Điều tra, xác định thành phần nấm bệnh hại chè, diễn biến một số bệnh nấm chủ yếu ngoài đồng ruộng, nghiên cứu nguyên nhân gây bệnh, tìm hiểu diễn biến, đánh giá mức độ thiệt hại và biện pháp phòng trừ bệnh chấm xám hại chè tại Xí nghiệp chè Lương Mỹ Huyện Chương Mỹ Thành phố Hà Nội.
Trang 1NGHIÊN CỨU BỆNH CHẤM XÁM HẠI CHÈ
VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ TẠI XÍ NGHIỆP CHÈ LƯƠNG MỸ, CHƯƠNG MỸ, HÀ NỘI
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
Chuyên ngành : Bảo vệ thực vật
Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS Ngô Bích Hảo
NGUYỄN TRƯỜNG SƠN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
Trang 2KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU
1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2
ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU, NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Lịch sử trồng chè của nước ta đã có từ lâu Nhưng cây chè được khai thác và trồng với diện tích lớn mới bắt đầu khoảng hơn 50 năm nay.
Cây chè chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế của nhân dân ta
Trong các vùng trồng chè, chè là nguồn thu nhập chủ yếu, góp phần quan trọng trong việc cải thiện và nâng cao đời sống của nhân dân
Trang 41.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Tuy nhiên, bên cạnh các yếu tố hạn chế về kinh tế - xã hội như chính sách, thị trường tiêu thụ, giá cả…còn có những yếu tố kỹ thuật gây khó khăn cho việc phát triển sản xuất chè như là sự phá hại của sâu bệnh
trong đó bệnh chấm xám hại chè do nấm Pestalozzia theae Sawada gây
ra - là loại bệnh gây hại thường xuyên và nghiêm trọng đã làm thiệt hại lớn đến năng suất và chất lượng cho các vùng sản xuất chè
Nấm bệnh chấm xám xuất hiện gần như quanh năm trên nương chè, nhưng bệnh phát triển mạnh trong điều kiện mưa ẩm và phạm vi nhiệt
độ không khí 250 - 280C thường từ tháng 7 đến tháng 10 hàng năm
Trang 51.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
“ Nghiên cứu bệnh chấm xám hại chè
và biện pháp phòng trừ tại Xí nghiệp chè Lương Mỹ, Chương Mỹ, Hà Nội ”
Xuất phát từ những vấn đề trên, được sự phân công của Bộ môn Bệnh cây - Khoa Nông học - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Ngô Bích Hảo, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài
Trang 61.2 Mục đích, yêu cầu của đề tài
Mục đích
Điều tra, xác định thành phần nấm bệnh hại chè, diễn biến
một số bệnh nấm chủ yếu ngoài đồng ruộng, nghiên cứu
nguyên nhân gây bệnh, tìm hiểu diễn biến, đánh giá mức độ
thiệt hại và biện pháp phòng trừ bệnh chấm xám hại chè tại
Xí nghiệp chè Lương Mỹ - Huyện Chương Mỹ - Thành phố
Hà Nội.
Trang 7Yêu
cầu
Điều tra thành phần của bệnh hại tại Xí nghiệp chè Lương
Mỹ - Huyện Chương Mỹ - Thành phố Hà Nội
Điều tra diễn biến và ảnh hưởng của một số điều kiện sinh thái kỹ thuật đến nấm bệnh chủ yếu hại chè tại Xí nghiệp chè Lương Mỹ - Huyện Chương Mỹ - Thành phố Hà Nội
Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám do nấm gây ra
và tìm hiểu một số đặc điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh Đánh giá mức độ lây nhiễm và xác định thời kỳ tiềm dục của bệnh
Nghiên cứu ảnh hưởng một số thuốc hoá học trong phòng trừ bệnh chấm xám hại chè
1.2 Mục đích, yêu cầu của đề tài
Trang 82 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
- Đặc điểm sinh vật học của cây chè
- Giá trị dinh dưỡng và kinh tế của cây chè
- Tình hình sản xuất chè trên thế giới và ở Việt Nam
- Tình hình sản xuất chè ở Việt Nam
- Tình hình nghiên cứu bệnh hại chè trên thế giới và ở Việt Nam
- Nghiên cứu trong nước
Trang 93 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU, NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1 Đối tượng và địa điểm nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu: Bệnh chấm xám gây hại trên cây chè
tại Chương Mỹ - Hà Nội
Địa điểm nghiên cứu:
- Nghiên cứu bệnh hại chè tại Xí nghiệp chè Lương
Mỹ - Huyện Chương Mỹ - Thành phố Hà Nội.
- Nghiên cứu mẫu bệnh chấm xám hại chè trong phòng thí nghiệm tại Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội sau
khi thu thập mẫu bệnh ngoài đồng ruộng
Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 01/2010 đến tháng 6/2010
Trang 103 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU, NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.2 Vật liệu nghiên cứu.
