vai trò ý nghĩa chiến lợc của KHKT trong việc củng cố quốc phòng và an ninh cũng nh phát triển thế mạnh quân sự

dấu hiện tiến công đờng không của địch để kịp thời đánh trả và phòng tránh, bảovệ các mục tiêu quan trọng và bảo đảm hoạt động tác chiến của các lực l ợng vũ trang, bảo toàn cho nhân dân

Mở đầu

Trong giai đoạn phát triển của thế giới ngày nay, bất kỳ một quốc gia nào cũng thấy đợc vai trò then chốt của khoa học kỹ thuật (KHKT) và công nghệ đối với sự phát triển của nền kinh tế xã hội cũng nh trong việc củng cố quốc phòng,

an ninh và chủ quyền lãnh thổ của dân tộc Cuộc các mạng về KHKT đã đa nhân loại sang một nền văn minh mới mà chúng ta đang gọi dới nhiều tên gọi khác nhau nh “văn minh hậu công nghiệp” hoặc “văn minh truyền tin”, hay phổ biến nhất là “văn minh trí tuệ” Song bên cạnh đó, cách mạng KHKT mà đặc biệt hiện nay là cách mạng Khoa học Công nghệ (KHCN) cũng đã và đang gây nên những mối hiểm hoạ cho chính cuộc sống con ngời Đó là việc chế tạo những vũ khí huỷ diệt công nghệ cao nh: bom nguyên tử, bom hoá học, bom laze, vũ khí vi trùng, máy bay tàng hình, tên lửa vợt đại châu nhằm sát hại con ngời vì những mục đích chính trị đen tối của một số các thế lực phản động trên thế giới

Chính vì thế mọi quốc gia trên thế giới đều nhận thức rõ ràng về vai trò ý nghĩa chiến lợc của KHKT trong việc củng cố quốc phòng và an ninh cũng nh phát triển thế mạnh quân sự của đất nớc mình nhằm nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia và khẳng định vị thế chính trị trên trờng quốc tế

Ngày nay, các phơng tiện tiến công đờng không hiện đại đã có ảnh hởng rất quan trọng đến diễn biến và kết cục của chién tranh, đem lại cho chiến tranh một

bộ mặt mới nên một trong những hớng cần chú trọng nhất chính là việc phát triển, hiện đại hoá lĩnh vực Phòng không góp phần giữ yên vùng trời, gìn giữ hoà bình, “không đợc để Tổ quốc bị bất ngờ “ và đập tan mọi âm mu của kẻ thù

công tác phòng không

Cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã có tác động rất nhiều đến quân

sự nhng những tác động và ảnh hởng sâu sắc nhất của KHKT đến KTQS là hoả lực và khả năng cơ động, làm tăng khả năng sống còn của trang bị vũ khí

Phơng tiện tấn công đờng không là các phơng tiện vũ khí tiến công từ trên không vào các mục tiêu trọng điểm của đối phơng mặt đất, mặt nớc, mặt biển mở đờng cho các lực lợng lục quân và các lực lợng khác hoàn thành mục tiêu chiến dịch đề ra Nó bao gồm những loại vũ khí lợi hại nhất, có sức mạnh

hoả lực lớn, tầm tác chiến xa, có độ cơ động cao, linh hoạt, độ chính xác cao, độ sống còn của trang thiết bị và có tính bất ngờ

Tìm hiểu khả năng hoạt động và những hạn chế của các phơng tiện tấn công đờng không để có thể đối phó với mọi cuộc tấn công đờng không chính là nhiệm vụ chủ yếu của lực lợng Phòng không

1 Vũ khí truyền thống

* Pháo : Các cờng quốc về quân sự nh Nga, Mỹ, Đức đang nghiên cứu cải

tạo và phát triển các loại pháo tự hành, đa năng tăng tầm bắn lên từ 30 đến 50km, tăng tốc độ bắn (12phát/phút), giảm trọng lợng để tăng khả năng cơ động, tăng xác suất tiêu diệt mục tiêu nhờ khả năng tạo lới đạn dày đặc hơn và các thiết bị ngắm, quan sát có độ chính xác cao hơn Ví dụ loại pháo tự hành M109 của Mỹ; pháo tự hành Herter, loại ZSU23-4 của Nga hay Cobra của Thổ Nhĩ Kỳ

