PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN DUYÊN HẢI Tên Sáng kiến kinh nghiệm: ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH CHẠY CỰ LY NGẮN CHO ĐỘI TUYỂN HỘI KHỎE PHÙ ĐỔNG CỦA TRƯỜ
Trang 1
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN DUYÊN HẢI
Tên Sáng kiến kinh nghiệm:
ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO
THÀNH TÍCH CHẠY CỰ LY NGẮN CHO ĐỘI TUYỂN
HỘI KHỎE PHÙ ĐỔNG CỦA TRƯỜNG THCS ĐÔN XUÂN
Họ và tên tác giả: TRƯƠNG THANH PHONG
Đơn vị: Trường trung học cơ sở Đôn Xuân
Trang 2Năm học: 2015 - 2016 Nhận xét của Hội đồng khoa học giáo dục
1/ Cấp cơ sở:
+ Tổ …………
………
………
………
………
(Tổ trưởng, ký tên) + HĐ thi đua trường: …………
………
………
………
………
(Thủ trưởng, ký tên, đóng dấu) 2/ Cấp huyện hoặc thành phố: …………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
……… + Xếp loại: _ (……….đ)
Trang 3XÁC NHẬN TM.HĐSKKN
(người chấm , ký và
ghi rõ họ, tên)
Trang 41 LỜI NÓI ĐẦU:
1.1 Lí do chọn đề tài:
1.1.1.Cơ sở lí luận:
Môn Điền kinh nói chung và Chạy cự ly ngắn nói riêng là môn thể thao cólịch sử phát triển lâu đời Trong những năm 776 trước công nguyên, môn Điềnkinh phát triển mạnh nhất ở Hy Lạp và từ những năm 1897 việc khôi phục cáccuộc thi đấu truyền thống của thế vận hội Olympic đã đánh bước ngoặt cho sự pháttriển môn Điền kinh
Ở nước ta trong suốt 4000 năm dựng nước và giữ nước, các hoạt động: chạy,nhảy, ném, luôn là phương tiện rèn luyện thể lực để phục vụ cho sản xuất và chiếnđấu chống ngoại xâm Ngày nay cùng với hội nhập về kinh tế thì Việt Nam đãtham gia trở lại các kỳ SEAGAMES, ASIAD và đã đạt một số thành công nhấtđịnh, trong đó môn Điền kinh đóng vai trò rất lớn cho sự thành công này Đảng vàNhà nước luôn quan tâm đến giáo dục sức khỏe cho nhân dân, thực hiện theo lờichỉ dạy của Bác Hồ “Dân cường thì nước thịnh” Với phương châm “Khỏe để xâydựng và bảo vệ Tổ quốc”, chính vì thế môn Điền kinh trở thành nội dung chínhtrong các trường phổ thông về giáo dục thể chất và nâng cao tinh thần cho học sinhđồng thời là tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho các tầng lớp nhân dân để từ đó pháthiện và bồi dưỡng nhân tài
Trong nhà trường phổ thông, việc Giáo dục thể chất (GDTC) học sinh đượcthể hiện trong dạy và học môn Thể dục theo chương trình của Bộ GD - ĐT Nhiệm
vụ cụ thể là giáo dục cho học sinh những hiểu biết và những kỹ năng cần thiết vềthể dục thể thao, về những môn thể thao quần chúng, nhất là môn Điền kinh
1.1.2.Cơ sở thực tiễn:
Các bài tập của Điền kinh đóng vai trò chủ yếu trong việc phát triển thể lựctoàn diện cho học sinh Nội dung giảng dạy Điền kinh ở THCS bao gồm các mônchạy cự ly ngắn, nhảy cao bước qua, chạy bền và nhảy xa kiểu ngồi Thực trạngthành tích các môn này trong kiểm tra thành tích cuối năm và thi đấu Hội khỏe phùđổng (HKPĐ) cấp huyện, tỉnh của trường THCS Đôn Xuân, huyện Duyên Hải, tỉnhTrà Vinh còn rất hạn chế, nhất là thành tích Chạy cự ly ngắn
Trang 5Nhiều năm nay, tôi muốn có những cải tiến cụ thể để nâng cao hiệu quảtrong giảng dạy và huấn luyện đội tuyển Điền kinh của trường Vì vậy, tôi đãnghiên cứu tham khảo nhiều tài liệu có liên quan để lựa chọn ra những bài tập đápứng đúng với việc tập luyện kỹ thuật và phát triển thể lực đặc thù cho môn Chạy
cự ly ngắn Trên cơ sở này, từng bước nâng cao thành tích Chạy cự ly ngắn tronggiảng dạy Sau đó huấn luyện những học sinh có năng khiếu về Chạy cự ly ngắn đểthành lập đội tuyển Điền kinh thi đấu cho trường trong những năm tới Từ những
lý do trên, tôi tiến hành chọn đề tài:
“Ứng dụng một số bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích Chạy cự ly ngắn cho đội tuyển Hội khỏe Phù Đổng của trường THCS Đôn Xuân”
1.2 Phạm vi của đề tài:
1.2.1 Đối tượng nghiên cứu:
Các bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích Chạy cự ly ngắn cho đội tuyểnHội khỏe Phù Đổng của trường THCS Đôn Xuân, huyện Duyên Hải, tỉnh TràVinh
1.2.2 Khách thể nghiên cứu:
Học sinh trong đội tuyển HKPĐ, môn Điền kinh của trường
Số lượng: 16 học sinh (08 nam; 08 nữ)
1.2.3 Thời gian nghiên cứu:
Từ tháng 8 năm 2013 đến tháng 4 năm 2016.
