 2 theo chương trình toán Tiểu học năm 2000

Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn 1.1.Phương tiện dạy học

1.1.1 Khái niệm phương tiện dạy học

Phương tiện dạy học bao gồm mọi thiết bị kĩ thuật từ đơn giản đến phức tạp được dùng trong quá trình dạy học để làm dễ dàng cho sự truyền đạt và tiếp thu kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo

Trong quá trình dạy học, các phương tiện kĩ thuật giảm nhẹ công việc của giáo viên và giúp cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách thuận lợi Có

được các phương tiện thích hợp, người giáo viên sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trong công tác giảng dạy, làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫn hơn, tạo cho học sinh những tình cảm tốt

đẹp với khoa học nói chung và bộ môn nói riêng Do đặc điểm của quá trình nhận thức, mức độ tiếp thu kiến thức mới của học sinh tăng dần theo cấp độ của tri giác: nghe- thấy- làm được ( Những gì họ nghe được không bằng những gì họ nhìn thấy và những gì họ nhìn thấy không bằng những gì họ tự tay làm), nên khi được những phương tiện khoa học kỹ thuật vào quá trình dạy học, giáo viên có điều kiện để nâng cao tính tích cực, độc lập của học sinh và

từ đó nâng cao hiệu quả của quá trình tiếp thu, lĩnh hội kiến thức và hình thành kỹ năng, kỹ xảo của học sinh

1.1.2.Vai trò của phương tiện dạy học

Hoạt động nhận thức của con người tuân theo qui luật “ từ trực quan sinh

động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn” Khi nghiên cứu về giáo dục học chúng ta đã biết một kết luận quan trọng, đó là: "Tính trực quan là tính chất có tính qui luật của quá trình nhận thức khoa học" Do

đó, khi dạy các môn học để tiến hành hoạt động nhận thức cho học sinh mà có hai vấn đề cần chú ý:

+ Học sinh tri giác trực tiếp các đối tượng Con đường nhận thức này

được thể hiện dưới dạng học sinh quan sát các đối tượng nghiên cứu ở trong các giờ học hay khi đi tham quan

+ Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh tri giác không phải bản thân

đối tượng nghiên cứu mà tri giác những hình ảnh, biểu tượng, sơ đồ phản ánh một bộ phận nào đó của đối tượng

Trong khi tri giác những biểu tượng có sơ đồ hóa hoặc hình ảnh của đối tượng và hiện tượng, quá trình cần nghiên cứu, học sinh có thể tìm hiểu được bản chất của các quá trình và hiện tượng đã thực sự xảy ra

Trên cơ sở phân tích trên ta thấy rằng phương tiện dạy học có ý nghĩa to lớn đối với quá trình dạy học

 Giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn

Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng

bề ngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trực tiếp của chúng Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp

 Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học

 Phương tiện dạy học còn giúp cho học sinh phát triển năng lực nhận thức,

đặc biệt là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút

ra những kết luận có độ tin cậy )

 Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học Giúp giáo viên điều khiển được hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của các em được thuận lợi và có hiệu suất cao

1.1.3 Bảo đảm các nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học

Phương tiện dạy học có tác dụng làm tăng hiệu quả của quá trình nhận thức của học sinh, giúp cho học sinh thu nhận được kiến thức về đối tượng thực tiễn khách quan Tuy vậy, nếu không sử dụng phương tiện dạy học một cách hợp lý thì hiệu quả sư phạm của phương tiện dạy học không những không tăng lên mà còn làm cho học sinh khó hiểu, rối loạn, căng thẳng Do

đó các nhà sư phạm đã nêu lên các nguyên tắc đúng lúc, đúng chỗ, đúng cường độ

 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng lúc

Sử dụng phương tiện dạy học có ý nghĩa là đưa phương tiện vào lúc cần thiết, lúc học sinh mong muốn nhất (mà trước đó thầy giáo đã dẫn dắt, nêu vấn đề, gợi ý ) và được quan sát, gợi nhớ trong trạng thái tâm sinh lý thuận lợi nhất

Hiệu quả của phương tiện dạy học được nâng cao rất nhiều nếu nó xuất hiện đúng vào lúc mà nội dung, phương pháp của bài giảng cần đến nó Nếu các phương tiện dạy học được sử dụng một cách tình cờ, chưa có sự chuẩn bị trước cho việc tiếp thu của học sinh thì sẽ không mang lại kết quả mong muốn, thậm chí còn làm tản mạn sự theo dõi của học sinh

 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng chỗ

Sử dụng phương tiện dạy học đúng chỗ tức là phải tìm vị trí để giới thiệu, trình bày phương tiện trên lớp hợp lý nhất, giúp học sinh có thể đồng thời sử dụng nhiều giác quan để thiếp thu bài giảng một cách đồng đều ở mọi vị trí trên lớp

 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng cường độ

Nguyên tắc này chủ yếu đề cập nội dung và phương pháp giảng dạy sao cho thích hợp, vừa với trình độ và lứa tuổi của học sinh

Mỗi loại phương tiện dạy học có mức độ sử dụng tại lớp khác nhau Nếu kéo dài việc trình diễn phương tiện dạy học hoặc dùng lặp đi lặp lại một loại phương tiện quá nhiều lần trong một buổi giảng, hiệu quả của nó sẽ giảm sút

1.1.4 Những sai sót điển hình trong việc sử dụng các phương tiện dạy học

Đánh giá chưa đúng (quá thấp hoặc quá cao) vai trò của phương tiện dạy học Do đánh giá chưa đúng nên nhiều giáo viên chỉ thấy được chức năng minh họa của các phương tiện dạy học mà quên rằng mỗi phương tiện có thể mang một lượng tin lớn đến cho học sinh

Do đánh giá thấp các phương tiện dạy học mà một số giáo viên coi thường các phương tiện dạy học và cho rằng không cần phải có phương tiện dạy học thì họ vẫn có thể dạy tốt và học sinh vẫn tiếp thu tốt

Việc đánh giá quá cao vai trò của phương tiện dạy học dẫn đến tình trạng giáo viên luôn luôn bị động, không phát huy được tính năng động sáng tạo của mình và của học sinh Điều đó dẫn đến sự quá tải, làm cho học sinh không thể thấu hiểu vấn đề

Đánh giá quá cao vai trò của phương tiện dạy học còn dẫn đến việc vi phạm nguyên tắc về sử dụng phương tiện dạy học đúng cường độ