* Tên lửa : là khí cụ bay không ngời lái, thờng chỉ sử dụng một lần, chuyển

động dới tác dụng của trọng lực do động cơ phản lực tạo ra Đầu đạn mà tên lửa mang có thể là thuốc nổ thông thờng hoặc có thể là đầu đạn hạt nhân tên lửa hiện

đại đợc áp dụng kỹ thuật điện tử tin học và kỹ thuật điều khiển tự động đã đảm bảo cho tên lửa bay ổn định, tìm và diệt đợc mục tiêu ở cự ly rất xa từ 1000 dến 5000 thậm chí có loại 11000km với độ chính xác cỡ vài mét Sự xuất hiện của tên lửa sẽ làm cho máy bay ném bom chiến lợc mất đi vị trí độc tôn trong việc mang vũ khí hạt nhân Việc dùng tên lửa tiến công vừa có tác dụng tiêu diệt các mục tiêu quan trọng song chủ yếu là có tác dụng răn đe Trên thế giới hiện nay các loại tên lửa

quan trọng nhất là: tên lửa đạn đạo (Ballistic Missle) nh TRIDENT D-5,

MX,FERSING-2, tên lửa xuyên lục địa v.v , tên lửa hành trình Cruise, Tomahawk BGM-109D, ALCM, SRAM, ASRAM , tên lửa diệt tên lửa Patriot, Linebacker; ngoài ra còn có các loại tên lửa không đối đất, đất đối không, tác chiến điện tử

* Đạn: ngoài các loại đạn thờng dùng từ nhiều thập kỷ, giờ đây với tiến bộ

của kỹ thuật cảm biến sensor, nhiều loại đạn mới ra đời là các loại có điều khiển:

đạn chống giáp tự động tìm mục tiêu, đạn chống giáp nhạy cảm, đạn chống tăng,

đạn xuyên giáp (đặc biệt là loại YROO 120ly của Mỹ), đạn nhiều đầu, đạn không vỏ

*Các loại máy bay: ra đời từ những năm đầu của thế kỷ XX, máy bay nhanh

chóng chiếm giữ một vai trò trọng yếu trong tất cả các cuộc chiến tranh

- Máy bay ném bom (còn gọi là máy bay oanh tạc): dùng bom, tên lửa tiêu

diệt các mục tiêu trên đất liền, trên biển Sau chiến tranh thế giới thứ hai, vào thời kỳ chạy đua vũ trang, trên thế giới xuất hiện hàng loạt các máy bay ném bom có tốc độ vợt âm thanh, tầm bay xa (18000km), trần bay cao (21000km) và trọng tải lớn (50 tấn) Ví dụ máy bay ném bom chiến lợc tầm xa B52G, B52H, B1, B1B và niềm tự hào của nớc Mỹ hiện nay là máy bay ném bom chiến lợc tàng hình B2; máy bay ném bom chiến lợc tầm trung FB-111 (Mỹ), Miragiơ - IV (Pháp)

- Máy bay tiêm kích và cờng kích chiến thuật chủ yếu là không chiến dùng

để tiêu diệt các cơ sở vũ khí hạt nhân, các phơng tiện mang bom và vũ khí hạt nhân, tiêu diệt không quân đối phơng, cô lập chiến trờng, yểm trợ cho các lực l-ợng khác, trinh sát chiến thuật và các nhiệm vụ tác chiến điện tử khác Đây là các loại máy bay có tốc độ rất cao hầu hết là vợt tốc độ âm thanh (2500km/h), trần bay thực tế lên tới gần 30 000km và hoạt động trên khắp các chiến truờng và

ở mọi điều kiện thời tiết Chính vì thế đây là các loại máy bay đang đợc phát triển nhanh chóng cả về số lợng cũng nh mức độ tối tân của các trang thiết bị cho chúng Có thể kể ra ở đây hàng trăm loại khác nhau: MIG-29SM, SU-27 của Nga; F4, F15, F16, F22, F111 và đặc biệt là máy bay cờng kích tàng hình F117A của Mỹ