1.2.4 Địa điểm nghiên cứu:
Tại trường THCS Đôn Xuân, huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh
2 THỰC TRẠNG:
2.1 Quan sát thực tế:
Trong những cuộc thi TDTT do Tỉnh tổ chức, có thể nói môn Điền kinh nóichung và Chạy cự ly ngắn nói riêng là một trong những môn mà Trường THCSĐôn Xuân luôn có thành tích thấp so với những trường khác Thực trạng thành tíchmôn Điền kinh trong kiểm tra thành tích cuối năm và thi đấu Hội khỏe Phù đổngcấp huyện, cấp tỉnh của trường THCS Đôn Xuân những năm trước đây còn rất hạnchế, nhất là thành tích Chạy cự ly ngắn Một phần do Chạy cự ly ngắn chưa thực
Trang 6sự được quan tâm đúng mức, một phần do tố chất thể lực và ý thức luyện tập củaVĐV chưa cao nên dẫn tới kết quả không được tốt trong các cuộc thi TDTT.
Nhận xét về tình hình dạy và học Chạy cự ly ngắn: Ở lớp 8, lớp 9 môn Chạyngắn được tiến hành giảng dạy trong 9 tuần của học kỳ 1 và được phân bổ trong 18tiết Trong một tiết học 45 phút có 3 môn học là Chạy ngắn, Bài Thể dục và Chạybền Thời lượng để học 3 môn này chỉ chiếm khoảng 32 - 36 phút Do vậy lượngvận động chưa cao nên chưa phát huy hết khả năng của học sinh
Nhận xét về tình hình tập luyện Chạy cự ly ngắn trong đội tuyển Hội khỏePhù đổng của trường THCS Đôn Xuân: Đa phần trước đây các em thường không
có thời gian để đầu tư luyện tập vì thời gian giành cho luyện tập đội tuyển HKPĐchưa được quan tâm đầu tư đúng mức
Việc lựa chọn và áp những bài tập thể lực chưa hợp lý cũng ảnh hưởng rấtnhiều đến việc nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn của các em
2.2 Nghiên cứu tài liệu:
2.2.1.Về đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi THCS:
Sự phát triển về mọi mặt của cơ thể học sinh diễn ra khá phức tạp và chịu ảnhhưởng của nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài cơ thể Người làm công tác GDTCcần nắm chắc các quy luật sinh lý cơ bản ấy, thúc đẩy các quy luật ấy phát triển tốtthì mục đích nhiệm vụ GDTC sẽ đạt được kết quả tối ưu
Chúng ta cần nhận thức rằng cơ thể học sinh không phải là cơ thể người lớnthu nhỏ lại
Tóm tắt đặc điểm sinh lý học sinh THCS (từ 12 đến 15 tuổi):
Đặc điểm đặc trưng của lứa tuổi này là quá trình phát dục mạnh mẽ Cáctuyến nội tiết (tuyến hạ não, tuyến giáp trạng) tăng cường hoạt động, kích thích cơthể lớn lên nhanh mà chủ yếu do chân tay dài ra, đồng thời kích thích tuyến sinhdục (buồng trứng ở con gái, tinh hoàn ở con trai) bắt đầu hoạt động mạnh mẽ theokiểu cách của sinh lý người trưởng thành
Khi tuyến sinh dục đã hoạt động đủ mạnh, đủ làm xuất hiện giới tính chínhthì trở lại kiềm hãm sự hoạt động của hai tuyến hạ não và giáp trạng Bởi thế, chiều
Trang 7cao phát triển chậm dần, ít năm nữa sẽ dừng hẳn, trái lại các chiều ngang, các vòng
cơ thể cùng với sức lực tăng lên rõ rệt
Nói chung, cơ thể học sinh đang trên đà phát triển mạnh Những sự mất cânđối giữa các mặt đặt yêu cầu cho các nhà giáo dục phải biết chăm sóc các em thậtchu đáo Thiếu luyện tập thể dục, ý thức giữ vệ sinh kém, nghỉ ngơi, vui chơi, giảitrí không hợp lý sẽ đưa đến những tác hại không nhỏ cho sức khỏe Nhưng nếuhiểu biết rõ đặc điểm và sử dụng đúng năng lực của các em thì tuổi này có nhiềuđóng góp tốt, có nhiều tài năng đang độ nảy nở, kể cả tài năng về TDTT
