Phong trào thể dục thể thao trong một số trường đại học công lập ở thành phố hồ chí minh hiện nay thực trạng và giải pháp quản lý

Ngày 17/04/93 Liên Bộ Giáo dục và Đào tạo – Tổng Cục Thể dục thể thao đã ra thông tư Liên Bộ số 04/04/GDĐT- Thể dục thể thao về việc đẩy mạnh và nâng cao chất lượng giáo dục thể chất tro

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Phúc Nguyện

PHONG TRÀO THỂ DỤC THỂ THAO TRONG MỘT SỐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY: THỰC TRẠNG

VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS TRẦN TUẤN LỘ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả

NGUYỄN PHÚC NGUYỆN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 TDTT Thể dục thể thao

2 CLB Câu lạc bộ

3 GDTC Giáo dục thể chất

4 GD & ĐT Giáo dục và đào tạo

5 ĐH Đại học

6 KT Kinh tế

7 KHTN Khoa học tự nhiên

8 SV Sinh viên

9 TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh

10 CTCT Công tác chính trị

11 TN CSHCM Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

12 CL Công lập

13 NXB Nhà xuất bản

14 THCN Trung học chuyên nghiệp

15 DN Dạy nghề

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sức khỏe của mỗi người không chỉ là vấn đề riêng của từng người mà còn là tài sản chung của xã hội Xã hội cần đến sức khỏe của từng người phát triển Toàn xã hội cũng có trách nhiệm đối với sức khỏe của từng người Do đó, việc giáo dục thể dục thể thao với chức năng làm biến đổi thể chất của con người theo một xu hướng nhất định là vô cùng cần thiết và cũng là một bộ phận quan trọng không thể thiếu của giáo dục Đại học để phát triển toàn diện về nhân cách và về sức khỏe cho thế hệ trẻ cũng như là để đào tạo cán bộ, giáo viên, huấn luyện viên và vận động viên cho nền thể dục thể thao Việt Nam

Ngày 17/04/93 Liên Bộ Giáo dục và Đào tạo – Tổng Cục Thể dục thể thao đã ra thông tư Liên Bộ số 04/04/GDĐT- Thể dục thể thao về việc đẩy mạnh và nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong sinh viên, đưa hoạt động ngoại khóa thể dục thể thao vào trường học để phát động phong trào luyện tập rộng khắp trong nhà trường các cấp với

mục tiêu : “Mỗi sinh viên, học sinh biết chơi một môn thể thao”

Ngày 24/03/1994, Ban Bí Thư TW Đảng đã ra chỉ thị 36/CT-TW về công tác thể dục thể thao trong giai đoạn mới hiện nay, với một trong các chỉ tiêu cần phải phấn đấu

là: “…Thực hiện giáo dục thể chất trong tất cả các trường học Làm cho việc tập luyện thể dục thể thao trở thành nếp sống hằng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên…”

Thể dục thể thao là một hoạt động khoa học, vừa mang tính khoa học vừa mang tính chuyên nghiệp, vừa mang tính nghệ thuật và vừa mang tính xã hội, quần chúng Sự

đa dạng về hình thức, đối tượng và phương pháp tập luyện của các hoạt động thể dục thể thao đã tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người tham gia rèn luyện nhằm nâng cao sức khỏe và cũng là môi trường để phát hiện tài năng thể thao đóng góp cho ngành Thể dục

thể thao nước nhà Ủy Ban Thể dục thể thao nêu rõ “ Thể dục thể thao” là sự nghiệp của

toàn dân, của toàn xã hội Nhân dân là nguồn sáng tạo, nguời thực hiện và người thưởng thức các thành quả hoạt động thể dục thể thao Do vậy, cần phải tạo điều kiện cho mọi tổ

chức, tập thể, cá nhân có trách nhiệm tự nguyện và bình đẳng hỗ trợ, đóng góp nhân lực, tiền tài, trí tuệ để phát triển thể dục thể thao

Hoạt động thể dục thể thao là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong công cuộc đổi mới hiện nay Tuy nhiên muốn đạt được hiệu quả cao nó cần phải có một hệ thống tổ chức với đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở lý luận thực tiễn để đảm bảo khả năng chỉ đạo, tổ chức thực hiện, tập hợp mọi tầng lớp quần chúng tham gia và huy động được các nguồn lực trong xã hội để đóng góp sự nghiệp phát triển phong trào thể dục thể thao một cách vững chắc và lâu dài Vì vậy, chúng ta cần nhanh chóng ổn định bộ máy quản lý và điều hành như Nghị quyết 20/NQTU của Ban thường vụ Thành ủy đã ghi về phát

triển thể dục thể thao : “… Chấn chỉnh tổ chức bộ máy của ngành Thể dục thể thao, đảm bảo sự ổn định, đoàn kết sự thống nhất, đủ sức tổ chức quản lý và điều hành nền Thể thao Thành phố trong giai đoạn phát triển mới”