- Các loại máy bay khác phục vụ chiến đấu: Máy bay hải quân, máy bay

tiếp dầu trên không, máy bay trinh sát SR71, TR-1, U-2, RF-4C, máy bay trinh sát chỉ huy báo động sớm E2, E2C; máy bay trực thăng, máy bay không ngời lái

2 Vũ khí phi truyền thống

Nguyên lý chế tạo của vũ khí phi truyền thống dựa trên các đặc tính cơ bản của sóng điện từ Khi sóng điện từ lan truyền, nó tải theo năng lợng tạo thành dòng năng lợng Thành phần cơ bản của một vũ khí hệ phi truyền thóng bao gồm : nguồn năng lợng, thiết bị tạo sóng, thiết bị hội tụ “tạo chùm hẹp” Khi chiếu rọi vào mục tiêu dòng năng lợng tạo nên các tác nhân sát

th-ơng nh : xung điện từ, năng lợng sóng

Vũ khí phi truyền thống mang tác nhân sát thơng gồm những loại sau :

vũ khí chùm hạt, pháo điện từ vô hình

Vũ khí phi truyền thống mang tác nhân phi sát thơng gồm những loại sau : vũ khí “tuyết trơn”, vũ khí “siêu keo”, vũ khí laze…

3 Các ph ơng tiện trinh sát

Các phơng tiện trinh sát kiểu radar, laze, âm thanh hồng ngoại đặt trên mặt đất hay máy bay đã cải tiến đáng kể khả năng quan sát đối phơng và tăng độ chính xác Song đối với nền khoa học công nghệ hôm nay thì phơng tiện trinh sát chủ yếu của các nớc tiên tiến là vệ tinh - những “mắt ngàn dặm” hay gián điệp siêu cấp Bởi lẽ vệ tinh có u điểm sau:

- Phạm vi trinh sát rất rộng

- Khả năng thu thập thông tin tốc độ cao

- Khả năng quan sát trên mọi địa hình, mọi điều kiện thời tiết, không bị hạn chế về biên giới lãnh thổ, có độ an toàn và mức độ chính xác cao

Chính vì những đặc điểm này mà hiện nay công nghệ chế tạo vệ tinh đợc hầu hết các quốc gia có tiềm lực kinh tế đầu t với quy mô ngày càng lớn

4 Các ph ơng tiện tác chiến điện tử

Đây là hình thức tác chiến tiêu biểu cho các cuộc chiến tranh trong tơng lai Thành phần của tác chiến điện tử gồm:

- Bảo vệ điện tử: có nhiệm vụ bảo vệ an toàn các trang thiết bị điện tử của ta

chống lại mọi mối đe doạ, gây nhiễu loạn của đối phơng

- Chế áp điện tử: có nhiệm vụ gây rối nhiễu, làm tê liệt, làm mất khả năng điều

khiển, làm “mù” hệ thống các trang bị điện tử và hệ thống chỉ huybảo vệ của đối phơng

- Trinh sát điện tử: làm nhiệm vụ thu thập thông tin tạo thành hệ thống C3I hoàn hảo thực hiện việc chỉ huy kiểm soát thông báo tình hình diễn biến thực của chiến trờng

I Giới thiệu chung về phòng không.

Phòng không là toàn bộ các biện pháp, hành động của lực lợng phòng không nhằm quản lý, bảo vệ an toàn vùng trời của Tổ quốc, phát hiện ra những

dấu hiện tiến công đờng không của địch để kịp thời đánh trả và phòng tránh, bảo

vệ các mục tiêu quan trọng và bảo đảm hoạt động tác chiến của các lực l ợng vũ trang, bảo toàn cho nhân dân

Lực lợng phòng không đợc phân chia thành các loại sau :

- Phòng không quốc gia

- Phòng không lục quân

- Phòng không hải quân

- Phòng không địa phơng

Mỗi lực lợng phòng không trên đều có vai trò, vị trí riêng nhng lại luôn luôn có sự liên hệ với nhau, bổ trợ lẫn nhau để hoàn thành nhiệm vụ chung của lực lợng phòng không