Trong tất cả mọi tình huống sư phạm, việc đánh giá quá cao khả năng của các phương tiện dạy học chỉ mang lại hiệu quả có tính chất hình thức, bên ngoài hơn là các hiệu quả sư phạm

Sai sót tiếp theo của giáo viên là không bảo đảm được tính đúng lúc,

đúng chỗ của việc sử dụng phương tiện dạy học Giáo viên thường treo hàng loạt tranh ảnh quá lâu trong lớp học Điều đó làm cho học sinh mất đi cảm giác mới mẻ hàng ngày khi vào lớp Khi giáo viên giảng bài trên các tranh ảnh khác, học sinh sẽ bị phân tán tư tưởng

Đối với phương tiện nghe nhìn thì sai sót điển hình là việc sử dụng quá hạn chế Giáo viên chỉ chú trọng đến khả năng minh họa mà quên rằng chúng

có thể là nguồn tin cơ bản trên lớp Ngoài ra nhờ phương tiện nghe nhìn giáo viên có thể tổ chức các bài tập về nhận thức và xây dựng các tình huống nêu vấn đề

Việc áp dụng phương tiện dạy học đòi hỏi phải được chuẩn bị kỹ càng và phải làm quen trước với nội dung và công dụng của chúng Kiến thức về phương pháp của giáo viên trong lĩnh vực sử dụng phương tiện dạy học cũng

là một yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả của việc áp dụng phương tiện dạy học

1.1.5 Một số hạn chế cần khắc phục trong hệ thống phương tiện dạy học hiện nay

- Chỉ quan tâm truyền tải cho học sinh những kiến thức có sẵn

- Chỉ chú trọng hình thành cho học sinh những tri thức kinh nghiệm mà chưa sử dụng phương tiện dạy học để học sinh khám phá lí thuyết

- Chưa giúp học sinh phát triển phương pháp nghiên cứu khoa học, khả năng tự học, tự nghiên cứu

- Chưa giúp giáo viên sử dụng rộng rãi các phương tiện dạy học tích cực, các hình thức dạy học hiện đại

- Các phương tiện chưa tạo thành hệ thống trong từng môn học và trong cả quá trình học

1.1.6 Xu thế phát triển của phương tiện kĩ thuật dạy học

Do sự phát triển của khoc học công nghệ làm cho các phương tiện kĩ thuật dạy học có điều kiện phát triển nhanh cả về số lượng lẫn chất lượng Sự phát triển đó ngày càng phong phú, đa dạng, các phương tiện dạy học được

thiết kế theo hướng giảm các chỉ số có hại, đơn giản hóa quá trình vận hành, nâng cao độ tin cậy và khai thác mọi khả năng của công nghệ thông tin

Về lí luận dạy học, các phương tiện đó là một loại công cụ lao động sư phạm đặc thù mà hiệu quả sử dụng phụ thuộc chủ yếu vào giáo viên, tuy nhiên việc sử dụng các phương tiện cũng phải hết sức linh hoạt

1.2.Đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 2

Nhận thức là một trong ba mặt cơ bản của đời sống tâm lí con người Hoạt động nhận thức bao gồm nhiều quá trình phản ánh hiện thực khách quan

ở những mức độ khác nhau (cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng ) Phát triển khả năng nhận thức là chỉ số của sự phát triển tâm lí trẻ em Vì vậy mỗi giai đoạn lứa tuổi có những đặc điểm phát triển riêng Lứa tuổi Tiểu học chia thành hai giai đoạn Giai đoạn đầu của bậc Tiểu học gồm học sinh lớp 1, lớp

2, lớp 3 Giai đoạn sau của bậc Tiểu học gồm học sinh lớp 4, lớp 5 Học sinh lớp 2 thuộc giai đoạn đầu của bậc Tiểu học với những đặc điểm phát triển nhận thức đặc thù như sau:(xem [14])

1.2.1 Về tri giác

Tri giác là quá trình nhận thức phản ánh một cách trọn vẹn các thuộc tính bên ngoài của sự vật, hiện tượng khi chúng đang trực tiếp tác động vào các giác quan của ta

Tri giác của học sinh Tiểu học vẫn mang tính không chủ định Trong quá trình tri giác trẻ thường tập trung vào một vài chi tiết nào đấy của đối tượng và cho đấy là tất cả Cho nên, khi xem bức tranh hay đọc bài khóa trẻ thường nhảy cóc từ đối tượng nay sang đối tượng khác, phần này sang phần khác, dòng này sang dòng khác hoặc bỏ sót các chi tiết, các từ

Tính xúc cảm cũng là một đặc trưng trong tri giác của học sinh Tiểu học Trẻ nhận ra ở các đối tượng không phải là những dấu hiệu cơ bản, bản chất mà

là những gì trực tiếp gây cho trẻ xúc cảm, đó là những gì rực rỡ, chuyển động, mới lạ,

Tri giác của học sinh Tiểu học còn mang tính chất đại thể, ít đi vào chi tiết nên ít phân hóa Khi tri giác trẻ thường “thâu tóm” đối tượng về cái toàn thể, trong đó các bộ phận, các chi tiết hỗn hợp với nhau : tình cảm, hứng thú của trẻ cũng hỗn hợp với ý nghĩa và tính chất khách quan của đối tượng Quá trình tri giác như vậy chỉ dừng lại ở việc nhận biết và gọi tên đối tượng chứ không đi sâu vào từng chi tiết, bộ phận của nó Vì thế, trẻ khó phân biệt một cách chính xác các đối tượng giống nhau : số 6 – số 9, chữ “ít” – chữ “tí”, cây mía – cây sậy, hình có 5 cạnh – hình có 6 cạnh

Các lớp đầu Tiểu học, tri giác của các em thường gắn với hành động, với hoạt động thực tiễn của trẻ Đối với các em, tri giác sự vật có nghĩa là phải làm một cái gì đó với sự vật, như cầm nắm, sờ mó và những gì phù hợp với nhu cầu, những gì tham gia trực tiếp vào cuộc sống và hoạt động, những gì giáo viên chỉ dẫn thì mới được các em tri giác