Để hiểu rõ hơn đặc điểm nói trên, cần biết thêm một số hệ thống cơ quandưới đây:
Hệ thần kinh: đã hoàn thiện về cơ cấu tế bào, nhưng chức năng sinh lý vẫn
đang phát triển mạnh Hưng phấn vẫn chiếm ưu thế, khả năng phân tích tổng hợpmặc dù còn thấp nhưng sâu sắc hơn tuổi nhi đồng Dễ thành lập phản xạ, songcũng dễ phai mờ, cho nên tiếp thu nhanh nhưng cũng chóng quên Thần kinh thựcvật yếu ớt ở mức độ nhất định, các dấu hiệu về kích thích cảm giác tăng lên, 14%trai và 26% gái xuất hiện trạng thái đau đầu vô cớ, chóng mệt, hồi hộp, đôi khi cóbiểu hiện đau ở vùng dạ dày, dễ bị chấn thương tinh thần khi rối loạn giấc ngủ,hoặc khi giáo dục sai phương pháp, khi công việc nặng nhọc, tập luyện quá sức
Hệ vận động: phát triển đáng chú ý cả về số lượng và chất lượng Xương
đang cốt hóa mạnh mẽ, dài ra rất nhanh, Các xương nhỏ ở cổ tay, cổ chân đã thànhxương nhưng chưa vững vàng, lao động, học tập nặng nề dễ gây đau kéo dài ở cáckhớp đó Mãi đến 15 - 16 tuổi cột sống mới tương đối ổn định các đường cong sinh
lý Nếu đi, đứng ngồi sai tư thế vẫn có thể bị cong vẹo cột sống Đặc biệt đối với
nữ do các xương chậu chưa cốt hóa đầy đủ nên nếu tập luyện không đúng sẽ dễ bịméo, lệch, ảnh hưởng đến chức năng sinh đẻ sau này
TDTT đã phân môn và nâng cao kỹ thuật, trai gái tập theo hình thức và khốilượng khác nhau Cần bồi dưỡng năng khiếu thể thao đang bộc lộ Trên cơ sở tậpluyện toàn thân, toàn diện mà ưu tiên phát triển các chiều dài trong cơ thể (ở tuổitiền dậy thì) hoặc ưu tiên phát triển các chiều ngang và chiều vòng (từ khi hết tiền
Trang 8dậy thì), ưu tiên phát triển sức nhanh, khéo léo và sức mạnh, có chú ý phát triểnsức bền chung (ở cả tiền dậy thì và dậy thì, đặc biệt từ khi dậy thì chính thức) 2.2.2 Về giáo dục tố chất vận động:
Nguyên lý giáo dục cũng giống như người lớn Cần quan tâm phát triển các tốchất cho các em nhưng tùy theo sự phát triển của lứa tuổi mà ưu tiên phát triển tốchất nào cho phù hợp
Khéo léo: Các bài tập khéo léo chiếm vị trí đặc biệt quan trọng Giáo dục
khéo léo nhằm làm cơ sở cho việc chuẩn bị tiếp thu các bài tập phức tạp ở lớp trên,
Sử dụng các bài tập phối hợp phức tạp và trong điều kiện ngày càng phức tạp hơn
Mềm dẻo: Sự phát triển tự nhiên của mềm dẻo ở lứa tuổi này là tốt nhất Cần
duy trì mềm dẻo bằng các bài tập có biên độ lớn Tuy nhiên không nên phát triểnmềm dẻo quá mức cho các em Sử dụng các bài tập mềm dẻo phải kết hợp với việccủng cố các cơ và dây chằng
Sức nhanh: Lứa tuổi nhỏ sức nhanh còn kém phát triển Để giáo dục sức
nhanh trước tiên cần ưu tiên phát triển phản ứng vận động đơn giản và sức nhanhthực hiện động tác ở các em lứa tuổi lớn (từ 11 - 14 tuổi) Sức nhanh phát triểnmạnh cụ thể là khoảng 12 tuổi đối với nữ và 13 tuổi đối với nam Ở lứa tuổi nàycần giáo dục tốc độ và phản ứng vận động phức tạp Cần chú ý tránh hiện tượngchặn tốc độ, trong các bài tập nên sử dụng hình thức nghỉ ngơi tích cực