Hoạt động phòng không đầu tiên trên thế giới xuất hiện vào cuối chiến tranh thế giới thứ nhất và kể từ chiến tranh thế giới thứ hai cho đến nay, phòng không đã trở thành bộ phận quan trọng của phòng thủ chung đất nớc và các hành

động tác chiến của bộ đội binh chủng hợp thành của nhiều nớc trên thế giới

ở Việt Nam, lực lợng phòng không đợc coi trọng ngay từ những ngày

đầu trong kháng chiến chống Pháp Đến năm 1951 thì đợc tổ chức thành lực lợng phòng không chiến đấu của bộ đội binh chủng hợp thành và góp phần quan trọng vào chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.Trong kháng chiến chống Mỹ, phòng không Việt Nam đã đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của

địch, bảo vệ miền Bắc, bảo vệ Giao thông chiến lợc…, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nớc Trong tơng lai, phòng không phải đối phó với các cuộc tiến công đờng không từ vũ trụ và từ trên không bằng các vũ khí hiện đại Vì vậy, lực lợng phòng không phải luôn luôn đợc cải tiến và hoàn thiện các tính năng mới để luôn chiến thắng của kể thù

II Chức năng, nhiệm vụ, tổ chức của lực l ợng phòng không.

Phòng không để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, là giáo dục nhân dân nâng cao kiến thức phòng không, xây dựng các loại công sự phòng tránh, nguỵ trang, nghi binh, xây dựng hệ thống quan sát thông tin báo động, thực hành báo động phòng không, lập kế hoạch và tổ chức phòng tránh, sơ tán ngời và khắc phục hậu quả, giúp các ngành có liên quan bảo vệ các mục tiêu

quan trọng Phòng không nhân dân cũng có nhiệm vụ động viên, tổ chức lực l-ợng dân quân tự vệ và quần chúng nhân dân tích cực đánh trả tiến công (tập kích) đờng không của địch ở địa phơng Tiến hành tổ chức và thực hiện phòng không nhân dân với sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp theo chức năng của mình, dới sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Nhà nớc từ Trung ơng đến địa phơng

1.Phòng không quốc gia

Phòng không quốc gia có nhiệm vụ bảo vệ an toàn vùng trời, lãnh thổ

và những mục tiêu quan trọng của quốc gia, là lực lợng nòng cốt, có sự hiệp

đồng của không quân tiêm kích và các lực lợng phòng không khác để tổ chức

đánh trả các cuộc tập kích đờng không của địch có hiệu quả Trong phòng không quốc gia, phòng không bảo vệ những yếu địa chiến lợc nh trung tâm hành chính – chính trị, khu công nghiệp, dân c, căn cứ và các mục tiêu quan trọng khác

Về mặt tổ chức, quân chủng phòng không bao gồm các binh đoàn, binh

đội hoả lực nh : Bộ đội tên lửa phòng không, bộ đội pháo phòng không, bộ đội rađa phòng không, bộ đội tác chiến điện tử và bộ đội không quân tiêm kích

a Bộ đội tên lửa phòng không

Là binh chủng cơ bản của bộ đội phòng không quốc gia, có nhiệm vụ hiệp

đồng chặt chẽ với những lực lợng phòng không khác bảo vệ vững chắc mục tiêu dợc giao Bộ đội tên lửa phòng không đồng thời cũng có thể tham gia vào việc

đập tan các cuộc tiến công trên bộ của địch bằng cách yểm hộ cho bộ binh, không quân hoạt động trên chiến trờng

Trong thời bình, nhiệm vụ cơ bản của bộ đội tên lửa phòng không là không cho các phơng tiện tiến công đờng không của đĩchâm phạm vùng trời đất nớc với mục đích trinh sát hoặc khiêu khích và đánh trả các cuọc tập kichs đờng không bất ngờ của địch

Đặc điểm chiến đấu của bộ đội tên lửa phòng không là :