Tri giác không gian và thời gian của học sinh Tiểu học còn hạn chế Các

em rất khó khăn khi phải quan sát các vật có kích thước quá lớn hoặc quá bé Ngoài ra, trẻ đặc biệt khó khăn khi tri giác thời gian Các nghiên cứu cho thấy rằng phần lớn học sinh Tiểu học đều có xu hướng rút ngắn “độ dài” của phút

so với thực tế Ngược lại, khi tri giác một khoảng thời gian dài hơn (10 phút,

15 phút) thì trẻ lại tăng “độ dài” thực tế của chúng Các em khó hình dung

“ngày xưa”, “thế kỉ”, nhưng lại tri giác tốt các “đơn vị” thời gian, như giờ, ngày, tuần,

1.2.2.Về tư duy

Tư duy là một quá trình nhận thức phản ánh những thuộc tính bản chất, những mối liên hệ và mối quan hệ bên trong có tính quy luật của sự vật và hiện tượng trong thực hiện khách quan mà trước đó ta chưa biết

Đặc điểm nổi bật trong tư duy của học sinh Tiểu học là sự chuyển từ tính trực quan, cụ thể sang tính trừu tượng, khái quát Tư duy của học sinh ở các lớp đầu Tiểu học là tư duy cụ thể dựa vào những đặc điểm trực quan của đối tượng

Các nghiên cứu cho thấy rằng thao tác phân tích và tổng hợp của học sinh các lớp đầu Tiểu học còn sơ đẳng Các em tiến hành hoạt động này chủ yếu bằng hành động thực tiễn khi tri giác trực tiếp đối tượng ở đây, trẻ thường chỉ tách ra một cách riêng lẻ từng bộ phận, từng thuộc tính của đối tượng khi phân tích, hoặc chỉ cộng lại một cách đơn giản các thuộc tính, các bộ phận để làm nên cái toàn thể khi tổng hợp Cho nên, trẻ thường phải dùng que tính, ngón tay, lời nói để giải toán; phải dựa vào từ để tìm ra các chữ; dựa vào câu

để tìm ra các từ và thường lĩnh hội tài liệu học tập cục bộ, một chiều Học sinh Tiểu học đã biết tiến hành so sánh, nhưng thao tác này vẫn chưa được hình thành một cách đầy đủ ở các lớp đầu Tiểu học, trẻ thường nhầm lẫn so sánh với kể lại một cách đơn giản các đối tượng cần so sánh

Trừu tượng hóa và khái quát hóa là những thao tác khó đối với học sinh Tiểu học Bởi kỹ năng phân biệt các dấu hiệu và lấy ra các thuộc tính bản chất chưa có sẵn ở học sinh Tiểu học mà sẽ được hình thành dần ở các lớp đầu Tiểu học, trẻ vẫn còn tiếp nhận các dấu hiệu bên ngoài đượm màu sắc xúc cảm như là những dấu hiệu bản chất để hợp nhất các đối tượng không dựa vào dấu hiệu chung, bản chất của chúng mà dựa vào những dấu hiệu chung giống nhau ngẫu nhiên hay chức năng Đó cũng chính là nguyên nhân của những sai lầm thường xảy ra ở trong quá trình lĩnh hội khái niệm

Đặc điểm tư duy của học sinh Tiểu học còn thể hiện rõ trong phán đoán

và suy luận của các em Trẻ các lớp đầu Tiểu học thường chỉ phán đoán một chiều, dựa theo một dấu hiệu duy nhất nên phán đoán của các em mang tính khẳng định Khi suy luận các em chỉ dựa trên những tài liệu trực quan cụ thể nên rất khó khăn khi phải chấp nhận giả thuyết “nếu” cũng như xác định và

hiểu mối quan hệ nhân quả Các nghiên cứu cho thấy rằng các em thường lẫn lộn nguyên nhân và kết quả, hiểu mối quan hệ này chưa sâu sắc

Trong lĩnh hội khái niệm, đặc điểm tư duy của các em cũng được thể hiện khá rõ Học sinh các lớp đầu Tiểu học thường lấy các đối tượng cụ thể thay cho định nghĩa về nó (“cây” là cây chuối, cây bưởi; “láng giềng” là bác Thảo, bác Thơm ) hoặc liệt kê tất cả những gì thấy được ở đối tượng làm thành định nghĩa về nó (cây có lá, có cành, có hoa, có quả ) Học sinh các lớp cuối Tiểu học mới có thể hiểu khái niệm dựa vào dấu hiệu bản chất của chúng (cây có lá, có thân, có cành, có hoa, có quả, đứng im và ăn chất vô cơ)

1.2.3.Về tưởng tượng

Tưởng tượng là một quá trình nhận thức phản ánh những cái chưa từng có trong kinh nghiệm của cá nhân bằng cách xây dựng những hình ảnh mới trên cơ sở những biểu tượng đã có

Đặc điểm tưởng tượng của học sinh Tiểu học : cũng như tư duy, tưởng tượng là quá trình nhận thức có vai trò quan trọng đối với cuộc sống nói chung

và hoạt động nói riêng của học sinh Tiểu học Trong các giờ học, trẻ không chỉ phải nhớ và suy nghĩ những gì giáo viên hướng dẫn, kể, giảng giải mà còn phải tự hình dung cho mình những sự việc, con người, sự vật, hiện tượng mà trẻ chưa được nhìn thấy bao giờ Khuynh hướng chủ yếu trong sự phát triển của tưởng tượng ở học sinh Tiểu học là tiến dần đến phản ánh một cách đúng đắn

và đầy đủ hiện thực khách quan trên cơ sở những tri thức tương ứng

Các công trình nghiên cứu cho thấy rằng, tưởng tượng tái tạo ở học sinh Tiểu học được hoàn thiện gắn liền với những hình tượng đã được tri giác trước hoặc tạo ra những hình tượng phù hợp với điều mô tả, sơ đồ, hình vẽ Các hình ảnh của hình tượng dần dần trở nên hiện thực hơn, phản ánh đúng đắn hơn nội dung của các môn học, nội dung của các câu chuyện các em đã học

được, không còn bị đứt đoạn, tản mạn mà hợp nhất lại thành một hệ thống

Hình ảnh tưởng tượng của trẻ lúc đầu còn phải dựa trên những đối tượng

cụ thể (truyện, tranh ), về sau, nó lại được phát triển trên cơ sở của ngôn từ

Điều đó cho phép trẻ xây dựng những hình ảnh mới một cách sáng tạo, bằng cách cải tạo, chế biến những ấn tượng cũ và kết hợp chúng lại thành những tổ hợp mới mẻ Nhờ đó hình ảnh tưởng tượng ngày càng trở lên khái quát hơn Các chi tiết trong hình ảnh tưởng tượng của trẻ, lúc đầu còn nghèo nàn và tản mạn, về sau hình ảnh trở nên trọn vẹn hơn bởi số lượng chi tiết nhiều hơn

và sự sắp xếp chúng cũng chặt chẽ hơn, có lí hơn

2.1.4.Về trí nhớ

Trí nhớ là quá trình tâm lí phản ánh những kinh nghiệm đã có của cá nhân dưới hình thức biểu tượng bằng cách ghi nhớ, giữ gìn và làm xuất hiện lại những điều mà con người đã trải qua