Mẫu nấm bệnh hại chè thu thập ngoài đồng ruộng tại Xí nghiệp chè Lương Mỹ - Huyện Chương Mỹ - Thành phố Hà Nội
Một số thuốc hoá học sử dụng trong thí nghiệm: Daconil 75WP, Tilt super 300ND, Manage 5 WP.
Các loại hoá chất, dụng cụ, máy móc phục vụ thí nghiệm
Trang 113 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU, NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Nội dung và phương pháp nghiên cứu ngoài đồng ruộng.
- Điều tra thành phần và mức độ phổ biến nấm bệnh hại chè
- Điều tra diễn biến một số nấm bệnh chủ yếu hại chè
- Điều tra ảnh hưởng của một số yếu tố canh tác kỹ thuật (Giống, tuổi cây, phương pháp đốn, địa thế đât, chế độ chăm sóc…) đến bệnh chấm xám hại chè
- Thí nghiệm khảo sát ảnh hưởng của một số thuốc trừ nấm đến
sự phát triển của nấm Pestalozzia theae Sawada ngoài đồng ruộng
Trang 123 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU, NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Nội dung và phương pháp nghiên cứu trong phòng
- Phương pháp kiểm tra và xác định nguyên nhân gây bệnh.
- Phương pháp chế tạo môi trường
- Phương pháp phân lập
- Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám chè do nấm gây ra
- Ảnh hưởng của các môi trường nuôi cấy khác nhau đến sự phát triển của nấm Pestalotiopsis theae Sawada
- Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Pestalotiopsis theae Sawada.
- Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Pestalotiopsis theae Sawada.
- Khảo sát ảnh hưởng của một số thuốc trừ nấm đến sự phát triển của nấm Pestalotiopsis theae Sawada trên môi trường PDA.
Trang 133 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU, NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Chỉ tiêu theo dõi đánh giá
Trang 144 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
3
2
Giới thiệu về xí nghiệp chè lương mỹ
Thành phần và di bệnh hại chè tại xí nghiệp chè Lương Mỹ - Huyện Chương Mỹ - TP Hà Nội
Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh Đánh giá mức
độ lây nhiễm và xác định thời kỳ tiềm dục của bệnh
Trang 154.1 Giới thiệu về xí nghiệp chè Lương Mỹ.
Điều kiện tự nhiên
Nhiệm vụ SXKD của Xí nghiệp chè Lương Mỹ
trong thời gian tới.
Trang 164.2 Thành phần và di bệnh hại chè tại xí nghiệp chè Lương Mỹ -
Huyện Chương Mỹ - TP Hà Nội.
Bảng 4.1: Thành phần bệnh hại chè tại XN chè Lương Mỹ -
Huyện Chương Mỹ - TP Hà Nội năm 2010
Tên Việt Nam Tên khoa học Bộ phận bị hại phổ biến Mức độ
Bệnh chấm xám Pestalotiopsis Sawada theae Lá bánh tẻ, lá già ++
Bệnh chấm nâu Colletotrichum cameliae Masse Lá bánh tẻ, lá già +
Bệnh tóc đen Marasmius equinis Muler Berk Lá, thân, cành +
Bệnh sùi cành Bacterium sp Lá, cành, búp +
Bệnh đốm mắt cua Cercosporella theae Petch Lá bánh tẻ, lá già +
Trang 174.2 Thành phần và di bệnh hại chè tại xí nghiệp chè Lương Mỹ -
Huyện Chương Mỹ - TP Hà Nội.
Hình 4.1: Triệu chứng bệnh chấm
xám hại chè.
Hình 4.2 Triệu chứng bệnh chấm
nâu hại chè.
Trang 184.2 Thành phần và di bệnh hại chè tại xí nghiệp chè Lương Mỹ -
Huyện Chương Mỹ - TP Hà Nội.
Hình 4.3 Triệu chứng bệnh tóc
đen trên chè. Hình 4.4 Triệu chứng bệnh sùi cành chè
Trang 194.2 Thành phần và di bệnh hại chè tại xí nghiệp chè Lương Mỹ -
Huyện Chương Mỹ - TP Hà Nội.
Bảng 4.2: Tình hình một số bệnh chính hại chè tại XN chè Lương Mỹ
Tên bệnh Địa điểm
Đội 2 Đội Tân Thành Đội Mỹ Tân
Trang 204.2 Thành phần và di bệnh hại chè tại xí nghiệp chè Lương Mỹ -
Huyện Chương Mỹ - TP Hà Nội.
Đồ thị 4.2: Tình hình nhiễm bệnh chấm xám tại Xí nghiệp chè Lương Mỹ
Trang 21Ảnh hưởng của giống chè tới sự phát triển của bệnh chấm xám.