- Có hoả lực mạnh, có hiệu quả chiến đấu cao

- Có khả năng tiêu diệt các mục tiêu ở trên không ở độ cao tử 20 đến 30 km

- Có khả năng chiến đấu trong mọi điều kiện thời tiết khác nhau

- Có khả năng cơ động hoả lực nhanh

Biên chế tổ chức bộ đội tên lửa phòng không phụ thuộc vào trang bị kỹ thuật, nhiệm vụ đợc giao và đặc điểm hoạt động của địch trên không Bộ đội tên lửa phòng không đợc tổ chức thành các trung (lữ ) đoàn, trong trung đoàn có các phân đội hoả lực, phân đội kỹ thuật và các phân đội bảo đảm khác Khi bảo vệ vùng yếu địa nhỏ hẹp thì trung đoàn phải tổ chức đánh trên cả bốn hớng, bố trí

đội hình chiến đáu vòng tròn Khi bảo vệ vùng yếu địa rộng lớn phải tổ chức

đánh một hớng, bố trí đội hình chiến đấu hàng ngang

b Bộ đội rađa phòng không.

Nhiệm vụ của bộ đội rađa phòng không là quản lý chặt chẽ vùng trời Tổ quốc, chủ động và kịp thời phát hiện, theo dõi, xác định đúng tính chất mọi hoạt

động của máy bay và các phơng tiện hoạt động đờng không khác của địch nhất

là thời điểm địch bắt đầu tập kích đờng không, sau đó thông báo kịp thời tình hình trên không cho sở chỉ huy quân chủng Bảo đảm hoạt động chiến dấu của

bộ đội không quân, bộ đội tên lửa, pháo phòng không và các chuyến bay đặc biệt

Về biên chế, các trung đoàn rađa phòng không nằm trong s đoàn phòng không Dới trung đoàn là các trạm rađa, trong mỗi trạm rađa có rađa dẫn đờng, rađa cảnh giới, vọng quan sát… Biên chế này phải phù hợp với biên chế của bộ

đội phòng không

Đặc điểm chiến đấu của bộ đội rađa phòng không là :

- Thờng xuyên sẵn sàng chiến đấu cao ngay cả thời bình cũng nh thời chiến

- Đối tợng chiến đấu có số lợng lớn máy bay và phơng tiện hoạt động đờng không đợc trang bị hiện đại

- Điều kiện chiến đấu rất phân tán, chịu ảnh hởng của điều kiện địa hình, thời tiết song lại đòi hỏi sự chỉ huy chiến đấu tập trung thống nhất cao

- Hiệp đồng tác chiến với nhiều đơn vị nhất là với các đơn vị hoả lực phòng không

c Bộ đội pháo phòng không.

Bộ đội pháo phòng không có nhiệm vụ hiệp đồng tác chiến với tên lửa phòng không, rađa phòng không, không quân tiêm kích cũng nh các lực lợng

phòng không khác để tổ chức đánh trả các cuộc tập kích đờng không của địch (tiêu diệt các mục tiêu từ tầm trung trở xuống Pháo phòng không là lực lợng cơ bản để xây dựng lực lợng phòng không tại chỗ, tầng thấp và rộng khắp Pháo phòng không tham gia bảo vệ bốn loại mục tiêu :

- Mục tiêu diện : có bán kính lớn hơn 500m

- Mục tiêu diểm : có bán kính < 500m

- Các công trình hành lang giao thông

- Bảo vệ đội hình quân binh chủng trong chiến đấu tấn công và phòng ngự Vì vậy, biên chế của pháo phòng không thuộc quân chủng phòng không, quân chủng hải quân và các quân khu, quân đoàn Các trung đoàn pháo phòng không đợc biên chế trong các s đoàn pháo phòng không, dới trung đoàn là các

đại đội pháo

Đặc điểm chiến đấu của pháo phòng không là :

- Diễn biến chiến đấu khẩn trơng, liên tục, phức tạp

- Yêu cầu hiệp đồng chiến đấu cao

- Hình thức và phơng pháp chiến đấu phong phú, đa dạng

d Bộ đội không quân tiêm kích.