Sức mạnh: Cần phải thận trọng vì các bài tập sức mạnh không hợp lý sẽ gây
nên những sai lệch tư thế bình thường Lứa tuổi 12 trở lên sức mạnh tăng rõ rệt, cóthể sử dụng các bài tập có trọng lượng lớn nhưng phải đảm bảo các nguyên tắctăng từ từ, vừa sức và chiếu cố đặc điểm cá nhân
Sức bền: còn hạn chế, chú ý phát triển sức mạnh của các cơ hô hấp để tạo
điều kiện cho giáo dục sức bền sau này
2.3 Thực trạng:
Thực tế giáo dục hiện nay với yêu cầu ngày càng cao của công tác giáo dụctích cực đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển giáo dục toàn diện thì bêncạnh đó TDTT nói chung bộ môn thể dục nói riêng cũng phải được nâng cao phùhợp với nhu cầu phát triển của xã hội và mục tiêu giáo dục thể chất trong nhà
Trang 9trường Do đó việc nghiên cứu ứng dụng bài tập bổ trợ nâng cao thành tích cho họcsinh phù hợp với mục tiêu yêu cầu trên là vấn đề cần thiết Nhằm tìm hiểu hiệu quảviệc sử dụng các bài tập thể lực chuyên môn để nâng cao thành tích chạy cự lyngắn cho học sinh Kết quả nghiên cứu có thể góp phần nâng cao chất lượng giảngdạy và huấn luyện nội dung chạy cự ly ngắn cho học sinh cấp học Trung học cơ sởtạo một nền tảng vững chắc cho các em bước qua cấp Trung học phổ thông.
- Điều kiện sân bãi chưa tốt, phạm vi hẹp làm ảnh hưởng đến quá trình tậpluyện của học sinh
- Thiết bị đồ dùng luyện tập còn hạn chế
- Học sinh chưa nghiêm túc tiếp thu, áp dụng phương pháp luyện tập và bàitập phù hợp với thể trạng cơ thể mình
- Phụ huynh, học sinh và một số ngoại cảnh khác tác động đã làm cho các em
có một suy nghĩ, một cái nhìn khác đối với bộ môn, các em còn coi nhẹ các nộidung của môn học thể dục đặc biệt là môn Điền kinh
- Ngoài ra Tài liệu hướng dẫn gần như không có, Đặc biệt là tình trạng họcsinh không đáp ứng được yêu cầu về lượng vận động ngày càng tăng do ý thứckém của các em trong tập luyện thể dục thể thao ở trường cũng như ở nhà
Từ những vần đề trên có thể thấy việc ý thức rèn luyện các bài tập thể lựccủa đại đa số học sinh là rất kém, các em thường không có tinh thần cố gắng quyếttâm, hoặc khi tập luyện thì chỉ vận động sơ xài, đôi khi không đúng tần số và biên
độ động tác, chỉ cần gặp một khó khăn là sẵn sàng bỏ luyện tập
3 CÁC GIẢI PHÁP:
3.1 Phương pháp nghiên cứu:
3.1.1 Phương pháp tham khảo tài liệu:
Tham khảo các văn bản chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Trà Vinh,Phòng Giáo dục và Đào tạo Huyện Duyên Hải về kế hoạch tổ chức và điều lệ củaHKPĐ các cấp; Tham khảo các tài liệu nói về môn Điền kinh
Phương pháp này giúp tôi hệ thống hóa các kiến thức có liên quan đến vấn
đề cần nghiên cứu thông qua việc tham khảo các văn bản, chỉ thị của Đảng và nhànước về công tác giáo dục thể chất, tham khảo các tài liệu của các chuyên gia, hình
Trang 10thành cơ sở lý luận, xác định mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu, đồng thời xây dựngtổng quan, xử lý và phân tích kết quả nghiên cứu của đề tài.