Tuy nhiên, thực trạng công tác giáo dục thể dục thể thao tại các trường Đại học trong thời gian hiện nay vẫn còn gặp nhiều khó khăn; Mặc dù vẫn tiến hành giảng dạy theo nội dung và chương trình của Bộ quy định nhưng trên thực tế cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giảng dạy - tập luyện thể dục thể thao tại nhiều trường vẫn còn rất hạn chế về sân bãi, trang thiết bị tập luyện thể dục thể thao và ngay cả về hình thức, phương pháp giảng dạy cũng chưa được sinh động, hấp dẫn nên chưa tạo được sự thu hút và chưa phát huy được tính tự giác, tích cực đối với phần lớn các sinh viên tham gia học tập và rèn luyện các môn thể thao

Xuất phát từ các vấn đề trên, với tư cách là một giáo viên và làm cán bộ quản lý

tôi chọn để nghiên cứu đề tài là: “Phong trào thể dục thể thao trong một số trường Đại

học công lập ở Thành Phố Hồ Chí Minh hiện nay: Thực trạng và giải pháp quản lý.”

Đó là lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

a Đánh giá đúng thực trạng phong trào thể dục thể thao ở các trường Đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và thấy được những nguyên nhân của thực trạng đó, nhất là những nguyên nhân quản lý

b Tìm ra được một số biện pháp quản lý được dư luận đánh giá là cần thiết và khả thi để góp phần nâng cao chất lượng của phong trào

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

a Khảo sát và điều tra thực trạng và nguyên nhân của thực trạng phong trào TDTT trong một số trường Đại học công lập ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

b Đề xuất các biện pháp quản lý có thể góp phần nâng cao chất lượng phong trào TDTT trong các trường Đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

a Khách thể nghiên cứu:

Tiến hành phỏng vấn các Trưởng Khoa, giảng viên bộ môn Giáo dục Thể dục Thể thao, Bí thư Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội sinh viên, Chủ tịch Hội Thể thao,Trưởng Phòng Quản lý Sinh viên, sinh viên đang học tập (300 sinh viên và

30 cán bộ, giáo viên thể dục thể thao)

b Đối tượng nghiên cứu:

Thực trạng quản lý phong trào thể dục thể thao trong một số trường Đại học công lập ở Thành phố Hồ Chí Minh Bao gồm: Các loại hình hoạt động và quản lý phong trào thể dục thể thao (Hội thể thao, câu lạc bộ đội tuyển ) Các giải thi đấu trong và ngoài trường

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Một số trường Đại học công lập ở Thành phố Hồ Chí Minh

- Lý do chọn trường công lập để nghiên cứu là vì:

 Đề tài có nhiệm vụ phát hiện những yếu kém cần khắc phục của phong trào thể dục thể thao các trường Đại học

 Trường Đại học công lập mà còn yếu kém thì các trường Đại học ngoài công lập nói chung cũng không thể không yếu kém

Do đó từ kết quả nghiên cứu phong trào ở Đại học công lập cũng suy ra được thực trạng của các trường Đại học ngoài công lập

- Tiến hành nghiên cứu đề tài tại: 3 trường Đại học công lập ở TP.Hồ Chí Minh gồm trường Đại học Kinh tế, trường Đại học Khoa học Tự nhiên và trường Đại học Luật

6 Phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Trong quá trình tổ chức, triển khai thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:

6.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu

Dùng phương pháp này nhằm mục đích tổng hợp, phân tích hệ thống các thông tin, tài liệu thu thập được và những kiến thức có liên quan đến đề tài như cơ sở lý luận, xác định và giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu Các tài liệu tham khảo bao gồm các vấn đề sau:

- Một số nghị quyết của Trung ương Đảng, văn kiện Đại hội Đảng VIII, IX

- Các văn bản của ngành như luật giáo dục 2005, điều lệ trường Đại học

- Báo cáo tổng kết của Hội Thể thao Việt Nam và Thành phố Hồ Chí Minh

- Tài liệu giảng dạy về môn lý luận phương pháp giáo dục thể chất trong nhà trường – Môn Quản lý Nhà nước

- Các tuyển tập công trình khoa học giáo dục thể chất, sức khỏe trong trường học các cấp

- Các báo chí có liên quan đến phong trào TDTT

6.2 Phương pháp điều tra sư phạm

Chúng tôi tiến hành điều tra sư phạm (bằng phiếu) trên 2 dạng đối tượng:

- Các nhà quản lý và giáo viên TDTT

- Sinh viên đang học tập

6.3 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia

Sử dụng phương pháp này chúng tôi thu thập và xử lí các thông tin qua ý kiến đánh giá dự báo của các nhà quản lý, nhà khoa học, các chuyên gia có trình độ và kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý các họat động phong trào TDTT trong nhà trường thông qua các hình thức như trao đổi, phân tích góp ý qua các tài liệu tổng hợp để có cơ sở đánh giá và lựa chọn các vấn đề nghiên cứu cũng như các giải pháp sát thực

6.4 Phương pháp toán học thống kê để xử lý số liệu thu được

CHƯƠNG 1 VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

CHO VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.1 Vài nét về lịch sử phát triển phong trào TDTT

Trong quá khứ các hoạt động thể dục thể thao đã xuất hiện và gắn liền với đời sống, sinh hoạt con người từ rất sớm Nó là là một hiện tượng xã hội, ra đời cùng với sự hình thành và phát triển của xã hội loài người Qua quá trình lao động sáng tạo loài người mà những hình thức rèn luyện thân thể cũng được phát sinh, hình thành và phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu giữ gìn sức khỏe, nâng cao năng lực vận động và góp phần phát triển sản xuất, cải thiện đời sống, phát triển xã hội Như vậy, tính tất yếu và mối quan hệ thiết thực giữa thể dục thể thao và con người từ trước đến nay đã được thời gian minh chứng Các hoạt động thể dục thể thao đơn giản ở buổi sơ khai đã và sẽ là nền móng để hình thành nền giáo dục thể dục thể thao hôm nay cũng như trong tương lai

Trong thời đại hiện nay, thể dục thể thao giữ vai trò rất quan trọng đối với đời sống xã hội của con người Thật vậy, các hoạt động thể dục thể thao không những đem lại sự nghỉ ngơi giải trí nâng cao sức khỏe cho quần chúng mà còn là một phương tiện tối

ưu trong việc giao lưu văn hóa, mở rộng quan hệ giữa các nước trên thế giới với nhau Mặt khác, trong thực tiễn thể thao là một hình thức giáo dục rất hiệu quả Với tính chất giải trí lành mạnh, thể dục thể thao đã góp phần không nhỏ vào công cuộc xây dựng lối sống mới, con người mới và đẩy lùi tệ nạn xã hội

Đảng và Nhà nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện thế hệ trẻ Trong các văn kiện Đại hội VIII và Nghị quyết

TW khoá 2 của Đảng về giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ khẳng định: “Giáo dục đào tạo cùng với khoa học và công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu… Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh phải có con người phát triển toàn diện,

không chỉ phát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức lối sống mà còn phải là con người cường tráng về thể chất…”

Điều này càng xác định tầm quan trọng của hoạt động giáo dục thể dục thể thao mà hơn nữa là công tác quản lý phong trào thể dục thể thao trong các trường Đại học Quản lý phong trào thể dục thể thao thuộc loại hình quản lý tập thể những con người Loại hình này rất đa dạng nên nhất thiết phải từng bước quản lý một cách khoa học và chặt chẽ theo điều kiện thực tế của mỗi trường

1.2 Cơ sở lý luận của việc nghiên cứu đề tài

1.2.1 Một số khái niệm thường dùng trong công tác giáo dục thể dục thể thao 1.2.1.1 Thể dục thể thao

“Thể dục thể thao là một bộ phận của nền văn hóa chung, là sự tổng hợp những thành tựu xã hội trong sự nghiệp sáng tạo và sử dụng hợp lý những phương tiện, phương pháp, biện pháp chuyên môn để nâng cao sức khỏe, bồi dưỡng thể lực của nhân dân, góp phần giáo dục và phát triển con người toàn diện” [14]

1.2.1.2.Giáo dục thể dục thể thao

Giáo dục thể dục thể thao là một quá trình giáo dục nhằm hoàn thiện về mặt thể chất và chức năng của cơ thể con người, nhằm hình thành và cũng cố những kỹ năng, kỹ xảo vận động cơ bản quan trọng trong đời sống, cùng những hiểu biết có liên quan đến kỹ năng, kỹ xảo đó [14]

Đặc điểm riêng biệt của giáo dục thể dục thể thao ở chỗ nó là một phương tiện phục vụ xã hội, chủ yếu nhằm nâng cao thể chất, đồng thời nó tác động mạnh mẽ đến cả sự phát triển tinh thần cho con người Trong thực tế đời sống xã hội, không có giáo dục thể dục thể thao chung chung, tồn tại ngoài những điều kiện lịch sử cụ thể Trong mỗi chế độ kinh tế xã hội nhất định đều có từng loại giáo dục thể dục thể thao tương ứng