Đặc điểm trí nhớ của học sinh Tiểu học : do hoạt động của hệ thống tín hiệu thứ nhất chiếm ưu thế, nên ở học sinh Tiểu học trí nhớ trực quan – hình tượng được phát triển hơn trí nhớ từ ngữ - logic Các em ghi nhớ, giữ gìn và nhớ lại các tài liệu trực quan tốt hơn tài liệu ghi nhớ bằng lời Khi ghi nhớ tài liệu bằng lời thì việc nhớ và tái hiện các từ gắn với các sự vật cụ thể tốt hơn các từ có nội dung trừu tượng Các em dễ ghi nhớ và nhớ lại tốt những gì được trực tiếp tác động lên đó lớn hơn là những gì chỉ được giảng giải Hay nói một cách khác, trí nhớ vẫn mang tính chất hình ảnh, cụ thể, trực tiếp

ở học sinh Tiểu học, tính không chủ định vẫn chiếm ưu thế cả trong ghi nhớ lẫn tái hiện, nhất là ở các lớp đầu Tiểu học Nên khi ghi nhớ, trẻ dễ nhớ các bài hát, bài thơ, truyện cổ tích hơn là các tài liệu học tập Còn khi tái hiện, trẻ thường không thích nhớ lại những gì đã quên những lại rất thích nói lại những gì vừa mới khắc vào trí nhớ

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh tiểu học có khă năng ghi nhớ tốt,

đặc biệt là ghi nhớ máy móc Các em ghi nhớ chủ yếu dựa vào việc học thuộc lòng từng câu, từng chữ tài liệu cần nhớ mà không cần có sự sắp xếp lại, sửa

đổi lại, diễn đạt lại thậm chí nhiều khi không cần hiểu ý nghĩa nội dung của tài liệu Cho nên các em dễ học thuộc lòng một bài thơ, đoạn văn, bảng cộng trừ nhân chia

Ngoài ra, tình cảm có ảnh hưởng lớn đến độ bền vững và độ nhanh của sự ghi nhớ Trẻ dễ nhớ và nhớ lâu những gì làm cho các em xúc cảm mạnh (ngạc nhiên, thích thú, sợ hãi ) Hơn nữa, phần lớn trẻ Tiểu học chưa biết sử dụng các biện pháp ghi nhớ, như đọc và tái hiện , tìm điểm tựa, so sánh, dùng sơ đồ, lập dàn ý

2.1.5.Về ngôn ngữ

Ngôn ngữ là quá trình mỗi cá nhân sử dụng một thứ tiếng nói để giao tiếp, để truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm xã hội - lịch sử hoặc kế hoạch hóa hoạt động của mình

Đặc điểm phát triển ngôn ngữ của học sinh Tiểu học : ngôn ngữ của học sinh Tiểu học phát triển mạnh cả về ngữ âm, ngữ pháp và từ vựng Vốn từ của các em tăng lên một cách đáng kể do được học nhiều môn và phạm vi tiếp xúc

được mở rộng Khả năng hiểu nghĩa của từ cũng phát triển: từ chỗ hiểu một cách cụ thể,cảm tính đến hiểu khái quát và trừu tượng nghĩa của từ Tuy nhiên, trẻ thường hiểu nghĩa của từ gắn với nội dung cụ thể của bài khóa Việc hiểu nghĩa bóng của từ còn khó khăn đôí với trẻ

Hình thức mới của ngôn ngữ - ngôn ngữ viết được hình thành và phát triển mạnh Tuy vậy, theo kết quả nghiên cứu thì ngôn ngữ viết của trẻ nghèo hơn nhiều so với ngôn ngữ nói Bởi vì trẻ rất khó chuyển ngôn ngữ bên trong vào hình thức viết Hơn nữa, do hiểu từ ngữ chưa chính xác, nắm ngữ pháp chưa chắc, nên khi viết các em dùng từ còn sai, viết câu chưa đúng, không biết chấm câu

Trên cơ sở của sự phát triển những mặt trên, kĩ năng đọc của trẻ được hoàn thiện Trong suốt quá trình học ở Tiểu học, kĩ năng đọc của trẻ chuyển từ

đọc đánh vần sang đọc diễn cảm, đọc to tới đọc cho mình

2.1.6.Về chú ý

Chú ý là sự tập trung của ý thức vào một hay một nhóm sự vật, hiện tượng, để định hướng hoạt động, bảo đảm điều kiện thần kinh - tâm lí cần thiết cho hoạt động tiến hành có hiệu quả

Đặc điểm chú ý của học sinh Tiểu học: Chú ý không chủ định được phát triển mạnh và chiếm ưu thế ở học sinh Tiểu học Tất cả những gì mới mẻ, bất ngờ, rực rỡ khác thường đều dễ dàng cuốn hút dự chú ý của trẻ mà không cần bất kì một sự nỗ lực nào của ý chí Sự chú ý không chủ định của trẻ càng trở nên đặc biệt tập trung và bền vững khi tài liệu học tập có tính trực quan, sinh

động hoặc khơi gợi ở trẻ những rung cảm tích cực Ngược lại, trẻ Tiểu học không thể tập trung chú ý vào những gì không rõ ràng, không hiểu hoặc quá quen thuộc, buồn chán Vì vậy, để tổ chức sự chú ý của trẻ, việc sử dụng đồ dùng, phương tiện dạy học một cách hợp lý, khoa học nhằm tạo hứng thú là