Đồ thị 4.3 Ảnh hưởng của giống chè tới bệnh chấm xám.
Trang 22Ảnh hưởng của tuổi chè tới sự phát triển của bệnh chấm xám
Đồ thị 4.4: Ảnh hưởng của tuổi chè tới sự phát triển của bệnh chấm xám
Trang 23Ảnh hưởng của hình thức đốn tới sự phát triển của bệnh chấm xám
Đồ thị 4.5: Ảnh hưởng của hình thức đốn tới sự phát triển của bệnh chấm xám hại chè.
Trang 24Ảnh hưởng của địa thế đất tới sự phát triển của bệnh chấm xám
Đồ thị 4.6: Ảnh hưởng của địa thế đất tới sự phát triển của
bệnh chấm xám hại chè.
Trang 25Ảnh hưởng của chế độ chăm sóc tới sự phát triển của bệnh chấm xám
Đồ thị 4.7: Ảnh hưởng của một số biện pháp chăm sóc tới sự phát triển của bệnh chấm xám hại chè.
Trang 26Ảnh hưởng của lượng phân bón đến bệnh chấm xám hại chè
Đồ thị 4.8: Ảnh hưởng của lượng phân bón tới sự nhiễm bệnh chấm xám
Trang 27Ảnh hưởng của phương thức bón phân đến bệnh chấm xám hại chè
Đồ thị 4.9: Ảnh hưởng của phương thức bón phân tới sự nhiễm
bệnh chấm xám hại chè
Trang 28Ảnh hưởng của bón phân qua lá đến bệnh chấm xám hại chè
Đồ thị 4.10: Ảnh hưởng của biện pháp bón phân qua lá tới sự
ph¸t triÓn cña bệnh chấm xám.
Trang 29Khảo sát ảnh hưởng của một số thuốc trừ nấm đến sự phát triển
của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng.
Bảng 4.12: Ảnh hưởng của thuốc trừ nấm (nồng độ 0,2%) đến sự phát
triển của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng
Ngày theo dõi Loại thuốc TLB(%) CSB(%) ĐHH(%)
Trang 30-Khảo sát ảnh hưởng của một số thuốc trừ nấm đến sự phát triển
của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng.
Bảng 4.12: Ảnh hưởng của thuốc trừ nấm (nồng độ 0,2%) đến sự phát
triển của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng
Ngày theo dõi Loại thuốc TLB(%) CSB(%) ĐHH(%)
Sau phun
10 ngày Daconil 75 wP 22,35 9,47 53.5
Tilt super 300 ND 21,41 8,94 41.9Manage 5WP 22,73 9,62 54.8Đối chứng 37,83 16,98 -
Sau phun
15 ngày Daconil 75 wP 18,38 6,87 72
Tilt super 300 ND 17,28 6,19 61.9Manage 5WP 18,73 7,45 69.5Đối chứng 45,28 19,48 -
Trang 31Khảo sát ảnh hưởng của một số thuốc trừ nấm đến sự phát triển
của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng.
Bảng 4.13: Ảnh hưởng của thuốc trừ nấm (nồng độ 0,3%) đến sự
phát triển của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng
Ngày theo dõi Loại thuốc TLB(%) CSB(%)
Sau phun
5 ngày
Daconil 75 WP 25,98 17,43 5.2Tilt super 300 ND 25,17 17,06 9.1Manage 5WP 26,35 17,06 4.9Đối chứng 36,95 15,47 -
Trang 32Khảo sát ảnh hưởng của một số thuốc trừ nấm đến sự phát triển
của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng.
Bảng 4.13: Ảnh hưởng của thuốc trừ nấm (nồng độ 0,3%) đến sự
phát triển của bệnh chấm xám ngoài đồng ruộng
Ngày theo dõi Loại thuốc TLB(%) CSB(%)
ĐHH(%)
Sau phun
10 ngày
Daconil 75 WP 20,26 8,21 57.7Tilt super 300 ND 20,15 7,85 62Manage 5WP 19,23 8,78 55.1Đối chứng 37,36 16,68 -
Sau phun
15 ngày
Daconil 75 WP 17,12 5,24 77Tilt super 300 ND 16,04 5,20 78.3Manage 5 WP 18,02 5,89 73.9
Trang 33Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Bảng 4.14: Một số đặc điểm về hình thái của sợi nấm, tản nấm, đĩa cành, hạch nấm
và bào tử của nấm Pestalotiopsis theae Sawada trên môi trường PDA.
Sợi nấm - Đa bào, không màu
Tản nấm - Màu trắng xốp
Đĩa cành - Đĩa cành màu nâu đen, có lông gai.
Hạch nấm - Hạch nấm có màu đen, xuất hiện sau 14 ± 1,5 ngày sau cấy trên
môi trường.