1.2.1.3 Phong trào thể dục thể thao

Phong trào là hoạt động chính trị, văn hóa, xã hội lôi cuốn được đông đảo quần

chúng tham gia Phong trào cách mạng, phong trào thể dục [11]

Phong trào thể dục thể thao là cuộc vận động và tổ chức để ngày càng có nhiều người tham gia tập luyện hoặc đóng góp vào sự phát triển của hoạt động TDTT trong trường học nhằm tăng cường sức khỏe, thỏa mãn nhu cầu rèn luyện của cá nhân và trong giao tiếp [7]

1.2.1.4 Quản lý

Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lí [12]

1.2.1.5 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là quản lý hoạt động giáo dục của ngành giáo dục trên phạm vi cả nước, hoặc một địa phương và hoạt động của giáo viên, nhân viên, sinh viên trong một trường học để mỗi trường học, mỗi địa phương và cả nước đạt được mục tiêu giáo dục và đào tạo người học thành những con người có nhân cách (phẩm chất và năng lực) cần thiết để cá nhân họ có thể sống hạnh phúc và cống hiến nhiều cho xã hội [15]

1.2.1.6 Quản lý thể dục thể thao

Quản lý thể dục thể thao là việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, giám sát và điều tiết đối với công tác thể dục thể thao để thu được hiệu quả xã hội tốt hơn (Trong mục thể dục thể thao của Bách khoa toàn thư Trung Quốc xuất bản năm 1983)[9]

1.2.1.7 Quản lý phong trào thể dục thể thao

Quản lý phong trào thể dục thể thao là sự tác động tổng hợp về vật chất và tinh thần mang tính xã hội của hệ thống các cơ quan, các tổ chức quần chúng được tiến hành có kế hoạch, khoa học và phù hợp với quy luật khách quan, tạo nên những tập thể người tập Thể dục thể thao theo hướng phát triển toàn dân nhằm tăng cường sức khỏe và bồi dưỡng thể lực của nhân dân để xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc [7]

1.2.2 Lý luận về giáo dục thể dục thể thao và về quản lý giáo dục thể dục thể thao trong các trường học

Đất nước ta đang ở giai đoạn “tiếp tục sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn

minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội” thì giáo dục và đào tạo phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Giáo dục thể dục thể thao phải là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, làm cho con người được phát triển toàn diện như đã nêu ở phần trên”

1.2.2.1 Các nhà giáo dục, kể cả người làm công tác giáo dục thể dục thể thao phải

nhận thức đầy đủ tư tưởng chỉ đạo này để đưa nó được thực thi trong cuộc sống Trong khi hình thành kinh nghiệm vận động và phát triển các năng lực thể chất cho người tập, người làm công tác giáo dục thể thao đồng thời phải giáo dục để họ có lý tưởng, mở ra cho họ viễn cảnh tham gia tích cực trong lao động sản xuất, giúp họ lựa chọn con đường trong cuộc sống và thực hiện nghĩa vụ của người công dân đối với Tổ quốc

Muốn đào tạo sinh viên của mình thành vận động viên ưu tú, thì chính bản thân huấn luyện viên phải là người nắm vững công việc mình làm

Muốn giáo dục cho sinh viên tinh thần cần cù lao động, ý chí chiến thắng, thì bản thân người thầy giáo phải thể hiện trong việc làm của mình là cần phải yêu lao động như thế nào, cần phải khắc phục khó khăn, gian khổ ra sao để đạt được mục đích đề ra

Muốn cho sinh viên trung thực, thật thà, kỷ luật và khiêm tốn thì nhà sư phạm phải thật sự gương mẫu, thật sự và tấm gương sáng cho sinh viên noi theo

Muốn phát triển thị hiếu thẩm mỹ trong sinh viên thì bản thân nhà sư phạm phải có hiểu biết về nghệ thuật, phải biết cách giáo dục tình cảm, thị hiếu, quan điểm, tư tưởng thẩm mỹ trong phạm vi thể dục thể thao, phải biết giáo dục khát vọng hướng tới cái đẹp của cơ thể, tới sự giản dị, uyển chuyển và sức lôi cuốn của động tác, bản thần phải là người khoẻ mạnh, biết tập luyện để giữ gìn cơ thể mình được hài hoà và cân đối

1.2.2.2 Nghệ thuật sư phạm cũng như bản thân quá trình giáo dục là rất đa dạng

Nó đòi hỏi người làm công tác giáo dục thể dục thể thao phải biết giảng dạy và hoàn thiện năng lực thể chất người tập, biết phát triển lòng ham hiểu biét và khả năng độc lập

tư duy trong hoạt động thể dục thể thao, biết nhìn nhận một cách tinh tế những đặc điểm