điều kiện quan trọng

Chú ý của học sinh Tiểu học chưa bền vững, nhất là của học sinh các lớp

đầu Tiểu học (lớp 1, lớp 2) Điều này do quá trình ức chế của não bộ ở trẻ còn yếu Vì thế, các em thường bỏ sót chữ cái trong từ, bỏ sót từ trong câu, quên lời giáo viên dặn dò cuối buổi học, Các nghiên cứu chỉ ra rằng, học sinh Tiểu học thường chỉ tập trung và duy trì sự chú ý trong khoảng 30 - 35 phút Khối lượng chú ý của học sinh Tiểu học hẹp Vì thế, trẻ không thể một lúc nhìn thấy mọi dấu hiệu của đối tượng Sự phân phối chú ý của trẻ diễn ra một cách khó khăn nên trẻ chỉ có thể hoặc nghe giáo viên, hoặc viết chứ chưa thể vừa nghe giáo viên giảng vừa viết bài

1.3.Tổng quan về dạy học toán ở lớp 2

Chương trình Toán lớp 2 là một bộ phận của chương trình môn toán tiểu học và là sự tiếp tục của chương trình Toán lớp 1 Chương trình này kế thừa và phát triển những thành tựu về dạy học Toán lớp 2 ở nước ta ; thực hiện những

đổi mới về cấu trúc nội dung để tăng cường thực hành và ứng dụng kiến thức

mới ; quan tâm đúng mức đến đổi mới phương pháp dạy học nhằm giúp học sinh hoạt động học tập tích cực, linh họat, sáng tạo theo năng lực của từng học sinh

1.3.1.Mục tiêu dạy học toán ở lớp 2

Dạy học toán 2 nhằm giúp học sinh :

 Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về :

- Phép cộng, phép trừ có nhớ trong phạm vi 100 ;

- Phép nhân, phép chia và bảng nhân 2, 3, 4, 5, bảng chia 2, 3, 4, 5

- Tên gọi và mối quan hệ giữa thành phần và kết quả của từng phép tính

- Về mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ, phép cộng và phép nhân,

- Các số đếm 1000, phép cộng và phép trừ các số có ba chữ số (không nhớ)

- Giải các phương trình đơn giản dưới dạng bài “Tìm x”

- Tính giá trị biểu thức số (dạng đơn giản)

- Đo và ước lượng độ dài, khối lượng, dung tích

- Nhận biết hình và bước đầu tập vẽ hình tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông, đường thẳng, đường gấp khúc

- Tính độ dài đường gấp khúc

- Giải các bài toán cộng, trừ, nhân, chia

- Bước đầu biết diễn đạt bằng lời, bằng kí hiệu một số nội dung cơ bản của bài học và bài thực hành

- Tập dượt so sánh, lựa chọn, phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát hóa, phát triển trí tưởng tượng trong quá trình áp dụng các kiến thức và kĩ năng toán 2 trong học tập và trong đời sống

 Tập phát hiện, tìm tòi và tự chiếm lĩnh kiến thức mới theo mức độ của lớp

2, chăm chỉ, tự tin, hứng thú trong học tập và thực hành Toán

1.3.2.Nội dung dạy học của môn toán ở lớp 2

- Tính giá trị biểu thức số có đến hai dấu phép tính cộng, trừ

- Giải bài tập dạng : “ tìm x, biết : a + x = b, x - a = b, a - b = x (với a ,b là

các số có đến hai chữ số)”, bằng sử dụng mối quan hệ giữa thành phần và kết quả của phép tính

Các số đến 1000 Phép cộng và phép trừ không nhớ trong phạm vi 1000

- Đọc, viết, so sánh các số có ba chữ số Giới thiệu hàng đơn vị, hàng chục, hàng trăm

- Phép cộng và các số có đến ba chữ số, tổng không quá 1000, không nhớ Tính nhẩm và tính viết

- Phép trừ các số có đến ba chữ số, không nhớ

- Tính giá trị các biểu thức số có đến hai dấu phép tính cộng, trừ, không

có dấu ngoặc

Phép nhân và phép chia

- Giới thiệu khái niệm ban đầu về phép nhân : lập phép nhân từ tổng các

số hạng bằng nhau Giới thiệu thừa số và tích

- Giới thiệu khái niệm ban đầu về phép chia : lập phép chia từ phép nhân

có một thừa số chưa biết khi biết tích và thừa số kia Giới thiệu số bị chia, số chia, thương

- Lập bảng nhân 2, 3, 4, 5 có tích không quá 50

- Lập bảng chia 2, 3, 4, 5 có số bị chia không quá 50

- Nhân với 1 và chia cho 1

- Nhân với 0 Số bị chia là 0 Không thể chia cho 0

- Nhân, chia nhẩm trong phạm vi các bảng tính Nhân số có đến hai chữ

số với số có một chữ số không nhớ (chỉ với số tròn chục) Chia số có đến hai chữ số cho số có một chữ số, các bước chia trong phạm vi các bảng tính

- Tính giá trị biểu thức số có đến hai dấu có phép tính cộng, trừ hoặc nhân, chia

- Giải bài tập dạng : “Tìm x, biết : a x x = b ; x : a = b (với a là số có một

chữ số, khác 0 ; áp dụng phép nhân, chia trong bảng và sử dụng mối quan hệ giữa thành phần và kết quả của phép tính)

- Giới thiệu các phần bằng nhau của đơn vị (dạng

n

1

, với n là các số tự nhiên khác 0 và không vượt quá 5)

 Đại lượng và đo đại lượng

- Giới thiệu đơn vị đo độ dài đề-xi-mét, mét và ki-lô-mét, mi-li-mét Đọc, viết các số đo độ dài theo đơn vị đo mới học Quan hệ giữa các đơn vị đo độ dài :

1m = 10dm, 1dm = 10cm, 1m = 100cm, 1km = 1000m, 1m = 1000mm

Tập chuyển đổi các đơn vị đo độ dài, thực hiện phép tính với số đo độ dài (các trường hợp đơn giản) Tập đo và ước lượng độ dài

- Giới thiệu về lít Đọc, viết, làm tính với các số đo theo đơn vị lít Tập

đong, đo, ước lượng theo lít

- Giới thiệu đơn vị đo khối lượng Ki-lô-gam Đọc, viết, làm tính với các

số đo theo đơn vị ki-lô-gam Tập cân và ước lượng theo ki-lô-gam

- Giới thiệu đợn vị đo thời gian : giờ, tháng Thực hành đọc lịch (loại lịch hàng ngày), đọc giờ đúng trên đồng hồ (khi kim phút chỉ vào số 12) và đọc giờ khi kim phút chỉ vào số 3, 6 Thực hiện phép tính với các số đo theo đơn vị giờ, tháng

- Giới thiệu tiền Việt Nam (trong phạm vi các số đang học) Tập đổi tiền trong trường hợp đơn giản Đọc, viết, làm tính với số đo theo đơn vị đồng