Bào tử - Bào tử hình nhộng, có 3 - 4 màng ngăn ngang, có 3 lông roi
không màu tẽ ra ở đỉnh bào tử, tế bào ở giữa màu đậm, tế bào hai đầu trong.
- Kích thước bào tử 21,8 - 32,6 x 4,1 - 8,6 µ m.
- Trên môi trường nuôi cấy bào tử kết lại thành đám có màu đen.
Trang 34Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Hình 4.5 Bào tử nấm Pestalotiopsis
theae Sawada. Hình 4.6 Đĩa cành nấm Pestalotiopsis theae Sawada trên môi trường PDA
Trang 35Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Bảng 4.15: Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy khác nhau tới sự phát triển của
nấm Pestalotiopsis theae Sawada.
Môi trường Đường kính tản nấm (mm) sau cấy
2 ngày 4 ngày 6 ngày 8 ngày
WA 5.0 ± 0.14 15.0 ± 0.07 28.0 ± 0.49 45.0 ± 0.63 PCA 18.0 ± 0.81 26.0 ± 1.08 43.0 ± 0.96 67.0 ± 0.56
PDA 21.0 ± 0.43 46.0 ± 1.02 58.0 ± 1.04 82.0 ± 1.21
Czapeck 6.0 ± 0.17 13.0 ± 1.41 29.0 ± 0.56 49.0 ± 0.43
Trang 36Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Hình 4.7 Sự phát triển của nấm Pestalotiopsis theae Sawada
trên các môi trường nuôi cấy khác nhau.
Trang 37Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Bảng 4.16: Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ tới sự sinh trưởng của nấm
Pestalotiopsis theae Sawada.
Nhiệt độ (0 C) Đường kính tản nấm (mm) sau cấy
2 ngày 4 ngày 6 ngày 8 ngày
Trang 38Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Bảng 4.17: Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy tới sự sinh trưởng của nấm
Pestalotiopsis theae Sawada.
pH Đường kính tản nấm (mm) sau cấy
2 ngày 4 ngày 6 ngày 8 ngày
4.0 6.0 ± 0.56 18.0 ± 0.26 26.0 ± 0.30 48 ± 0.50 5.0 8.0 ± 0.70 28.0 ± 0.43 46.0 ± 0.36 72 ± 0.10 6.0 10.0 ± 0.12 32.0 ± 0.80 50.0 ± 1.02 78 ± 0.267.0 11.0 ± 0.47 36.0 ± 0.25 54.0 ± 0.46 81 ± 0.48 8.0 5.0 ± 0.42 15.0 ± 0.20 22.0 ± 0.45 44 ± 0.37
Trang 39Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Bảng 4.18: Ảnh hưởng của một số loại thuốc trừ nấm đến sự phát triển của nấm
Pestalozzia theae Sawada trên môi trường PDA.
Trang 40Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Bảng 4.18: Ảnh hưởng của một số loại thuốc trừ nấm đến sự phát triển của nấm
Pestalozzia theae Sawada trên môi trường PDA.
Trang 41Xác định nguyên nhân gây bệnh chấm xám và tìm hiểu một số đặc
điểm hình thái, sinh học của nấm gây bệnh.
Hình 4.8 Ảnh hưởng của một số loại thuốc trừ
nấm đến sự phát triển của nấm Pestalozzia
theae Sawada trên môi trường PDA.
Trang 425 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
5.1 Kết luận.
Thành phần bệnh hại chè ở Xí nghiệp chè Lương Mỹ là rất đa dạng trong đó chúng tôi đã xác định có năm loại bệnh hại phổ biến là bệnh chấm xám, chấm nâu, tóc đen, đốm mắt cua do nấm gây nên và bệnh sùi cành chè do vi khuẩn gây nên
Bệnh chấm xám, chấm nâu là phổ biến ở tất cả các nương, đồi chè nhưng mức độ nhiễm bệnh nặng nhẹ là khác nhau
Mức độ nhiễm bệnh chấm xám khác nhau ở các giống khác nhau, trong đó giống chè hạt nhiễm bệnh nặng hơn giống chè cành
Chè nhiễm bệnh nặng nhất ở loại hình đốn phớt sau đó đến đốn trung bình và thấp nhất ở loại hình đốn đau
Trang 43 Kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và ngoài đồng ruộng đều cho thấy các loại thuốc hoá học như Tilt super 300ND, Daconil 75WP
và Manage 5WP đều có tác dụng phòng trừ tốt bệnh chấm xám, chấm nâu hại chè
Nấm Pestalotiopsis theae Sawada sinh trưởng, phát triển trên các môi
trường nhân tạo khác nhau như WA, PCA, PDA và Czapeck
Nấm Pestalotiopsis theae Sawada phát triển tốt nhất ở điều kiện nhiệt
Trang 45Em xin chân thành c m n! ả ơ