3.1.2 Phương pháp phỏng vấn:
Sử dụng phương pháp này với mục đích tổng hợp các kiến thức và kinhnghiệm của các giáo viên, huấn luận viên từ đó chọn lọc được một số bài tập hợp
lý để nâng cao hiệu quả giảng dạy kỹ thuật Chạy cự ly ngắn
3.1.3 Phương pháp kiểm tra sư phạm:
Tôi sử dụng phương pháp này để tiến hành kiểm tra thành tích Chạy cự lyngắn trước và sau thực nghiệm của Đội tuyển HKPĐ trường THCS Đôn Xuân
Cách thức tiến hành kiểm tra thành tích:
- Nội dung kiểm tra: Xuất phát thấp chạy 100m
- Kiểm tra mỗi lượt 4 học sinh
- Mỗi học sinh thực hiện 1 lần lấy thành tích
- Thực hiện Chạy cự ly 100m theo luật điền kinh.
* Kết quả kiểm tra Đội tuyển HKPĐ: Sau khi đã chọn lựa được đội tuyển vàtrước khi áp dụng sáng kiến:
Năm học 2013 – 2014:
STT Họ tên Giớitính Lớp Thành tích(Giây)
Trang 11Năm học 2014 – 2015:
STT Họ tên Giớitính Lớp Thành tích(Giây)
STT Họ tên Giớitính Lớp Thành tích(Giây)
1 Nguyễn Trần Việt Khương Nam 9.4 13”18
3.1.4 Phương pháp thực nghiệm:
Trang 12Tôi tiến hành thực nghiệm các bài tập cho các em bằng cách: Tập đan xenvào trong các giờ huấn luyện đội tuyển HKPĐ của trường.
Thời gian tập là: 03 buổi/tuần, 60 phút/buổi
3.2 Lựa chọn một số bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích chạy Cự
ly ngắn cho học sinh trong đội tuyển HKPĐ của trường:
Trên cơ sở đánh giá năng lực của học sinh, đồng thời qua việc nghiên cứu cơ
sở lí luận và thực tiễn trong công tác giảng dạy và huấn luyện, tôi đã lựa chọn đượcmột số bài tập trong huấn luyện kỹ thuật Chạy cự ly ngắn:
- Tại chỗ vịn tường, cây nâng cao đùi liên tục.
- Trò chơi vận động: “Người thừa thứ 3”, “Chạy đuổi”, “Chạy tiếp sức
chuyển vật”…
*Hình ảnh minh họa một số động tác:
Chạy đạp sau
Chạy bước nhỏ
Trang 13Chạy nâng cao đùi
Chạy tốc độ cao
Xuất phát cao
Xuất phát Thấp
Trang 143.3 Ứng dụng một số bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích Chạy cự
ly ngắn cho đội tuyển Hội khỏe Phù Đổng của trường THCS Đôn Xuân:
Sau khi nghiên cứu thực trạng, chọn lựa bài tập, tôi tiến hành soạn thảochương trình ứng dụng cụ thể như sau:
Bước 1: Lập tiến trình biểu
Bước 2: Soạn giáo án cho các buổi huấn luyện của tiến trình biểu
Bước 3: Ứng dụng vào các buổi huấn luyện môn Điền kinh cho đội tuyểnHKPĐ của trường Tiến hành huấn luyện dựa theo tiến trình biểu, giáo án đã soạn
và các bài tập đã được lựa chọn
Để nghiên cứu tác dụng của các bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tíchChạy cự ly ngắn cho đội tuyển Hội khỏe Phù Đổng của trường THCS Đôn Xuân,tôi tiến hành thực nghiệm đối tượng theo quy ước sau:
- Cho học sinh tập luyện cùng thời điểm, cùng bài tập và cùng lượng vận
động như nhau
- Kiểm tra thành tích của các em thường xuyên : 2 tuần/lần
4 KẾT QUẢ:
4.1 Kết quả về: Kiểm tra thành tích tại trường:
- Trước khi áp dụng: Là lần Kiểm tra đầu tiên, vào thời điểm ban đầu sau khi đã tập trung đội tuyển (Tháng 08 ).
- Sau khi áp dụng: Là Kiểm tra cuối cùng, sau thời gian 08 tháng tập luyện (Tháng 04)
Tại chổ vịn tường, nâng cao đùi liên tục