 Yếu tố hình học

- Giới thiệu về đường thẳng Ba điểm thẳng hàng

- Giới thiệu đường gấp khúc Tính độ dài đường gấp khúc

- Giới thiệu hình chữ nhật, hình tứ giác Vẽ hình trên giấy ô vuông

- Giới thiệu khái niệm ban đầu về chu vi của một hình đơn giản Tính chu

vi hình tam giác, hình tứ giác

 Giải bài toán

Giải các bài toán đơn giản về phép cộng và phép trừ (trong đó có các bài toán về nhiều hơn hoặc ít hơn một số đơn vị, về phép nhân và phép chia)

1.3.3.Phương pháp dạy học toán ở lớp 2

Dạy học dựa trên cơ sở tổ chức hoạt động học tập của học sinh Thông qua các hoạt động học tập, thực hành để giúp học sinh tự phát hiện vấn đề, tự chiếm lĩnh tri thức Mô hình phương pháp của lối dạy này là:

Trải nghiệm -> phát hiện -> phân tích -> khái quát

Lối dạy này chống lại lối dạy áp đặt theo khuôn mẫu, mang nặng tính

hình thức : Thông báo  Tái hiện  Giải thích  Ghi nhớ  Kết luận

Các hình thức hoạt động của học sinh khá phong phú, đa dạng Có thể bắt đầu từ các thao tác trên vật thật, từ việc xem một bức tranh, một tình huống có vấn đề (với câu hỏi mở) hoặc bắt đầu bằng việc học sinh thực hành (đo, đếm) quan sát, so sánh rồi phân tích, trao đổi, thảo luận và rút ra nhận xét Trò chơi học toán cũng là một hình thức dạy học giúp học sinh củng cố, vận dụng linh hoạt kiến thức, kĩ năng đã học, tạo khả năng phát triển trí tưởng tượng, độc lập, sáng tạo, góp phần hình thành tính kỉ luật, trung thực cho học sinh

Phương pháp dạy học trong các dạng bài cụ thể của sách giáo khoa toán

2 thể hiện như sau:

 Phương pháp dạy học tiết “học bài mới”

Giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động học tập để giúp học sinh:

- Tự phát hiện và tự giải quyết nhiệm vụ của bài học

- Tự chiếm lĩnh kiến thức mới

- Thiết lập được mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức đã học Cấu trúc nội dung của toán 2 đã góp phần giúp học sinh thường xuyên phải huy động kiến thức đã cũ để phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức mới đồng thời đặt kiến thức mới trong mối quan hệ với kiến thức đã học Phương pháp dạy học bài mới như trên còn góp phần rèn luyện cách diễn đạt thông tin bằng lời, bằng kí hiệu, phát triển các năng lực tư duy của học sinh theo những điều kiện dạy học toán ở lớp 2

 Phương pháp dạy học trong tiết luyện tập, thực hành

- Giúp mọi học sinh đều tham gia vào hoạt động thực hành, luyện tập theo khả năng của mình

- Tạo ra sự hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các đối tượng học sinh

- Khuyến khích học sinh tự đánh giá kết quả thực hành, luyện tập

- Giúp học sinh nhận ra kiến thức cơ bản của bài học trong sự đa dạng và phong phú của các bài thực hành, luyện tập.

- Tập cho học sinh thói quen không thỏa mãn với bài làm của mình, với các cách giải đã có sẵn

1.4.Giới thiệu về Powerpoint

1.4.1.Lịch sử hình thành và quá trình phát triển

Năm 1984, Bob Gaskin, một nghiên cứu sinh về khoa học máy tính tại

đại học Berkeley (tiểu bang Califonia), và các cộng sự của ông đã sáng tạo ra phần mềm PowerPoint Tên ban đầu của phần mềm này là Presenter Khi đăng

kí thương hiệu, sản phẩm được đổi tên là PowerPoint như hiện nay

Phiên bản đầu tiên bán ra trên thị trường là PowerPoint 1.0 vào tháng 4 năm 1987, dùng cho các máy MAC Tất nhiên vào thời điểm đó, PowerPoint khác phiên bản hiện nay rất xa Nó chỉ cho phép tạo các trang văn bản và đồ hoạ để in ra trên giấy phim (transparent film) và trình chiếu bằng các máy chiếu Overhead

Phiên bản PowerPoint đầu tiên cho Windows xuất hiện năm 1990 Để

sở hữu PowerPoint, hãng Microsoft đã phải trả cho công ty Forethought của Bob Gaskin 14 triệu đô la Theo ước tính của Microsoft, trung bình mỗi ngày trên thế giới có ít nhất 30 triệu phiên trình chiếu bằng PowerPoint, tức là mỗi giây có khoảng 347 phiên trình chiếu (xem [15],[20],[22])

PowerPoint có các đặc trưng của nhóm Microsoft Office, cũng như Word

và Excel:

- Kết quả hiển thị theo cấu trúc màn hình trình chiếu

- Giao diện và công cụ rất thân thiện

- Các công cụ cơ bản về PowerPoint (như Text, Drawing, Picture, Chart,

định dạng đối tượng, ) hoàn toàn như trong Word và Excel

- Các tài nguyên của nhóm Microsoft Office có thể dùng chung

- Việc chuyển đổi văn bản từ Word sang PowerPoint rất dễ dàng Do vậy việc nắm vững Word sẽ hỗ trợ rất nhiều cho việc tiếp cận và soạn thảo trên PowerPoint

- Hệ thống hiệu ứng phong phú, có thể được khai thác tạo nên khá nhiều cấu trúc, thậm chí còn có thể lập trình để tạo ra các đối tượng Chẳng hạn như

đồng hồ đếm giờ, sơ đồ máy phát điện,

- Khả năng nhúng ứng dụng và liên kết khá mạnh nên dễ dàng tạo được các file đa dạng, linh hoạt,

- Thủ tục lưu cất thông minh, hỗ trợ chuyển đổi đuôi file, và đóng gói sản phẩm lên thư mục hoặc trên đĩa CD