Nhiệm vụ của bộ đội không quân tiêm kích là tiêu diệt các loại mục tiêu trên không (có hoặc không có ngời lái) của đối phơng, đảm bảo co các đơn vị không quân khác hoạt động, chống mọi cuộc đổ bộ của địch Ngoài ra có thể

đánh phá các mục tiêu trên mặt đất, mặt nớc và trinh sát đờng không, bảo vệ mục tiêu đợc giao, bộ đội hợp thành và các mục tiêu quan trọng khác trong khu vực hoạt động của đơn vị, thực hiện trinh sát trên không

Biên chế của bộ đội không quân tiêm kích : trong binh chủng đợc chia thành các s đoàn TKPK, dới là các trung đoàn, trong trung đoàn không quân tiêm kích có các phi đội và các đơn vị bảo đảm

Bộ đội không quân tiêm kích có thể đa toàn bộ lực lợng vào chiến đấu, lần lợt đa các phân đội vào chiến đấu hoặc tự tìm diệt mục tiêu trên không, tổ chức trực ban trên sân bay và trực ban trên không để giành thế chủ động đánh

địch, có thể chiến đấu ban ngày và ban đêm trong mọi điều kiện khí tợng khác nhau Có khi quan sát bằng mắt hoặc không quan sát đợc, đánh đơn hoặc trong

đội hình tốp, độc lập hoặc đợc dẫn đờng từ sở chỉ huy

g Bộ đội tác chiến điện tử phòng không.

Tác chiến điện tử là tập hợp các biện pháp về chiến thuật, chiến kỹ thuật dựa trên cơ sở các thiết bị vô tuyến điện tử hiện có nhằm đạt tới mục đích giành thế chủ động trên chiến trờng thông qua các hoạt động trinh sát vô tuyến điện tử,

và chế áp vô tuyến điện tử (gây nhiễu sóng rađa, thông tin liên lạc, đạo hàng, dẫn

vũ khí và các hệ thống quang điện tử )

Các biện pháp tiến hành tác chiến điện tử trong lực lợng phòng không:

- Chống nhiễu bảo vệ rađa

- Làm trận địa giả vô tuyến điện tử

- Chống tên lửa tự dẫn

- Chống trinh sát vô tuyến điện tử của đối phơng

- Thực hiện trinh sát nhiễu, trinh sát kỹ thuật vô tuyến các phơng tiện vô tuyến điện tử khác của không quân đối phơng và các biện pháp khác Hoạt động của tác chiến điện tử

Các biện pháp tác chiến điên tử nhằm thực hiện các nhiệm vụ :

Tác chiến

điện tử

Bảo vệ

điện tử Trinh sátđiện tử Chế áp điện tử

Thiết bị điện tử

- Đảm bảo khả năng quan sát tình huống trên không, phát hiện phơng tiện tiến không

- Dẫn đờng cho máy bay tiêm kích đến mục tiêu

- Dẫn hoặc tự dẫn cho tên lửa phòng không đến mục tiêu

- Cung cấp phần tử bắn nhằm tăng hiệu quả cho hoả lực pháo

- Trinh sát phục vụ chế áp thiết bị vô tuyến điện tử của không quân đối

ph-ơng

- Báo động truyền tin về đờng bay đối phơng, chỉ huy và điều khiển các lực lợng phòng không

- Đảm bảo an toàn cho không quân mình trớc hoả lực của phòng không bản thân

2 Phòng không lục quân.

Nhiệm vụ của phòng không lục quân là đảm bảo an toàn cho hoạt động tác chiến của bộ đội trên mặt đất khi hoạt động độc lập hoặc phối hợp với các lực lợng phòng không khác Phòng không lục quân vừa phải bảo vệ lực lợng tác chiến của binh chủng hợp thành, đồng thời phải bảo vệ các mục tiêu yếu địa của

địa phơng

Phòng không lục quân đợc biên chế từ Bộ tổng tham mu đến các quân khu, quân đoàn xuống đến tỉnh thành và cấp thấp là huyện

Về lực lợng với quân khu, quân đoàn có một lữ đoàn phòng không

3 Phòng không hải quân.

Nhiệm vụ của phòng không hải quân là tiến hành đánh trả và phòng tránh các cuộc tiến công đờng không của đối phơng, bảo vệ lực lợng hải quân hoạt động trên biển và các điểm trú đậu, các tuyến giao thông trên biển và các mục tiêu quan trọng khác của hải quân Trong tác chiến trên biển, phòng không hải quân đợc tiến hành chủ yếu bằng các phơng tiện phòng không trên tàu và