1.4.3.ứng dụng của Powerpoint trong việc thiết kế bài giảng

Sử dụng máy tính để dạy học là một trong những hướng thay đổi phương pháp dạy học trong nhà trường chúng ta hiện nay Hiện nay, việc dùng phần mềm PowerPoint là khá phổ biến ở các cuộc hội họp, các cuộc Hội thảo chuyên môn Điều này cho thấy tính ưu việt gần như tuyệt đối hiện nay của máy tính với phần mềm Powerpoint về mọi phương diện cho một bài báo cáo hoặc bài giảng Tuy nhiên, tính ưu việt đó còn phụ thuộc rất nhiều vào người báo cáo và đặc biệt là vào sự chuẩn bị các trang trình chiếu Đối với nghề dạy

học, tiêu chí của bài học không giống như những bài thuyết trình, những bản báo cáo Đối tượng dạy học lại hoàn toàn không như các đối tượng Hội nghị, Hội thảo Cho nên, việc chuẩn bị một bài giảng bằng Powerpoint cần đảm bảo không những tính nội dung (khoa học) mà còn phải đặt mạnh tiêu chí về tính sư phạm Tính sư phạm ở đây bao gồm: sự phù hợp về mặt tâm sinh lí học sinh, tính thẩm mĩ của trang trình chiếu, sự thể hiện nhuần nhuyễn các nguyên tắc dạy học và các phương pháp dạy học.Vì vậy, người giáo viên muốn sử dụng Powerpoint để dạy học có hiệu quả thì không những phải có kiến thức tối thiểu về phần mềm này (không phải chỉ đơn thuần là “viết” chữ lên các trang trình chiếu) mà còn cần phải có ý thức sư phạm, kiến thức về lí luận dạy học và về các phương pháp dạy học tích cực, sau đó mới là sự linh hoạt và sáng tạo trong thiết kế các trang trình chiếu sao cho hấp dẫn một cách có ý nghĩa

Các bước cơ bản để thiết kế bài giảng trên Powerpoint:

Lập dàn ý trình bày

Đây là giai đoạn quan trọng nhất ở giai đoạn này, có ba nội dung chủ yếu mà người soạn nhất thiết phải hình dung ra rõ ràng trên nháp Thứ nhất là phần kiến thức cốt lõi sẽ được trình bày một cách ngắn gọn và cô đọng Hai là các câu hỏi, hoạt động học tập và bài tập học sinh cần thực hiện Thứ ba là hình ảnh (tĩnh và động), âm thanh, sơ đồ, bảng biểu sẽ sử dụng để minh họa kiến thức hay để giúp học sinh thực hiện hoạt động học tập

Trong lúc hình thành dàn ý bài dạy dưới dạng các slide điều quan trọng

là luôn luôn vạch ra được mối liên hệ hữu cơ về nội dung giữa các slide Nếu không chú ý điều này, giáo án điện tử dễ trở thành một tập các ảnh và chữ hơn

là một bài soạn

Tìm tư liệu văn bản, tư liệu hình ảnh, âm thanh và chuẩn bị công cụ biên soạn

Tư liệu có thể được tìm ở nhiều nguồn khác nhau: trong sách báo, tạp chí trong các băng CD, VCD, DVD, trên Internet; trong thực tế bằng cách quay phim hay chụp ảnh kỹ thuật số rồi đưa vào máy tính Ngoài ra, một số phần mềm chuyên dụng cho mỗi môn học cũng phải được tính đến ví dụ như MathType (soạn thảo văn bản Toán học), hay phần mềm về cách biên soạn trắc nghiệm '2005 Summer Professional', Violet

Trong quá trình sưu tập tư liệu hình ảnh, âm thanh, điều quan trọng nhất

là việc xác định mục đích học tập của từng hình ảnh hoặc ngữ liệu văn bản mà chúng ta định đưa vào các slide Nghĩa là giáo viên cần hình dung ra những biện pháp - hoạt động giúp học sinh khai thác nội dung các tư liệu ấy thao cách giúp các em suy nghĩ khám phá kiến thức mới hoặc luyện tập thực hành

kĩ năng học tập

Viết giáo án điện tử

Đây là một hoạt động đòi hỏi nhiều kỹ thuật sử dụng máy tính, đặc biệt

là phần mềm Power Point

Đây là bước giáo viên trình bày tất cả cấu trúc bài dạy lên các slide Giáo viên tiến hành soạn một slide nội dung thật hoàn chỉnh về mọi mặt: các Place holder, Textbox, các Animation tùy ý (hiệu ứng), các Font chữ và cỡ chữ, màu nền, màu

Để thực hiện hiệu quả việc giảng dạy bằng giáo án điện tử đòi hỏi các giáo viên phải có kiến thức sâu hơn về tin học, ứng dụng tốt hơn các phần mềm hỗ trợ

Trình chiếu bài giảng

Sau khi đã chuẩn bị sẵn nội dung bài giảng bằng phần mềm PowerPoint, giáo viên có thể sử dụng máy vi tính và máy chiếu như một công cụ để hướng dẫn

học sinh khai thác kiến thức nhằm giải quyết các nội dung bài học Việc sử dụng máy vi tính trên lớp cũng phải tuân thủ một số nguyên tắc như sau:

- Phải căn cứ vào mục đích, nội dung và hình thức của bài học

- Phải có phương pháp dạy học thích hợp, đảm bảo tính chính xác, hiệu quả

- Các thông tin trước khi đưa ra sử dụng phải lí giải được mục đích sử dụng là dùng để giải quyết nội dung nào của bài học

- Các thông tin đưa ra phải đúng với nội dung trình bày

- Phải đảm bảo cho tất cả học sinh trong lớp cùng quan sát được nội dung bài học

Đối với nội dung bài giảng trình diễn bằng PowerPoint, khi lên lớp, giáo viên chỉ cần thao tác với máy tính là chủ yếu, kết hợp với phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm như: gợi mở, đàm thoại, thảo luận nhóm Tuy nhiên, có những nội dung không thể thoát li với phấn, bảng thì giáo viên phải hết sức lưu ý để tránh bị lặp nội dung

- Đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 2

- Tổng quan dạy học toán 2 theo chương trình toán tiểu học năm 2000

- Tìm hiểu việc sử dụng máy vi tính trong dạy học hiện nay

- Giới thiệu phần mềm PowerPoint được sử dụng để thiết kế bài giảng

Chương 2 Thiết kế các bài giảng toán 2 2.1 Mục tiêu và phương hướng thiết kế

2.1.1 Mục tiêu thiết kế

Với ý nghĩa sử dụng giáo án điện tử là giáo án được biên soạn trên máy tính bằng một phần mềm chuyên dụng sau đó nhờ thiết bị máy chiếu kết nối với máy tính, để xuất nội dung giáo án ra màn hình lớn cho học sinh quan sát Trong chương này, chúng tôi đã sử dụng phần mềm PowerPoint để thiết

kế các bài giảng cho các tiết học trọng tâm trong chương trình toán 2 Nội dung của các bài giảng được xây dựng từ sách giáo khoa toán 2 kết hợp với sách giáo viên và sách thiết kế bài giảng toán 2

Bài giảng điện tử thiết kế phải thể hiện:

- Tính đa phương tiện

- Tính tương tác giữa thầy và trò

Các bài giảng được thiết kế với những mục tiêu chính sau đây:

- Mỗi bài giảng là một tiết dạy trong chương trình toán 2

- Mỗi bài giảng chỉ gồm những kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa

- Hình thức bài giảng trang nhã, màu sắc, hình ảnh gần gũi với lứa tuổi học sinh lớp 2 Tiểu học

- Các bài giảng được thiết kế mềm dẻo, dễ sửa đổi, nâng cấp và đóng gói

- Các bài giảng kiểm tra được người học có hiểu nội dung bài học không

- Các bài giảng gây được sự chú ý, hứng thú học tập cho học sinh, giúp học sinh hiểu bài và nắm vững, khắc sâu được các kiến thức cơ bản, trọng tâm của bài học

2.1.2.Phương hướng thiết kế

Mỗi giáo án điện tử thiết kế đều thể hiện được mục tiêu của chương trình sách giáo khoa, vận dụng linh hoạt sáng tạo các phương pháp dạy học Nội dung của mỗi bài thiết kế thường gồm 3 phần: kiểm tra bài cũ, nội dung bài mới, thực hành và củng cố lại kiến thức:

 Kiểm tra bài cũ

Trong phần này, giáo viên có thể thiết kế các câu hỏi dạng tự luận hay các câu hỏi trắc nghiệm để kiểm tra kiến thức bài cũ của học sinh

Đối với môn toán lớp 2, các dạng câu hỏi trắc nghiệm thường được thiết

Nối đồng hồ với giờ tương ứng:

- Dạng “Đánh dấu x ; Tô màu; khoanh tròn”

Kiểm tra bài cũ

Đánh dấu x vào hình tứ giác

KiÓm tra bµi cò

§¸nh dÊu x vµo « trèng cã sè con thá ®­îc khoanh trßn1

2

- D¹ng “lµm theo mÉu”

KiÓm tra bµi cò

ViÕt theo mÉu MÉu: 28 = 20 + 8

Kiểm tra bài cũ

Đ - S ?

5 42

37 +

4 77

37 +

24 81

67 +

- Dạng “trắc nghiệm nhiều lựa chọn”

Kiểm tra bài cũ Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng

Mỗi đụi giầy cú 2 chiếc giầy

? Chiếc giầy

4 chiếc giầyHỏi 2 đụi giầy cú bao nhiờu chiếc giầy?

 Nội dung bài mới

Với những phân tích trong chương 1 về đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 2 cho thấy rằng, để đạt được hiệu quả cao cho bài thiết kế thì những yêu cầu được đặt ra đó là bài thiết kế phải thể hiện được tính trực quan sinh động cao Trên cơ sở đó tác động mạnh mẽ đến tri giác của các

em vì các em nhận ra các đối tượng không phải là những dấu hiệu bản chất

mà là những gì rực rỡ, chuyển động, mới lạ

Ví dụ khi dạy bài 12 trừ đi một số: 12 8, để tăng tính trực quan cho

bài học, khi đưa ra tình huống có vấn đề cho học sinh là 12 trừ đi 8 được kết quả là bao nhiêu, giáo viên có thể thiết kế một đoạn hình ảnh động thể hiện tình huống như sau:

Trờn cõy cú 12 con chim

12

8 con chim bay đi

12 ? Trờn cõy cũn bao nhiờu con chim?

Khi giới thiệu phép tính 12 – 8 và cơ sở dẫn đến qui tắc tính, giúp học sinh hiểu được vì sao có qui tắc tính đó Giáo viên cũng nên sử dụng một đoạn hình ảnh động minh họa thao tác tách 8 que tính từ bó 12 que tính như sau:

12 - 8

12 - 8

12 - 8

Dạng toán xếp ghép hình là dạng toán mới có trong sách giáo khoa Toán 2 Nó được xây dựng nối tiếp của dạng toán xếp ghép hình ở sách Toán 1 Dạng toán này đã bắt đầu đòi hỏi ở học sinh phải có tư duy trừu tượng Đây là dạng toán mà khi tiếp cận, học sinh rất hứng thú Khi thiết kế giáo viên cũng có thể sử dung một số đoạn hình ảnh động miêu tả cho học sinh quá trình xếp ghép

Ví dụ khi thiết kế tiết 164 “Ôn tập về hình học (tiếp theo)”, ở phần bài tập 5 giáo viên có thể thiết kế như sau:

KiÓm tra bµi cò

XÕp 4 h×nh tam gi¸c thµnh h×nh mòi tªn

KiÓm tra bµi cò

XÕp 4 h×nh tam gi¸c thµnh h×nh mòi tªn

KiÓm tra bµi cò

XÕp 4 h×nh tam gi¸c thµnh h×nh mòi tªn

KiÓm tra bµi cò

XÕp 4 h×nh tam gi¸c thµnh h×nh mòi tªn

Kiểm tra bài cũ

Xếp 4 hình tam giác thành hình mũi tên

 Thực hành – củng cố kiến thức

Với phần này, giáo viên có thể sử dụng các bài tập trắc nghiệm nhanh hoặc thiết kế các hình thức trò chơi học tập vừa giúp học sinh thư giãn lại

có tác dụng khắc sâu lại các kiến thức của bài học mới Đối với học sinh lớp

2, trên cơ sở đặc đặc điểm nhận thức của các em, thì các trò chơi học tập chưa đòi hỏi ở các em phải tư duy trừu tượng cao cũng như chưa đòi hỏi yếu

tố suy nghĩ nhanh trong mỗi câu hỏi Các trò chơi thiết kế chủ yếu là một hình thức miêu tả lại kiến thức của bài học, giúp học sinh ghi nhớ kiến thức

được tốt hơn

Ví dụ giáo viên có thể thiết kế trò chơi học tập “ Dựng nhà cho thỏ”

cho tiết học “Bảng chia 4” như sau:

6

10 9

7

8 3